Skip to main content

Full text of "Parallelae, sive Vitae illustrium virorum"

See other formats 


k j w 

s 

•^lli  ' 

1 


AMPANVS  Franrifco  PiccoTorninio  Cardinali  SercnG  meo  Salutem 
Collegi  nuper  dilperfis  grecorfi  Latinorui$  principu  fitas  a Plutarcfco 
fbripeas grece:a  diuerCsindeinepretibus  latinas  fac^asivtaGiduis  tuis 
ludiis  ^bus  noctes  ac  dies 'pendis  bSc^  addita  materia  babeasibonc'' 
ItiffimiglorioGflimiij  laboris  op?6C  varietate  biftorieSC  magnitudine  rea;:  nomi' 
nusvtilequSiocunddivbi  &Gfuit  PlutarcbjaliquSto  ^ipenGorjn  Gios; tamen  ita 
pradenc ac  moderate  grecasboies  lamis  bomimb»scoparatiit-'vtvtroru^  resge 
das  tan^r  trutina  expendis  illoru  inuiTraueritIaadeS''nollrotunoob]iturauent 
l^udiumq;  illud  Giia  ita  vifus  elb  tempa0e-vt  Sigreci  debeat  ei  plnrimii:£<  nolbri 
queri  non  poflfjnt  .Tum  co munem  eS  biftoriam  ita  referGt  magnis  i!luftribu%  Cen 
tentiis;vtnon  magis  oftendere  iniis  vitisque  Clanflimi  Principes  geflerit:^  in' 
ftituere  quid  nos  facere  oporteat:  videat . Exemplozp  varietatis  plene  fut  omnes 
Vtinam  ea  elTentgraciatranriate  omnes  :qua  Gint  fcripteiquan^  magna  pars  feli 
citate  ingenii  eoru  qui  tranftulerfit:5(  ni  tore  retinent  iuum  .'di  latinu  acceperunt. 
Pauce  quedS  rudiores  na^e  manus  traduce  {tintduriulculcifed  quibo  gratia  de 
fuit  interpretisiretG  dignitas nibilelb  imminuta. Tu  veronoAi  illa  diui  Pii  auun 
cu*i  Cui  fententil’  nullam  eile  bilforii  contlnendamietia  que  icripta  imperitilTime 
modoGt  vera.quippemagjs  fides  rerd  ex  bilboria  qui  verbo^  pompa  deGderatur 
cumulatior  SiabfolutiorG  preif et  vtru^fed  deGderare  nature  benignitate  concef 
fumeis  omnibus  babere  ppauci  potueruC.Nec  tu  verborfi  elegitiaro  attendas  la 
tinam  in  greco  autore.  fed  copiam  re^  diuecG  tateq:  requiras.  AuGm  boc  dicereicl 
tumelTeinboc  vno  cognitionis  reru  anti^arii:  quitum  inceterisS<greci8  6<Iati 
nis  quo^  fcripta  extent  vniuerGs . Pauciiumos  enim  ptermiGt  eo^  qui  gloril  vir 
tute  atcp  armis  peperanC''qua  in  re  gloriari  noftris  licet  .‘Sidlil-  MaeedoniliGre 
ciafbiAfricamiAGIomnecumuna  Homana  cmitate  collatasiminime  tame  adeo' 
peratione  GiffeciGTe. Fuerit  Plutarcb?  vt  effe  debuit  ad  grecos  inclinacior  extule' 
nt  iuosiSC  ex  parutsmagnaiexmediocribo  maxima  dicendo  fecerit  •*  tamen  cu  illa 
rum  prope  nemini  qui  nominari  poffet  preteneritinollrorucdpluresnon  attigit' 
Q..  Cincinnata . Papirium  Curlbre.  8C  qui  fiib  eo  mili  tauit  priori  Fabium . Atili 
um  Hegulum  Claudifi  N?roitem:tot  ScipionesiMetellesiSempronios  Flaminios 
Abas  ex  prilcis  multos  non  alia  de  caufa  pretimlTos  arbitror  niG  quoniam  quos  iis 
grecorum  coperare  poiTet  non  inueniebat.  Exprelfic  Galbam at^OtfxmeCe^' 
rum  minimos  di  nefeio  an  (atis  dignos  qui  inter  celares  numerentur.  Augulfi  Ve 
fpaGoni. Titi.  Nerae.5<  ut  taceam  ceteros-Traiam  luiiquo  cum  comnclliflimcai* 
xit.^  nemoin  coperationem  veniebac-'mentioneni  fecit  nullam  quo^  quantus  fue 
hclplendor  geftarunoreru  Plucarcbus  non  ignorauit  led  ea  fuit  magnitudo  jRo' 
mani  nominis  vt  danda  venia  Gt  relmuo  terraru  orbi  G totus  vt  propagatione  fini** 
um  ita  ciuium  gloria  vni  vrbi  par  efle  no  potuit.  Nos  vero  Plutarcbo  baud  multo 
minus  debemus  qua  ipG  greci . genere  conciliat?  illis  quicquid  pcelbiterifsHicio 
vilus  elf  preftiti^c^liberalicate  n^ris.  Vale . 

Tbeleus  per  Pbilelpbum  carca  i 

Komulus  per  lo.Tortelmm  carra  viii 

Ligurgus  per  Lapum  carta  xvii 

Numa  Pompilius  per  Lapum  carta  xxxvi 

Solon  per  Lapum  carta  xxvi 

Puplicola  per  Lapum  carta  xxxxiii 

Alabiades  per  Donatum  acdaiolu  carta  xxxxviiii 

Coriolanas  pci  Guannum  carta  bdi 

Tbemiftocles  per  Lapum  carca  Ixxi 


s 


CamittiiS 

per  Lapum 

catta 

J.xxviiii 

Perides 

per  Lapum 

catta 

Jxxxviii 

Fafeius  maximus* 

per  Ant.Tudertinnm 

catta 

Ixxxxviii 

Pelopida 

per  Ant.Tudertinum 

catta 

Oiii 

IVIarcellns 

per  Ant.Tudertinum 

catta 

Cxii 

Annibal 

per  Donatum  acciaiolum 

carta 

Cxix 

Scipio  Africani 

per  Donatum  acciaioiuro 

catta 

Cxxx 

Pbilopomenes 

per  Guarinu 

carta 

Cxxxviiti 

Quintus  Flammin  jus 

: per  Guarinum 

catta 

Cxliiii 

Anftidcs 

per  Leonardum  aretinnm 

carta 

ci 

Catofenior 

per  Francifeum  Barbarum 

carta 

Cfviiii 

Tbimelcan 

per  Ant.Tudertinum 

carta 

dxviii 

Paulus  Emifius 

per  Leonardumaretmum 

carta 

Clxxvii 

Agis  & Cleomenes 

per  Ant.TudertiHum 

carta 

Clxxxiiii 

T.ScCGracbi 

per  Leonardumaretinum 

catta 

Clxxxxvii 

Li&nder 

per  GuannamVeronenlem 

carta 

Gciiii 

Silla 

per  Guarinum  Veronenfem 

carta 

Ccxi 

Pirrbus 

per  Leonardumaretinum 

carta 

Ccxxii 

Manus 

per  Ant.Tudertinum 

carta 

C.cxxx 

Eumenes 

per  Guarinum 

carta 

Ccxtii 

Sertorius 

per  Leonardum  aretinum 

carta 

Ccxivii 

Cymon 

per  Leonardu  Iu ihnianum 

carta 

Ccliu 

EucuIIus 

per  Leonardum  luftinianum 

carta 

Cdx 

Nicias 

per  Guarinum  Veronenfem 

carta 

Cdxxv 

CrafTus 

per  Guarinum  Veronenlera 

catta 

CcJxxxvi 

Agefifaus 

per  Ant.Tudertinum 

carte 

Ccixxxxviu 

Pompeius 

per  Ant.Tudertinum 

carta 

Ccev 

Alexander 

per  Guarinum 

carta 

Cccxxiii 

Cefar 

per  Guarinum 

carta 

Ceex! 

Pbotion 

per  Lapum  Fforen. 

carta 

Ccdiiii 

Cato  lunior 

per  Lapum  Florea.  * 

carta 

Ccclxiiii 

DiOn 

per  Guarinum 

carta 

Cccixxvii 

Brutus 

per  Guarinum 

carta 

Cccixxxviii 

DemofteneS 

per  Leonardum  aretinum 

carta 

Ccclxxxxviiii 

Cicero 

per  Leonardumaretinum 

carta 

Cccciii 

Demetrius 

per  Donatum  acciaio^ti 

carta 

Ccecxiii 

Marcus  Antonius 

per  Leonardum  aretinum 

carta 

Ccccxxviiii 

Artoxerxes 

per  Lapum  Florgn. 

carta 

Ccccxlvi 

Aratbi 

per  Lapum  Horen. 

carta 

Cccdiii 

Galba 

per  Pbilelpbum 

carta 

Cccclxv 

Otbo 

per  Pbilelpbum 

carta 

Ccccixxi 

Euagoras 

per  Guarinum 

carta 

Cccdxxv 

PomponiusAtticus 

per  Corneliumnepotem 

carta 

Cccclxxv-itii 

Rufus 

carta 

Ccccixxxii 

Piaro 

per  Guarinum 

carta 

Ccccixxxvj 

Anftotefes 

per  Leonardum  Aretinum 

carta 

Ccccixxxxii 

Homerus 

per  Peregrinum  allium 

carta 

Cccclxxxxvi 

Virgilius 

carta 

Cccccii 

Carolus  magnus 

pet  Donatum  acciaiolum 

carta 

Cccccvi 

PIutarcHHiftoriOgrapfcig-reci  liber  DevirisclaEi^Timis^E  grccofermonein  La 
dnatn  DmeiGs  pluriircru  irterpretatiotiibus  viro^  iUufttiam  traziflatus  lodpit. 


Epiftola  PfcikJpbi  peete  In  vitam  at^gtfta  Tfcclei  viri  clariflimi  Incipit  feliciter 
RISCOS  PHILOSOPHOS  tam  grccos  ^ latirosfi 

' quid  laude  dignum  ectum  irduilria  vigilando  litteram  ir.o 
numer.tis  quadog:  mardaOent  corfaeuiile  Irgimusivel  ami' 
ciiTimis  {iiis:  ve!  regiis  viris  illud  dedicafTe  vt  8i  illos  laude 
gloriacf  itrinortali  afficerent;  & libros  eotfi  autoritate  qua 
damilluftrarcnt.Qucdno  modo  Platonem 5<Ariftoteleni 
ac  Homerum  6<  Virgiliumivetuetiam  diuina:;  rerum  feri/ 
ptores  Hieronimam  Auguftinu  feciHe  repcrimus'Quo/ 
rum  &G  alteri  dc  rebus  diuims  fcumaniGp  fcriplennt  ••  tamen  vtro%  virtuti  qua 
mbil  eft  diuinius  proljsexifle  arbitratrur  .Kam  6<  res  egregie  geftas  i lucem  ad  ex 
emplum  aliorum  exprcmebant.SC  vututem  iUcrum  quibus  GbrosGiosdedicarant 
claram  & laudibus  celebratam  efficiebar.t.QucdG  in  monte  Olimpo  illos  qui  aut 
ceftaautfaltu  ceteros  antelGTentipremiis  ac  p^ccnijs  extollendos  cue  putabat  qui 
buslaudibussquibus litterarum  monumentis  dignos iudicabimusi  qui  conGIioac 
prudentia  ce tcri%  animi  virtutibus  alios  vincunt  & excellunt . Itaij  no  immerito 
fapientifllmi  viri  virtutem  carminibusextollebant.Hinccftbumaniflimc  pncefS 
5 prudentiflimi  illi  veteres  gefta  eiru  SC  clara  facinora  magnorum  viro^  in  con' 
uiu’is  canere  vGirpauerunt.  At  vt  eo  tiauis  noftra  deuebai  quo  curfum  direximus 
reuertamur  vnde  noffia  eft  digrefla  oratio.  Cfi  vitam  Tbefei  clariflimi  vin  e gre 
co  lermone  latinS  fecerim  volui  ilIS  dignitati  tue  dedicare  vt  bbro  digritatS  com' 
pararem;  tibi  vero  laudem  & glonam  per  ora  bominfidifliparem.  Nam  in  quem 
potius  labores  meos  £v  vigilias  conferre  debeo;^  ei  quem  mihi  precipidi  elegi: 

^ci  quimultisvirtutibusceterospreftantifllmos  viros  antecellit  - Multos  certe 
clarilTimos  viros  fuifle  in  annalibus  Romano:^  legimus- qui  vel  in  re  militari:  vel 
in  repubiica  ceteros  antierflt  ifed  qui  in  vtroi^  clarus  fuerit  ;aut  nullos  aut  perpau 
cos  pcrccpimus.Tibi  no  minus  fons  ^ domi  tua  prudentia  conClio  at^  vigilantia 
gloriam  immortalem  fuifle  comparatS;omnibus  conftat  te  in  obGdione  boironienG 
a fede  apoftolica  legatum.  Nam  in  ore  oira  latino^  eft  eo  tempore  quo  becVrbs  a 
fummo  pontifice  Martino  deiciuerat  incredibilem  ftuffe  laude  conlecutfi:  quis  ne 
fcit  quantfi  fplfdoris  ix  glorie  comparaucris  ex  eo  magiftratu  qu€  in  vcfce  Roma 
na  gefliftii°buias  ciues  tanta  prudentia  tantae^  induftriagubernafti  ifumma  cum 
equitate  8<  quiete  ;vt  omnes  romanj  tui  deGderio  capti:  no  modo  ament  veruetia 
admirentuc&  Gimmu  pontificem  exoptent  6<  conclament  .ejui  omnes  animi  libi- 
dines ita  fottiter  ftmpet  Giperafti  vt  nun^  a ratione  difceflerisi  Bi,  animu  inuic^u 
prefertim  contra  Anaritiam : contraq;  inlblentiS  lemaucris-  Alexandrum  vt  reor  • 

Mace4emonicd  imitatus  qui  exiftimabatnS  minus  regfi  opus  cfle  fe  ipliim  ^bo' 
ftes  vincere. Taceo  inauditS  moderationi animi  tui  at^Gngularembumanitatem: 
cetcra%  egregias  virtutes  tuas.  Nam  mibi  baud  animus  eft  in  prelentia^  laudes 
tuas  defcr^re.NSeni  mediocrem  fedGimmuSC  e media  pbiloiopbia  oratore  boc 
munus  expetere  videt- Ita($  vitam  Tbefti  legenda  tibi  traducimus:paEScesvsro 
ad  pronam  animi  iocunditati  fore  G gefta  bums  viri  perlegeris.  Nam  no  pamm  in 
(efmdlasbabet  5<domi  di  forarerS  gefta^  cognitio. Hmc  eft,  5 multi  clanftiiri 


viri  parrtitcat^niagiilra  vitcnoftrcbifloria  sppcliaucrc:  ^fiaruas  pftatifiTnio 
ru  virorfi  in  foro  8<in  curia trexerc. •utres  illorugeftasinfpitietibusin  irerroriS 
reduceret. Quapropter Licurco  Lacedemoniis  triginta  AriffoteJes  flatuas  erigi 
iufTit.Hmceft  g»  Demetrius  Pbalereus  PtfcoToireutn  Egiptium  admonuit'  vt  Ii 
bros  in  quibus  boni  tegis  officia  clarifTirrorfi  principumgcfta  fcripta  erant  nun 
^ c manibus  dimitteret  quam  fententiam  Scotos  allexander  Iliadem  Konieri  no.’ 
tSu  fub  puluinari  retincbatiTed  lam  vitam  Tbefei  legete  aggrediamur. 


Plutarcbi  Hift oriograpbi  greci  de  Vita  ate^  geAis  Tbelei  Viri  cfarifllmi  biftoria 
per  Pfcilefpbum  oratorS  eximium  E greco  fermone  in  Latinu  tranliata  Incipit. 


VEM ADMODVM  O foflie  fenecion  biftorici  in  orbis 
terraru  Gtu  deOgnando  fibi  incognita  extrema  in  partibus 
tabellarfi  exprimentes  illa  pretercunt  quod  Cluefl ria  nemo 
ra  aridacp  litora  dt  Sc  limofc  paludesac  congelata  mana  8< 
montes ftitici  Gc  ego  cu  coparandas  bominu  vitas  fcnbe 
aggrederer -'pulcre  a fuperioribus  illis  temporibus  incipere 
vifueft.Vnde  (cnptorcs  rerfi  gefta^  co^niriene  pnncipiuij 
(umpGffe  viderenf  .Illa  aute  que  monftrola  tragicaq;  (ai  ^ 
certitudine  ac  Fide  indigna  poetis  5C  fabular  (eriptcribusig’  eoru  partifi  fuit  relm 
qaida^cenleo.  Poff^LicuigilcgfilatorisS^  numme  regis  res  gefiasiremoraui: 
onus  no  ablurdumputauimus  Romuli  vitS  quod  vicina  tempora  cuLicurgo  babu 
erit  delcribcre.  Sed  cfi  animo  volutarem  vt  elcbilii  quo  luirie^cui  oparare  gdam  ce 
leberrimu  iconditor  atbena^  dignus  compatione  Romuli  qui  clariflimi  vrbe  Ro/ 
mam  condidit  venit  iti  mente.  Itaqsfabalofum  illud  dimittentes  biftoria  aggredi' 
amur.  Cfi  vero  in  abqd  minus  conlcntaneu  incideremus  opus  erit  nobis  eaq  inan 
tiquis  lermonibo  audiuerimus  in  medifi  efferre.  VideJ  igit  Tbefcfi  multis  in  rebo 
Romulo  Gmile  extitifle  Nam  cfi  ambo  nullis  cefebriwtis  nuptiis  narcerentiopinio 
fuit  ex  diis  genitos  Fuifle.  AmboetiabelficcG.  Et  g>  omnes  ncuiinus  vna  cfi  viri/ 
bus  prudentia inGgnes  faere'ex  clarisgdem  vrbicusialcer  Romam  cxedificauit 
alter  Atbcnasiled  vtera  p rapinam  vxorebabuit  S/i  neuter  inuidia  SCodia-ciuiu 
morifdo  effugere  potuit.  At  G qd  tragici!  narrabimus  ad  veritatis  plidium  illud 
ptinerecenfendfi  eft. Tbefei  patrium  genus  abEritbeo  & apmis  indigenis  origi-' 
nem  babuit.  Materna  vero  ex  Pelope  emanauit- Nam  pelops  no  pecunia^  magis 
^ filiorfi  multitudine  reges  Peloponenfesftiperauit.Multasqdem  ex  natis  opti' 
matibus  tradidit.- multos  etiS  principes  duitate  donauit.Intcr  quos  Pitbefi  Tbc 
feiauumqui  vtbeTricino^no  magnam  babitaait.'vnfifuiffe  legimus,  eloquentia 
vero  ac  fapientia  omnibus  ea  tempeftate  clariffimis  viris  clarior  fuit.  Erat  autem 
lapientia  illbs  talis  idea  ac  virtus  ^ ea  vlus  EGodus  in  cognolcendis  diceudifig!  len/ 
tentus  ^ rebus  agendis  maximam  illi  autoritate  pbuerit  .Quaru  vnS  illam  Pitbei 
fuilTe  tradunt  merces  ^mifla  bomini  amico  precipua  Gt.  Hanc  etia  fententiam  8i 
Ariftotelesjsbilofopbus  pro  tuGt  Euripides  cfi  diceret  ipoli tum  caftipitbd  erudi 
tione  efte gloriam  Pitbeideclarauit.Egeuscfi  niillosbaberetfilios:  oraculum  ap 
pollinis  confuleretirefponlua deoeft ne priuf^ atbenas  peteret:  cfi  muliere cfigre 
deret-  Quodeu  no  latis  apertfi  videretur  in  vrbS  Trigenam  jifedfus  Egeusdei 
vocem  cu  Pitbeo  comunicauit  verba  oraculi  buinfmodi  fuere-'  procedente  pede  ab 
vterooptimegreco^ ne Ibluaspriuf^atbenas cancelleris. Hanc  rem  obldirSqde 


cum  Pitfcetss  intellexjfretipcrfuafit  Egcnra  atcp  ambiuitvt  Ettbram  ampledlcreS 
Cum  jgic  Egeus  illa  amplexus  fuiffet  cognoaifTcttj  fi’jS  efle  Pitbei  opinarctur^^ 
concepiiTe  gladium  £<  caleiameta  exuens  (iib  quadam  magno  5<^caua  (axoilla  de 
poruitMufccnsgifi  exeo  filium  pareret  obieruato  tfpore  partus  gladium  SC  calda 
menta  nam  potis  illa  erat  ad  eleuandu  petram --a tq;depoSca  tollenda  perinternun 
cifi  clam  omnibotranfmitteret.  Egeus  banc  re  latere  fumrois  viribus  curabat- qd 
Palla ntidasg eu  propt  fterilitate^lisparuifaciebatatij  inCiias  .cedebatvebe 
mSter  pertimefcebat  Na  quiquagintaex  pallante  filii  erant:  abiit  itaij  Egeas:  c2 
aute  Etbra  filiumpeperilTct:  quidSTbefeu  propter  expolitione  fignoruftatim: 
quidam  vero  poft  Atbeniseu  Egeus  fuu  effe  filium  diceret  appellatu  fuifleferut 
Educatfiaut?a  PitbeocxtitifieSipreceptorcac  pedagegum  quendam  babuiffe 
tradunt.  Cui  vftf  nunc  primis  diebus:  quibus  (acnficia  agunt  ;arjet5  immolantes: 
maiori cu  bonore^SiIIanium  8i  Pacalium  Tbeliaftatuaricsprofequunf:  cutem  . 
pus  vetis  inflaret  :5<  multi  tunc  ex  pueris  in  delpbum  contenderent  :vt  deo  capii' 

Iorum  primiciasro!nerent.Tbe&u  quoij  eo  veniflcSC  v%inbodicrnudiem  Tfce' 

Icam  appellauiffe  ferunt.Vnde  Homerus  inquit  primani  capitis  parte  tantumodo 
Tbefeum  totondifleiquare  boc  tonfure  genus  Tbefei  propter  illu  appellari  infti/ 
tucrunt.Qui  primum  illuc  eoncefferebunc  radendi  morem  vfiirpauere.Quem  nS 
ahaiahiji  vt  quida  arbitrant  acciere  :ne9;q’rcelera  ament  fed^bellicoO  ac  prope 
pugnam  conferant  Qui  Certamina  que  manibus  conferunf  preftantius  ceteris  pmi/ 
fceredidiceruntvt  bis  verbis  teftatur  Arcbilocas:fci  ad  tendendos  arcus  fiindas 
agitanda%  8<  ad  cenferendu  in  planicie  martem  cfi  boflium  ingfti  ftrage  ceteris 
bominibo  preftare  vident:buius  bellandi  generis  magnopere  periti  clari  m bello  re 
ges  propter  vires  baben^  qui  neboftibus  capiendi  oportanjtac?p  captllospbeant 
comas  anteriores  capitis  putandas  cenfucrunt  boc  Allexandrum  Macedonicum 
difcrCpantcr  animaduertentSferunt  ioftituilTe  vt  omnes  milites  Macedones  bar^ 
bamnouacula  raderent  tar.%  res  captu  aptilTima  in  bello  videret  per  cetera  tepo' 
ra  verum  Tbefei  genitore  celatum  detinuit.Sed  Pitbeus  in  medium  efferebat  il/ 
lam  ex  poiridianepepcriflei  Nam  Tricinii  poflidonem  deum  patrium  cultu  ipgSti 
^fequunc&ifrucfluu  illipmitias  tribuunt.  Et  tridente  mfigneminnumilniateba 
bent.Pofl^  adoleuerat  etasac  corporis  robere  Si  prudentia  fimul  cum  viribus  va 
lebat  ctbrca  ipfu  ad  petram  ducens  ac  degeneratione.,  certiorem  faciens  iuflit  vt 
fuptiS  ' patriis  monumentis  Atbcnasr.auigaret-  Ille  cum  ad  petra  veniffet  facile 
illam  alcendit-  Sed  Sili  tute  nauigare  poflet  & auus  Si  mater  precib  eum  pfeque 
renf  vt  mari  potius^  terra  ad  patrem  traiicerct  equora  conlcenderenoIuit-Nam 
pdurum  nimis  auo  Si  matri  videbai  G ad  Atbenas  via  pedes  ingrederer  :nulla  vie 
pars  periculo2catqipaonum  Si  Gearioru  immunis  extaret.  Quare  illius  teporibus 
bomines  cogebanf  vt  manuum  conferenda^  ^mptitudine  veloci tatei^  Si  corporis 
robore  inGgncs  Si  bellicofi  eflent  cumea  tcmpeftatc  vUainre  advtilitatesfequen 
da  nec  natura  nec  equitate  vterenI.Scd  aperta  iniquitate  gaudentes  ac  potentia 
abutentes:crudelitateac  alpcntatc  omnia  violabant.  Rubore  enl  Si  iufliciSat^e 
quitate  bumanitateij  tan^  timore  accipiendaipmferendarumijiniuria^  Si  puCb 
lanimifate  multitudo  vituperaba^  Si  nulla  in  re  decus  atq;  equ2  ab  bis  q amplifi 
care  diuitias  Si  opes  extendere  poflent  fcruandumefleputabafibo^^am  Hercu 
les  infecutus  interemit . Qui  vero  plentia  Herculis  fugiendo  p latebras  latitabant 
errabantq;  gj  miferabilem  vitam  agebant  rccufabantatcp  negabantur.  Poftqi  Het' 
cules  calamitate  affecflas  Ipbicum  necauit  Si  in  Lidiam  traieot  :ac  diu  ibi  tempus 
apud  Onirapbale  feruiuit  ac  Gbip  perpetrata  cede  penam  fufcipiensituncres  Li 
do::  multam  pace  mulcanxj  quiete  babuere . In  regionibus  vero  grecie  cum  nemo 


cfTctCjai  (ceJeratos  fcomics  opprin-ierctrurliis  (celera  rruirefcetanticaq;  Atfenas 
cx  Peloponnenb^ficircentcsinfortunia  fepe  (uBifcant.  Pitheus cu  animo  agitaret 
crudelitatem  predonu  pdiadebat  .Tfcefco  vt  maritimo  itinere  Athenas  conten 
deret.Cu  militum dcgIoria'8C virtute  Herculis  Tfcefcusaudiret&inatnattcn/ 
tiflimis  auribus  acciperet;  illius  rebus  geftis  vef.rmcnter  irccndAat.Et  preferti 
illis  aures  intentas  pbeb.1t  qui  illu  vidiflVntSC  factis  dicHis  3f?u;(rcntt  trrema' 
nifefte  apparebat  ea  pafiurS  fore  que  poft  p rrulta  tempora  Tbemfioclcs  pal^s 
fuitivt  queadmoduMiIciadistropbea  (bm.rfi  illius  inquietabant :Cc  Tbeleus  vir 
tutem  Herculis  admirans motSu res  ipfasin  (omnis p'p:cieba:;  5<  jrterdm ardore 
animi  vexatus  ad  Herculem  imitandfi  cSGlioagirabat.  Accedebat  ctiSq:  viciflitu 
dineTbcreusSC  Hercules vinciebanf. Nam  Ettbra  Pitfcei  filiaerat. AlOuersa  ve/ 
roLifidice.Lifidica  auteSC  Pitheus  fratres  cx  Ippodamea  8C  Pelope  natij&mfa 
miam  no  mediocrem  Gbifore  ducebat  patrem  at;^  Hercule  aduerluslceleftos  fco' 
mines  vbicungi  euntes  &i  mari  ac  terra  infedlantes  dedecore  afficere;  fi  ip(e  pro' 
pter  euitanda  difcrimina  maria  fugiendo  nauigaret  £<Ggna  generationis  calcia/ 
menta  8<  gladiu  in  crucntudtfierret-Trc^primfi  magnis  facinoribus  argumenta 
manifeftanatJuitatisprcberetiacanimimagnitudine&iljoc  cofilio  viam  ad  Athe 
nas  ingredi^itio  co  animo  vtiniuriam  inferret  fed  vtvim  aciniuriaspropulfaret. 
Itaqiprimu  in  Epidauro  pet  Iphitum  claua  armatu  queclauatum  appellabant  ruen 
tcra  in  eu  SC  itinere  vrgentem  recauit.  Qui  vibloria  ac  claua  Ictus  illa  fih  arripuit 
8i  Hercule  pellem  leonis  ferente  imitatus  (emper  claua  vtebat*  Quare  Hercules 
magnitudinem  (iiperatileonispelle  offendebat- Hicauterrclauamab  eo  vidaro  ac 
raptam  &fecu  eo  inlupcrabilem  fore  declarat. In  irchjr.o^Cgnida  q invariasfi' 
guras  le  vertebat.'quo  pablo  multos  mort:  dcdcrat-^claua  antca  ab  co  inufitata  in' 
terfedt  fcd  virtute  cu  arte  & ftudio^ng^ti coiuncff um  cfle  offendit . Erat  aute-fig 
nidofjia  honeff a «'agna^  forma. ‘qua  pcrigone  vocabantihanc  mortuo  patre  fugi 
entem  Theleus  pilecutus  eft.IUa  cu  ad  locu  veniflet rr.ultis  arboribus  corfitumifv 
multa  betba  el^iua  atijfpjnisrefertumipucnlteratijGroplicitertar.^  ad  rem  ani 
mata  precibus  8i  luremrando  ofcteftabatur  ^ G eam  &!uam  redderet  atg:  celarent 
nun%  ea  violaturam  ncij  arCira.Cfiigif  Tbefecs  eam  ad  (e  vocaret  S<  iuGurandu 
pftarct  illius  cura  Girceptutum  SCr.uIIa  inrceam  imuriaaffccluruad  The(e5 
egteffaeff-QuecuhabuilTetcongreflumcu  The'co:fac!la grauida  JVienalippnm 
peperit.  Deinde Thefeus  dieni  Euriciex  calienogcnitiea  donauit.Vndepoffcri'' 
ores  tam  mares  ^femine  patrio  moreinftituerurtvtfpine  atq;  herba  illa  nec  fer' 
ro  nec  igne  violarent  ivctfi  iacrificiis  Si  bonarCjpfequerenf . A loco  aute  Gisquam 
feam  appellabant  no  flaua  ceffiaeratiledbelliccfafeminaafj  inuidla.  Hanc  S-GT 
Itinere  nulla  referret  impedimenta  ne  omnia  neceflitate  impulffis  facere  videret 
paululu  fubGftens  Theffuspemit.Namexiffimabat  bonfi  virum  oportere  malot: 
omnid  fcelera  vindicare  contra  vaftas  feras  certare  atgi  pericula  irruedo  fiibire 
Quidamarfaitranf  Pheam  peccatricS  Si  funeftamat^mcontinentefuiffemuhere 
que  illic  in  Hrmione  habitaret  SC  fuem  a vita  at;^  moribus  appellata  deinde  a The 
(eo  fuifle  peremptam.  Scirone  vere  viatores  fpoliantf  verfusmegerS  interficiens 
p petralnpcipitemenoluit■Quidamaut^  ferunt  cfibichofpitihusp  iniuriS  cibfi 
pede  porrigeretieiunare^cogeret  deinde  silos  calce  feriebat  at($in  mare  peipita 
bat.ScriptoresautflVIegarenleS  repugnando  ab  hac  (ententia  deffilcentes^v  diu 
apud  Simonide  bellantes  nc^pdoncmneg;  contumelieillatorS  fuifle  ScHronem 
arbitrantur  Verum  probatis  ac  bohisac  iuffis  fele  familiare  amku  prebere'Ea 
ta  fit  cu  enim  grecorum  (andbflimum  exiftimabatfi^Cirreumlala  trinum  deorum  bono 

res  Stbenis  confecutos fuifle exiftjmabant.  PeleiveroSC  TbeIamon;svi^tntesa 


«emine  inccgnitas  rxtitiiTe.Scfcironero  gdcai  Cirthei  generfi . Pclei  vcrsK  Tfce/ 
ratronisauu  afferut  g cx  Eudida  Scbironis  5<  C^aridc  filia  nati  fuere  Ita^taud 
canfenfancfi  wdet  cu  {celeftifliroo  bcmine  optiincs  viros  neceflitadine  babuilTe 
vtring:i«ax;tra  jreciofai^  munera  fufceptacoUata^jinterccflifle. Sed  ferunt  Tbc 
reum  non  nunc  cS  primum  Atbenas  contendit  ucrum  poftca  EleuGaam  fubditione 
MegarcaGa  poutam  exclufb  diocleo  necatoij  fcbironem  occupafTeabiis  ita^  gda 

diOentientes  feruntin  Eleufina  cimtatecercioncmarcbadiumin  paleftra  psremif  ^ ^ 'taS 

re.EtcupauIuIumfgrederet  Dimafeu in crmioneGbiobuiamfaclu  cogensipfu 

per  precipitia  ruere  .ea  morte  qua  jpfe  bofpites  ifficiebac  interemit  bec  more  Her 

caleogeflit.Nam  illeeodcm  generemartis  fceleftasbamines afficiens  quo  illiin 

alios vtel^antur  buferidem  parentauitancbeumpalcftra  Giperauitrcignuvcrogla 

diatorum  more  confecit  Temeru  capita  confringentem  {uo  fcelere  muldlaturo 

reddidit. Vndepronerbii loco  temeru malu  dicere  eft  vfiirpatia-INIam  vt  videf  Te 

merifus  capita  bommu  verberibus  con  terebat  ;boc  aiiloTbefcusncpbariosbomies 

pena  ^ eo^  fceleribus  mulcflaret  de  eo  more  eog?  mortis  genere  ipG  improbi  quo  al 

teros  afficiebant  pares  pcnaspaciebantur-Cu  vlterius  Tbefeusire  pergeret  S<  a' 

pudCepbifu  venire  tiviriquida  ex  genere  Pbitalidorfi  occurretes  amice  eu  appel' 

laacre.‘quas'c3oraret  vt^patriomireeu  luftrarentiiocunditaterem  diuinS  age 

tes  domi  conuiuiu  celebeauere  cu  antea  Tbefeus  neminem  offendiflet  inter  profi^ 

citeendu  qeam  buroanitateatg!  amicitia  compIecSerent-Odlauo  die  menGs  fatur 

ni  que  nunc  Ecatoueonaappellant  inde  Atbenas  difceflit. Cum  igicmvrbevenif 

fet  comperit  remp.leditione  agitatam  5<Egcum  d<.  rem  familiare  priuatim  turba 

tam.  Nam  IMcdea  ex  Corintbo  fugiens  pollicita  Farmaco  Egeum  fterilitatccura 

turam  ibi  aderat  cumTbefeiaduentu  prefenGflet;  Egeus  vero  ignoraret  6<rencx 

omnia  propter  fcditionem  extimefeeret.  Medea  Egeum  pfuaGtvtbofpitcra  FaC' 

maco  perimeret. Cum  igjtTbcftu  baudvifucflctqiprimurere  notu  egeo  reddere 

5<v.ellet  iam  (c  in  coruiuio  Egeo  cognitam  facerei  appoGtis  carnibus  gladium  vt 

illas  cederet  cnudauit.Egeusftatimillo  cognito  caliccmFarmaciabiecitiSC  Tbc 

feum  fihum  appellauit  ati^  falutauit  conuocatiG|:ciuibusomnibus  cognitum  reddi 

dit.Ciucseo  cjTbcfcus  multa  virtute  inGgnis  erat aoefido  vultu  illura  fufeipere 

Fama  eft  fratfto  calice  Farmacumcoinlocoeffufu  effe  vbinuncin  delpbinio  locus 

petifraftum  appellatur. Nam  bic Egeum  edes  babuilTe  afferunt  8C  mercuriu  qui 

eft  ad  partem  templi  auroram  fpertantS  in  fores  ^gei  appellant.  Pallatidecu  cre 

der?t  Egeum  One  prole  moriturum  ad  regnu  occupandum  adiecerant  aim.  Poft^ 

vero  TbefeumEgei  filium  animaduertere .'egro  animo  ferebant  jfi^les  Egeiqui 

Pandionis  adoptiuus  fuerat  nullam  cum  tribu  EretJlrioru  neceffitudinebabu 

erat  imperaret.  Tbefco  igitur  aduena  regnante  bellum  contra  eum  Pallantide 

maebinant . Quibo  duas  in  partes  diuiGs  p^am  cx  fidiis  qdam  cum  patre  ad  vrbe 

cotendunt.Gargicti  vero  vt  bipertiti  boftes  aggrederent  inGdias  tendunt.  Erat 

cum  ispco  qdam  gete  agnuGus  nomine  leo. bic  Tbefco  poGtas  elTcinOdias  aperuit 

Tbefeus  repente  fadbocotrainGdiantes  impetu  omnes  trucidat- qui  cum  pallante 

erant  boc  audictcs  fugam  arripiunt . Ferant  ;Ppter  boc  tribum  pallinco^  nullas  cu 

agnuG^is  nuptias  celebrare  neq:  patria  publicai^iuffa  leone  nunciante  audire  velle. 

Nam  propter  ^ition?  contra ‘illum  odio  afficiunf  Tbefeus  populi  aura  8<  re^  gc 
rendarum  gloria  auidus  ad  maritonium  tbaurum  opprimendum  qui  multas  babP 
tantibus  vrbem  tetrapolim  moleftias  inferebat  ^redit.  Que  poft^  captum  pvr' 
bem  dudando  diu  oftcncauit  appollini  delpbico  macfbaui  t . Kumores  SC  fabule  que 
de  Ecbala  8i  de  eius  fiicceffioiic  aede  bis  que  in  bofpites  agebat  no  penitus  a ve^ 
ritatcdiffonarc  vident.  Nam  circumftar tes  conuenien tes- loui  Ecbaleofacrificiu 


eCalifimii  agcfcatit 'propter  quoa  carr lifa  eo  teniporeqiio  Tfccfcimi  fcerpite  aece 
pit  adolefentula  cfretEcaluiam  pdoiriinaiiore  Tfcefciis  vocitabat. Poft^  pro ipJb 
ad  bellum  ^ficirccntc;louipces  egit  pariter  in  re  ciiuinailfa  adfuit  :(rd  cu  pnu'^ 
Hercules  e bello  rediret^mortl  obiifIctJvt  Pfci^occrus  refert  pmia  bofpJtalitatis 
mbente  Tbeleo  babuit-  Paulo  poft  excreta  infula  tertio  'egativcncidt  tributum 
exadluri-Natn  obrrorte  Androgei  g cJoIo  Atbenis  irtrtfesSus  fuerat;  r.-inor  muf 
tis  malis bellado  ciaes  Atbeniefes  affecerat  ;&  nrircnii  cJicrt-a  fierritatcfi  L-difu 
ttqt  pcftearefadbis  flumini  boopprefferat  regione  Appolioiiinfrat  fi  Minocm,ppi 
tiatione  cociliaret  irdfedepcfitutfi  & malis  finem  daturu.Jtaqtbabi  tis  {iippliciis 
paciscoditionesinter  AtfccnielesSC  Mir.oemiadle  {iint  vt  fingulis  nonis  annis  fep 
te  iuuenss  ex  nobilioribus  totidemej:  virgines  tributo  minoji  Ibluerent-  luuenes 
in  cretS  delatos  a minotauto  in  l^erinto  anumptosfuifTe  9;  errantes  aditus  in' 
ueftigari  nc^iffent  a tragicis  Fabulis  tradit  Mmotauru  cx  bomine  &C  tfcauro  in/ 
fantS  fiiiffc.  Euripides  ingt . Pbilocorus  vero  ai  t alia  fentf tia  fuiffc  creterfes . NS 
ferunt  Laberintu  arte  omnis  mali  experte  fuifleipter^  5 illi  qui  in  ea  feruabanf 
nullo  padbo  effiige  poterant . Hic  Minos  Androgei  gratia  gimnica  certamina  ifti/ 
euitS<  vincecibus  pmia  pueros  q in  laberinto  feruabanf  retribuebat.  Quid?  nomi 
ne  Taurus  qui  maximus  apud  Mmoemduxbabebaf  fuperiores  crrnesviiifores 
vicerat  ivirmoribo  baud  manilietus  pueris  AtbcnienCd  durum  fliperbuij  fefepte 
bebat  lAriftoteles  in  policia  Vo«3icnorum  manifeife  oftendit;  no  frntirc  rueres  a 
minoe  neci  traditos  fed  in  cretaetateleruientcsienio  cofciilosfuifre&oircreten'’ 
fes  prifeum  votfi  (bluentes  primitias  bomirfi  in  delpbiim  mififie  cu  bis  parctes 
illozp  ran^  ad  fe&  educandu  minus  idonei  effent  coccffiffe  qui  pmuin  in  lra!'a  trai 
cientes  ibi  in  lapicis  aruis  babitauere  .Inde  rurflis  in  Traciam  delati  nodliei  fut  ap 
pellati.  Quapropter  VoeSiano^ puelle  facrificia  celebrantcsbcc  carmina  cantant^ 
camusatbenssvtvidef  Minos  molefto  animo  tulit  bane  cantiler?-  Eteni  Minoe 
in  tbeatrisalftici?  conuiciisafficicbant;  acfemperdeco  famainfigni  viro  indigna 
efferebat  • Sed  necj  Homerus  qui  eu  cu  loue  coIJoquiu  babere  aiebat  ;Keq!  Hefiod? 
qui  ipfu  regem  digniffimu  dicebat  turpem  de  eo  lermoni  extulit,  at  cu  potetiores 
effent  tragici  mult?  ex  rumore  ac  £eaa  carn^  molelbus  eis  a tqi  violentus  effet  dif» 
Gpauere-  Ferut  gdam  Minoem  rege  legum  conditor?  fuiffc  Rbadamantum  ve 
ro  ludicem  SC  legum  conditard  cufiodem,  Poft^  tercii  tributi  tempora fbluendi  1 
ffabant5C  iaeende  fortes  eflentfuper  nobiliores  adolefcentes  ciuitatisrurfus  in  E 
gefia  ciuibuscalumnieinferebanf.Nam  ci.ues  re grauiter  ferentes qrebanf  ipfos 
indies  filiorum  orbatos  fieri  &C  adueiie  at:F"OJ^«  adolefoeti  principatum  futurum 
fblu^  Egeumimmunematij  experte  pene  eJ^arecufolus  Eg^eusomniu  malorum, 
caufa  fuiffet.His  verbis  Tbefousnon  mediocriter  verfabatur;  qui  cura  imquum 
ducerer  fc  non  eandem  fortunam  fiibire  quam  ceteri  ciues  fine  forte  in  tributum 
fofo  obtulit.  Hac  re  admirabilis  eius  animi  magnitudo  apparuit  - Namcu  femore 
populari  vidurum offenderet ingeti  amore  efi  ^fequebatur.  Egeus  poff^Tbefe 
um  multispreabusorauit&eu  a fontentia  (ua  dimouece  no  potuit-ffiip  aUos  adc' 
lefoentes  forte  iuiecit. Hellanicus  vero  inquitmo  fortitos  pueras  atq;  puellasatbe 
nieniesininfulam  CbrctenfemmiGffe  fed  Minoem  prefentem  elciffu  de  pu^nsba 
bentem  Tbcleum primum  ad  rem  decernendam  eligiffe  decretum  effearbem/ 
enfosnauempreberetac  cum  Tbefooiuuenesfomideis  qui  nulla  martis  arma  por/ 
carent  nauigare  S<fi  Minotaurus  necaretur  non  amplius  ab  atbenienfibus  Minoi 
tributa  penderentur.  Cui  antea  cum  nulla  folatis  (pes  lueffct  in  lignum  calamitatis 
nigea  vela  ipfa  in  arbore  nauis  Jigauere-  Tunc  autem  cum  Egeus  bonam  fpem  fli ' 
foepiflet  adhortationibus  Tbefei  tanquam  Minotaurum  effet  necaturus  alfrrum 


. clutnaitu  nauis  rcdlori  prefctiit.IutensinrcditiiGTfcereusferuatusefTetvelntn 

altu  extolleret;  Cante  perditas  a Minotauro  efTet  nigro  velo  calairitatc  Ggr.ifjca 
ret.Siiroridesvero  refert  ro  altu  velum  fcd  rubeum  S<  floribos  virentifcoplenu 
ad  euafil  periculum  fignificandu  datum  fuiffe- Gubernatorem  aut?  vt  Simonides 
fentJt  Arrarfiadair.  feredum  extitifTe.  Pbilecorus  vero  inquit  a Sciro  ex  falamina 
Tbefeu  gabcrnatoteiupfifre  nautcu  prore  vero  cuftod?  Pbeacu  Antea  Atbeni? 
fes  nun^  maria  nauigaueratibccaffirmare  vident  NauieteifacrifidaatijPteaci 
XaTfcefeus  ca  in  t?plo  fcirirem  diuinSageret.-facrificia  cineruiGa  celebrare mf-' 
fit  Peft^  fortes  iadlc  ffit  fufpieies  Tbefeus  ex  pritareo  ecs  faper  quos  fors  cecide 
rat  in  delpbu  veniens  appolim  {upplicaconcs^  illisbabuit. NI  ramum  oliue  lana 
aitacintu  babebantipadfis  fnpphcaconibo  feptimo  die  irenfis  mugnicbionis  mare 
confcenderut  quo  tcf»renuc  etiam  currente  puellas  in  delpbumittut-Fcrl  eum 
in  delpbis  deu  rogauifle  vt  venere  duce  fibi  faceret  comite^  adiugeret . Ca  iuxta 
mare  remdiuini  ageret  Si  capra  fetrram  immolaret.  Capra  ex  contingenti  bircu 
enixa  eft.  Quare  dea  cpigragiaappellaucre-  Pofti^  in  cretam  traiccit  ut  multi  re' 
ferut^accepto  abadtianaque  eu  deperibat  lineo  filo:  dodluf^  quomodo  laberinti 
circuitus  euadere  pofiat  Minotau:;  interfecit  atepadriana  exinde  fufeipiens  S<;p' 
ceres  nauem  ingrcflus  abiit  Ferecides  aut  refert  Tfcefeum  pauimenta  nauiu  cre' 
tenfiune  infequiiUu  cretenfespoiTent  pfringiiuflifTeDunus  Vero  inquit  tBaura 
Minois  duce  nauali  bello  in  portu  cu  Tbeleo  pugnante  ut  Tbefefi  arceret  a Iitore 
necaffe.utaut  Pbilocorus  litteris  mandauifcu  iam  Minos  certaminibus  finlpo' 
{iiiffet  contra  tbaurum  qui  antea  omnes  vicerat  SC  clarus  propter  vieSoriasappa' 
tebat  inuidia  multi  afficieban^.Nam  cius  potentia  ^pter  mores  exofa  babcbalac 
xamores  vagabant  eu  cfi  PaGpbe  cogreflum  babuifie-Quarecfi  tbaurus  vellet  cu 
Tbefeo  certare-  Minos  in  fententiS  cius  coceflit.Ita^  cfi  de  more  effet  vt  in  tbea/ 
rroetia  mulieres  itifpicicndi  gratia  conlederent  ladriana  prefens  inter  afpicicndu 
Tbelei  amore  correpta  cft  Vcfcemen  ter  admirata^  a Tbefeo  in  certamine  omnes 
vincerent- Minos leticiaaffeclus  Si  pre{crcimvidbo6<  contumelia  affedlo  tbauro 
pueros  Tbefeo  tradidit-'  Atbena!^  tributo  liberauic  :led  Iblas  didimus  longius  ex 
ordiens  de  bis  rebus  refert  publicum  grecorum  decretum  fuifle:  nullam  trire' 
me  nec^^nde  nauigare  pofTeC  piares quin^bomimbus intra  fe  fufeiperet.  At  tan 
tummodolafbn  qui  aigisdomiabaturivta  mari  piratasarceret  lege  excludebat 
Dedalum  in naui fugientem  Atbenas  Minospterpublicadecretaloh^sfiaaibo 
iiirecatuscft:quj  ventis  in  Siciliam  delatus:  ibi  diem  {iifi  obiit.  Poft^  Deucalion 
filius  eiusaduerfus  AtbenicnfesdimicSsp  legatos  juffit  vt  Dedalum  ei  traderet 
nifi  obfides  quos  Minos  acceperat  interficeretimanfucte  relponfu  cft-  Tbefeus  cu 
fefe  pugna  turu  feire?^  DedalusGbi  nccefTarius  erat  ex  matre  Merope  Eri  tbeifi 
Iia  ad  fabricandas  naues  incepta  ^perl  follicitabat  .Naui  vna  ibi  loge  a xemica  via 
alteram  ^ Pitbeura  in  Tricema  vrbe  clatn  ftrucndS  mandauerat. Quibus  cfi  De' 
dalumatij  exulcscretenfes  magnos  viros  fecu  haberet  S<  nemo  pfeiret  maria  con 
fccndit.ftd  amicas  naues  efle  putantibus  crctcGbus  Tbefc?  occupato  pettu  i ter 
raragnoGamegrcfluspreiiuin  portis  laberinti  conferuitiSC  Deucalion?  atcproili' 
tes  eiusnecauit.Cu  res  adriane laboraret  pacem  cfieacompoliiit  Scfemideisrece 
ptis  amicos  Atbenien  tes  a tij  Cretenfes  inuice  reddidit  5<  iureiurSdo  illos  adegit 
netjivn^arma  ad  bella  mifcenda  capefccrent.  Verum  de  iisat^  adriana  varii  Si 
nulla  certitudine  peWiti  femones  ferunt.Nam^dam  a Tbefeo  abaeSam  atijdere 
liiilam  quidamanautiittSinueiwmdelatam  abornatobacbifacerdotc  complexam  3. 
^Tbefeus alteram  adamaCTe^iiIIamverodeferuiflettradiderunt.  Graujterenim 
amore  Egidis  tbefeus  excrucibatboc  vetbfi  vt  guirea  iregarefis  refert  ab  efiodo 


phCrtratusremcuitqueatfirodutrt  aJias  Hcmfri  funeralia  ir.uadcnsTfce  eu  Pe- 
ri tboernqsdeozpgencroram  flem  exemit  vt  Atfcenierfifcusremgratf  conficeret. 
Quidam  i’cr3  adrianJ  exTfeieo  lopionem  &ft3pbjfu  peperiffe  voIunt-cdetia']o 
nscbiuscfi  de  patria  cius  fenteret  affirn-auit  quam  lopicr  ofimTbefcidesexedi- 
ficauit  fcd  fawi^c  vt  fcreui  elcpuar  per  ora  oirniu  deuufgate  vagart.  So!as  Peon 
Amatufius  de  fcisretusfcnbens inquit  Tte?eu  Ciprum  delatu  SCadri 

atiam  pregnante  Iiabentem  inmari  Iblammiferablcq:  coad?um  ventis dimifinc  de 
inde  vero  vt  illi  {ufcuenirct  e terra  pelagus  rtlegifTe.itacprruJifrfsirdigenc  adria 
nzm  rufeepere  di  tnfte  conio  latas  fuilTei  Ijtera^if  fidlas  Tfcefei  nomine  fcnptas  vt 
lUi  circa  partus  auxilia  prcftsret  cftendifle  ac  mortuSpriuT^  pareret  iepcIilTe.CG 
«git  Tbefcusaduentarettrifiiciaaffr dius  indigenis  pccumas  reliquit  vtadriarc 
exequias  celebrarent.  Duas  itacf  jwruas  Aatnas  alteram  argentei  alteram  eneam 
illi  erexsrflt.In  facrificiisiccundaaJem^CsgorpicipadoIcfcItuIa  qiiaiidaad?us6C 
voces  querelas  parturientis  mulieris  eftfxerurt- Amare Ci  lucu  veneris  voeSt  loca 
an  que  adrianc  tumulum  edificauerc.Quida  cx  naxo  dumtaxat  duos  miroasS^du 
as  fuifieadriarastradidcre.QuaZf  alteram  txtacbopepcriileinnaxoftapbilual/ 
teram  minore  a Tfcefeo  raptam  a tqidefii  tuta  vnacii  eius  notrice  Corcina  nomine 
cuiusfepuIcruapparctinnaxiimvcnineSvibmorreobiifle  feddiflimil^  hens^ 
res  vtrig;  fuerun t.  IMam  illi  le ta  iccurdaqiibuic  vero  latra  It duiq:  cerrea  faerifi 
ciaagebant  .Tfcefeus  ecrctbcnfiinfiilaindelffcum  traiecit  & Pbebofcorcresifti 
tuens  ftatuam  veneri  adriane  limile  erexit  ac  tripudia  que  adbuc  deles  ab  indige' 
nis  celebrari  ferunt  cii  lemideisceJefcrauitibec  in  memoria  laberinti  Si  inCmiiitu- 
dine  rerum  ibi  aTbeleogeftarritimosqucrdadm  habentia  nunc  mutatione  nunc 
refuptior.eperagebanf.Hcc  tripudii  genus  vt  refert  Dicearchus  Geranonab  dc^ 
foshabitatorib  appellat. Hec  tripudia  ornatis  finiftris  olm  cormboapiid  ceratone 
altare  cclebrauit.  Ferunt  in  deloetia  certamina  cgiiTe  Ai  vidlorcs  tuncprimupah 
roa  donafie.Cfi  terri acSiticam repeterent  ob vichorie  gaudiu  Tbefcu.s  at 5 nauis 
gubernator  velu  illud qd  Egcusin  Ggnulalutisextollcndu  dederat  obliuiom  tra» 
diderfit. Quare  lalatis  Tfcefei  fpedcfti  tutus  Egeus  e qdSpetr-a  fe  pcicitcm  dedit 
Tfcefeusnauigansin  Pfcalcreo  f3c'ba  vota  diis  foluit  Apreconequi  Egeu  defalu' 
te  cius  certiorem  redderet  in  vrbllegauit.Hic  multos  qui  regis  obitum  dolore  Si 
ludlu^fequefcanturimultos  vero  qui  leticia  afficiebant  Si  coronas  ei  imponebant 
propter  falute  Tfcefei  offenditiQui  coronata  tuba  cu  regrederet  ad  mare  ATfcc 
fcum  nodum  re  diainaabfolatu  offenderet  ne  lacrificia  turbaret  paululu  moras  co 
triuit  abfblatis  facnficiis  & Egei  morte  Tfcefeo  renuncia  ta  clamore  Si  tumultu  ce 
leresilliad  vtfcem  contendunt- Hinc  cfi®  nuncElcopfcoriisin  facrificiisgfcusra^ 
roi  portantur  nS  pconem  ipfu  verum  tubam  coronis  exornantJA  fceufceuoprefen 
tesinrediuina  exctamanc.Quoac altero  in  celeri  clamore  dupeana  canunt  altero  I 
terrore  ac  turbatione  vtantur.ScpuIco  patre  feptima  die  menSs  pianeffiomsap/ 
pollini  vota  exoluit . Nam  fcoc  die  falute  confccuti  in  vrbero  rediere  Itaq;  vt  fertur 
legumina  clixauere  A fptercSfecutam  falute  in  vnu cibaria  comifeuere  que  com/ 
muniter  vna  in  olla  elixata  inaicem  diftribuere*  Erefioneni  oliue  ramum  efferunt 
Nam  illu  in  vt  Hipplicationibus  /ana  coronantes  variis  pinitiis  propter  |»mt|  tatam 
ftcrilitatcm  complent. Cantites  opttoOS  panes  ac  mei  in  pocalo  oleum  elixatum 
A calicem  plena  vttfccmulentusdormiat  illi  conferre-  Sed  a gbufdam  traditum 
legimus  bec  Herculis  in  facnficiis  fieri  $ Cc  ab  athenienfibus  fuerit  vfiirpa  tum . 
Plurimi  vero  vt  prediximus  nauem  qua  vna  cu.*emideisThefeusnauigauittricI 
ta  remes  fcabent?  vfi^  ad  Demetrii  Pfcalcrei  tepora  atbenienfes  feruauiJTe  tradut 
At  vctuftiora  exil/afubrrab^tes  robora  minoribus  rc£iariboretcxcrut.\’t^pt2r 


ingentem  infresJitileirif  famam  Ffcifofbffci  ex?plar  nautis  extarct  & partT  illuei 
idem  videref  partimtar^  illud  idc  cflet  appareret  Necno  fefta  eftopfaoria  a Tbe 
feoinftituta  Eacho  afcattenjenfjfcuscelefcrarf.Kcr  enim  omneS^lbrtitas  virgines 
tunc  Tibereus  duxit’ fed  ex  familiaritas  adolefcentitusducs  iunicres  fexui  itmlie 
bri  fimiles  fortitudine  vero  animi  Sc  audacia  itiGgnesaflumpfit-Qucrfi  faciem  ca 
lidis  balneis  at^vmbrofo  habitaculo  Svbrcniori  coma  ac  vncJHoIbusceteri%orna 
mentis  femineispermutauit.  Voccmijfcafcitu  greflumq:  edocuit  vt  virginibus  G' 
milcsapparerent  inter  illas  nulla  in  parte  omnito  ignorantibus  a fexu  femineo 
dilcreparct . Poft^  rediit  Tbefeus  adolefcentcs  iis  vcftibus  vG  quibus  nunc  vtunS : 
qui  ramos  ferunt  vnacuTbefeo  pompam  egcrut.JSJamadrianeSC  bacfco  propter 
eaque  de  illis  ferebant-‘vel  potius  q^colledtisfrudlibcs  rediere  inlacriftciisrami 
portabantur,  Que  aute  cenam  afferfi  tlacrificds  participant  6<lbrtitorum  matres 
imitantur  .Nam  ad  eas  euntes  oblbnia  cibaria^  prebent  Si  illis  folacn  Si  letici^cau 
fa  fabulas  pueris  narrandas  memorant  becquc9  Dinus  in  bifboria  fua  confcripGt 
Exedificauit  erf  Gbi  templum  vteffus  in  lacrificiis  Gbifbluerent  ab  bis  qui  illuc 
e domo  ^ficifcebant. Tributorii  vero5<lacrificiispbitagidis  bofpicalitatis  re' 
tributione  Tbefeus  curam  demandamt  ■ Poft  Egei  mortS  cum  magnum  at^  admi 
rabile  opus  in  mentem  ve  niret  agrum  adlicum  habitantes  in  vna  menia  collegit  vt 
vnus  efteeret  populus  qui  tunc  palTim  (parG  ad  conGlia  agitanda  ac  decrefa  p vti 
litate  publica  inftjtucnda  difficulter  congregabantur  .Quandom  inter  ciucs  f^iti' 
onesorirenf  adbibitis perliiaGonibo  in  populo  tribubus pleus^  idioteftatim 
orationeGiamouebStur.  Optimatibus  vero  nS  regio  Ibatu  led  populari  invrbe  im 
perari  oftendens  fe  tantumodo  principe  conferuanda:^  legum  Si  propulfandi  belli 
curam  agere  aiebat . Aliarum  aute  rcr2  equam  partem  omnibus  (e  prebitnra  qui' 
bufdam  becperfuaGt.Qui  aute  lam  magnam  cius  potentil  at^audatiam  timebSc 
Statuebant  perfuaGone  ac  fponte  potius  ^ vi  cedere . Cu  omnia  magiftratus  loca 
demoliri  iufliffctivnu  omnibus  publicum  locu  faciensquem  pritaneum  atfji  lena' 
toriu  nuncupant.  Vbi  nunc  vrbspoGtaeft  vrbem  Atbenas^pellauitSC  perornes 
vrbis  vias  ac  copita  facrificia  poblica  celebrauit.  Et  dies  feuos  fexra  atep  decima 
dieeeaton  Vconis  quo  die  nunc  etiam  rem  dinina  peragant  inftituitircgnu  gdem 
deponens  vt  pollicitus  fuerat  republicam  deoru  inflii  conftituit.  Nam  de  vrbe  in 
delpbos  Icifcitatum  pbebi  oracula  mittenti  becrenunciatafunt.Tbeleu  Egei  fili 
nete  Pbitbei  filia  virgine  multis  vrbibus  pater  meus  terminos  ficfinesipofuit  ia- 
velbro  oppidulo.  Sed  tu  no  permultum  laboris  ad  conGlia  intra  animum  agitanda 
cepilbi . Vter  per  mare  ibis . Sibillam  ^ poftea  de  vrbe  vaticinant?  boc  locutam  fu' 
iffe  afferunt-  Vter  cni  vndis  agitaberis  fed  fiibmergi  minime  fas  efb.  Et  cu  Tbele 
os  magis  vrbem  augire  vellet . -omnes  ad  equitat?  ipuoeauit  conftituto  die  quo' 
damfefto  Tbefei  nomine  Icon  preco  omnes  ad  contione  prouocauitrno  eni  uolebat 
popularem  ftatuminordina  tu  turbulentfitj  fiibdiffnia:8<indifcreta  multitudine 
heri.  Ita<^  primus  optimates  ab  opificibusati^  agricolis  fegregauit  S<eofdemreIi 
gion?  cognofeere^  principatus  prebere  leges  interpretari  (aera  diuinai^  exponere 
inffituit.Aliisautcciuibus  j:  cctiitatc  impartituseft  gloriam  gdem  ab  optimati- 
bus utilitatem  ab  agricolis  multitudine  uero  ab  opificibus  refp , vendicare  videbaf 
Qui  aiite  primu  ad  plebem  declinauit  ut  inquit  Ariftoteles  & monarchiam  depo 
fuit.  Videtur  ctiS  boc  idemHomeru  afferere  dicente  noucm  folos  dimitto  ad  A' 
thenienGum  populu  orationem  habens.  Nummos  etia  fculperc  iuGGt  ac  bouem  ibi 
celamt.  Siuc  propter  mara tomum  tbauru  Gue  propter  Minois  duceni  Gue  ut  ciues 
adagriculaturam  prouocaretab  eo  ferunt  ecatonneum  SCdecatonneum appellar:. 
Cfi  megarfi  AthenieaG^grum  adeptus  fuifTct  rinclitam  in  ifcino  columpnS  ctexit 


jn  qua  regionis  diuifionem  duotus  rrinictris  infcripfit  Vcrta  tuinrmcdi  er^r  1 ec 
adoncntern.SednopcIIoponefusvcru  louia  hecquidrad  I-efpfiu  f(d  cftprllopon 
rc{us£<co  louia^  ut  grecos  ageret  pumu  in  honore  Hcrculis  cert2m'a  inftitoit 
ut  illcolirrpia  loui  SCipfellchiniancptanno-Hieenlibi  pofitos  fupra  ircliccrtam 
norta  currebat  tnbuti  potius  9 lpc(^lacuIj5C celebrati  curam  b.-.bcns  Quidam  fe 
runt  Tfcefcum  vt  cedem  fcbronis  obeogritionem  expiaret  fcbircni  tcbjna  incitu 
ifTc.Mamfcbiro  caneto &Egtrocbapitbei  filia  natus  erat  Quidam  bis  natum  Sin^ 
fium  ^no  {cbironemSC  certamen  propter  hunc  non  propteri’Iuma  Tbefeofuifle 
infti  tu  tum  volunt.  Itaqi  cu  Corinthiis  parta  con  pofuerevt  Atfcenicnfibtisad  iftj' 
nios  ludos  infpiciendi  caufa  proficifcenrifcus  quenc  umgi  ;ocum  occuparet  prefidis 
fudorum  preberent.  Vt  ellamcusatq:  andron  aticarrafcus^critnnt  in  pontum  eleu 
fium  nauigauit  vt  Pbilocorus&qiiidam  a!ii  tradunt  ruin  Hercule?  ad  Amajonas 
debellandas  traiecit  &virtorie  preminm  anciopam  fu^cepit.  Plurimi  vero  vt  pbe 
recides  vt  eUanicus  vt  erodotusquod  fide  dignius cft  tradunt. PoftHercukm  p 
uata  dafle  traiecifle  & Airajonam  cap tiuam  cepifie.  De  nu'Io  altero  eo2'  qui  ctim 
eo  militabant  icriptum  cft  Amazonem  captam  bafcuiflc.Vion  autem  inquit  'Tbe' 
feum  verbis  huius  circuir.euentum  ca  {umpta  abiiile.Nam  cumTbefeus  regione 
inuaCiTet.  Amajones  viroru  auide  ad  Tfcefeu  figra  hospitalitatis  per  cuandS  A> 
majorem  mifere.  Tbefeus  cum  illam  adbortatusfuifietin  naurm  confeenderet; 
po(^9  ingrefTaeft  nauigauit. Menecrctcs  vero  quidam  m biftcna  quamde  IMicea 
vrfce  in  bitbinia  pofita  fenSitinquit  Tbefeum  antiopim  habent?  circa hcc  loca  te- 
pora trmifle  per  hec  tempera  tres  ex  Athenienfibus  fratres  adolelccntes  co  eo  mi 
Jitauerant  Enneus  Thoas  5cSo!o€on.  Hic  clam  ceteris  a more  antiepe  captus  rem 
vni  fuorum  familiarium  aperuit. Cum  illc  de  hac  re  cum  antiopain  colloquium  ve 
niflee  orabat  vt  periculum  pro  viribus  retruderet  retrq:  prudenter  manfactcqifer 
ret  £<  apud  Tbefeum  amorem  illiuscelaret.Sokeoncumdeamore  illius  potiendo 
dclperarct8<influminequodam  Icfeprecipitairct. Tbefeus  accepta  huius  rei  cau- 
fa  fartumegro  animo  tulit :fi<ribimoleftopiticum  oraculumrenur.ciafum  cftiiu- 
here  in  delphis  Appollinemiquonism  propter  hofpirem  dolorem  rpfe  animo  ircre 
dibilem ceperat :ibi  vrbcmcodereiSCibi  ex fociis ducibus  quofdam  dimittere. Ita 
9vrbem  quam  edifjcauit  adeo  pithopc!imapptI!auit-'proxim:m  flumen  borcris 
g^tia  adolefcentis  foloetain  nuncupari  voluit  fratres  illius  tan^principes  8<  legiC 
latores  ibi  reliquit  ;{bciumq:ilhs  Ennium  virum  athenis  patricium  addidit-  A 4 
pitbopoli  te  locum  Erini  domum  vocabantiqui  no  rerte  fecundam  fillabam  circum 
flcrtebant:  gloriam  ad  deum  abberostranfmutabant.  Hec  res  occalionem  belli 
contra  amajonas  prebuit'  Sed  apparet  nec  vile  nec  muliebre  opus  extitifle.  No  enf 
invrbe  caffrapofuerunt.nec  cominus  dimicauiffcnt  contra  vicam:  & Muleumifi 
ipli  regionem  habuifientdntrepidcad  vrbem  manus  conferuiflent  Sic  igitur  que 
admodum  EUanicus  refert  per  hofpfcorum  Cimmericum  congelatum  traiicereifi 
dem  adbibendam  efle  ducimus  ipfas  prope  vrbem  pugnam  coieruiffe  cum  nomini 
bus  locorum -Itum  {epuleris  mortuorum  verum  effe  arbitramur  . Sed  ab  vtrif^ 
ignauia  diuimmoratam  ciTepriuf^admanus  conferendas  irruerent . Tandem 
Tbefeus  accepto  oraculo  quodam  pbeboboibiasmartamtdCcumipCsmanqs  con' 
feruit.  Dimicatio  menfe  noidromionis  conferta  eil  quo  menfe  bucufg!  facnficia 
noidromia  appellata  ab  Atbemeniibus  celebrStur.  Didimus  diligenter  fingula  re' 
ferrevoIensinquitCniftrum  cornu  Amajonum  ad  locum  quem  nunc  Amajonium 
vocant  declinafle  dextrum  vero  latusad  vicam  verliis  crilam  dcuertifTe.Nam  bic 
prelium  Atbenienlis  a mafeo  irruentes  in  Amafonasmifecbant.  Sepulcra  eorum 
qui  in  acie  ceciderant  apud  plateam  q ducit  ad  portas  iuxta  tumulu  calchodontis 


cneaHinrat- quas  nunc  piraxas  appellant.  HtcquiJem  vt^adeatnenidesmBlic^ 
tibuscenit-Sed  cum  a palladio  S<  arditto  aC9  liceo  in  dextram  iliotum  latus  V' 
tiiiflent  v-fg:  m caftra  multamm  flrape  impetus  fadluseft-Quatto  autem  men&jP 
pter  ipolitam  inducias  componietE.Nambicipolitam  eam  que  cem  Tbefeo  con' 
grefTumbabnit  nommauit  n5  antiepam.  Quidam  ferunt  bancefi  Tbefeo  dinucan 
tem  a molpadiaiaculo  vulnerata  in  acie  cecidifleSC  fiatuam  eius  luxta  delubru  tar 
re  olimpiadis  poGtam  fuifle  banc  biftoriam  ita  variam  extare  pr«pter  rei  vetufta' 
tembaud  admirandum  arbitror.iCam5<  vulneratas  Atnajonesab antiopa  in  cab 
eidem  cfammiiTas  afferunt  S<  ab  ca  iuxta  locum  quem  nunc  Amasoniam  appeliSt 
fepultas  fuiffe  fed  bellum  per  indutias  finem  babuiffe  Si  appellatio  ipfa  loci  a The 
feoquem  OrcbomcGon  vocant  SColim  ab amajombusinftitutafacrificia  ante  Tbe 
fei  appellationem  declarant.  Item^apud  locum  ronta  appellatam  megarenfesfe' 
pulturasama^onum  offendunt  cum  locus  eff'plurima  latera  babens  adromlu  pto/ 
ficifcuntur . Fertur  etiam  apud  cberoniam  mouentcm  alteram  penes  fluuiufri  que 
olim  termodonta  nunc  autem  emona  vocant  lepultamfujfle  de  quibus  invita  De 
mofcenis feripru eft.  Apparetctiamne^p  TbefaliamGne earum cedcama3onas 
traieciffe.  ^Jam  ibi  fepulcra  illarum  etiam  nunc  apud  flotufani  canis  capita  mon> 
fleantur.  Itaq;  becde  ama^onibustremoria  digna  competimus.  Ea  rebellio  amajo 
nuni  quam  in  libros  Tbe^idcspcctainftiipGtTbereuin  videlicet  pbedramin  vx 
orem  duxifle  6<  antbiopam  contra  Tbcfeumauxiliantifcusamajonibus  irruiffeil*’ 
lafcj  Herculem  jntcrfecilTc  figmentum  effe  clarilTimum  videtur.  Verum  cum  anti 
opa  diem  fuum  obiifTet  ex  qua  ipolitum;vt  vero  Pindarus  inquit  Demopbontero 
babuit  Pbederam  i vxore  accepit.  De filio  atej  ffortunio  huius biftorici  Gmul  atc^ 
tragici  conueniunt.  Quidam  vero  aliter  de  nuptiis  Tbefei  (entient  es  nec  principia 
grata ncc  bonam  fortunam  profecfam  extitifTe.IMam  fertur  Tbefeum  quSdam  ex 
amajonibas  trijinjamrapuiffe  & jnterfeclo  Sinooatgicirtione  natas  borum  vio' 
laGeifed  pcnbiamaiacismatrera  at^  FerEbiamftatim6<  lopiamlpodeiin  vxores 
babuiffe. Quidam  autem  Tbefeum  accufant  g>  propter  Egie  amorem  panepeifilie 
cum  adrianadiuortium  feciffet.  Ve  autem  Helenam  raperet  paffim  agrum  acflicfi 
bello  repi euit. Illum  enim  SC  fiiga  & pernitie  tandem  plenum  effecit  vt  paulo  pcft 
fcripturi  fumus.  Sed  tunc  ex  multis  premiisftrcnuc  certantibus  propoGtis  tradit 
ab  Hero  doto  nullum  babuiffe  Tbefeum  verum  Lapbitis  tantum  qui  cum  Centau 
ris bellum  conferuere  illa  fuifle  tradita  conflat- Quidam  autem  boc  cum  lafone  in 
infula  Colcbos  fadlum  efre:&  Meleagrum  cu  apro  manus  confcruiffe  ferunt-Itaij 
bmc  prouerbium  illud  vfurpaturn  eft  non  Gne  Tbefeo  ilpfe  nallo  indigens  fbcio  m 
multis  atq:  egregiis  certaminibus  vidlor  euafit , Et  pdaftrp  cadauera  que  in  bello 
fub  cadinea  commiffS  ceciderant  reftituitmecvt  Euripides  in  ttagediis  fcripGt  fu 
perati  fuere  Tbebani  niG  in  compoGtisinduciis.Hocmodo  a plurimis  traditu  eft. 
Sed  PbilorcuS  refert  illas  fuiffe  primas  inducias  que  pro  reddendis  fepeliendif^ 
corporibus  mortuis  compofuere.  Quod  Hercules  primus  cadauera  boftibuscon^ 
ceffifletinrebus  ab  eo  geftis  legi  mus.  Sepulcra  autem  multitudinis  in  eleutris  ca 
pisconfpiciuntunducum  vero  6<  principum  ineleuGms.  Hoc  Tbefeas  Adaftri 
prccibo  motus  effecit- Tragia  Efcbiii  EIcuGna  8v  Euripidis  tragedia  icctides  ap 
pellata  boc  affererc  videntur.  Amicitiam  cum  Peritbooboc  modo  iuntftam  ferunt 
Cum  de  fortitudine  at  robore  The fei  inclita  fama  paffim  volitaret  Perithous  vt 
illam quendam  in  modum  oblcurarct  boucma  F^aratboaedimiGt  Tbefeuiritjpcr 
fuaGt  vt  armatus  bouem  irfequcret.Tbefcusbaud  fugiens  6i  obuiam  contra  tau 
cum  vadens  illum  in  fugam  vertit.  Podq!  alter  alterum  conJpexitS^palcritudine 
audaciSgi  Tbefei  admiratas  eft  Pentfcous  pugna  fedata  eft.  Perithous  vero  pma 


protendens  inquit  ipdim  Tfccfcnm  tsnqi  pugne  judicem  pro  voTontate 
fsbi  valenti penam  pro emifTo  boue indicere.  Tbcieusitagi  rcmifTa  pcnafociuma'' 
micutn^  eum  {ibadeiunxit.  Deinde  Pcrittcuscumdcidamiamin  vxorcmaccepjf 
fe^.Tbefeum  precifcusprofcoucfcatur  vt  jnrcgionem  eius  venjret£<  cumlapbitis 
receflitaditiem  conjungeret . Pert ibous  cum  centa  ures  ad  cenam  conuoc are  t &i  ii 
iniuria  lapbitasagredercntiir  laceflercJacebru  mulieribus  non  abftinerct  lapbitl 
cum  eis  manus  coferentes  partimrecauerepartim  belJofiiperauere  Dcindc  c re 
p:one  vna  cfi  Tbcieo  bellante  jllos  prcpulfauere . Sfd  ab  Herodoto  aliter  bec  gefla 
fuiiTe  (cribun^.Mam  refert  cu  bellum  irftaretTbereurolapbitis  ad  auxilium  fu/ 
iflc  8i  tunc  primo  Herculem  vidilTe  cui  cu  iam  crr?do  pugnaret  operam  dabat  vt 
ei  circa  Iccaalperaceflanti  occurrrret-Huncquidfoccurlu  multa  burraritate  bo 
nore^  8i  laudibus  ambos  celebrauiiTe,.  VerCtamena  quibufdam  traditum  eft  lepi 
usmter  fele  occurtifle  & initiationem  ftudfte  Tbeleo  Herculem  feciilefC  an  te^ 
Hercules  initiaretur  tancfeum  indigentem  propter  qualdam  operationes  violcn' 
tas  expurgationem  egiffe  .Nam  cijjamquinquagefimumannfi  attingeret  vt  Ella' 
tticus  refert  Helenam  re  erate  fiia  indignam  rapuiti  Vnde  quidam  vt  banccalum 
niam  tar^  maximfi  crimen  amoueantino  iplam  Helenam  rapuiHci  verum  eam  ab 
Idane  & Liceo  ruptam  accepifle  at^  apud  fe  eam  depoGtS  firuauifie  ferunt;  nec 
Caftorifi<  Polluci  eam  repe  tentibus  negauifie.&cuTindarus  Enafforum  Ippo' 
cboontiS  filiu  timeret  cuod  illius  adolefcencie  vim  intulerat  priuatim  Tbefeo  He 
lenam  tribuit . Sed  plurimi  feriptoresin  banepotiorem  fententiam  concedunt. 
Cumiam  non  procul  a Tegeaabeflent  illi  qui  eos  infequebarfur . Cum  jpE  iam 
pericula  euaE{ren!r  5<  in  Peloponneiram  venidont  coiiueniunc  vt  is  cui  fortes  per' 
bi beant  Helena  accipiat  & alter  altero  in  nuptus  celebradis  adiic.  Iadb:s  itaq:  !br' 
obus  TbeleuS  Virgin? babuinquenondu  matara  viro  nec  plera  annis  extaretad 
Apbjndaseam  miGt5<  illam  cu  matre  Apbindo  eius  amico  Isruandl  clamcpteti' 
nendam  tradidit.  Iple  aute  vt  Pentbeo  operam  fua  impartirctvnacu  coin  EpirS 
ad  filiam  A.donei  IVIo’ofba  regis  iter  intendit. Qui  cu  vxorem^^erpinam  ascella 
tambaberet.  Filiam  vero  Eurinicaiiem  autem  Cerberum  iulTitvc  is  qui  filiam 
optaret  in  vxorero  cum  Cerbero  pugnaret  fi  illum  fuperaret  jibmaflTutrcret; 
(ed  cumanimaduertillet  non  vt  procos  veniireTbefeam  ac  Peritbeum  verum  vt 
vim  inferrent .-5C  adolelcentulam  raperent dllos  capi  inflitiSC  Peritbeo  aprimum 
3 cane  intercepto;  Tbefeum  in  carcerc  feruaiidum  tradidit.  His  cer  bec  tempora 
AtienisMeneibeusex  tribu  Petea  Ornei  filinm  quem  Erecbeusgeruitprimus 
vc  fertur  inter  eos  qui  faclioni  ftudebant;6C  beniuolentiam  populi  dicendo  que' 
ntabant  potentiores  vrbis  collegit.  Et  eos  qui  antea  Tbefeirm  graui  animo  ferC' 
bantipueabartq;  principatum  at^  regnum  cuilibet  optimatum  populari  ftatu  vi/ 
uere  volenti  oblaturum:  vna  in  vrbe  Bi  fubditos » ac feruasiJ/os  redadburum  ia 
eum  irritabat^plcbem  autem  accufabat;cuodtar^  infbmniis  bberta  tem  alpico 
rct;  8i  patriis  ac  fanrtis  legibus  fepriuari  pa  teretur  •'  quod  loco  multorum  cpti' 
morumqi  ac  indigenarum  regum  querdam  aduenam  Herum  baberet.  Cum  Me# 
nefteusbas  turbasin  vrbcrnilceret  magna  momenta  rebus nouis  addiderunt  . 
Tindaride  qui  bellfi  monebant; copias  cotraatbenienfes  dudbabant.Ciuts  pro 
pter  res  noaas  in  vrbe  cxarcas  illos  dutiiareexerci  tus  arbttrabanf.ltaqipnmijilli 
rullas  infere  tesiniurias;led(brorefibi  reftituenda  poftuIabat.Cu  ciues  refpodif' 
fent.-necpilla  apudlebabereine^^vbi  clTet  fcire;  ad  prelia  colerenda  copias  paraae 
Sed  cu  Tindaride  per  cadtDu  cognouinent;eSapud  Apbtdasdelitefce  illdinuica 
bononbo^  boc  beneficio  affeccrur.  Et  cu  poftea  mftoties  lacedemoninagrfi  acibi' 
cu  irruifTcnt  CadiOi  gratia  acbademiam  ilkfa  dimilerc  Dicearcbus  auc  irquit 


Efcfcemus  Maratfcus  viriarcbades  militatent  tunc  cura  ipGs  Tindariiis  abal 
teiroacfcadeiriara  que  nare  Acfcaderaia  nuncupatur  ab  altero  Maratonem  nomen 
fcafcaiiTe  promoto  animo  populo  cocedete  propter  oraculum  quoddara  ance  aciem 
boftiasraaolare-Cun-  igitur  ad  Apfcindas  caftramouifrent:S<  viciloriamcofeque 
rentur  fufcarbana  8<  villas  defiruxeru  t . Fertur  bic  alicum  Sebiroms  filium  cum 
CaftcreSC  Polluce  rei  militari  operam  impendentemcecidifle  aquo  apud  Mega 
ramlocuvfci  corpus  eius  reconditum  fuit  alicumappellant.Ireasapud  Apbindas 
aljcuma  Tbefeo  mortuum  fuifTe  in  biftoriafiia  tradidit.  ea  verba  que  de  alica 
feruntur  tcftari  videntur  lalicum  in  patctibus  campis  pugnantem  Tbefeus  forma 
fe  Helene  gracia  apud  apfcindas  interemit -Non  tamen  confentaneum  videtur  p' 
lente  Tbefeo  matrem  atqiatfcenasfuiirc  captas- Occupatis  igitur  apfcindistimen 
£ibu%iisquiinvrfce  erant  Menelcfceusad  recipiendas  intra  racnia  Tindaridas 
popuIumpcrfuaTitvtoftenderetur  tantummodo  Tbeleo  vim  ftiifle  ab  illis  bellanti 
bus  illatam  laliis  autem  fcominibus  officium  ati^  lalutem  preftitifle  res  ab  ilLs  gc/ 
llcaflerere  videntur.  Qui  longe  aliorum  potentifilroinibilaliudnifi  initiari  expe 
tebant  Cum  no  minus coaiuncflieflentciuitati^  Hercules.  Itai^apfcindusfilios 
adoptaffetvt  filius  Herculem  jllosatfcenienfes  initiarunt  6<diuinos  honores  im» 
partientes  illos  patronos  appellaucrunt  vel  propter  tolleran  tiam  vel  propter  dili/ 
gentiam  at^  curam  eorum  ne  quis  aliquo  malo  afiiceretur  a tanto  exercitu  quem 
intra  vrbem  retinebant . INTam  quibus  rerum  diligentia  ati^  cura  demandata  eft  di 
hgenter  accurateij;  bsbere  fefe  debent-  Itacj  inre  ob  banc  caulam  reges  anacJlas  dix 
erunt.  A quibufdam  vero  traditumeftab  aftrorum  eminentia  anaiftas  fuifle  ap/ 
pellatos.lMam  atbcnicnfes  ea  que  {Iipereminent  anacas  dicunt  di  quod  ex  {iiperiori 
parte  eft  Anccfcatcn.Htfcram  quidem  Tfcefei  matrem  in  LacedemoniamSCinde 
ad  Troiam  cum  Helena  fuiffe  delatam  leginnisifcoc  etiam  (entire  videtur  Homee 
rus  dices.  Etfcra  Pifcbei  facie  filiapulcra  fuit- Quidam  boc  carmen  5^  fabulam  de 
mnnicHo  calumniis  profequutur  quS  cu  loadices  ex  Demopbote  clam  pepebiftet 
in  Ilio  Etbram  nutriuifte  commemorant.  Sed  Yftrusdecimotercio  libro  reru  ge' 
ftaramabatbonienfibasdeEtbrarefert  priuatumquendamac  varium  fermonem 
tan^  qui  bardam  dicentibus  aJexandrum  in  Tbefali  Aparidem  vocitatu' ab  Acbil' 
Ic  £C  Patrodo  apud  Sperchium  dimicando  fuifle  fiiperatum.  HecSorem  quidem 
Tnjimiorum  vrbem  occapantematttdiripiente  Etbramibi  derclidlam  Troiam 
addaxiffe.  Sed  boc  permultum  videtur  efte  abflirdum.  Nam  cum  Aidoneus  Mo' 
loflbrum  princeps  apud  iebofpitem  Herculem  accepiflet  & forte  in  ferraonemde 
bisrebusque  Tbefeusatq:  Peritbousgeftiftentique^pafti  {unt  incidtftent  5i  al/ 
tcrum  turpiter  petdii^miuifle  diceret lalterum  perdendum  rem  Hercules  egro 
animo  tulit  de  Peritboo  quidem  nibil  quo  accufaripoftetfacf  uram  ampliusputa/ 
bat-Tbeleo  quidem  crimina  ofcie^la  vt  rem  gratam  illi  faceret  diluebat  icflTbe' 
ftus  ab  Aidoneo  liberatus  fuiflet : Atbenas  rediit  amico%  eius  fine  autoritate  in 
vrbem  efte  comperit  Si  delubra  cu?  antea  fibi  dedicata  erant  omnia  Herculi  dedi 
cauerant  8i  facrificu  non  Tbefeia  verum  Herculea  nifi  quatuor  vt  Pbilocorus  feri 
bit  vocitaaerant.Statim  cum  vellet  vtantea  tanqi  princeps  rempublicam  pertra 
tlare. Seditiones  atq;  tumultus  in  vrbs  eam  exoflim  babentes  nibileum  timebant 
populum  adeo  alienatum  ab  coanimgdaertitvt  nedum  prompteiuflisfuisobtem 
perareiverumetiatr.  colere  roUeticam  vim  experiri  inceptaret  exortis  in  vrbe  fe' 
ditionibus.  Cum  tandem  nulla  fpes  imperandi  fuperelTc:  filios  ineuboiani  adEle 
pbinorum  calcidontis  tranfmifit.  Ipfe  AtbenienCum  more  peradbs  fiipplicationi' 
bus  vbi  nunc  locus  eft  quem  Aratberium  appellant  in  infulam  Scbiros  vbi  pater.» 
na  loca  5<  amicitias  habere  arbitrabatur  traiecit . Ea  teropeftate  Licomedes  in  bac 


itifula  imperium  agetat . Ad  tunc  locum  profectus  TJhcfcus  agros  pa  terres  rar^ 
iti  vi  tam  ducere  veJletrepetcfcat.Qiiidani  vero  ferunt  oralTeLiconicdemvtcon 
tra  atbctiicnfesfAefidium  Cbipreftaret  Licomedcsfiup  fcominisgJoriamcxtimc' 
{censGue  vt  Menefteo  rem  gratam  faciens;  diumin  locum  qtrcnd.imexccJfiimad' 
dudtum  tan^  inde  agros  eflrtoftenfurus-' per  npamprccipitcn:  de  truGtiac  vitam 
afcRuljt . Quidam  vero  feriptores  iremorie  litterarum  tradiderun t ipllim  peft  cc' 
namperamtulantemvtconfucuerat  irconiuItcoccjdjfTc  & eius  rrortenffaud  re 
pente  cognitam e-xtitifle.QLO  mortuo  AtGcricnfium  imperium  IVlcnefteus  occu' 
fauit.FiHi  eiusemapud  Elcpfcirorum  erant  ad  Troiam  u-jiitatierc.  Cum  jfci’iVTe 
nefteas  morte  obiiffet  AtfcenasTGefcififjj  redeuntes  regmirecuperauere  Pau?o 
poft  Atbenienfes  Tbefeu  tan^  Geroem  bcnoreaffecerunt .Qui  cu  ir  MaratGone 
aduerfiiS  Medos  dimicarent  muTisimaginem  TrsfeiYi^snte  ora  armatum  5Ccon 
tra  barbaros  pugnantem  videre  vifum  eft.  Poft  Medorum  bellum  Pbedone  reg' 
nante:Cum  Atbenienfesoraculaapponinisadjrent  refponftima  vate  vt  Tbefeiof 
& relegerent  8<  illa  fconorifice  apud  fc  repofira  feruarent.  Sed  ex  eo  9 barbarorfi 
conuerfttionc  Atbcnienfes  non  vtebantur. ‘propter  morum  difficultatem  qui  infii' 
Jambabitant''ad  tumulum  ccgnofcendam  ad  ofia  capienda  proficifci  non  pote/ 
tant.  Verum  cum  Cimon  infiiJam  occupaflitivtineiusbiftoria  feriptum  cft;  &il 
Ia  inuenirecuperettaquilaquedamvt  fertur  in  Jvcomontofovrguita  fi^roftrotcr 
rani  fodiersdiumo  quodam  afilatu  rem  ipfaminteliigens  cfta  extulit.  Inuenta  cft 
etiam  magni  corporis  vrnam  qua  bafta  ferrea  &C  enfisreccrdituscrat.  Hec  cum 
intrirtm.ea  Cimone  portarentur  Atbenicnfts  recognita  facrificiis  ac  fp’frdida 
pompa  tar^Tfcfeusin  vrbem  rediret  furceperunt.  llli^in  medio  vrbis  penes  Jo- 
cum vbi  nunc  cft  gimraGumpo{ueruntifciq2feruis&  omnibus  miferisacniperic/' 
res  timentibus  AGJum inftituerunt  tanqi  Tbeieus  vrti  preJes  preces  mifercrum 
benigne  auditurus  cflet  atqiauxilium  prcftaret.  Preterca  ocftaua  die  pisncftionis, 
magna  illa  facrificiaabatbenienfibusTIjefeocelebrantur.Nam  bac  dic  c creta  in/ 
fula  cum  femideisatbcnasremcaratietiam  eodem  die  ceterorum  menfium  beno/ 
re  illum  afficiunt ' vel  cp  primum  odfaua  die  ecatonngonis  ex  vrbe  Trijima  profe/ 
dius  eft  vt  Diodorus  memorie  litterarum  mandauit  vel  g>  putaret  bune  numerum 
1 IJi  potius  ^alteri  conuenire  qui  Poffidone  natum  ferebatur  locSauis  enim  diebus 
m.enGumpoftidoni  fachficiaagebant.AIam  cum  ocftaua  die  exifteret 'primus  qua/ 
dratus  numerus  3 paritate  ^Geprimi  quadrati  duplicem  formam  efficiens  fta 
blem  at^immobiJemdomnm  babetpotentic  dei  quem  tute.^am  ati^poilrftbrem 
cerre  appellamus . 


Plutardrikinonograpbierecide  Vita  attfgeftis  Rcrculi viri  clarifliiri  fciflcria 
Pec  lo.Tottejioic  oratorem  eximium  In  Z.atmum  Iicguagium  tradudla  Incif  it- 

REIS  RCME  {pfendorS^  gloria omnifcnsatnpIiflimagS 
tibus  fmt-  Eius  nominis  decus  vnde  Si  qua  potiiTiniu  cau 
faciuitaei  emanarie.  Varie  a fu^ptoribusfententie eradite 
funt . Alii  Pelatgosob  incredibile  rei  militaris  comparatam 
fortitadinem  Romam  appellalTe  ferunt.  Alii  Troianos  qui 
cum  perditum  iITet  incendio  Ilicn  atrifla  patria  domo  pro' 
fugiinipGus  tiberisorasivi  tcmpeifatisdeuenetunt.  Ibi$ 
cum  diu  conCedifTentilnter  eas  quas  fecum  aduexerant  muli 
eresivnats  quS  Rbomam  vocabant  aftitifTe  tradituri  Quevt genere  acfanguinis 
dignitate  preftabat.Sic  etiam  ingenio  prudentia  excellere  videbatur.  Haucp 
fiiafffe  ceteris  ferunt  vt  cum  lamprideaL  diuturna  illanamgationeabborrerent- 
communi  omnium  cofenfii  eo^  claflem  fiiccenderet?  Quod  cum  facile  perpetraffet 
InceGs  nauitas  eam  te  priir.oTroiar  erum  animos  magnopereoffedifle*Poftea  ve 
ro  cum  palatinum  montem  neceffitatcoecupaflentilcci  illius  dem.eneiam Spineola 
ram  benignitatem  experti  eo  rem  illara  euaGfTc  tradif  j vt  longe  lepe  ampliora  bre 
ui  fint  ccnrecati.Ita9  vt  fcuius  rei  gratiam  femine  tanti  facinoris  principi  referrEc 
Romani  ab  ca  ciuitatem  conditam  appellatam  elTc'  at^  eam  conliietudinem  inde 
emanaffe  vt  SC  cognati  5C  mulieres  inter  le : familiares  ^ viri  mutuo  ore  deofcula' 
renc.Troiane  enim  ipfe  cumr.amfcus  incendium  intuliflcntific  viros  obibant ;am' 
plexabantur:  Veniam  qao^  fuapliciterexorabant  vt  furore  in  fe  mollirent  fuum 
^placarent  iras*  Alii  aute  Romam  Itali  filiam  SCleucarieiquam  quidam  ex  Te 
Icpfco  HercuIida.Et  Encepofteanuptatn  opinant. Quidam  ctil illam  Afcaniifu 
ifle  filiam  exiflimant . Alii  Rfcomanum  Vlixis  filium  Si  Circes . Alii  Rbomu  He 
matbionis-qaicum  ex  TroiaadiomededimiflusefletJbifce^  in  locis  inlediffet. 
Romam  ab  eo  ciaitatecoditSappellauit.  Alii  Romulatinoru  tirannSquiex  Tbe 
faliainl-idiamS^  exLidiain  Italiam eiccHosTbircenos  compulit  fficifci. Quini 
mo  Rom.utum  quidamextitillefetutiquibuiurmodiciaitatiablenomenindidiC 
Cuiusgeneris  5<vitevariefuerunt opiniones. Mam  alii  Eneefilifi£<  Dexitbee 
PborbantisgnatefailTecxiftimat-at^illumvna  cu  fratre  Remo  paruulos  admo 
dum  in  Italiam  delatoseffe.  Qui  cu  proximum  fluitantem  alueum  ingrelTi  elTent : 
amilTiscetens  nauibus  que  cu  is  venerantieos  tamen  in  tenuem  npam  a periculo  f 
columes  euaGlTe.  Al^veroe  Roma  geniti  Romulum  ferunt  Troadisilliusfilia 
que  latino  Tclamaco  nup'erat.  Alii  ex  Emilia  preclaraEneeacLauinie  eius  vso* 
ris  prole  cu  a Marte  fuiHet  compreffa , Ahi  preterea  mira  quedSfabuIantes  aiunt 
T arcbetiu.m  quendam  immanem  ac  impium  albano^  regemicu  illi  demonis  cuiuf 
dam  imago  per  viGonem  occumflet  .'dies  eni  aliquot  penes  fe  Priapum  domi  con' 
tinuerat.ExTirrbenia  Atbedideoraculumaccepiffeivtli  virgine  bliam  Pnapo 
coniunxtrit . Venturum  cx  ea  filium  qui  tum  virtute  tum  eciam  fortitudinis  ac  fe 
licitatis  gloria  ceteras  anteiret.  Ita^  vni  e duabus  quas  habebat  virginibus  impe> 
calTe  traditur:  vtadueni enti  deo  fecoiungeretivirginem  vero  a tanta  reifeditate 
abboccentem:patns  imperio  defeafleiac  pro  fe  ancillam  (uam  fiippoGiifle  priapo 
Que  res  cum  ad  aures  Tarcbetii  petueniAet.'  ipliim  in  cenGim  ira;  ambas  illico  vt 
perirent  in  vincula  coniecifTe.Veftam  vero  i!!i  per  quiete  vifkm  ac  minitatam  mor 
tem  virginibus  telam  quSdam  v t texeret  attuIiITe  ipollicitantem  vt  cum  id  opere 
^fecenat  tum  breuiforevtambe  maritos  oancilcerfc. Sed  Tarcbeaoimperante 


quantum  ille  interdiu  laborabant  tantum  alias  nodu  detcxcrc.Ancilla  interim  cfi 
geminos  pcperiCct^regemiufTiflejTaratio qui  tum  regis  mnifter  erat:  vt editos 
infantes  protinus exponeret^quo  facillime  necem  inirent. Taratium  vcrofublatcg 
puerulos  luxta  fluenti  r-pam  depofinfle.  Lupam  deinde  aducnicnlfem  cis  blande 
admeuiffemammas.  Volucres  quoij  courqjafimenta  contulifle  traditur. 'quoad  pa 
ftor  quidam  admiratione  rci  captus;  cum  proxime  accefliflft' vagientes  puerulos 
confpicatus domum  ad  vxorem detulerit. Qui  cumadoleuiileiit:  Regepoftcaa.d/ 
ortos  nepbandeiirpietatispcnas  dare cocgifTe. Quam  quidem  fentetiam  Proma 
tbicn  attulit  rerum  latinarum  fcriptor.  Scd  Diocles  Peparethius-' primum  omnj 
umapud  grccos  fidelius  earn  rem  litteris  comcndauic. Quem  etiam  fabiuspieSor 
in  plurimis  Tecutus  eft.  Sed  alia  eft  longe  bis  probabilior  fentcntia.Wam  inter  a!' 
banorum  Reges  qui  ab  Enea  duce  ftirpis  primordia  deduxerant ; totius  ciuitatis 
imperium  duobus  relidbs  fratribus  Numitori6<  Amulio  per  fuccefTionis  ordinem 
(i  cuenit.  Amulius  vero  cumres  Albanas  bifariam  partiret  :Hegnum  Icilicet  $Cqd 
ex  Troia  tbefaurum  maiores deuexerant : vt  vtram  partem  velit  alter  delige' 
ret.Tirlnidem  potius  bbt  Numitor  elegit.  Sed  Amulius  ob  auri  magnitudinem 
fadfus  potentior:  fratrem  adortus  fedem  regiam  facile  occupauit . Priuato  igitur 
ea  maieftate  Numitore  . Veritus  ne  ex  filia  liberi  procrearentur  eam  veffelaccrdo 
tem  deuouitivt omnem  Dbi  pariundi  fpem  adimeret:  perpetua  virginitatis  obfer/ 
oantiaiHancnonnuIlilliamraliiRbcaro-'  Quidam  etiam  Si-uiam appellant. Non 
inulto  deinde  tempore  poft;deprebcnfa  in  adulterio  virgo:  pretervelbalium  cciv 
ditionem  ipaulatim  porrigere  aluum  cepit.  Quod  fen  tiens  Amulius  mulierem  co' 
feftimfiimrKO  ftudjo obferuari iuiLt-  Antbevero regis  filiatimsnsnequidmali 
Siluie  fue  quam  amabat  eaenireccamperdietamareSe  contineretur  Ne  pariens 
latere  t Amulium  non  cefiabat  precibus  parentem  afficere  obfecrado  obtclf  undem 
ne  velit  in  SiIuiaminfeuire.Ediditdemfi  geminosinfantesmitcmagnitudinisoC 
forme  .Quapropter  Rex  longe  amplius  veritos  iuffit  fcruulo  vt  puerulos  expone/ 
ret.QuemquidamFauftuIumfuifie  dicunt.  Alii  potius  qui  eospoftea  fuCceperit 
opinantur.  Seruus  itaij  accurrens  compoGtos  in  fcapba  infantes  ad  amnem  prope 
fluentem  vt  immergerentur  deducit.  Sed  cum  alpexiflet  flutffiiantem  penitus  al 
ueum  ;difridcns  animo  timuit  propius  accedere:  at^  abiens  luxta  ipGus  fluminis 
ripas  infantes  reliquit. Forte  euenitvt  fublatos  eos  a fludlibus  vna  cum  fcapba  il' 
laicuni  amnis  ripas  admodum  excefliflet  mollis  vnda  in  Iitorc  coibituerit.  Quem 
locum  germanum  ab  bis  pofteri  vocant.  Maiores  eni  germanos  dicebant  quos  roo 
do  fratres  appellamus.Et  caprificum  quandam  que  eo  forte  loco  cdualuerat  :a  Ro 
mulo  ipfb  vt  plurimi  opinantur  Ruminalem  vocant . VeJ  oboam  cauJam  ibi  pro' 
(Irata  pecora  {ubvmbra  ruminare  confueuerantivel  potius  propter  puerum  ladfa 
tionemiNam  mammas  veteres  rumas  appcIIabant.Ferfitpreterea  facradecRo* 
mulee  ob  creditam  in  puerulos  curam  BC.  adbibitam  ipfora  vite  diligentiam  d(  ibu' 
diumiquequide  ledfe  potiffimum  celebrant.  Aiunt  infiiper  lupam  quanddi  aevo 
lucrem  picum  adeo  fuma  cu  bemuolentia  ac  claritate  infantibus  afbitilTe  :ve  SC  bec 
vbera  benigne  alimenta  plurimaGbicotuIifTeciSedcirmbuiurmodi  animalium 
genera  Marti  in  primis  dedicata  Gnt  & Jacini  quoq;  pre  ceteris  picum  colant:  nen 
mediocrem  mater  prebuit  fidem  eos  preclaram  Martis  {bbolemextitiffc.  Sunt 
qui  dicant  illam  ab  Amulio  cum  (e  in  armis  obuiam  virgini  dedifTet:  impudenter 
{uilTe  compreGam:  Verum  obtedba  ati^  obfcura  ipGus  nutricis  appellatio  que  illos 
cdocauit.  Cu  latini  buiufmodi  feras  ac  feminas  que  prouulgato  corpore  minus  pu 
dice  vidfttant  lupas  appelleBt:baad  mediocrem  buiuifcerei  dubitationem  poderis 
reliquit:  Nam  fcuiurmodi  fuifle  Fanlbuli mulierem  ferunt-Lauretic  quidem  huic 


no^enFuit.Me<x^  Kotnani  f^naque^aia  celebrant  qaeab  ea  Laarentia  vscant. 
Liftftuenintffi  vt  iple  irattis  Hanten  Aprilis  (renfe  iUios  facris  libarec.Ifla  pterea 
a Komanis  Laurecia  colitur:  bac  potiHanum  quam  dicam  rationp . Nam  cfS  culter 
Herculis  &Di  forte  vt  Cc  opera  liber  ac  cora  (s lutus  per  templum  incederet  icom» 
pellace  deum  dicitur  vt  vna  lecum  iaceret  aleas  at^  fi  ipfe  eius  ret  vi^r  extiterit 
(pem  daret  futuri  Gbi  cumrpiatti  ab  eo  (pec^atiHimi  muneris  quod  Herculea  digni 
tace  dignum  uideretur  .Sm  lecus  bonoratam  ac  benulbS  illi  dapibus  tneul^  preKi« 
torom.TumetiS  egregiam  Forma  virginSoua  potiri  eomodifGme  potent*  Ve> 
ru  cum  Aleas  io  medium  poluifiet  vidhim  fe  iltico  ab  Hercule  cogaouit.  Ita^  vt 
iple  vidlori  deo  fatiffacecet  CopioGinitiam  dapibus  tneram  infiituit  S<  LaacendS 
florenciffiine  etatis  virginem  inter  Sacelli  penetralia  mercede  conduxit.  Ibi^  cum 
ledbilumftraailTetipoilcenam  abiens  virginem  intus  cobibuititan^cu  Hercule 
cflet  cobitura.  Hercules  demum cu  veniffetamperane  Laurentie  dicitur  vt  mane 
enente  verfus  in  forum  ^iret  qui  primu  ei  obuiam  occnrrinet:iIlum  adbibita 
falutatione  amplexaretur  Gbic^  omni  beniuolecia  ac  manluetudineamicfi  pareret 
Tarutius  forte  buic  prinG  obuiam  fadtussvir  eius  duitatis  primarius  genere  cla 
rns  ac  ampIifTimis  fortunis  potens  Gne  libens  ac  vxere  Laurentiam  letus  excepit 
Qui  cu  poftea  ad  finem  vite  perueniflet  nS  mediocri  rerum  copia  tliperftite  illam 
liiamafcnpGtberedem  Ex  quibus  ipfapoffremum  plurima  popule  romano  telba 
mento  reliquit- J^ebquuiB  vero  ipGus  vite  tempus  adeo  ferunt  cum  laude  Biglo* 
cia  vixilfe  vt  ab  accolis  Tbcopbila  nominaref.  Ita^  a populo  remano  eos  bonores 
eam^  dignita  tem  di  iplam  fuiOe  conlecuram  Eoqi  potifTimfi  in  loco  euanuilTe  vbi 
alterius  Laurentie  {iipetioris  corpus  iacebat  quem  ideo  adbuc  pofteri  bilauruin 
vocant  velaturam  eciara  appellant  quia  eum  (epius  inundat  ripas  T iberis  Komant 
iudein  forum  3 portitoribus conuenuntur. Alii  tamen llc  didbam  ferunt ^eiaita> 
tis  principes  cum  inde  ad  Ipedlaculum  prodirent  qua  via  ad  equorum  curiiim  ex 
foro  ferebatur  totam  linteis  velis  operire  coii{ueuerinc.  Fauftulus  vero  regius  pa 
ftor  cum  interimvagietes  puerulos  ofFendinet:  lingulari  quadam  admiratione  ea 
peus:eos  repente  clam  omnibus  domum  contulit  r ac  laurentie  eius  vxori  impera.- 
uit  vt  llimma  cum  fide  8i  caritate  educarentur.  Sunt  qui  dicant  Si  potilTmfi  qui 
eas  resfamiliarius  pettrad(abant  .‘ipGim  Numitorem  fadti  conlcium  :(ufceptis  in/ 
fantibus  alimenta  quondam  luggellilTeiSC  literis  apud  Gabios  no  inlfrenaeetta 
ditos  cetera  etiam  virtutis  ornamita  que  qui%  ingenuus  adolefcens  liimmo  loco 
natus  inif ituitur  perdidicilTeivocatof^  elle  ab  ea  ipCa  educatione  Kumulti  Z^e 
mum  quoniam  rumas  id  elb  lupe  mammas  emungere  comperti  funt  Erant  autem 
indole  baud  qua%  (eruili  3i  ea  maxime  que  futuram  quandam  magnitudinem  8i 
probitatem  prefefer?et. Cum  vero  ambo  adoIeuilTentiviribus  ac  animo  perditi  q 
que^  res  fa^u  difficilior  era  tieo  audatius  (e  conferebant  Eminebat  tamen  in  Ro 
mulo  natura  facilior  6{  ad  conGfium  ciuilem^  prudentiam  aptius  ingenium . Inter 
eni  communia  pecorum  pabula  Si  venationes  ea  maxime  cui^  de  fe  preftabat  que 
potiusioiperatorio  viro  9 leruo  aptiora  effie  videbantur . Preterea  eontribolos  Gi 
os5C  quemi^  ex  infimo  loco  virum  ambo  ad  le  contrahebant.  Nec  pluris  regis  pre 
{idesiregii  quo<^  pecoris  magilfros  exiffimabant  lac  G nemim  virtuti  cedetetinec 
cHent  inferiores  cuiq;  prelfantia  8{  dignitate.  Minas  di  aborum  in  le  furorem  par 
uiducebant-  vic^u  femperS^conGietudine  liberalipreceterisvtebantur.  Id  inpri 
tnis  baud  qua^  ingenii  bominis  officium  elTe  rati  G ocio  aut  ignauia  deGpifcere  ani 
DIOS  Gnetenciled  curfando  venando  predones  quoq:  profligando  fure%  capiundo 
S<  deni^  vioIencdTimis  quibulHS  manus  inferenda  gloriS  Gbi  parare  polle  pneabSt 
Quapropter  euenit  vt  ad  magnum  dignitatis  culmen  euadereat.  Orta  deinde 


ccntentioneob  pecorum  pabulationes  inter  NtiiritorispaftcrfsS^  Amufiiamta 
bacl  ati  armis  aduerrantesoppreflcrc-  multaq:  c/onrfc  preda  potiti  ambo  domum 
inta^i  redire.  Ea  res  adeo  Numitoris  animum  offendit •’  vtconuocataadft  non 
mediocri  bominum  multitudine  quibus  aliquod  animi  fpecimcn  £<audatie  inerat 
in  Reircm  vnum  impetum  fecerit  Romulus  ipfe  tum  forte  aberat  cum  diuinis 
reba vacaret. Erat enl augur  maximus diuinorum cultor  Sedpcrcufllsvtrir^ 
plurimis  Numitoris  paftoresfuperantesviuum  Rem  umin  Herilis  manus  con« 
leccrunt.  Numitor  vero  importunitatem  repis  veritus:  fe  ab  ira  vlcioneif  conti*' 
nuit  adieniij  confeftim  ad  regem  rogat  vt  in  Remum  quem  deprebenfum  tenebat 
animaduertcrctinec  pateretur  ab  kuiufmodi  feruispreter  eius  dignitatem  graui 
fepenumero  affici  iniuria , Moti  buius  rei  indignitate  Albani  trouerunt  regem  g 
VI  facilius  inccnfum  fratris  animum  extinguere  pofiet  c«tum  Remum  eius  arbi 
tro:!ibertati(|  donauit. Numitor  itagicum  domum  cum  Remo  rediiffetiadmirae 
tus  iuuenis  magnitudinem  robur  eami^intucrs  de  fe  confidentiam  animumi^ 
minime  feruilemiqui  nec  ipGusprefentia  rec  aflantium  multitudine  mouebatuci 
audienf^  deniqi  baud  indecora  facinora  que  nequa^  minus  egregia  ac  magnifica 
erant<'9  que  vultu:fronte;oculis  videbantur--  diuma  quaC  admonitione  tadlusin 
genens  (ui  fu^itionem  inceffic  Sic<^  cognitus  Remus  iranifcffiiTimam  emniba 
fidem  cu  finguiari  quadS  vocis  manfuetudineac  benignitate-*  tum  etiam  ipGus  o* 
ris  indole  de  fe  pbuit  liberioreqi  animo  fretus  Omnia  inquit  de  me  tibi  apenS  Na 
mitoricummibi  videaris  apertior  effe  buius  ciuitatis  imperio  q;  arrulius. Quippe 
qui  ante^  manus  in  quempiam  feras:  audis  ac  refpodes  equo  animo-’  Ilie  vero  pri/ 
uf^  quid  iudicet  Iciat  alienis  manibus  ac  libertati  :captcs  tradit-  Primum  quid£ 
vulgatiflima  de  nobis  fama  eft  Sumus  enim  gemini  vno  partu  editi :Pauftulum  re 
gii  pecoris  miniftrum  8i  Laurentiam  vxorem  nos  pepcnffc  fertur.  Adducantur  e 
Ciam  mira  quedamatqi  auditu  minus  probanda.  Nam  cum  paretis- iuffuiuxta  flii 
entem  Tiberim  expoliti  effemus:  lupam  aduenientem  ferunt  nobis  Hmdeptefti' 
cifle  mammas  atq:  volucrem  picam  vidlum  quoq  &i  alimenta  contuliffe.Extar  ad 
buc  Icapba  illa  qua  expoliti  parentis  impietatem  effugimus  Eneis  acinta  vinculis 
ac  litterismimmeobfcurisinrculptaiqae  quidem  cum  Gntlalutis  nolfrequaGmo 
numenta  quedam  cum  ad  poffericatis  manus  peruenerint  iconfiimptis  iam  forfit3 
parentibus  non  parum  nobis  afferent  vtilitatis- Quibus  auditis  Numitor  ei?eta> 
tem  ac  forme  decus  fecu  reputanspercuflit  eum  illico  animum  nepotum  memori 
a :cepit5  cogitare  quo  padlo  filie  que  acciderant  aperiret  • Nam  adbuc  oblclTa  vin 
culisa  rege  detine batur.Fauftulus  interim  cum  captum  Remfiaudiffet  grauiter 
Bi  iniquo  animo  ferens’ illico  accito  ad  te  Humu!o:quo  padfo  geniti^quoue  educati 
effent  indicat  SCquantumillicognolcerenecelle  fuit:  tum'primum  edocuit.  Iple 
vero  (bllicitudine  ac  timore  anxius  (capbam  illam  arripiensad  Amulium  conten/ 
ditiquicumad  regiam  applicuilEt:  iniedla  regis  cuAodibus  lurpitione  paululum 
a veitibulo  reptelli  t ■ Ht  demum  quidnam  veniffet  dicere  coadlus:  Nd  latuit  Fau 
ffulus  8i  palliolum  aperiens  Icapbam  offendit  :orati$  ad  regem  aditus  patefaciant 
Erat  cum  forte  inter  eos  quidam  ex  bis  qui  antea  ptindpis  imperio  infantes  ex> 
poliierant:  Qm  Icapbam  alpitiens  cum  apparatu  illo  : Udbsq  circum  litteris  con 
feftim  in  Girpitionem  venit  atq  abiens  omnia  regi  indicauit.  Accitus  deinde  Fau 
ffulus  oia  cur  venerat  .Amulio  palam  fecit  infantes  cdleruatos  effe  inqt  leq  lalute 
edlibi  preffiffiffe  8i  nd  loi^eab  alba  baBere  domiciIiu:vnde  fepenumero  ad  Ili3  pu 
erulos  defebat  vt  mater  fibo^  aipedlu  (pe  capit  future  libertatis  bis  igif  auditis 
exainat?  amulius  virii  acerS  iubet  numitori  forte  fdma  betuolecia  deuidld  alio^n 


SC  pirotitate  prcditutn  qui  frstrem  a^itret  fcifciturus  C qui^  8i  ip(e  (3e  nepoti 
bus  prefenGfiet  cognolceteti$  quid  enim  IMutnitori  cflet  abens  itacj  ICutsitoeem 
offendit  qui  nepotem  Remum  iam  cognitum  'credibH  quadam  animi  alacritate 
inter  amplexus  tenebat.  Cepit  tum  nuncius  eos  bortari  vt  ad  ampliora  erigerent 
aaimosat^  eadem  ipfaregi  rependerent  que  olim  in  fe  tam  impie  cohfuuterat 
polliciens  fe  illis  nun^  defuturum  rebuf^  omnibus  fiiam  opem  atq:  operam  prefti 
tu.’p  ne  vellent  hanc  rem  diu  tergiuerfari  efTe  nnnc  tempus  d<  oportunitatem  qua 
facile  poterint  crudelifTimi  tiranni  crudelitatem  vmdirare  Inflammato  itai^  ad  fa 
cinus  Remo . Nec  jpfe  quidem  Romulus  longe  cum  exercitu  aberat  qui  conatata 
adle  nonm.cdiocriciaiummultitadineque  aut  tiranni  odio  aut  crudelitatis  illius 
timore  adeam  confluxerant  in  fratris  fiiblidium  properabat.  Confcdere  igitur 
eum  exercitum  inferiori  ciuitatis  loco  i cum  iam  intromiin  effert  partem ip' 
fius  plurimam  occupaffent.  Verutis  longis  armati  fafciculo  ftipularum  adinrdio 
quoslatini  manipulos  vocant-‘vnde£C  nurcin  exercitu  pedites  ab  bis  manipulari' 
appellantur.  Amulius  vero  cum  ea  que  approbantur  intueri  cepit  ciuibusGbiv 
di<j  deficientibusipre  timoris  magnitudinemullam  £bi  proponens  vite  ff-em  aut 
falutis  confilinm  derelirtos  peritus  vita  deceflit.  Sed  bec  fbrtaffe  quifpiam  fabu.- 
Jofa  quedam  8C  minus  vera  cffe  exiftimabit  .quod  fi  refpexerit  quibus  miais  ciui' 
tas  ceperitiquoue  etiam  magnitudinis  pofi'ca  creuent  pcpulo  Romano  res  ge 
ibas  9 magnifice  ac  ampliflime  extiterinc  nimirum  bec  omnia  diuina  potius  9 bu 
mana  opera  eaeniffsiudicabit.Adlunt  etiam  probatifHmi  teftes  Fabius picflorSC 
Diocles  Peparethius  quem  conftat  prima  illa  vrfcisin  cunabula  memorie  commea 
daffe.  Mortuo  igitur  Amulio  cumadbuc  viueret  Numitorleferebus  Albanis  fu 
pereffe  indignum  duxerunt-  Sic9  rem  perftantilSmam  rati  animo  inftitueeunt: 
Numitore  Albe  relicSos  5<  adbibitis  parentibus  non  mediocribus  bononSus  con< 
dereSC  leciuitatemeirdempotentiffimumin  locis  quibus  ab  initio  educati  erant. 
Hecenimprecipua  caufafuitmamfortaffeerat  neceffei  auteosdclerere  quosipfi 
ad  (e  canduerant  ad  facinus.*  cum  antea  eorum  fceleraacflagitia  expulerant  pa^ 
tria  a&t  certe  vna  fecum  eofdem  lares  eandem9  ciuitatem  incolere  squod  maxime 
indignumvidebaturi  eospotifiimumviroscluespatcie  declarari  ac commifcerit 
Albanis  qui  antea  inter  cedes  furta  rapinas  omm  fhidio  conflagraflent  .Qu^m 
detn  rem  baud  lecus  fuiffe  ea  de  raptu  mulierum  audatu  que  poftea  euenit  tefii ' 
monio  fuit  cum  id  aufi  fint  non  vt  iniunam  fimtimisinferrent  &d  mulieruni  penn 
ria  necefftate  cu  omnes  benigne  maxime9  accepte  fintat9  ipfi  antea  a ceteris 

derpicetentur . Poft  vero  prima  vrbis  fundimenta  templum  quoddam  conftitue' 
runt  dei  Afilii  appellantes  quo  omnes  raptores  ac  patria  profugi  cuiufuis  generis 
feruas  an  libet  effet  fine  flifreimine  vndi9  libere  confluebSt.C&od  quidem  vt  fta 
tim  ciuitas  bomind  multitudine  repleri  pollet  Appollinis  oraculo  confbitutfi  effe 
predicabant  fuere  ab  initio  non  plura  vt  aiunt  9mi!e  domicilia  led  de  bis  podea. 
Condita  autem  ciuitate  drudbc9  Afiliitemploadvrbis  appellationem  animum 
vertere. Romulus  vero  quadratam  Romam  ab  feapellari  contendebat. Hrat  enini 
ab  initio  quadrangularis  at9  illum  condite  ciuitati  imperare.  Remus  atitera  ab  (e 
cum  infideret  Forriorem  Auentmi  locum  quem  ex  illo  podea  Rcmonium  appella' 
tuut  nunc  vero  Rigniarium  vocant  Compofitis  demum  vtrin9  dnimis  vrbis  appel 
lationem  auium  Ggnificatione  portendi  conuenerunt  quibubus  feperatim  infideu' 
tibns  iex  aiunt  vulteres  Remo  SC  duodecim  Romulo  occumde. Quidam  vero  re' 
fbffime  Remum  vidiffe  8i  mentitum  Romulum  predicant . Sed  abeunte  ex  Auen 
tino  Remo  tum  eos  apparuiffe  fratri . Preterea  nunc  quo9  Romani  ai^iires  boc 
goiere  auium  inter  augurandi  dudin  pre  ceteris  vtant>  Htcodotiis  vero  ponticas 


refert  Herculem  quog:  eorum  occorfli  inter  res  grreniJas  magnopere  JeTedlatum 
E(l  enim  animalminusceterispecnitiofum.Nain  cotum  cuefcolnines  arant  qoe 
feminant  queue  edificant  nikil  vn^ab  bis  contactum  collifumue  repetitur  . Ve« 
fcuntur  autem  cadauerib  nullum  vn^  viuens  morte  afficiunt  nec  vrqi  inferunt  in 
luriam  A ceteris  quo^  auibus  tametO  mortue  Gnt  quali  proprio  fanguine  mirifice 
abftinent.  Aquile  vero  Milui  8<  Accipitres  8i  queq:  eius  generis  fim  t omnes  fiioS 
quo(5  &vulnerant5^occiciunt.Etvt  Efcbilusinquitalter  alterum  aucupari  ni' 
ntur.  Pretetea  tanta  ellkuius  volucris  dignitas  vt  non  niG  raro  bumanisocu/ 
lis  verletur  cum  cetere  aues  continua  quafi  conflietudine  conipiciuntur  necfacile 
quilpiam  in  eius  fetus  incidiiTeteaditur  .Preterea  augures  non  fponte  nec  na  a 
tura  buiulmodi  volucres  apparere  exiftimant.  Sed  ab  diis  mifios  vt  prelagium 
mortalibus  nuncient.  Verum  vbi  Remus  dolum  fibi  a fratre  irieeSumefie  fenfit 
ea  opera  que  pafGmffatuefcanturirndere  cepit . Non  nun^  etiam  impedimenta 
laborantibus  e/Te  cum  ipfe  Romulus  incenium  loca  aratro  Ggnarent  quibus  fund» 
menta  alcius  fabricarent  • Et  deni^  cum  tranfTiIiiirct  incena  itatus  Rcnulus 
vt  aiunt  nonnulli  fratrem  confodit . Quidam  vero  abalio  occifiim  ferunt  ex  bis 
qui  cum  eo  erant iquem  Celerem  appellabat. Concidit  etiam  in  ca  difeepratione 
FaunnlusSC  PbilifliJius  Fauftuli  frater  quem  vna  cducafle  Romulum  ferunt. 
Celer  veto  in  Tfcirrcniam  exulauitS<  ab  illo  Romani  viros  nequa^  Segnes  Cele 
res  appellarunt.  Vnde  Quintus  Metellus  Celer  dicftus^  parenti  mortuo  gladia 
torios  ludos  pauciilimisdiebusablbluit.Cum  omnes  apparatus  illius  celeritatem 
obftupefcerentadmjrarenturg;  diligentiam.  Romulus  intenmconftituta  ingenti 
ferobe  in  Remoroio  coHe  circa  eum  locum  quem  nunc  comitium  appellant  fratrf 
lepeliuit.  Cun^obruiffetvna  cum  illoquedam  vite larrrenta  Inftituitvtonium 
rerum  primitie  que  que  ad  vliim  bominis  viteq;  ncceflitatem  lege  aut  natura  tra, 
ditclunt  eo  dcporterentur.Et  denaj  ex  qua  qui%ciuitate  aut  loco  Romam  adi/ 
bat  parum  ex  ea  tel/urc  fecum  ferens  in  fcrobcmiIIamingerebat.Qucquidem  cu 
in  orbem  dedueSa  effet  mundum  vt  celum  appellant . Igitur  vt  ciuita  tem  denao  cS 
deret  J AtSirisexTirrbenia  viris  qui  facnsiolennibuftj  cerimoniis  ac  litteris  qu2 
libet erudimnciiterum incenia  lOrbcra  deferipCt.Ipie  enim  cum  feminam  bouem 
5C  marem coninnxiflet  aratro  menium  loca  deGgnabat:  (equentifivero  opera  erat 
Vt  quas  glebas  aratrum  eruiflet  verterent  in  interiorem  partem  necCnerent  mo/ 
dicam  quidem  tellurem  delabi. Nec  Gquidecn  aratri  eruptione  cu  quaG  linea  qua/ 
dam  menia  deOgnailet  quod  loci  pofrbac  circa  erat  per  Gneopam  pomerium  quaQ 

fiofr  murum  appellauit.vbi  autem  vrbis  aditas  aptius  fe  offerebant  oportunoloci 
patio  relidfo  intactam  tellurem  pretermittebat.  Vnde  menia  facra  pretar  aditus 
vocabanti  Quibus facri  nomen  indicere  iniquum  ducebunt-  Cum  omnia  cuiuiuis 
generis  que  bumane  vite  neceilaria  Gntper  eas  inferre  ac  referre  opus  erat  iquele 
penumero  minus  iandla  acpudica  efTecotingebat.Conibat  itaqi  Vrbem  Romani 
ad  decem  Maii  Car'COnditamextitiffr.'quam  diem  Romani  vnam  inter  (acratifl» 
mas  habent  Natalem  patrie  apellantesrquaue  nullu  antea  viuens  corpus  in  facris 
tnadlare  coGieuiile  eraditur  ne  (andliGlmum  patrie  natalicium  aliquo  impuro  fan 
gninecruentarent-Cefebrantquoqi  ante  conditam  vrbem  eadem  potiffimum  die 
paftoraliaquedamfefra  (biennia  q Palilia  appellant  Sed  bec  Romane  Numenie 
longe  a grecorumconGietudme  defluxerunt.  Ceteram  diem  illa  qua  Romulus 
duitate  condidit  tngeCmS  plane  contigiffr  ferut  eunde  lune  ad  folem  curGi  ex 
titidc  que  vidifTe  Teium  Antimachum  opinant  tertio  (ex te  Olimpiadis  anno  E' 
rat  ea  tempe(fateRomequa  Varro  omni  pbilobpbie  genere  ac  rerum  ge(faru  (ci 
entia  maxioi  j claruic.Tarutius  pbilofbpbus  eius  familiaris  qui  cu  Mathematice 


■V'- 


di^ciplins  apprime  eruditas  efTet  adca  potiffimum  que  ad  ivletfcodi  cognitioem- 
Circa  tabulas  pertinebat  Icfedodiflimumbabundepreftabac  Hur.c  rogauit  Var 
ro  vc  natalem  Romuli  diem  vf^  ad  boram  deducere t= facere tq:  filogirmumexbis 
que  de  eo  viro  predicabantur  quemadmodum  Geometricorum  prob‘cum3ture* 
Iblutiones  deducuntur  cfTetjieiufdcm  generis rpecalationcm dicebat . Si  quisenf 
tempus  illius  generationis  animaduerteree  vitam  etiam  bominisprediceret.Ta 
rutius  igitur  poftbabitts  cererrs  rebus  rem  ipfam  aggreffus  quei^  feliciter  Ro  > 
mutus  geiTerat  queq;  etia  aduartapertulerat 'S<  vite  tempus  viteq;  modum  re  dbe 
infpicicns  primam  ipfius  in  Matre  conceptionem  anno  tercio  fecunde  otimpiadis 
afTeruit  extetifle  'Meurevero  facundum  Egiptios  quem  Romani 

Decembrem  vocant  &C  tcrcia  ac  vigefima  tercic  borc  in  quo  tbtenniter  defecitEt*’ 
natum  menfe  Septembri  qui  ab  Egiptiis  appellatur . Dic  prima  poft 

vigefimam  circa  (olis  ortum  lEt  Romam  ab  co  conditam  dic  nona  inter  fecadam 
Si  tertiam  boram  mefis  Apri’is  .-quem  Egiptii  vocant  IMamciuitates 

quoi5  fuamquanq!  fortunam  baberc  opinSturSC  propriu  quoddS  ipfius  prime  ori 
gimsquemadmodu  8i  mortales  habet  quod  fpccilat  ad  curfus  nnfluxufij  ftellaap 
Condita  igitur  ciuita te  primu  quidem  Romulus  eos  quibus  inerat  etatis  vigor 
in  militans  legiones  diftribuit  quarum  quclibct  peditum  tria  mi(ia&  equitu  ter 
centum  numero  cotmeba  t :qul  ideo  legione  appcllauit  q?  exelcdiis  omniu  militi' 
buscoftabat.CeterSvero  multitudine  populu  vocauic.Centfldeinde  creat  Sena 
toresquos  patres  appellauit-  8C  ordine  Senatu.  Que  quidem  nominis  appellatio 
a^enertute  emanafiTe  confbat:  Patres  autem  vocatos  ferunt  quod  libcroru  patres 
eifent  aut  vt  quidam  volunt  ^ qui  non  babeit  eos  poflentliiostanq!  patres  demo 
ftrarc  quod  multis  contigerat  & bis  potifiumum  qui  primum  ciuitate  tenuerSt 
vel  ^ipfi  relique  multitudini  patroni  boceft  defenfbres  efle debebant  ••  Nam  fic 
Romani  defenforcsappellant  a patrono  quodam  vtexiftimant  ex  bis  qu!  cu  EuS 
drooiim  ea  loca  tenutrantiViro  quippe  elaborantis  inopia  plebis  ftudiofiffimo  ac 
opitulatori  aut  certe  Romulus  ipfe  quos  videbat  virtute  aut  dignitatisexcellen/ 
tia  pre'fare  vt  eos  aliquo  premio  exornaret  fuperiores  fecit  Gc  patres  appellans 
vt  ea  nominis  manfiietuiine  ac  benignitate  <S<  magiftratusaulfcritatemSCpriua 
tcrum  formidinem  ac  inuidiam  luccidere  poffet  .Que  confuetudobuev.^  confer 
uaca  elt  nifi  jcum  pturesin  dies  buic  ordini  aferiberentur  patres  conferipti  mo' 
do  appellentur  ••quodnomm  etiam  prifeum  illud  dignitate  excellit  idi  perigrini 
non  patres  cosfed  Romanos  principes  vocabant  8i  ceteros  defenfionc  patronos  * 
Erat  enim  tum  primum  tanta  inter  eos  iam  parta  omnium  bcniuoIentiavtSC  C 
omnes  (cueriiTime  iudicarent  neq;  damnatis  fugiendi  fiipplitii  locus  efTet  Cu  effeC 
qui  de  omnibusanimaduerterent  qui  virtutem  tutarentur  quj  mores  cenierent 
qui  leges  fancitent  i Sancitas  quocg  intra  fua  liininacuftodirent  tamenomni  ftu  ' 
dio  ac  caritate  incredibilii^obteruantia  a ceteris  priaatis  colerentur  Ipfi  enim  ple 
fcis  patroni  ac  omnium  defenfores  erant  Plebs  vero  intra  obedientie  fepta  fecon' 
tmebat  Primates  inferioribus  filias  in  matrimonio  dare  Vbi  aliquod  virtutis  fpe 
cimen  intuebatur  non  recufabant  IMulIalege  cautum  erat  vt  patronus  dienti  iurc' 
jurando  aftringereturne^  patrono  cliens.  Ec  deniqs  cum  plurima  aliapreclara  m' 
ftitataobferaarent  vnim  orimis  indignum  ac  inhumanum  ducebant  ab  bis  pecu' 
nias  accipere  qui  paupertate  8i  inopia  laborabant  Quarto  deinde  menle  pofb  con' 
ditamvrbem  vt  Fabius  fcribit  Nouaquedam  Romulo  audacia  inceflit  Nam  cum 
clTerSi  ingenia  ferox  vt  materiam  belli  fiifcitaret  oraculis  quibuldam  fretus  qui 
fcus  declarabatur  futura  Rome  magnitudo  G rem  militarem  colerent  Romani  in 
agrum  Sabinum  irrupiffe  a nonnullis  traditur  at^  inde  triginta  {bium  virgines 


abdaxiflc  . Verum  aTia  longe  laucJabtlior  atej:  uulga  tior  fama  cmanauit  Komulus 
fcilicet  cum  vidferctciuitatcm  jndies  noua  incolarum  frequentia  magnopere  con^ 
ualefccreaetpob  mulierum  inopiam  minime  duraturam  magnitudinem  cum  avi' 
cinorum  connufcio  depellerentur  fe(e  eam  rem  rouaarteatqi  confilio  iniifle  ratum 
animo  Ebene  cclTerit  futuram  fibi  cum  Sabinis  perpetuam  amicitiam  &:  quanda 
fanguiniscomunionem  Icprimumexle  fama  per  Finitimasvrbesquodfacram 
cuiulHam  dei  aram  in  fubterraneo  fjsecu  abditam  offenderit  quem  Con  fum  Roma 
ni  vocant  & inde  Confules  dicli  quos  grcci  appellant  vel  potius  vt 

Proculo  placct  Neptumnum  cqueftrem  Eft  enim  fita  eius  ara  in  maiori  equorum 
curEi  quam  cum  equeftres  ludos  celebrabant  omnibus  adire  fas  erat  .Reliquum 
vcrotempusnecinfpiccre  quidem  cuiqi licebat  Quod  profecto  baud  qua^  fuit 
abfbnum  Cgnificatione  nani  vt  decet  conGIia  nemini  palam  effe  fed  arcbanaattjl 
ipfis  boRiinispenetralibusabdita  fic  etia  baud  temere  qui  conGIiis  preerant  m ab 
ditiffima  a ceterorum  colpertu  parte  colebant . Hcc  igitur  ctim  primo  apparuiflet 
Romulusillico  clarilTima  (acrafoIcnnilcjludosEmuIatle  facturum  Concitilc^ad 
fpedbaculum  plurimis  ex  Finitimis  ciuitatibus  iple  toga  purpurea  redimitus  int 
primates  aflidebat  Signum  autem  fuit  vt  cum  c fella  alTurgerct  5C  purpuream 
clamidem  complicaret  ati^implicitS  denuo  explicaret  omnes  pariter  in  Sabinas 
irruerent  que  quidem  vtfpccSaret  ad  id  ludicri  coucnerat  ErJt  tum  circu  illum 
armati  plurimi  qui  cum  primu  Romulus  facflo  figno  fe  oftendiflct  ftnc^is  cnGbus 
eia to:} ingenti  clamore  in  Sabinorum  virginesirruerunt.MifTif^GneofFenfapa 
tribus  triginta  Ib^u  raptas  fuiffe  a nonnullis  traditur.  Vnde  poftea  curic  ipfe  ap  .> 
peliateGintSed  Valerius  Antias  feptem  SCviginti  ac  quingetaslobas  vero  tres 
oc^ u.igin  ta  fexcetai^  extitifle  tradidit  A quarum  contagine  ipfe  Romulus  pe 
nitusabftmuit  poft^  berGIiam  vnambabuitquSpIerii^  ignorabant  Quoduiaxie 
illu  a culpa  fcclere^vindicamt  no  profedboidfeciflevt  iniuriam  Sabinisinferrcc 
Sedpotiusvt  firmam  ac  ftaEIem  amicitiam  SC  affinitatem  conubio  farciret  eai$ 
fangmniscoiunibbnequaG  ncceflitate  quada  inter  felegictimedcuinarct.  Aiunt 
tam^nonu^h  berGIiam  banc  boftjlio  potius contigiGe  Virofane  tum  e Romanis 
elariflimo  Sed  plurimi  luperiori  fentetie  conuenmt  atij  ex  ea  Romulum  gemino» 
procreafle  ferunt  vnam  fcilicet  feminam  Promam  appellata- cum  prima  ex  ambo 
cusgenita  Gt*  Alteruuero  mare  que  Aolliu  appellauieabeaciuium  multitudine 
conuocata  fed  pofbea  mutatis  litteris  Abilliu  Quam  opinonc  fecutus  Xenodotus 
Trccenusplures  Gbi  aduerlarios  cocitauit  Erat  tum  forte  intereas  virgo  quedS 
rmra  pulcritudine  6C  forma  que  cu  a cetu  inftmom  bominu  deduceretur  moti  ei? 
indole  quidam  ingenii  adolefce  tes  vt  raperent  virginemlnfecuti  flint  verum  cum 
TalaGo  puellam  adduci  (enGGentqui  tu  SC  (anguinis  dignitate  6<etatis  ac  probi 
tatis  gloria  plurimu  preffabat  fefe  illico  a virgine  abfbinuifTe  ferunt  ar($  laudafTe 
eius  viri  fortunam  Nonnullos  etiam  vl^  ad  eius  domicilium  vna  contcndifle  Ta' 
laGum  ipGim  incredibili  ftudio  proclamantes  quem  adbuc  Romani  cum  ipfe  Gngu' 
larem  quandamexea  virgine  feGcitate  poftea  conlecutusGt  in  nuptiis  vt  greci 
bimenea  ita  3(  ipG  proclamore  confiieuerunt . Sextius  vero  Sillas  CarcbedoniuS 
vir  baudqua^  dicendi  dignitate  ineruditus  fepenumero  dicere  folebat  ^id  nomi 
nisa  Romnlo  pro Ggno rapiendarum  virginum  omnibus  fuit  Nam  qui  puellas  de 
ferebSt  TalaGi  nomen  proclamabant  Vnde  ca  cor.Gietudo  ad  paftores  emanarit  f 
Sedvt  plurimi  opinant  ex  quibus  vnusefb  lobas  -'banc  fcilicet  vocc  primo  in  nup' 
tiis  babitam  fuifle  nd  nifi  vt  prouocaret  ac  lacelferec  virgines  ad  opera  labores 
Si  potiflimum  ad  lanificia  Nam  greci  !ani  ficium  vocant  Si  tS 

latini  feimocesnec  dum  fatis  plane  a grecis  defciacrant  quod  G verum  eA  qui  nv 


dicctret  cx  eo  bello  potius  fcancconfuetudineemanafle  qucdpcftea  curo  Romanis 
Sabini  gclTerunt  •r'Jam  cum  pacato  iam  bello  ftdatirg:  vtrincj  animis  ambo  exetci 
tum  in  pacem  concordiarrg:  rcdiffent  iclo  federeac  conditione  intei*  fe  conucnjiie 
ferunt  vt  rapte  mulieres  nulla  alia  opera  maritis  tererentur  15  lanificio  elaborare 
Que  confiietudo  etiam  ad  pofteros  venit  vt  qui  filias  mantis  tradebant  aut  certe 
qui  aderant  Talafiuro  adnupte  difciplinamclamtarentteftificantcs  ad  nullam  ali 
am operam  mulieres  exatari  ^ ad  vfum  laneq:  laborem.  IMaiit  adbuc  alia  Roma' 
ms  confuetudo  vtlponfe  nullo  paclo  maritalis  domicilii  limen  perrnitercc  Trd  fub 
late  illico  a prelentibus  intromitterentur  vt  v:m  illam  Sabinis  a Romulo  illata 
teftificarentur  . Aiunt  preterea  Romanas  mulieres  nulla  alia  ratione  acuto  ftilo 
indircernedis  crinibus  vti  nifi  vt  elTet  perpetuum  illius  acerbi flirae  pofte.* 

ris  monumentuum  .Conftat  igitur  tantum  facinus  a Romanisperpetratum  die 
octaua  ac  decima  menfis  Sextilis  ^uem  nunc  Auguflum  vocant'  Qua  quidem  deo 
Confb  Confualia  fefta  celebrabant.  At  Sabini  cum  vidiiTent  tameril  plurimi  effec 
nec  ad  bella  fegnes  quippe  qui  ciuitatemfine  menibus  colerent  vt  prifcam  illam 
Lacederaomorum  confiictudinem  referrent  vnde  w ea  Icca  coIoniS  deduxerant 
tan^  nullum  alium  aduerfum  populum  ob  animi  magnitudiepertimefceret  pri? 
tamen  Q!  bellum  inferrent  Romam  legatos  milcrunt  qui  adbibita  manfiietudine 
6C  modcftia  Romulum  prouocarent  ad  reddendas  patribus  mulieres  •'  Orarentej 
vellet  tante  illate  ini  une  culpam  delere  'Quod  fi  fecerit  fpondtrent  fepoftea  fir  * 
mam  acftabilcro  amicitiam  affinitatem  legitime  facturos  'Romulusvero  cu 
diceret  eam  iamfanguinis  comunionem  cu  Sabinis  accepifTe  nec  velle  vllo  pacto 
virgines  remittere  . Inani  oratione  legari  Rome  tempus  terebant  • Acron  interi 
Ceninenfium  rex  vir  acerrimi  animi  cum  lampridem  Romuli  audatiampertjme> 
fccret  cxiftimansobearoremquaminSabinosgefTerat  metui  ac  terronemnibo 
futuif  nccproptereadefiturum  Romulum  .Illiergo  bellum  inferre  conftituit  :di 
comparata  plurima  militum  manu  in  agros  Romanos  irrumpit  .Cui  contra  cumj 
exercitu  ferociter  fit  obuiam  Romulus.  Tum  vero  cum  aciem  vterq;  paruo  inter' 
ualloconiunxilTet  compoCtis  in  armis  militibus  ambo  Duces  inter  fe  pugnam  co' 
uenernurj.  Romulus  igitur  Icuem  deprecatus  fi  ex  ea  pugna  victoriam  reporta  * 
rit  fe  boftis  Ipolia  cius  templo  dedicaturum  infefto  telo  irruens  regem  traiecit  - 
Exercitum  quoqjcumfudiflet  ciuitatem  cepit . Nec  Atrocem  tamen  in  ciues  (e 
preft itit.  Quinfroo  imparauit  vt  omnes  vna  lecum  cum  eorum  rebus  Romam  pro 
iicifccrenturfiereti^  ex  duabus  ciuitaribus  vnum  corpus  par  voluntas  Propte 
rea  cuenit  vt  adieifa  vndiij  multitudine  ita  Roma  miramagnitudinebreui  cocre 
{ceret  Romulus  vero  Aerone  deuicto  vt  votum  lan-pridcmanirro  furceptum  per 
ficeretSC  populo  rem  (peiifantinimam  faceret. Ingentem  quercum  cuafi  trop5:e> 
um  infixit ' Vbi  Aeronis  iIIius  fpolia  fufpendcns  inter  mihtes  Laurea  redimtus 
aftabat.  Elatam  deinde  dextro  bumero  quercum  accinta  clamidead  ciuitai-emca 
exercitu  armato  deferebat  canes  carmina  AppoJIini  vicforiali.Cui  cctcri  Roira/ 
niobuiamfarti  comiter  ac  benigne  Romulum  excipiebant . Quequjdempompa 
triunpborum  prtcipium  fuit  nec  mediocrem  virtutis  emularioncm  poftcrisreli  ' 
quit.Dedicauit  Igitur  ea  fpolia  louiferetrioquem  Ccappellauit  obilUtainbofte 
uulnera  IMam  ferire  uulnerari  Ggnificat  quod  vnum  fuerat  Romulus  deprecatus 
Vocauit  etiam  ea  fpolia  opima  vel  abopevtdicit  \''arrovcIaboperc  cu  fit  opus 
egregium  ac  clanflfimum  ducem  belli  paremfibidudborem  fuperareQuod  nemini 
contigit  Romanorum  nifi  duobus  poft  Romulum  Cornelio  (cilicet  Coflo  Cum 
Tolumnum  Tirrbcnum  obtruncafTet  8i  Claudio  Marcello  qui  Britomartu  Gal  > 
lorum  rege  fuperauit  Sed  Cofliis^i  Marcellus  quadrigis  euedli  fcoftium  fpolia 


in  triupl^o  detulerunt  Quibus  quidem  l^omulum  1-aud  quacp  viltm  fuifle  a Dio' 
niCo  traditur  'Aiunt  enim  Tarquinum  Demarati  hliumcxritifle  qui  primus  ob 
incredibilem  eius  animi  inlblentiam  hoc  triunpbandi  penus  adinucnit . Alii  vero 
Publicolam  Sed  Komuli  imagines  licet  intueri  neminem  nifi  peditem  triiinpru 
gcffifle  Poft  igitur  capta  Ceninenfium  ciuitatcm  ree  adi:  ur  tamen  irritati  Sabi- 
norum animi  ob  accepta  iniuriamquicfccre  poterat  donec  fidenas  Criiftumeriu 
Antennam  vicinas  vr  bis  fibiaduerfiim  KomanosadrcmcrrcScddcuicSi  ipfi  pa 
ri ter  a Rumulovaftatis  vndiq;  eorum  agris  opprcfifgiciuitatibusvt  fele  Romam 
traducerent iu(l!i  Quo  fa^o  ipfe  illico  aha  Romanisimpartiri  loca  cepit SCquantu 
raptarum  parentes  agri  domi  habebit  tantu  ibi  vt  pofliderct  dedit  Reliqui  vero 
Sabini  grauiter  id  ferentes  Tatiofibi  imperatore dcledboaducrfum  Romaosca 
exercitu  irrumpunt  Sed  erat  dificilli  mi  accefius  ciuitas  eu  haberet  obiedlu  om 
nibus  Capitolium inquoarcem  Romana confbitutS  Tarpcius cuftosobferuabat 
Nec  vt  quidam  opinantur  Tarpeia  virgo  qui  Romulum  paru  prudente  cxtitifTe 
indicant  Sed  profedlo  illius  cuftodis  filia  fuitHccfiquide  eu  aduentantibusSa' 
binis  arcem  prodere  conuenifletfique  infiniftro  brachio  gerebant  Sibini  premio 
darent  nodle  aperies  Taeium  cum  exercitu  tacite  excepit  Sed  profecilo  illud  p 
batiflimu  eft  quod  Antigonus  inquit  Prodi  eoresquide  amare  tirannos  Scdodif 
fe  cuproderint  Quodetia  Cefaripfein  primis  telbatus eft  cude  Riroitalcoi!!® 
traicio  dixiftet  Amare  quide  proditionem  fed  pditores  magnopere  abhorruilTe 
Heceft  eni  comunisomnm  nata  &cofuetudo  vt  huiufmodi  vires  vbivfus  elTet 
omnes  ament  vbi  vero  periitvfusnimirum  cdifle  maluit  Velutifi  cui  opus  eftet 
felle  ac  veneno  quifqujs  en'  pro  nccflitatelaudabit  Sed  cu  ncce/Tiras  deCerit  ab/ 
horrebit  Quod  eque  contingitTarpcie  .Nam  Tatius  ne  quifpiam.  Sabinoru  vni 
impudetiftime  femine  inuiderct  ex  his  que  in  fimftra  garcbant  ereptum  e Icua  di 
peu  vna  cu  aureo  anulo  in  virginem  coniccit.Idgi  vt  ceteri  facerent  impcrauitop/ 
prcflai^plunma  auri  mile  proditionis  penaset;Shoftibus  dedit  Exiftimacquc:g 
Tarpeium  patre  eo  crimine  a Romulo  captu  quod  quidem  lobas  Galbam  Sulpi  / 
tiumaflerit  tradi difTe  Additur  etia  fabule  eam  virgine  Tatii  ipliusfiliaextitifte 
que  cum  Romuloinuito  parenti  comntfba  cftet  abeo  necatum  iQuamopimonE /e 
cutuseft  Antigonus  iSed  poeta  Simulus prorfusinlanire  creditur  lExiftimans 
no  Sabinis  fed  celtisTrapeiaCapitoIium  prodidifTeicu  eorum  rege  acriter  depe 
ritet.Sic  em  fere  inquit  DumCapitoliu  coleret  Tarpeia  coHcm  Gal-* 

loram  exardens  Regemituncboftibusvrbe  Prodidit  & patrias  euertit  per' 
fidaftdes  Hecmulto  poftfinevcrfusinquithocpacfto  Arboei  Celtei® 
fimul  populofa  iuuentus  Nane  fluuio  Tmerfa  fpecftata  cede  piariit  In/ 

{upborretis  clipeos  atqj  arma  ruentes. Obruta  ergo  eo  colle  Tarpeia  .'Nome  quo 
^abea  locus  accepit  •' Nec  prius  id  fibi  nominisdefuit^Tarquinus  rexcuca  lo' 
ca  loui  dedicafletireliquiasomnesindevnacueapnlca  appellatione  fiibftulerit 
nifi  quod  laxum  in  Capitolio  conftitutum  vnde  damnati  precipitabantur  hucurgi 
Tarpeium  appellatum  cft.Captaitaq?  a Sabinis  arce  Tatius  eorum  dux  vbi  Ro' 
mulus  fuos  ad  pugnam  fiimulabat  fretus  loci  opportunitate  cum  videret  aditd 
Romanis  difficillimum  parum  illius  impetum  pertimelcebat:  Namidioci  quod 
inter  vtrami^  aciem  vacabat  cum  effiet  plurimis  valla  tus  tumulis  alpcramatqidif 
ficilem  pugnandi  occafionem  omnibus  prebebat  • Acciderat  etiam  epamnis  cum 
plurimis  ante  diebus  ea  loca  inundalTetialriffimum  ibi  lutum  ac  fubtec^amilluuj/ 
em  vbi  nunc  forum  extat  penitus  reliquerit  que  cum  Sabinis  incognita  effent  peri 
culo  adeuntibus  non  mediocri  erzt . Verfi  adhunc  Locum  temere  Sabini  regonis 
deluctudineRomanis  comoditate  preftabat . Erat  inter  cos  Curtius  vir  quidaiM 


fcelli  gloria  cTarns  at<j;  anima  par  c;m  ccmequom  fuum  in  Romaros  pcreetcris 
agitaiTct  v%ad  fcunc  locum  pcrucnit  .A  quo  cum  diu  detineretur  dimiflodemd 
intra  inatuem  equo egre pedes eaafic  :Quj locus  hueu%abeo  lacus  Curtiuseft 
appellatus  .Vilb  itaq:  penculo  Sabim  acrius  in  Romanos  irruunt.  ConfofTifqiiH 

g'arimis  concidit  6<  Hoftilms  qui  auus  pofterions  I>ofti!ii  fuit  qui  poft  IMamara 
ampiliumregnu  accepit- Ex  HerGIia  illa  Giperiorivt  traditur  genitus.  Romu' 
lus  etiam  iple  cum  inter  confcrtilliraas  boftium  matius  aenter  pungnaret  iclu  !a  / 
pidis  j capite  accepto  egre  (c  I equo  cotinuit  Quo  uuincre  perterriti  Romani  vJtj 
ad  palatinum  collem  boftibusconceffere-' Sed  rediens  illieo  in  bellum  Romulus  fu 
giStibas  fuisobuiam  fadbusvtftarent  imperat  iubet  proclamat.  Qui  cum  adfcuc 
verterent  terga  nec  auderent  in  pugnam  reuerti.Ipfe  protendes  in  celum  manus 
louem  maximum  depreca  tus  eftvtGfteret  exercitum  Gium  & res.  Romanas  lam 
cadentes  erigeret.  Moti  plurimi  regis  precibo  ac  pudore  fugientiboceterispug' 
nSdi  animum  SCaadatiam  preftiterunt  Steterant  primo  coi  loco  Romani  vbiTo 
nis  ftatoris  templum  conftitu tum  eft.  Superior  deinceps  res  Romana  fuit  s Fu& 
quoij  exercitu  ad  regiam  & ad  Vefte  lacelfura  lioftcs  iniecuti  Gint.  Ibuq  cum 
ambe  acies  firmato  impetu  conIbituifIentmirarcsquedamS<  fpcc!latione  digna 
ftuporem  omnibus  attulit  .Nam  rapte  Sabinorum  virgines  cum  id  vidiffcnt  rap 
tisin  ulnis  infantibuspaflif^  per  terga  crinibus  diuino  quodam  quaGfpirituin-' 
ftindbe  cum  lacrimis  ac  gemitu  per  medias  acies  ac  telapronoIatiExortantcsmo' 
do  patres  modo  viros  vt  fedatasiam  acies  dirimerent^  parcerent  fanguini.Cu/ 
ius  rei  admiratione  milites  moti  Gftant  illico  aciem  tela  comprimunt  iras  mittut 
animos  coIIigut-FIebat  iam  totus  eo  Ipedbaculo  cxercitusomncfq:  vt  tratresi  mc' 
dium  prodirent  aditum  appetiebat.  Tum  vero  jpfe  1*00^  mali  fecimus  virif^Aut 
quid  deliquimus  patres  s^Nccdum  latis  denobis  fumptum  fupplicium  eftf’cum  in 
tantum  dedecus  ac  ignominiam  deucnimus  vt  amifTo  pudore  SC  pudicitia  alienis- 
vjns  rapte  premeremur  niGScbanc  quocf  Gipremam  omnium  ac  infebcilTimam 
calamitatem  veftco  telo  veftro  languine  perferamus  Sj  vindicandum  eratborum 
IcelusG  vlcifccndaimuria.Si  redimeda  tanto  languine  captiuitas  noftra:  Curno- 
ab  initio  aduerliimnequifiimos  fcoftes  veniftis  : Cur  cotempGftis  cum  receserat 
fcelus;5<adbuc  pudorem  virginitatem  noftra  intra  Cia  limina  tuebamur:  Sed 
expeibaftis  Icili  cjvt  cu  bis  viris  aliquo  pignore  dcuinciremuriquo  maiori  poftea 
meroreac  moleftia  Samaritis  iam  fadbisSCvobispatribusaff.ceremur  .Quippe- 
que  tam  nefando  prelio  tam  mfcftiflimo  ferro:  Comuni  languini  ac  paricidiopar^ 
tus  nolbros  maculari  intueamur  -Heccine  eft  paterna  pietas  f^Heccine  liberorum 
amor  !*Heccine  connubiisfidcs?“Si  lalutemnoftram  petitis  :ri  libertatem  queri tis 
G pietatem  colitis  mittite  bos  animos  mittite  bec  arma  que  nonniGin  generos  ve 
fttos  quaG  in  proprium  fanguinem  contuliftis  f Nc  ve  finite  vt  Gne  bis  viris  viua 
mus  ex  quibus  lam  5^  liberos  genuimusSCbeniuolentiam  8i  caritatem  compera< 
uimussne  ve  inaliamlcrnitutem  ac  calamitatem  concidamus. Hec  HerGIia  vnai^ 
cum  ceteris  locuta  Ambo  illico  duces  ad  percudendum  fedus  conceflere  . Mulie^ 
res  interim  depoGtis  armis  pareres  dC  germanos  obibant  congratulabatur  viros 
quoi^  adducebant  fuos  liberos  oftentabac  domum  res  fortunas  dlis  apperiebant 
Nondecrant  feftis  vitefomenta  iNe^  deerat  Saudiscura  ftudium  S<  dilige  tia 
Mirari  Sabinos  filie  domi  tantam  paratam  libertatem  .Mirari  etiam  tantam  cd 
virisbemuoIentiamSw  dignitatem  conlecotam  . Quare  mitigati  boftesbac  condi 
Cione  fedus  intra  leiunxilTe  ferunt  •’ vtmuLeres  abomnialia  opera  £<reiait(xte 
preter^  a laniEcio  vt  diximus  libere  efTent  ate^  ambo  vnam  eandem^  cioitate  co  » 
ierent  ■ regereat^  ac  imperarent  pariter  Romam^  a Romolo  Sed  Romanos  a 


Curitas  Tatii  patria  Quirites  appellent.  Quo  vero  loco  aitito  duces  ad  percucie 
dumfedus  conaenereeum  bucu%  comitium  vocant.  Duplicata  igitur  cimtate 
centum  illico  ^xSatiniscreant  Senatores.  Duplicatur  etiam  legionum  numerus 
vtquelibet  fit  pedi  tfilex  milia  Cqmtfi  lex  centum  ccnturiequoq;  tres  deferipte 
funtSCappellatc. Primaa Romulo  Ramnenfis AltcraTaticnfisa  Tatio.  Eta 
LucoLucerisvbi  conftitutu  erat  Afilii  templum  . Necpluresbisfuiffe  id  tcfta^ 
quod  buculqi  Centurie  tribo  didie  {unt . Qui  vero  bis  prccr^t  tribuni  vocati  .Ha^ 
quelibet  decem  curias  continebat  quas  nonulliamulieribus  denominatas  falfo  ex/ 
iftimant  cum  plurime  a loco  nomina  confecute  Gnt  alios  Gbi  baud  uulgares  bo/ 
nores  Romani  impartiti  i Nam  cum  mulieres  deambulabat  viri  lemper  priorem 
eius  par  t?  concedebat  ■ Stanier utoi  ne  quid  turpe  ac  impudicu  loqui  liceret  mu' 
liereaftante  ne  ve  nudi  ab  vlla  vn^  confpiccrctur  efient^  iplc  audatiis  libere  que 
potifiimum  in  languinem  bumanum  aduertunt.  Earum  quoq;  nati  bullam  quod  e, 
antiquum  ornamenti  genus  collo  geftarent  quequide  ficabeiusrci  fpecieappel' 
labant.  Non  conlliltare  tamen  vna  reges  = Sed  alter  quidem  fecreto  ac  priuatccii 
fuis  centum  Senatum  inire  babebartqifeperatim  domicilia'  Hicquidcm  Tatius 
vbi  nunefitumeft  monete  templum  iRoraulus  veto  iuxta  bone  ripe  gradus.  Qui 
locus  circa  defcenfum  ad  equorum  curfiim  ex  palatino  colle  confti tutus  e.  Vbi  Ia 
eram  quandam  cornum  extitifle  ferunt-  Nam  fabula  eft  quod  cum  Romulus  ia  / 
culum  corneum  bunc  locum  verfus  ex  Aducntino  vibraflet  adeo  in  altum  aciem 
penetralTe  traditur  vt  a nemine  vn^  poterit  diuelli.  Vigorem  deinde  a loco  con/ 
(ecutam  ampla  magnitudine  virentis  ramos  edidi (Tesquam  poftea  inter  (acratiflj 
mas  Romuli  res  habita  fumo  cultu  ac  ftudio  Romani  circumlcpfere  Tum  D quis 
forte  banc  fiti  elaborare  confipexiffet  pretereuntis  illico  ad  ferendas  aquas  accerf 
fibat.  Qui  quidem  tanijad  eomune  incendium  extinguendum  cum  copiofiflimis 
aquis  repente  accurrebant  Sed  cum . C . Cefar  quafdam  zd  bunc  locum  (cir.itas 
conficeretqui  circum  confodiebant  inconfiilte radices  incidifle  traditur  SC  cornfi 
deinceps amififlTe  germen  8i  deficatum  penitus  inpofterum  occidifle.  Sabini  jgi^ 
menfesa  Romanis  acceperenec  minus  alia  permulta  que  inNumc  vita  conferip/ 
fimus.Sed  Romulus  ab bisarmacumantea  Argolicoclipco  Romani  vterentut 
Fefta  (blenniai^Gcraambopariter  inibant!  Nec  fubftulerunt  tamen  quic^  exbis 
que  primo  obreruabant.Quinimo  alia  denuo  addidere  in  matronarum  dignitate 
conftituta  que  ab  bis  matronalia  appellabant:  Cum  ipfcbelli  illms  liberatrices  ex 
titerint.  Carmentalium  etiam  feftus  additus  eft  diesob  Carmentam  quam  qui/ 
dam  cuit^ generationis  fortem effe  exiftimant.Ideo  5i  matres  potiffimum  el  co/ 
lebant  Nonnulli  Arcbadis  Euandri  mulierem  fuiffe  arbitrantur:  i erum  futuraru 
admonitricem  que  Pbebo  dedicata  carminibus  oracula  fignificabatiVndedirta  i 
Carmenta  Nam  Nicofirateei  nomen  fuit.Quidam  etiam  id  nominis aliopatlfoi/ 
terpretantur:^  quafi  careat  mente  Carmenta  didlaiyt  Iblet  bis  euenire  que  Ap/ 
pollinis  nomine  debaebantur-De  Paliliisprcdiximus.Lupercalia  veroconficie  ' 
bant  que  ob  temporis  obleruationem  ad  expiandos  Manes  conftituta  videbantur 
Fiebant  enim  ne  feftis  diebus  menfis  februarii  :Quem  quafi  piacularem  interpre  ' 
tantur-Vnde  priftiquofjdiem  illam  febratam  vocabant : Quod  cum  bec  ludicra 
greci  licea  appellent  ab  arcbadiis  qui  cum  Euandro  erant  bocfblenncallatumfiuf 
Je  plcric^exiftimant-Potuit  tamen  a lupa  illa  cue  Romulum  educauitredleema/ 
nafle  cum  Lupercales  inde  ludicrum  incoent  Vbi  expolitum  Romulum  fuifle  fer 
runt  tametli  que  ad  facra  pertinent  minus  conueniant. Capellas  enim  iracftat  de/ 
inde  gemini  aduleften  tes  genere  preclari  fangumolcnta  gladio  fedatam  Gbi  faciS 
attingunt.  Alii  illico  cum  lana  laclle  madida  accurrunt  ate^  abftergut  fanguineni 


T ttm  vero  opas  eftVc  rideant  adoleicentes.  Et  detnntti  ereptis  eaprarara  tcrgeif 
bas  nudi  in  fiibligatis  per  auitatem  difcurrunt.QuicuiiK^Cbi  obuiamfjuntver'’ 
berant  Coriis.  Mulieres  vero  lam  adulte  vitro  lebis  ofieruhtexiibimantesidGbi 
felicem  pareudi  facultatem  preftarc.  Bocas  vero  quidamfabulofam  fuper  bis  atta 
!it  fentcntiamin  illis  elegiisde  Romanorum  rerum  defcriptiombus.  Ait  enfcum 
Romulus  AmuIiumfuperalTet  Vnacomfratre  Remo  ad  eum  v%  locum  In  qno 
lupe  mimas  expoliti  fiixinentprcleticiacucurriflc  > Et  vt  ttcrna  eius  rei  mcoria 
poftcritati  foret  eos  ludos  Irtituifle  Ideogs  nobiles  gfinere  adolefcentes  currere  ac 
ferire  eo  padlo  quicumg;  obuiamfiebant.-VtGgniEcarent  Romulum  ac  Remum 
ipfumcumoljmftridlisenfibo  ex  Alba  profugiiTent- Ati5t  gladio  illo  languinoleto 
faciem  attingere- vt  cedis  ili’us  5; periculi  polberis  monumentum  effeti  denl^ 
coIacJe  infmguinisabfterfionc  vti  vt  dicarent  eorum  mirificam  ac  pene  diuinS 
educatione. Cuius  vero  Acilius lcribitRomuIat»'cam  ante  conditam  vrbemlua 
pecora perdidilTet  llipplicatum  Fauno  primoconeelTiire -‘deinde  nudum  ne  {uda> 
re  impediretur  omnes  laltus  currendo  lulbralTe- Ideo  nuda  tus  Lupercales  bec  lu 
dicra  celebrare  Canem  etiam  in  bis  lacrisTmolant  Romam  cum  ad  id  lactiftcii  ge 
nus  plurimum  pertincat.IMamf^greciipG  in  buiulmodi piacularibus  lactis  <^ue 
vocantcatulos  maclbare  cofiieuerant  Vel  potius  vt  RomuIuS  iple 
tupe  eius  nutrici  gratias  referret^que  atrocilTJmos  boftes  canes  babeat  vel  forte 
vt  lacelTeret  ad  curium  lupercales  quemadmodum  Canis  fiiccendi  ad  iracundiS 
facile  confiieuit-  Aiunt  preterea  Romulum  primo  facrum  fefte  ignem  dedicaUe 
Cuius  miniiferio  facratas  virgines  conftituilTe  quas  velbales  ab  ea  appellauit. 
Quod  quidem  nonnulli  tranffere  t ad  Numam  cum^  diuinaruro  rerum  Imprimis 
Ibudiofillimus  elTet:  Augurem  quoc^  extitille  ferunt -‘Litiui^  adeaptanda  augu  ' 
ria  vliim . Erat  enim  Litius  baculus incunius  quo  fede tes augures auibus templa 
deHgnabantSeruatu^c^in  palatino  Colle  v%  ad  celtarum  tempora. ‘quibus  capta 
vrbe incendio  euanuilTe  ferunt.  Poftea  vero  expuIGs  a Camillo  boftibus  inter  al  ' 
tilGmasfauillasillerum  cum  omnia  ignis  coGimGGet  inuentum  . Edidit  leges 
Quarum  potilTjmabecfuitjIMe  qua  mulier  amanto  diuortirctur  Ne^  propelli  pof 
(et-niG  aut  veneficio  in  filios  aut  clauiumadulteratioeiaut  fbupro  caperetur  . Sin 
fecus  viri  Fortune  mulieri  prauenirene:Statuitquog:ccreri  templum  quo  mulie/ 
tes  facrificarent  manibus.  Parricidiisveronecunam  tantfimodopenamindixit 
tanquam  ea  res  eflet  antea  romanisincagnitaiEt  parraddium  nemo  poGfet  audere 
Quod  longa  poft  tcmpeftate  vifiimeft  Romulum  baud  temere  excogicafle. cum 
nullusexac^isiam  vere  annis  lexcen tum  tantum  facinus  Romeperpetraneinuen 
tus  Gt  Aiunt  Lucium  boGium  primum  poli  tot  fecula  extitiGe  qui  perfedlo  fecd 
do  bello  punico  pariddii  accufaretur.  Sed  de  bis  badlenus.  Anno  deinde  quinto  . 
Tadi  imperii  quidam  eius  propinqui  ac  domeUicilaiirentinorum  legatos  lA  vt' 
bem  profidfcentesfadlo  impetu  diripuerunt  iIIG  tutantes  lua  ab  bis  demum  ceG 
Indignum  quippe facinus:Quod  Romulus  egre ferens  exiGimauit  illico  damnas 
los  afficere  fuppliciocportere  .TatiuS  vero  eam  featentiam  repellebat  -Que  res 
potiGima  cius  podea  dilTenGonisfuiti  tametG  ceteris  in  rebus  concors  imperium 
elTec  laurentesinterim  iniquitate  regis  impuIG:  cum  ipfc  vna  cum  Romulo  in  La 
ninio  (acrificaret  adorti  Tatium  obtruncaciS^  Romulum  illelum  etiam  cum  lau/ 
dibusmittuntiqaaG  extitifTet  iple  equitatis  lemper&iufticie  fautor ‘Funus  de  ' 
inde  Romul?  cu  dignitate  executused.SepeliuitqiTatium  in  ArmiluUrio  aue 
tini  loco. Sed  cedis  audlores  penitus  neglexit.  Sunt  qui  dicant  Laurentes  Ronui 
li  magnitudine  perterriti  audloreslcelerisiIlicoromammiulTe  : Romulum  vero 
cum  diceret  cede  cede  expiari  oportere  libere  remiHis  Quo  quidc  lermoe  quadi 


Bi  fulpicione^niniccit  id,fcnoninuite  vidificquofiti  roltcgam alienaret. Sed  tule 
runt  eam  rem  mocfeftilTjme  Sabini  tum  omnium  in  J^omulum  iam  parta  bcniuo' 
lentia  tum  etiam  eius  virtutis  admiratione  que  lam  tanta  erat  vt  cum  quafi  deu 
intuerentur  obftupefccbant  etiam  Komulum  nonulli  externorum  populi. Ex  qui 
fcuspnftri  latiniea  tempeflatcde  impetranda  {bcietate  legatos  Romam  milcrut 
Fidenas  deinde  cepit  ciuitatem  finitimam  populo  Romano  cum  repentino  illuc 
impetu  milites  ad  fucetdendos  portarum  cardinesvt  aiunt  nonnulli  permiGflct 
Seq:  poftea  cum  reliqua  multitudine  ex  improuilbcontuliflet.Alii  autem  ferunt 
fidenates  eu  aprum  Romanu  late  defaftaffcntingCnti  preda  potitos  vl^in  fub/ 
urbiapcnetraiTe-Scd  poGtumininfidjisRomnlumeosa  tergo  adortum  multa 
clade  fiidifTeicaptaq;  primo  'petu  ciuitatcmitem  atqi  come  fe  omibus  prefttifTe 
dedudfaq!  eo  colonia  eftidibus  Aprilis  duo  milja  8i  quingenta  Romanoru  .ISIec 
inulto  tempore  poft  grauiffirna  quedam  morbi  labes  oborta  vrbem  inuafit  que  rc 
pentma  fine  egrjtudine  cede  captis  corporibus  morta'es  opprimebat.  iVee  erant 
ab  baepefte  libere  fruges  nec  armenta  . Peribat  pecus  frudiusquo^deficcabanf 
pluit  etiam  tota  ciuitasgutis  (anguineis  quafi  ca  labes  deorum  ira  ircpfifictid 
quoqiculaurentiniscoloniseacmne  cognitu  neglcdam  Tatii  cede  cxtitifTe  &ob 
perditos  eorum  legatos  vtruraqi  populum  deorum  monitu  ac  pernitiefuiiTcaffe 
dium.  Traditis  ergo  vtricf  cedis  audlonbus  vtrim^illicocenauit  labes  fadlilcp 
infiiperquibufHam  piacularibus  (acris  inipCsfercntinorum  portis  quod  bucu% 
obfcruatumeft. Romulus  vtramq!  ciuitatemcxpiauit- ISIec  dum  fatis  cefiTerat  Ia/ 
fcescum  Camerii  aduerfum  Romanos  impetum  faciunt  regionem  vaftant  .Rati 
Romulum  ob  illatam  ab  diis  cladem  baudquJquam  rcfipifiierepofle  Quibo  illico 
cum  exercitu  occurrit  Romulus  Hofies  fudit  Sex  quocj  mitia  eorum  ccGsciuita' 
teracepit  .luffit^Cameriisvt  dimidia  pars  eorum  qui  fiipcrerant  Romam  pro  / 
ficilcercntur.Ipfe  vero  ex  filis  qui  Carnariam  colerent  dup'iccs  reliquit . Quod 
quidem  CaPs- Sexti  libo  fuit.  Tot  emm  ciuium  Romulo  erat  exfexdecim  fere  an 
nisquibus  Romam  condiderat  Interea  vero  que  eo  prelio  confecutus  tfi  Encum 
currum  cx  Cameria  euexit. 'quem  uulcani  templo  conftituto=feat  fe  ibi  a vidloria 
coronan . Sic  igitur  confirmatis  rebus  finitimi  qui  minus  poterant  congratulari 
quedam  quafi  propungnacula  aduerfum  ceteros  5C  pacis  munimen  confecuti . Re' 
liqui  vero  quibus  erat  potentia  maior  inuidere  ac  pcrtimelcere  tantam  in  medio 
cretccntcm  magnitudinemiexiftimareqjbaudquadaefTcpoftbaberdam  Romu 
Ii  audaciam;  Sed  initio  refiftendum  attj  reprimendum  imperium.  Veientes  itaqi 
quorum  m Tirrenia  res  (itis  ample  fuerant  principium  fiitcitandi  belli  inuenere 
Miffi  legati  qui  fidenas  fanquam  ciuitatem  fibi  attinentem  peterent . Quod  non 
modo  iniquum  vifiim  eftRomuIoiSed  etiam  ridiculum. Quippe  qui  dum  bello fl 
denatesopprimcrentuc  nec  tantillum  quidem  intuliflent  modo. rem  perditam  ci 
uitatem  domos  imperium  depofeant  condignum  petitioni  rcfponlum  retulere  le  ' 
pati  .Indignati  Igitur  Veientes  vna  parte  copiarum  Romanos  qui  Fidenis  adeu/ 
ftodiam  relicili  erant  inuaduntomne%  ad  vnum  trucidant  altera  vero  parte  Ro' 
mulo  cum  exercitu  aduentiti  occurrunt.  Sed  virtifugatiij  Veientes  fiipra  ocJlo 
milia  eo  prelio  amifere  sViidores  Romani  iterum  Fidenas  expugnant  Quod  qui' 
dem  prcftantiffimum  Romuli  facinus  fuifleexiftimant.  Quippe  qui  non  modof/ 
dufiriatn  animii^  magnitudinem  prefe  tulit.  Verum  etiam  fortitudinem  celeri ' 
tatemqjnecminusbumanitatem  non  mediocrem  Verum  illud  baud  quaquam  cre 
dibilc  eft  quod  palam  de  eo  predicaturvtquatuordecim  milibus  boftiuin  boc  prc 
IjoceCsiple Romulus fupra(eptem  milia  proprio  mucrone  peremiflet . Quodetia 
Meflcniide  Ahftomeno  iacHitant  quod  terccntum  ipfe . Laccdemoniorumditi 


litaflet  Fratlis  igitnr’  Veientiuiw  kVqs  quii^fugictant  diiKiHjs  fjuitatf  Koira 
Ius  repente  snuadjt  Oppidam  vero  oh  acceptam  cladem  perterriti  pacem  in  cen  ^ 
tum  annosa  Komanis  pctiaere-  Paceimpetratafeptima  parte  agrorum  multlati 
quam  Tepemagium  appellmt-  Salinas  quoq:  que  circa  ilumen  erat  amifere.  Dati 
funtetia  abfcis  pacis  obCdes.Nobildlimi  ciui  tatis  quinquaginta.  Triunpfcanit»?! 
de  biS  Idibus  oebabris  ducens  fecum  in  eum  trioirpbum  inter  ceteros  captiuos  : 
Veietium  ducem  bominemfane  decrepitum  qui  preter  etatem  ftulteac  imperite 
fuosducbalTeiuflus  eft  ••Ideo  bticuH^  qui  (aera  vitlorialia  gerut  carum  fenem  pnr> 
pura  indutum  per  forum  in  Capitolium  ducunt  puerilem  bullam  illam  collo  gc^ 
ftantem  ••canit  tum  precofardianosafinoselTc  .Mam  tirrbenos  ferunt  Sardiano' 
rum  Coloniam  extitifie;  Verum  fcocvltimum  Romuli  opus  fuit.  Pace  deinde  fibi 
vndiq:  parta  tot  ac  tantis  rebus  geftis  elatus  Romulus  vt  ceteris  vere  omnibus 
Iblet  euenire  ob  fteundam  rerum  fortunam  & nimiam  felicitatem  infofentia  SCtu 
more  animo  fuperbire  cepit . Ceflerat  iamvrbanitasilla  popularis  :cui  dele  mu 
tifice  preftabat  Vrfa^  in  deficilem  monarchiam  duitas  eo  feiuredefbi  tutam  efle 
videbat  eafj  ducis fcumaitatepriuatam  quo  lam  tantum  ciaccreuerat  imperium 
Ipfeenim  toga  purpurea  redimi  tus  inforum  prodibat  redde batt^ius  (edens  Sella 
curuli . Aft abat  iuuenes  circu  eu  quos  amflf rldi  proptitudie  celeres  appellauit 
Peribant  etiam  nonnulli  veftibusliiccintisadcoercedam  cum  virgis  multitudine 
expediti  iVt  etiam  quos  lunjfletvinculiscolligarent.QuosIitoresappcIIauitali' 
gandis  hominibus  ••  Nunc  vero  interpofito-c.Iicbores  appellant  hos  enim 

greci  vocant  guodfint  quaf:  populi  minilfri  •'cumipfi  ad  huc 
populum  5<  multitudinem  dicant.  Ceterum  cum  Albeobiiflet.Nu' 

nutor  ip(e  imperio  potitus  faeba  contione  regem  exfabmisdeclarauit  iquin  Snud 
tantum  obtineret magiftratum  idocens  pnmates  priuatim  viuercopportereSC 
ciuitatem  liberam  effe  partim  tamen  fuperiotes.  Patres  vero  haud  ampliusciui  / 
tatis  partem  capiebant  .Sed  priftina  eorum  dignitatem  priuat  confnetudine  po' 
tiusquara  exfentcntla  in  (enatum  prodibant  • Ip(e  enim  omnia  filentioftatuens 
patrum  (ententiam  propellabat  .Erant  preterea  alia  his  grauiora  queq;  enim  bel/ 
io  autarmis  comparauerantipfe  omnia  iniudTu  patrum  milititodiflnbuebat.Vei 
entibus  quogsinuito  Senatu  obfides  reftituens  vifuseft  rem  admodum  indignam 
facere  aduerdim  patres  a tij  omnium  contemnere  dignitatem  Quapropter  euenit 
vtiple  breui  poftincontumelioGlTiml  inuidiam  acfufpitione  prolabaretur  Rap/ 
tu(^  nec  admodum  poft  incredibile  didlu  e mediis  cimum  oculis  euaruit  Nonis 
quintilibusiNuIlum  penitus  (ue  mortis  veftigium  relinquens  nifiquedamhumae 
rationis  expertia  : Quaquidem  dic  adbucpofteriqacdamobJeruant  quede  Ro  ' 
muli  cede  merorem  egritudinem  indicant . Necidde  Romulo  admirandum 
eft  ••  Cum  etiam  Sdpio  AfFricanusdomi  poft  cenam  quodam  repentino  cafu  peri 
erit.Cmus  interitus  tante  ad  mirationi  omnibus  fuit  vt  vix  credere  Rcmanipo' 
tuerint-  Alii  ferebat  Affricanum  cum  effet  imbecilli  a natura  corpora  fine  alicui? 
minifterio  petufiTe  . Alii  veneno  (e  ipfiim  occidifTe  .Alii  ab  mimicis  necatum  cum 
nodbu  clam  dormientem  inuafilTcnt  • Qui  quidem  cumdju  (pccbaculo  omnibus 
futflet  ingenite  cumlHam  peftis  (ufpecbionem  dedit  ■ Mortuo  igitur  ita  repente 
Romulo  nulloi^  penitus  ipfius  vt  dixi  veftigio  rclidlo  creditum  illumeft  cum  in 
Vulcani  templo  fenatum  coifTet  ab  infenCs  patribus  laceratam  (uamqncm^ 
partem  in  finu  clam  extulifie  .Alii  raptum  a nimbis  e media  contione  ferunt  cum 
ad  recenlcndura  exercitum  adeapream  paludem  conuenilTet . Vbi  repente  exorta 
tempeftas  cum  tonitribus  ac  ingenti  ventorum  fragore  terram  vndicj  grandine 
operuilTet  Solquoij  nocbeiniepcfta  penitus  defecifiet  At^eofpecbaculocouerlls 


inter  fe  patribus  ceteram  maltituJincm  perterritam  atifugifl!e  -Sed  poftqiiamie 
data  eft  procella  ex  tam  turbido  dieferena  rediit  luxamiffi  regis  deCderio 
Omnes  invnum  confluebant  • Patres  vero  anxie  multitudini  rcGftentes  venerari 
Romulum  SC  colere  Jubebant  tanquam  in  deorum  numerum  raptum  atqi  optin  u 
Romanis  numen  ex  optimo  futurum  rege  .*  Quare  plurimi  ipe  felicioris  cuentus 
crerti  animosconciliabant.  Quidam  vero  duriter  atq;  afpcrc  fadluin  incretabant 
accufantes  patres  fuiffe  quidifcreptum  regem  occiderint  <c(j  aduerfum  Romu  / 
Ium  longe  probatioresextitifle  dicebant  'Interea  lulius  Proculus  qui  ex  Alba  ori 
undus  erat . Vir  profccibo  inter  patres  d<  genere  dC  dignitate  primarius  tum  etia 
cum  tege  fide  beniuolentia  6C  affinitate  coniuneSus  turbatam  in  tuens  regis  defi/ 
deno  multitudinem  repente  in  contionem  venit  adfcibitoqi  ad  id  iure  iurado  .'Ro/ 
mulus  inquit  prima  hodierna  luce  cum  in  forum  venirem  obviam  fe  mihi  tulit  for 
ma  longe  auguftior  humana  fplcndidifiimisatgiardetibus  armisfeptus  cuius  fui 
gore  cum  horruiflem  primo  i Quid  inquam  rex  hanc  tuam  infelicem  duitatem 
ac  miferos  emes  in  tam  grauiffimo  tuidefiderioIucSuSCmerore  reliquifti  ••Ille  co 
tra  . Sic  diis  placitum  eft . Procule  cum  tot  annos  inter  mortales  extiterim  modo 
ampliffima  vrbe  conftituta  inter  deorum  fim  cetum  inmortaJmm  Sed  letare  ati^ 
anantia.  Romanis  vt  iufticiam  & rem  militarem  colant  cum  nulle  fature  fint  tate 
opes  que  noftris  armis  rcGfferc  poffint  •'Ego  vero  meam  femper  propitio  numine 
progeniem  Ibfpitabo.  Mira  huic  viro  tradita  cft  fides  obeoniuneffameu  rege  affi 
nitatem  tum  etiam  eiusviri  probitatem  & acceptu  iuCurandu  ; Tum  vero  plebs 
depofita  omni  forpitione  contumelia  Romulum  quitinum  appellantesvt  deum 
colereceperunt  .Grecibocidemde  Arifteo preconenfi &deC!eoroede  Affipa-’ 
ienO fabulantur  .Qui  quidem  cum.  Anfteusinfulonaria  officina  periHet  -'ferunt 
exoculisferentiumfunuseuanuiffe  Pofteavero  Cortone incedentem  vifiim  ab 
bis  qui  experigrinatione  proficifcebantur  .Sed  Cleomedescum  incredibili  cor 
poris  robore  ac  magnitudle  pre  ceteris  preftaretvir  lane  indomiti  attjinuidliani 
miSCqui  lam  antea  permulta  violenta  acimmanitatepatraucrat  in  quendam  de 
mum  ftudioforum  adolcfcentium  ludum  irrupiffe  tradi  turiin  quo  ingens  coluna 
conftituta  totum  fere  tetfum  continebat'  Quam  cum  infpcxifretClecmedesma'’ 
nu  adortum  vna  cum  tedfo  difieaffe'  Contntilcf  omnibus  adoJefcentibusfe  libe^ 
eripuiiTe  fugam  .Seijcum  infequerentur  accole  demum  in  quodam  ferinio  adeo 
arefte  concIuGlTe  ferunt:  vt  a nemine  vnqua  poterit  aperiri  .Sed  fradfis  deniq;  ab 
his  vtrimqi  talibus  nufquam  tantuminuentum  Cleomedem  Cuius  rei  admiratio 
ne  captos  Accolas  ftifitatu  Apollinem  mlfiffe  .Oraculumq;  rerpondiiTehoc  pacfto 
Vltimus  heroum  CIcomedes  aftipaleus  id  etiam  de  Alemena  tradituur  cui  T loco 
inuentus  Iapis  admiratione  omnibas  fuit  plurima  preterea  ab  his  effmgutur  pre' 
ter  confuetudmeralegemcj  nature  .'attribuentes diuinitatisTmortalitaticorrup  ' 
tibilia  atij  caduca  . Prorfus  quidem  virtuti  diuinitatcm  dcfpcrare  impium  acin 
humanum  eft.  Velle  autem  terrena  ifta  ac  momentanea  celo  admilcerenibilabflit 
dius, Sed  permittenda  eft  hec  opimo  antiquitati  cum  optima  a . Pindaro  preGdifi 
confecutaeft  . Ait  enim  omnium  mortalium  corpus  morte  interire:  AtqiomniiS 
animantium  formas  ab  e ternitatcpriuari ; Quod  vero  (blum  ex  deo  naftitur  inde 
vt  proficilciturGc  etiam  vt  eo  redeat  eft  nece/Te  : non  per  corporis  fpetiem  . Sed 
G ab  ea  mole  dilcefferit : fia  t^peni  tus  purum  inuiolatum  ati^  incorruptum  quod 
eft  proprium  humane  anime  ac  fpiritus  Que  fecundum  Heraclitum  'cum  leuifll> 
maat:^  incorruptibilis  GtqnaGuulgur  e nebula  ita  evolare  corpore  'Sed  bac 
mole  infiifaa^  inmerfa  hoc  luto  tanquam  turbulentinima  caligine  opprimeretur 
grauiGGmaeftiCitur  Necpoteft  adcelum  vnde  dilceflerat  euolare  Conftarigitue 


«uTTam  efic  tarta  felicitate  ernatfi  corpus;qco^  natura  acfcumatie  vite  canJitioe 
«fTjrgcrein  cclum  po/Tit.QuodloIum  virtuti  acanime  adiisconceffiitn  eft.Que 
quidem  diUina  clcmcntiabominesdiuosfant  iSCcxdjaisdemones&exdenioni/ 
bus fi  emundentur atij  omnem  abfterfehntlafccm non fcumana lege-  Sed  eorum 
mftitia  ac  benignitate  in  deos  vertit  loptimumillumatcjfelicifTimum  beati tndj' 
nisfinemadipifcentes  :Sed  vt  ad  biftoriam  redeam  Nonnulli  exiftimant  Komu 
Ium  Quirinium  appellatum  cfle  quod  femper  belli  ac  pugne  ftndiofiiTimcsextite 
rit  Allicum  etiam  Romani  Quirites  appellarentur  Aluabeo  genere  teb^uod 
Pnfei  Quirinum  dicebant . Vnde  lunonis  Quirinalis  imago  fit  ab  ea  cufpide  appel 
lata  Et  in  regia  telum  illud  confiitutum  Martem  vocant  .Quicjboftcscoferie  •' 
bat  ornare  etiam  laudibus  confiieuerunt- Ideo  Romulum  tanquam  belli  ac  pugne 
deum  Quirinum  appellarunt  • Templdquoi^  cotifirituerein  eocollequi  nuncab 
eo  Quirinalis  appellatur  diem  etiam  qua  ipfe  e media  vanuit  contione  turbe  fuga 
vocant  Et  nonascapratmaseoquiaiacra  ad  capream  paludem  ex  ciuitatedcffcrc^ 
bSt  proclamantes  inter  fc  alternis  nominibus  cum  timore  ac  animi  perturbatione 
cum  fuge  ac  prouocationis  morem  fecuti  quem  mortuo  Romulo  trepida  plebs  int 
feconcitaacrsnt  .Tamctfi  AliialiundebancconfiietudinemcmanafiTe  ferant.  Na 
poft-qi  Celte  vrbecaptaaCamillo  turpiter  fugati  eflent  .Latini  illjcodace  Libio 
poft  Poftutnio  bellum  intulerunt  rati  baud  facile  refiftcre  Romanos  ob  acceptam 
a Gallis  proxime  cladem  Qui  cum  caftra  pro  menibus  locaflent  lufTic  Poftumius 
preconem  Romanos  adire  qui  diceret  latmosiamperditamvetctrcminamaniici.' 
tiam  8i  affinitatem  renouatum  veniffe  5^  grnu»  fuum  eamej!  Jaguinis  comunione 
nouis  nuptiis  fancitam  Si  ergo  plurimas  ad  fe  mifennt  virgines  quo  poflintamiC' 
fam  affinitatem  recuperare  polliceretur  futuram  cum  bis  pacem  ac  flabilem  ami  - 
citiam  Quemadmodum  etiam  cum  Sabinis  antea  fuit  Romani  vero  primum  pet 
timercere  tantum  belli  impetum  ncc  minusbuic  deditioni  dedignari . Dum  bcc 
agitarentur  accefTir  in  mediam  contionem  Pbilotis  ancilla  quam  aliiTutulam  vo 
car.tperSiafitqmeutri  cedere  Romanos  Cfibiaduertenntpoflc  facile  5C  bellum  a 
mcmbuspropuliareS<eam  effugere  deditionem  Hortatur  fele  imp-irois  dcflma' 
dum  boftibus  efleS^  curoca  (ui  generis  mulieres  qucelTentliberahac  ingenuo  ap 
parata  perdite  Nodle  deinde  Itcmpeffa  (efignum  Romanis  incendio  pr^ituru 
vt  repente  latinos  cum  armis  inaadant  5C  boiresfemifepu’tos  fismno  libere  potia/ 
tur  Quo  quidem  facile  pcrfuafo  cum  primum  oportuna  cefllt  occafio  Pbilotisan ' 
•Cilla  illico  indicat  Romanis  fignum  Caprifico  quodam  atergo  circumfepta  ne  bo 
lies  incendii  rutilationc  prelentirent  S^vtlblis  rem  aperiret  Romanis  Vt  ergo 
primum  Romani  fignum  acceperunt  exciCi  repente  latinos  de  improuilbinuadut 
fefe  alternis  nominibus  arcaciuitatis  aditus  ob  tetramnoeSis  caliginem  appella«‘ 
tes  Vidlisitaqj  latmis  virtoresRomu  invictorie  monumetu  fe:  facra  celebrari 
decernunt  Non  eqi  capratine  ab  ea  caorifico  di^e  que  ancille  illos  incendio  ab  bo 
ftiuffl  confpcdlu  Romanos  liberam tVeftiuntur  enim  in  bac  celebritate  muficres 
ramis  ficuln  lis  Ancille  deinde  circum  Tcadeu  ites  colludunt  pariter  .poffca  vero 
inter  Ce  (axa  collidentes  prifeam  iUS  mutuam  appellatione  mutantur  Sed  buicopi 
Tuonibaud  plunmi  funtquiconfentiant  Nam  Spinter  diu  ea  ludicra  celebrare 
tum  etiam  mutuis  appellationibus  ad  capream  paludem  marcverfusdilcurrere 
potius {iiperiori  videndum  conuenire  opinioni  aut  fortein  eadem  diediuerfis  ta' 
men  temporibus  contigit  vtrumi^  Romanis  Euanuit  igitur  Romalus  anos  natus 
qu3tuorS<quinquagintao(il3&  triginta  VrbiS  imperio  potitus  'Hec  fiant  denii^ 
qne  de  Romulo  digna  memona  accepimus 


f.T 


ER  PV^LCHRA  profecto  i-es5C eximia  virtus  ertfa' 
picntilTime  pater  qua  3i  viuos  colimus  & in  mortuorum 
memoriam  atq:  cJeCdermm  mirabiliter  8i  agimur  5C  incM 
dimurSC  cum  omnis  eius  preftantianon  minimi  ducen  ' 
da  fit  • tum  ca  maximi  facicrda  quam  ammi  ius  vigorqr 
preftiterit . Nam  cum  animo  conftemus8<  corpore  . ex 
j!!o  certe quicquid  vitro  manat  bonum  id  prorilis  elb  la/ 
primeqidinitium  . Eft  enim  & ille  diuinuscxdeoqi  pro# 
fe^us  . Corporis  autem  inbecillitas  itam  diu  videtur  excellere  iquodipG  rationi 
obtemperant . At  relido  confilio  continuo  titubat  .labitur  idcperiti  Itaqjbuius 
quamrunqjvrtatcm  dicimus  falfo  eam  nomine  appellamus  .Nam  vel  ca  corporif 
rulIaGc  ‘ve!  Gnuafit  •'  vlurariampcflTidet  .Etenim  cerpus moritur  lillavero  cter 
na  permanet  - Inter  arimi  autem  virtures  que  multiplices  preclarecjcmnes  fuut 
ci  primas  laudis  partes  mea  fententia  dari  decet : qra  folam  vcrifatcmrio'cerc  • 
eamqs  meditari  ac  leqni  inducimur  , Hecenim  vna  mortalibus  felicitatem  poIIi-.-® 

tur. Hanc  puto  fapientiam  vocant,  buiusciui  expers  fuent  omni  cnm  virtute  mun 
dum  iure  fateri  licet f’Quis enim  ftultus  fortiSf’Quis  infipiens  luftus  f'Q.uistem/ 
pecansf’QuiS  liberalis f*  Quis  magnanimisf'  Qui  verum  norit  tdeum  etiam nont 
Isenim  vnicus  elf  veritas  .■  quam  qui  rede  contemplatur  rede  beatus  fcaberi  de 
bet . fcuiulcevero  anguftQVirtutisnomen  & vetus  & celebre  .Hanc  qui  fedari 
conpledi^  putarentur  •'  Gpientes  primum:  deinde  quoniam  id  {iiperbius  dici  vi 
deretur:  iapientie  ftudiofi  cognominati  funt . Sic  enim  philofbphos  interpretari 
voluerunt . Inter  bos  vero  licurgus  lacedcmonius  antiquidimus  bafeetur  8C  lau  - 
datus  inrrimis : cuiulcurrij  fupcriorem  eam  rem  publicam : latinam  reddiffem 
quamfummo  ingenio : {iinima  eloquentia  : fumma  eruditione  xenopbon accura' 
tilTime  fcnpferat . Operepretium  Villimcft  ••  vt  vita  etiam  cius  omnis  morelcj:  in 
notefeerent . Icanami^  non  inutile  fuerit  qua  pri'ci  via  Iapientie  fibj  nomen 
vendicare  molirentur'  IntelligereSC  eiimfapientia  cbriGianaqucibla  lanum  fi# 
pit  vna  conferre  . QuSobtem  ipGusIigurgi  vitaro  {um  ex  Plutarcbointerpteta  # 

tus . Iscnimadvnguem  vnusiUiusrcsgeftasomncS  cop  exus  cft . Qi  i 5cfi  di ' 
ccndi  eloquentia  xenopbonte  fit  minor  dodema  tamen  8i  diligentia  ^proxime  ac 
ccdic  . Hunc  autem  Iigurgum  non  dubito  euro  qtne^  otii  nadusfuei  is  pater  pre 
ftanrilTime  r non  ammi  caula  modo  ••  Ced  ea  quot^fcierdicupiaitatcqucgenercfis 
qutbu^^  mentibus  eft  ingenita  non  inuirus  IcditabiS.  Quippe  cm  exbae  vita  ari 
aduerfiirus  liquido  fis  quandamvetuifiirimc  antiquitatis  unagir em  atqidilcipli 
nam . Neqi  miraberis  fciojfmortalibus  adeo  laudibus  foperiorem  . Agcfilaum 
nofterboneftarit  xenopbo  intueberis  enim  eum  ex  lacedemoniorum  illa  re  p.  tum 
exbae  prefente  vita  is  militie  preeeptis  SCinflitutis  prudentiflimum  fortiffi ' 
mum  regem  illum  {emcripfum  infttuxiire&  egregie  confirmafle  quibus  florenti 
flimc  ce^ublice  clanfliiraij  imperia  8i  lautinur  e augentor  5C  pacatinime  conler 

uanturpulcbetimc  exornantur  .Vale 


t,  l-tGVAlfatore  nibilvtica  dixerim 

certe  narrare  licct  cuius  quide  Si  genus  Si  pcreennatia 
Si  obttus  atq:  apud  omnes  ipfius  inferendis  legitus  con' 
ftituendai^re  p-ftudium  varias  biftoriasfocticumS  At 
ne  tempora  quidem  corftanc  QuibuS  vir  ilJe  fuerit  .Alii 
namqi  bipfciti  temporibo  claraifle  feriafi^  otirrpiacas  vna 
lecum  confecifTe  tradunt  'Quorum  cft  S<  Ariftotelsspbi 
loropbusconicdluram  trabens  ex  eo  djfco  quo  in  olimpia 
cisiua/svtehantur  .In  illo  enim  ligurgi  nomen  incifum  conferaatur  Alii  vero  ex 
illorum  fiiccefionibus  qui  (parte  regnarunt : tempus  fupputantes  veluti  Ecatofte 
ncsatqi  Appollodorus  non  pacis  annis  antiquorem  prima  o'impiade  ligurgum 
oftendut.  Tbimeus  autem  fentire  videtur  duos  apud  IparGatas  Iigurgos  extitifTe 
Haud  eodem  tempore  Eorumcf!Vtriu&;  res  gcftasob  gloriam  in  alterum  referri 
Si  vetuftiorem  quidem  non  porro  ab  Humeri  temporibus  fuifle  .Quidam  etiam 
Humerum  illum  vidifle  ferunt.  XeropHon  quoij  videtur  antiquitatem  vmillius 
aflerere  lu  quibus  ligurgum  beraeJidarum  temporibus  fui  fle  commemorat-  I'^am 
genere  quidem  nouifllmos  etiam  (parte  regnantium  bcraclidasfmireperfpicuum 
eft  .Hic  autem  videtur  illos  nominare  beradidasvoluifleiqui  primi  Gmu%proxi 
mi  bercuGextJteruJit  .Verumtamen  quan<^ tanto  in  errore  verietur  biftoria  eni 
temur  eos  fcquentes  vel  cjiHprobatiflimis  argumentis  vel  teflibus  celeberrim.is 
vtunturquedebocviroperlchpta  funtin  medium  referre  Cum  Gmonidespot 
ta  non  cunoini  fcd  prianidis filium  ligurgum  dicit  atep  ligurgum  &:  Eunomu  plu-» 
jrimi  fere  non  bac  generis  origine  perbibent  fedex  Ptede  Si  ariftodemo  inquiunt 
(iiutn  natum  exfboeuritioncm  ex  qUo  prianin  ex  boc  autem  eunomumex  eunomo 
Vero  poGdeeJem  ex  priore  vxore  Iicurgum  autem  luniorcmexdionalTa  . Vt  vero 
Euticfcidas  tradidit  eumquidem  (extum  a prode  ab  Hercule  autem  vndecimum 
cx  maioribus  autem  eius  fous  maxime  illuftrisfuit . ^lo  imperante  clotesfpar  ' 
«atcin  (eruitutem  egere  & agrinon  mbfl  abarcbadifausabfcidentcs  Gbiaducndi  ' 
rarunt  .Fertur  autem  foum  nuper  difficili  aridotp  loco  adi  tonisobleflum  in  ea 
vcnifle  federa  vt  partam  bcllo  terram  eis  relinqueret  GquideipGatq!  fui  omnes 
ex  proximo  fontebiberct firmatis  autem  lureiuratidofcderibuscSgrega  1%  fui* 
omnibusilK  qui  non  biberet  regnum  (e  traditurum  pollicitum  efle  . Continente 
vero  fe  nemine  (edenneft is  potius  bibentibus  foum  ipGim  poft  omnes  defcendifTe 
ACboftibusadbucprcfentibu.scum  fele  aquaafperGffct  abfcefiiirelocumcf  tenuif' 
fc  perideatq!  non  omnes  bibiflent  (ed  tam  Si  Gbasob  res  foum  admirenturno  ab 
bac  tamen  fed  ab  eius  filio  familiam  euritiotidas  cognominarunt  • Videtur  enim 
primus  Euri  tion  nimirum  regie  poteflatisfaffumreminfle  beneficiis  alliciens  po 
pulum  multitudinit^  gratif.cans  Ex  buiufroodi  vero  remiiTionc  populo  ad  auda  y 
tiam  irritato  poff ens  autem  xegibo  tum  multitudinis  exoGs  tum  vel  ad  gratiam 
%-el  propter  infirmitatem  diflimulando perferentibus  fpartadiutruslcgfsatqsoe 
dincm  defiderauit  .Qua  tempeftateSw  lirurgi  patrem  imperitam  diem  obire  con* 
tigit . Dirimens  enim  quandamtumaltuantium  pugnam  popinario  cultro  icSus 
occubuit  • Polidedii  filio  qai  erat  natu  grandior  relidlo  imperio  . QuoquidemSC 
ip{b  mortuo  non  mdito  poft  in  regnum  fuccedere  licnrgum  oportebat  veluti  om  ' 
nes  opinabantur  , Atqipriu^  manifeftum  foret  fratrisvxorem  prsgnantemeflc 
regnabat . Sed  poftea^celerrimc  bac  de  re  certior  fadluscft  regnum  dedarauic 
■pucri  efle  C quidS  mas  foret  principatu  vero  ip(e  tSi?  tutor  gubernabat  pupillo^ 


autem  rogum  tutorcsla«<^cmomi  proJicosrominant . SeJ  vt mulier  c^arculum 
cum  acccrfcrc  verbaqidepcrdeticfopucroqnoi!!!  (parte  itrparSti  nutcrerfaeerc 
CIUS  quidem  mgenim  ligurgus  exofusae  detcftatus  cftad  ea  vero  que  dicebantur 
contradixit  nibil  quin  laudare  & admittere  fimulatis  ;Non  opotere  inquit  per  ab 
ortiuum  partum  atq;  mcdicamcrtomipfafibi  corporis  detrimentum  afferat  pc/ 
ticlitcrurq;  fibi  enim  cureforevt  continuo q;  nafcercturc  medio  tollatur  HocigiJ 
padload  tempus  vlifpariundi  deducens  mulierem  vbiillam  pari  entem  fcnfitrai' 
fu  qui  parturienti  alTiderent  eamqianeruarcnt . His  autem  impcrarat  fi  femina 
nafcerctuream  mulieribus  traderent . Simas  eum  ad  fe  deferrent  qui  quicquid 
rerum  tunc  ip(e  gereret . Accidit  autem  vt  mulier  ipfo  cum  principibus  cenante 
marem  pareret . At  miniftriaderantqui  ad  eum  infantem  deportarunt . Quem 
illedifcipicnstraditurdixifread  diTcumbentcs-  Rex  natus  e nobis  o fpartiate  ac 
deinde  cum  in  regio  (blo  reclinauiflet . Cbarilaum  nominauilTe  quoniam  qui  ad  - 
erant  bilates  omnes  cfiTet  adroirantesilli  qmdem  tum  cius  animi  magnitudinem 
tum  iuftitiam  . Rcgnauit  autem  totos  mcnCcsodlo  . Ceteium  cratlpedlatiffi  / 
mus  apud  ciues  pJuref^  fuere  qui  fibi  ob  virtutem  aufcultaren t SC  alacres  impera 
taexcquerenturqucm  qnivt  regis  cura  toii  porelf  a temq?  regiam  fcabentiobtem' 
perarent.  EratSC  quidam  aduerfuSruminuidia  ac  nonnulli  quoniam  iuuenisin 
incrementis  effet  in  eum  infidias  moliebantur  prefertim  cognati  & familiares  ma 
trisipGus  regis  que  contumelia  affedla  videbatur  cuiu(^  frater  leonidas  vbi  au ' 
dacius  aliquando  at9  petulantius  in  ligurgum  maledixi  fiet  fubdidit  (eplane  lae. 
certo  fcireipfum  necaturum  fufpitioneisprcbens  ac  ligurgum  calumnia  preoc  ' 
cupansvt  infidus  vfiim  fiqufd  regem  pati  contigerit  buiufcerr  odi  au  te  verba  que 
dam  etiam  a muliere  efferebantur  que  graaiter  Jigurgus&pcrmolcftc  ferens  ve 
ntrftj  occulta  conCIia  ffatuit  peregrinatione  euitarefu^piticremvagariqicuo  ad 
nepos  per  etatem  ad  {uccefllonem  regni  prolem  confequerctur  . ItaqificfbluenS 
primum  incretam  venit  vbi  res  publica  regionis  dircenScorgrc(ru'qiviriS  prima 
riis  gloria  partim  legibus  probauitecccpitqi  quafi  domum  traf/a  torus  atqivfu 
ruspartim  etiam  contempfitpreterea  virum  vnumquifapicnsiUic  ciaililqbabe/ 
batut  gratia  SC  amicitia  perfuafu  Tbaletc  nomine  fpartS  miGt  qui  poeta  ver  fuit 
liri  eorum  cxiftimatusoccafioncquidem  Alpretextubanc  illicar  tem  exerceret  re 
vero  que  optimi  legum  latores  (olent  ea  ipfe  perficeret  .Illius enim  bodecuedam 
erant  orationes  que  modis  fimuI8<  numeris  multum  decoris  grauitatifqibabcnti' 
bus ad  obtemperandum  concordiaqi  vtendum  reuocarent  .Is autem  auditorum i 
geniafenfim  demulcebantur  & a maliuolentia  que  tunc  illisinuicem  inerat  rerum 
boneftarum  (ludio  abfuefeebant.  Quamobre  omnes  lile  quodamodo  boneftiHimis 
Ligurgi  inftitutispreparauit  Exccrtaatitem  Licnrgusinafiamnauigauitvoles 
vt  fertur  cretenfividluiabicdoquideilJi  (euctofumptusiomeosae  delicias  cu€ 
admodum  medici  fanis  corporibus  fub  egra  Si  morbofa  folent  Si  conputare  Si  ita 
viuendi  atqi  rerum  publicarum  differentiam  decernere  Quo  quidem  in  loco  cum 
Homeri  poemata  primum  Icgiffet  que  apud  Creopbih  filios  feruabantur  8i  iniif 
fent  intuitus  ciuileinftitutum  ac  eruditionem  admixtam  non  minore  fccSandam 
ftudio^  aurum  voluptates  mteniperantiamqi  libidinis  ea  cueqi  libenter  fcripfici 
Si  congregauit  vt  in  patriam  dcuedlurus-  Erat  enim  pertenuis  fama  quedam  ver 
fuumapudgrecos.Qualdaro  Poefeos  partes Tparfini  vt  acciderat diuulgarccon  ' 
lecuti fuerant baud multi  • EamJigurgusvelpnmnsiIluftrem  fecit egiptii  vero 
etiam  ad  (e  venifle  ligurgum  putant  8<ab  alus  nationibus  pugnadi  difcrimemaxi 
me  admiratum  id  ad  (pareiatas  trandulifle  diuifii^  fabris  Si  uulganbus  opifici ' 
busvrbanam  veriffime  ciuitatem  mundami^teddidiffe . Que  ab  cgiptiisdicuuS 


/ 


fcccca^em  &grceeiram  atiqmS^ipfircram  geftarutn  fcriptoresteflantarQtiod 
autem  lieurgas  Jifciam  fciberiatr^  petient6<  indiam  peragrans  .Gintnofbpbiftis 
congreflus  fit  preter  Anftocrafc  ^ardatam  Iiipparcbi  filium  neminem  dixifie  co 
gnofdmus  . Atlacedemonii  abfcntem  Jigurgom  deCderabantaccerletatcp  Tepenu 
irero  quaC  reges  nome  dignitaterrq;  dumtaxat  Aliud  vero  quo  multitudini  pre/ 
ftarent  nibil  haberent  at  i ligurgo  jmpcra tonum  auoddam  c flet  ingenium  & vis 
que  bomines  allicetur  8C  prcftantiores  redderet . Verum  nctf  regibus  dlius  viri 
prcfenda  minus  defiderabatur  quin  fperebant  eo  prelente  multitudinem  minus  fe 
ftadiniuriam  contumeliam  latum  ire  . Cum  ergo  ligurgus  ad  bolce  ita  afle^los 
ireuertifletiilicoagrciTuseft  prelentem  moucreftatum  rempublicami^  mutare 
tanqinuilum  netf  opus  netj  vfus  legum  Cngularium  clTetmfiquis  vcluti  corpori 
cgro  & morbis  omnifariam  p'enoinberentem  valitudinis  temperiem  refoluesac 
deliciens  medicamentis  purgationibufcp  .Alterum  nouumviucndi  ordinem  agre 
diatur  .Cumbocigitur  lecumcogitaffct primumomniumDelpbospeciit 5^  ac.» 
cepta  (orte  adlil^  (acriiiciis  redit  celebra  tum  illum  oraculum  fecum  referens  quo 
S<  dilccfbus  diis  S<  deus  iple  potiufquam  bomo  a pbitia  appellatus  eft  .Preclaram 
enim  leguminftitutionem  efflagitanti  inquit  tandem  deum  &;  dare  illam  SCannu 
cre  que  longe  aliarum  rarum  publicarum  optima  foret . Ita^  bis  elatus  optimates 
accfrfinit  ac  fimul  rem  aggredi  bcrtatusclf  clanculum  amicos  antea  allocutus 
Deinde  fic  paula  timeam  plures  tcntalTctSCad  rcmipfam  conlfituiflctvbiadue  ' 
nit  terripus  trigintaprincipesiuilit  ^primu  illuxifletinforum armati  procede  ' 
rent  cu  ftuporisgratia  tum  & terroris  fiqui  aduerfarentur  .Quorum  vigintiiUa 
firiores  Hermippus  perfpicue  feriplic  Qui  vero  ligurgi  facinoris  vnusomniu  par 
ticeps  fuerit  5<  fibi  in  ferendis  legibus  'bciu  artbemiadS  nominant . Orto  autem 
tumultu  Cbarilaus  rex  metu  petculfusvelutiaducrfiimfetotu  negotium  infiir^ 
geret  in  erani  domu  defugit-.Demde  fuafionibusacceptilcjiiuramcntis  prodiit 
que  gerebantur  particeps  fuit . Quippe  qui  vfi^adeo  miti  efletieniq;  ingenio  vt 
cu  aliquando  ftcum  vna  regnaret  Arcbrfilaus  dixerit  aduerfusecs  qui  adolefcete 
laudibus  efferebant  Quo  paeffo  Cbarilaus  vir  bonas  non  fuerit  qui  ne  etiaimpro 
bis  molelfus  eft  .Cum  multa  vero  . Ligurgus  innouaffet  primu  fuit  & maximu 
feniorfi  conftitutio  quam  ait  piato  tumefeenti  rcgfiimpeno  ad  mixtam  & ad  max 
imas  resadipilcendas  falutcm  fimul continentia  equaJem  poteftate  affecutam 
SufpcnfaenI  refpublicaSC  declinans  nunc  ad  reges  intiranmde  nunc  ad  plebemin 
Democratiam  cu  ficuti  munimen  ieniorum  principatu  in  medio  ffatuiflct  ac  neu  " 
tram  edet  in  partem  pronior  tutiffimu  ordinem  & ftatum  babuit-  Semper  enim 
otilo  SCviginti leniores  il'is  tum  regibus  affiffebantvt  populari  prTcipatu  repug> 
naretur  tum  verone  tirannis  fieret  rur(um  populi  viribus fauebant . Totautcra 
eos  leniores  fuiffe  refert  Arifiocelcs  . Eorum  enim  qui  primi  xxx  cu  Ligurgo  ex 
titilTent  duo  id  negotii  pre  metu  relicucrunt . Sperusauteaitab  initio  tot  fuiffe 
conCIii  participes.  Quidam  etiam  effc  poffet  quod  ipfe  numerus  per  feptenarium 
quater  mulciplicaturabfoluitur  Et  quod  fuis  partibus  equabs  poft  fenarium  per^ 
fcefus  eft  • At  mibi  videtur  tot  maxime  (cniores  conftituiffe  vt  omnes  xxx  .eflet 
odio  autem  etiam  viginti  regibus  duobus  effe  additos  .Sic  igitur  circa  hunc  Pri 
cipatnm  Ligurgus  ftuduerit  vt  ea  de  re  vaticinum  Si . Delpbis  repoctatit  quod 
tbeciam  vocant  id  e buiulcemodi 

Inbifteommbuspbilas  .Pbilaxac  Si  obas  obaxae  multitudinis impartas  diuifio  * 
nem  diftriburionem^  fignificat  quarum  alias  pbilas  alias  obas  appellauit  arcbare 
te  vero  reges  dicuntur . Appellacem  aute  eft  conaonan  . NI  publice  inftitut.oiS 


prinfipium  ac  catifam  in  pliitiam  oraculum  retulit  • Scdfcabicam&  gnatiencro 
tni^-c  oenutem  vocant  • At.  Ariftotilesgnationcm  fluuiumbabicam  vero  partem 
aflent.  Inter  bos  autem  contiones  agebant  cum  ne^p  atria  elTee  neqialius  ullus  ap 
paratus  Quare  & bcccxiftimabatad  bene conlu'cndum  accedere  qum  potius  ea 
obelTe  que  nugaces  Si  molles  redder.  nt  mani  elatione  rrenies  Coeuntium  quando 
quidem  ad  (latuasSC  pidburasaut  tbcatrorumprofccia  aut  curiarum  tt  dia  curio 
Cus elaborata  ipfi  concionantcs  afpicitint  Ex  reliqua  verocoadla  multitudine  fen  / 
letiadiccre  nemini  permittebatur . Quam  autem  fcniorcsrcgcfcptuIiflcntdrCer 
ncdi  populus  iusbabebat  • Poftero  tamen  tempore  mnltisrcmoucndoaddendo«5 
peruertctibusvio!antibu%fentctias  Pulidorus  ScTbeponpusregfS  bcc  rbetre 
afcriplcrc  .Que  autem  populus  praue  rogaucri  t . Ab  is  leniores  & arcbagetas  Te 
greges  ciTe  boc  eft  non  roborare  fed  omrino  djlcidc re  populi  nidirrit:cre  tS 
quam  fetentiamin  deterius  vertentem  8C  conmutantem  SuaCrrant ipfi  ciuitati 
brefle  faciundum  quali  bcc  deo  imperante  vcluti  ferme  bsfce  Tritius  mm-mit. 
Pbitjus affatus quoSeft  oracula  pbcbi  Difcite veridici  fanaq; verba  dfi  .Corfilii 
imperium  reges  feruare  luperbos . Sparta  quibus  cura  eftvrbs  capienda  probis 
Giandeuofip  (enes  8i  qui  cclpondeat  almis  Hmc  reliquum  rberns  redla  GniuI  po 
pu^um  Quam^bocpadlo  inflitutionrmciuiiem  Licurgus  mifcuffet  tSmcncui 
poft  eum  fecuti  lunt  cum  effrenem  cdbuc  5<  validam  oligbarbiam  ea  vero  eft  In 
qua  pauci  dominantur  ferocem  ac  feruiiam  viderent  vt  ait  piato  quafi  frenutr  in 
jiciuntei  Ephororum  potcfta trmai  ris  maxime  a ligurgo  centum  triginta  pri 
mum  elato  ccnftituto  Tbeoponporfgnartequemaiuntcumab  vxorcfibi  probro 
obiiceretur  quod  cflet  burr.ilius  rep  num  filiis  traditurus  quem  ipfe  accepiffct  ro 
igitur  maius  reljsondiffe  quo  diuturnius  . Enimuero  cum  infolentiam  regum  cu 
inuidia  GmuIdepo(uiffet periculum  quogseuitauit  .Quo  facHum  cdneea  patere 
tur  quemelcnii  argioio;  aduetfus reges  fuosqai  mbil  ex rrga  ponfiarc  ad  popu 
larem  manfuetudinemnc^  cedere  npqjdeponerevoluiffent  fadV.tarut.Et  id  maxt 
nie  licurgifapicntiamprouidentiaiTKpper  fpicuamac  manifeftam  reddidit  quod 
ai  medeniorum  atcjarguiorum  qui  & cognati  vicini  populi  rege(qs  exifterent 
feditiones  rerum  . P.erumnas  ocnlos  conuerterent  Ii  vbi  nan  oj  ab  initio  paria 
conifcuti  effent  8<  in  forte  ante  ire  lUos  viderentur  baud  ad  multum  temporis  fe 
cundisrebus  vfifiint  .Sed  regum  imuna  potius  ^ quod  turbe  obedirent  pre&n^ 
tes  ftatusperturbantcsdemonftrarunteumdiuino  profedlo  TpartiatiS  fucctffui 
fortuneqi  extitiffequirem  publicam  apud  iplbs  aptant  atqi  temperant  .Sed  de 
bis  poflta  . Secundum  vero  licurgi  inftitutumacgenerofifTimum  eft  agri  diuifio 
Nam  cum  inequalitas nimia  fiCgrauiseflet  pluriiri^  inopes  SC  egeni  vrbem  per/ 
turbarent  dmitie  autem  in  paucos  prorlus  confluxiftentSC  co.nturreliamBCinui ' 
diam  5<  malignitatem  delicias  £<  qui  bifccquoq:  antiquiores  n aiorel^reipu. 
rmrbifuntdiuicias  ac  pauperiem  ciediarus  perfuafit  vt(blum  omne  in  medio  po/ 
{irum  a principio  diuiderent  ecquali  (brtionepariqilubftantiaiiiuicem  omnes  vl 
uerent  primatu  vero  virtute  arriperent  quaG  nibil  preftaret  alter  afteri  {uperior 
ne  edet  nifiquantum  rerum  turpium  vituperatio  5<  boneftaru  laus  determinaret 
Volens  autem  Gmul  ac  dixerat  facere  diflrbuit  reliquam  quidem  lacomcamverf^ 
municipia  ad  fortes  xxx  milia  que  vero  ad  opidum  fparte  ipG  adi^ceret  ad  noueni 
milia.  Tot  enim  fpartia  tarum  fortes  extiterunt  .Aliqui  autem  dicunt  heurgum 
fex  milia  difthbuifn  fed  tria  miba  poftea  pollidorumaddidifle.  Alii  vero  ex  noue 
millibus  dimidium  pollidoro  & dimidium  licurgoafcnbunt . Sors  autem  cuiuni' 
bet  tanta  fuit  vt  redditum  ferret . Viro  quidem  frumenti  Ixx  medimnos, femine 
vero  xti  ex  liquidis  item  frudhbus  pro  rotione  copiam  redderet.  Nam  tantuia 


xlimenti  atnnJeisforearbitrattiseit  quod  & ad  tonam  carparis  vatitoJmttn  5^ 
babi  tudmem  fatis  eflet  alia  vero  re  nulla  indigerent.  Narratur  autem  eum  pofte 
riori  tempore  cum  ex  peregrinatioe  per  regione  ipfam  nuperrime  dcmenamiteri 
aliqnando  facies  videret  aceruos  iimiles  8i  equa^es  {IirriGnedixineq:  adaffantes 
g:  omnis  laccmca  multorum  fratrum  videtur  cfle  qui  eam  modo  diutferint . Ag  < 
greflus^  res  mobiles  dimderequoin  eqnalitatem  omnem  5<excelleutiam  tolles 
ret  quoniam  intuebatur  eos  inique  ferre  manifcflamoblatin  em  alia  vfus  viae  me 
dio  {iiftulit  banc  plus  babendi  cupiditatem  . Nam  vbi  pnmum  numum  omnem 
aureum argenteum  irntumreddidiffet  ferreum  (bium  vtendum  imparauie . 
Fccit^vt  ex  vafto  pondere  magnitudine  valeret  parum  ita  vt-x.  minarum  in' 
(far  8i  magno  domi  penu  indigeret  inmenti%  ad  agendum  boc  autem  &(b  pluri/ 
mainiuria^  genera  SC  lacedemone  {iint  eiedla  . Quis  enim  aut  furare  voluiffet 
aut  corrumpere  mnnerit?  aut  alium  priuare  aut  rapere  quod  ne(^occuItare  pote 
rat  ne<ft  cum  voluntate  pofTidere  negi  etiam  vtiliter  mcid  ere.  Aceto  enim  vt  f erS 
igniti  ferri  aciem  extiguensabifulit  ad  alias  res  £<v{um6<vim  quoniam  inf.rmfi 
^ inutile  redderetur  . Poftbocauce  eas  artes  que  inutiles  {uperuacanec^eHert 
exvrbe  deiecit.  Veruntamen  deiiciente  etiam  nemine  plurime  ru  publico  numera 
excidiflent  cum  res  non  fcaterenturin  precio  .Femus  enim  numusgreciisaliis 
comunis  non  erat  negi  precium  ba  bebat  quippe  cui  ridiculo  edet . Itagiexpere/ 
gnnis  precioiis  mercibus  mbileo  licebat  emi  .Ne^  onus  aliquod  negotiatores 
in  portus  inucbebant.Neg  retborin  laconicam  ad  decendum  ibat  ne<{  mendicus 
vates  negi  (cortorum  enutritor  neg  qui  aurea  neg  qui  argentea  cmamenta  labo  / 
raret  vtindmusillictton  efTet  (ed  fic  paulari  deferte  abis  a qubusexurcitarentut 
alerentucg  delicie  vitro  defecere  negbis  qui  multa  adepti  edent  plusquicgco  ' 
tnodi  aderat  cum  opibus  locus  in  publico  non  efTet  fed  domi  occTufeociofeg  tene' 
tentur.  Quamobrem  expedita  neceffariag  vafa  fcec  lectuli  3C  felic  Si  men'e  apud 
cos  optima  fiebant  Cotbonglaconicus  milicie  vtait  Critias  max-meprobabatux 
Nam  quas  aquas  bibere  cogebantur  vifufg  abhorrebat  iIIius  poculi  colore  occulta 
bantur.  Et  rum  turbide  intus  colliderentur  ad  boras  que  fiibliderent  puriores  ori 
admouebantur  borum  veroaudlorfuerat  legumlator  Nam  cum  inutilium  rerum 
arti&ces  expulfi  edent  in  neceflariisipCs  decorem  artis  oftedebant . Pretereaefi 
magis  animo  volutadecS^aduerfus  delicias  bellum  aggredi  S<diuitiarumdeG' 
derium  auferre  Inffitutum  tertium  pulcherrimum  induxit  conuiuiorumappata/ 
tumquofimul  cenatum  conuementes  ad  comunia^  ordinata  obfbnia  ac  cibos  re' 
quang  domi  difcumberent  aut  fuper  ffrata  preciofamenfafg  magnifice  idruc^as 
inter  opificum  di  coquorum  marus  {ubnodlemveluti  voraces  animantes  irping 
uefcerent  atgvnacorporamorefg  corrumperent  ad  omnem  libidinem  facieing  re 
foluti . Ac  perid6<  multo  (bmnoSC  calidis  balneis  prolixag  cuiete6<quodama  ' 
do  languore  quotidiano  indigerent.  Permagna  igitur  ea  res  fuit  (ed  longe  maiot 
quod  comuni  illo  cenandi  infbitnto  facilitate  viblus  id  effecerit  vt  neg  furto  pe 
tende  diuitie  neg  potius  vt  ait  Tbeopbaffus  honori  babende  reg  diitites  baberef 
NamnegvfuS  neg  fruffus  neg  fades  omnino  aut  odentatio  fuerat  magni  appa  / 
ratus  cum  vna  cum  paupere  opulentus  ad  cenam  iret.Itag  celebratum  illud  ema 
nanit . In  vna  ommumg  fub  fole  funt  vrbium  (parta  (eniari  diuitiarum  deum  Sice 
camSiiacentemvt  pidhiraminanimamac  fmobilem  neg  enim  antea  ernatosdo/ 
rm  ad  conuiuia  ventre  pleno  licebat  ire  • Sed  diligenter  reliqui  eum  afTeruantes 
qui  nimis  (ecum  aut  biberet  aut  ederet  obiurgabant  tang  intemperantem  coma  / 
nemg  advi^um  laceflentem  • Quare  vel  ob  boc  maxime  inditutum  locupletes 
dicitur  aduerius  UcorguoiexarGQefi  meum  vniuerfos clamoribus  ac  tumulta 


inrurrexifTc  . Demum  vero  puffatus  a multis  e forocurdi  dabitur  Si aliosante 
omnes  in  templum  defugit . Sed  vnus  quidam  adolcfccns  alias  non  ignauus  veru 
8i  acer  8i  fcruidus  alcandec  inftans  ac  perlequcs  cius  oculum  cu  retro  verteretur 
baculo  feriens erujt . Atlicurgus  remafTior  co  dolore  reddj tus  eft quin  aduerfa 
fronte  fefeeonftituens  faciem  ciuibus  cruentam  crutumcf  oculum  oftcndit  .Pu' 
dore  maximo  Si  merore  intuentesaffec!bi  Tunt  adeo  vt  ei  alcandrum  traderent; 
& ad  fuamvrcj)  domum  ficurgum  ipfumfimul  indignantes  deducerent  Licurgus 
autem  illos  quidem  laudatos  dcmifit  .Alcandrum  vero  vbi  domum  introduxiflec 
maliei  nibilnei^ fecit  neiidixitTcd  dimifiiscofuetisminiftns  quifibi  fairulabS^ 
illum  mimftrareiuflit  Hic  autem  qui  nequai^ciTet  obtufiis  filentio  imperata  exe' 
quebaturfimult^  IicurgoafTilbensacGmuIviuensin  prerpicipnda  mafuetudineet 
ciusammi  effectu  Si  vite  feueritate  Si  in  perferendis  labtoribusconffantia  Si  ipfe 
mirifico  in  eum  virum  amore  eft  redditus  Si  ad  familiares  amicof^  dicebat  licur' 
gum  nc£j  durum  necp  elatum  efle  fcd  folum  manfuetum  atq?  aduerliis  aJios  mitej 
Sic  igitur  ille  cruciatus  eft  Si  buiufmodi  pen3  (Iibiit  v t ex  improbo  Si  temerario 
iuuenein  virum  exacftiffimnmcontinentiffimum^euadcrct  In  bums autem eru 
ne  monumentum  minenie  fanum  Iigurgus  ftatuit  quam  optiletin  appellauit . Na 
oculi  apud  illiusregionis  doricosoptili  vocantur . Aliqui  tan  en  quorum  eft  diaf' 
condes  qui  laconiam  remp-confcripHtlicurgum  oculum  pcrculTum  afferunt  non 
autem  luicum  facftum  ac  fanum  ipfuni  dee  ftatuiffe  in  referendas  recuperate  vali 
tudinis  gratias  .Baculum  tame  ferre  (partiate in  concionibus  poft  eamcalamita/ 
tem  dcftitere  . Conuiuia  vero  certenles  andria  aut  viris  lacedcmomi  pbilitia  ap  / 
pellant  Gue  quod  pbiliasideft  amicitias  Si  bumafti  ratis  ea  Gnt  -D-pro.L.  accipio 
entes  fiuc  quod  ad  tenuitatem  Si  pbeidonem  boc  eft  parfimoniamconfuefeerent . 
Nibil  autem  prohibent  etiam  primam  extrinfteus  e vocalem  adicere  vt  aliqui 
dicunt  edicia  aut  dieta  que  vidlum  fignificat  nomen  trabere  conueniebant  autem 
quidem  ac  parum  bifccvel  pauciores  vciplurcs  .Ferebant  Cnguli  farinemedim/ 
numfingulis  conuiuotum  menfisvini  cboasodlo  cafei  quinqi  minas  ficuum  quinqi 
feirismmas.Pretereaobfonii  gratia  perparum quida  nfimialiasvero  cum  aliqmf 
facrificaffet  primitias  ac  venatuseffet  partem  in  conuiuium  mittebat  licebat  naqi 
domi  cenari  quando  vel  facrificiis  quifquis  effet  vel  venatione  retardatus  uerum 
alios  adeffe  oportebat . Ac  maioreminmodum  ea  conuiuia  diligenter  obferuabit 
Itatj  agis  rex  cum  debellatis  atbenienGbus  ab  exeratu  reuertiff  t Si  apud  vxore 
cenare  vellet  porcionef^  poftularet  eas  tribuni  militum  mittere  noluere  , Poftri^ 
die  vero  cum  facrificium  quod  prebuerat  pre  ira  baud  (bluiffet  ipfiim  muJtauetc 
ad  ea  autem  conuiuia  ibant  pueri  vefuti  ad  Icolaspudicitie  ducerentur . Et  con  / 
fabultionesauilis  audiebantSiliberalcs  prcccptores  intuebantur  .locariqiipfi 
Si  comiterGne  (currilitatecauillari  Si  buiuGnodi  cauillanonbonefte  patiafuifcea 
bant  Admodum  enim  laconici  moris  videtur  effe  iocofasobiurgationcsmbilipe*' 
dere  . Quod  qui  minus  vellet  licebat  inbibere  Siilleabbuiurtrodi  lorodeGftebaC 
Ingredicntium  verovnicui^  natu  maximus  portas  oftendens  ait  per  ba^e  verbiS 
ron  egreditur  qui  autem  fc  conuiuii  participem  fieri  velit  Cc  probari  . Deinde  Cn 
guliapomagdaliamfummentesinmanumminiftro  vasluper  capite  ferente  Glen 
tioquaOcalcuInmfmittebatquireprobaret  Gmpliciterqui  vero  approbaretmaii 
vebementer  rprimens  nam  que  apogmadalia  prefta  fuerit  perforati  calculi  vim  bs 
bent  -C^odGquam  ex  is  minus  preffam  offenderint  non  admittunt  ingredietem 
Quippe  qui  velint  omnes  inuicem  iocundecongredi ' Qui  vero  Gc  reprobatus  fiic 
ritcaddicatumdicunt  Caddicusnamij  vas  vocatur  in  quod  apomagdaliasim' 
mir^ut  ex  obfoniis  autem  nigrum  ius  maxime  apud  eos  probatu  cll  v t nc9  came 


{eniorcsintJigerent  “ed  eam adoJefcentitas cedentes. IpGinre  pcrfufovcfceretar 
fertur  autem  quidam  ex  ponti  regibus  emifleiuns  grana  coquum  lacori-umdc' 
inde  jure  deguftato  molefte  affedlum  . Ac  tunc  ei  dixiffe  coquum  o rex  hoc  certe 
jure  bomines  in  eurota  loci  vtuntur  obfonio  qui  vbi  modice  biberunt  doirum  ad  ' 
eunt  abfcp  facula -Non enim  Ijcec  pergere  preuio  lumine  rc^fcanc  neqi aliam  viS 
quO  aGic fiant  etiam  in  tenebris  at^nodlu  audaiAcr  etiam  intrepide  proficitci  C5 
uiuia  igitur  fcunc  batent  Ordinem  leges  vero  ferptas  nullus  Jigui^us  tnlit . Sed 
vna  ex  bis  rbetre  appellati  turfceccft . Que  igitur  ablblutiflima  & maxima  ad  ci' 
uilrm  felicitatem  v.rtuutem^  exifterent  ea  tum  demum  durare  imota  exiftjma' 
uit  fi  vicinum  moribus  5<  vite  infti  tuto  inferta  effent  baberentqttum  firmam  ele' 
rt:oncmacccrrimumlciIicet  ncceflitatiEvinculum  tum  eam  legumlatoris  difpofi' 
tionem  quam  difciplina  lunionbus  faciebat  rationem  reddens  circa  ipfbru  firgu  ' 
los  •'  PiruaS  vero  pecuniarias  que  tabellas  que  ad  ulus  ac  necciritates  aliter  pro 
tc  inpoce  contingerent  latius  fuit  ror  conprebendere  neq;  inferiptis  ncce fTitatit» 
neq:  in  motis  conluetudinibus  pro  oportunitatibofinereS^fcremcnta  fulciperent 
dctreroentaquecunqicruditi  conprobarint . Totum  ac  totius  legittimcirfti  y 
tutionis  munus  in  dilciplinam  reiecit . J^.bctrarum  igitur  vra  fuit  vtdidhim  eft 
non  vri  Icriptis  legibus.  Altera  vero  contra  fumptus  Tmodicos  vt  quelibet  don  f 
culmen  quidem  lecuri  lanuas  vero  lerra  dumtaxat  Si  nullo  alio  infirumento  labora 
tasbaberet . Quod  etumpofteris  temporibus  , Epaminundamdixifle  ferunt  i in 
menfa  tale  prandium  baud  efie  prcditroni  obnoxium  boc  ligurgus  primum  exeo 
gitauit  fcuiufmodi  domum  delicias  (iimtuoforq!  apparatus  no  admittere  neqsproe 
fetboquifquam  efb  adeo  incultus  & rudis  qunn&cilem&l  plebciamdcirumimy 
portet fu'cra argenteis inftruiba  pedibus  ftrata  purpurea  culignas  aurras&refiy 
quum  bifie  congruum  luxum  • Vci  um  necefle  fuerit  equale  ccrgrucre  Si  confi  y 
niilc  elTe  domui  quidem  fulcrum  fulcro  sute  vcftem  ibragulam  buic  vero  re'iqua 
magnificentiam  exqua  quidem  confuetudinc  aiunt  lonticbidcm  illum  leniorem 
Cum  cenaret  corintbi  fulpcxilTetq:  tet^idomusfabricamprcciolam  atej  laqncaia 
bofpitemragafle  an  apud  cos  ligna  cradrata  nalcercntur  f*  Tcitism  autIibetrS 
cam  ligurgi  fuifiepr^icant  queieol^em  boftis  militare  perbiberet  nelepiusre 
pue nando  confuefadli  tcHicofi  redderentur  . Quam  re  Agefilaum regem  maade 
polberion  tempore  acculantvepote  qui  continuisSCfrequentibusin  boetiam  in 
curfibus  ac  bellis  tbebanos  refiftcrc  lacedemoniis  edocuerit.  Quare  fautiumantalj 
cbidas  eum  intuenspulcbram  tue  docilrinemfrccdcm  inquit  a tbebanis  recipis^ 
nolentes ipfos  neij  (cientes  pugnandi  peritiam  docuilbi.  Itag;  biiiulmodi  (ancilioes 
rbetras  nominauitquafi  ex  deo  decrete&oracula  quedam  rffent . Difciplinam 
vero  quod  maximfi  legumlatoris  Si  pulcbcrrimumopusclTecenfuit  longiore  agy 
grefliis  initio  ftatim  ea  cimCderauit  que  ad  conubia  Si  (bbolcm  procreandam  atti 
rerct . Non  enim  vt  ait  ariftoteJcsaggrefiusmuIeres  pudicas  efficere  deftiritob 
frequetem  virorum  militiam  qua  omnem  lilis  relinquere  potefiatem  cogebantur 
obidque magtlquam  pareffet  eis cbfequebanturberaCp appellabant  quominus 
multam  Iicentiamillamipfaminuliebreiiqiiniblentiamrefrenaret  qumSc  barum 
idoneam  Ibatuit  diligentiam  . Enimuero  virginum  corpora  cutfibus  ludlatioy 
ribusiadbibu%dircorumatq:iacuIorumexercuitvt  quemadmodum  germinum 
radixaerein  acribus  corporibus  principium  {umens  melius  germinat  tta&^bee 
partus  robude  toleritesboneibe  fimul^  facile  aduerfus  dolores  repugnarent  Ita 
qi  delicias  remouens  8i  abi  fubdudbionem  Si  omnem  femineum  morem  afTuefecit 
puellas  non  minus^  pueros  S^verfan  nudasSCquibuldam  in  (achs  & lalcare 
canere  prefentibus  fi^l  IpedUntibul^  luuenibusinterdu  emm  comiter  i figulos 


aptf  q:  obiurgantcs  caPpetanf  delinquentes  ac  eurdis  in  cos  qui  dipni  cfn-nt  pre  / 
conia  cantu  conpofiradicHrantes  multa  6C  ambitionem  adolcrrrtitibus&  probitatis 
ardorem  ingerebant  ■ I\Iam  qui  )audatusprobitatiscxritiflet  SC  inter  virgines 
illuftris  babitus  abibat  exultans  laudibus-  Que  vero  cum  ioco  faceta  obiurgatioe 
reprebenGoncsficretnibiloerant  ipfisDriiscaftigationibuiq?  autobtufiorcs  aut 
minus  argute -Vtpote  quod  ad  fpecSaculunj  cum  aliis  vna  ciuibus  tum  (enioy 
res  proficifcebantuc.  Nudatio  illa  virginum  nibilbabebat  turpe  verecundia  rnim 
aderat  petulantia  aberat  fcdfimp!ictmquardamconfuctudinis5<irobuftatisftu' 
dium  efficiebat . Atij  elationem  animi  quandam  femineum  ingenium  nec  igna  / 
nam  deguftabatpennde  ac  non  minus  fibi  8c  virtutis  & ambitionis  confbrtiumad 
effet.  Vnde&diccre  illis  fentireqj  licebat  qualia  SC  de  gorgonevxore  Iconide  nar 
rantur  Nam  peregrina  quadam  vt  videtur  ad  eam  dicente  .Sole  vos  laccne  viris 
imperatis  fole  enim  inquit  viros  parimus . Hec  igitur  ad  nuptias  alliciebant  dico, 
autem  pompas  virginum  8<emulationes6C  ludos  iniuuenumconfpccJu  qui  non 
geometricis  agebantur  Icdcupidmcisvc  ait  piato  necefliratibus . Prctereaigno 
miniam  quandam  is  qui  nubere  nolmffent  Iigurgus  addidit . Arcebantur  enim  in 
gimnicis  ludis  a lpcc!bacuIo  per  biemem  vero  principes  jubebant  eosin  vrbemna' 
dos  forum  circuire . Ita  vero  circum  euntes  canebant  in  femetipfos  conpofitum 
aiioddam  carmen  quoCgnificabaturcosiurc  pati  quoniam  Legibus  non  parerent 
Honore  autem  oblequio  quo  iuuenes  profecuntur  leniores  priuabantur  . Qu5^ 
obrcmdidlum  illud  in  dercillidam  clamauit  nemo  tam&fi  probatus  ille  dux  exti' 
tiffet  Superuenienti  enim Cbi quidam  ex  iuuentute  lubrellmm  baud  cefft  irqui/ 
€ns.Ne<5  enim  mibi  tu  qui  cederet  genuifti  rubebant  aut  ractu  reqi  paruasneq? 
adeoiugium  inmaturasledadultasacnubileSallumcntes  . Kaptam  vero  caqtie 
pro  nuba  dicitur  accipiens  capitis  quidem  crines  ad  cutem  amputabat.  Virjiiaut 
amidlu.Calciamentilcjinftrudbim  in  torum  (olam  decimabat  Gne  lumine.  Atfpo/ 
fusnon  ebrius  nci^  deliciis  demolii  tus  fcd  Ibbrius  vt  femper  poftea^  in  pbidiciis 
cenatus  efletingrcITuS  ac  Tponfe  cingulufoluens  eam  fublat  S in  Icdlun-  trarlTcre 
bat . Ibitj  fecummoratus  baud  diu  bonefte abibat  vbi  cum  alns  iumoribus  confue 
uerat  dormiturus  .Idemcjinpofterum  agebat  cum  equahbus  quidem  diemtra> 
bens  Gmul^  quielcens  ad  fpon*am  vero  quadam  cum  religione  clam  pergens  -SC 
verecundus  si  timidus  ne  quis  ex  intimis  fc  intueretur.  Simul  enim  SC  Ipor.famo 
bebatur  agebatij  quo tempelbiue5<  clam  muicemconuenirent  Etbocnon  parum 
temporis  gerebant  fcd  quoad  etiam  aliquibusfilu  nafcerenturpriufquam  intery 
diu  fuas  vxoreSalpiccrentbuiufmodi  vero  congrelTionon  temperantie  modo  atqi 
pudicitie  exercitatio  quedam  erat  verum  & verecundos  corporibus  8<  perpetuo 
quodam  amore  nouosrccenre%  ad  concubitum  ducebat  . Neq? 'bcietate  eos  capi 
necp  inverecundis  congreffibus  a mutuo  affec^burefrigeflere  quin  potius  vt  reli ' 
quias  femper  abquas  & fomentum  cupidinis  SC grane  inuirem  relircucre  Gnce 
tbat  ■ Tantum  autem  S<  ordinis  8C  pudoris  iugali  copule  cum  adbibuilTet  nibilo 
amen  minus  nonam  inancmq!  ac  muliebrem  de  vxorumpudicicia  furpitioncamo 
mc  . Id  boneftum  decernens  u contumeliam  SC  in  continentiam  omnem  a connubio 
arceret . Filiorum  autem  S^lbbolis  focietatem  dignis  hominibus  pcrmiCt . Eos 
deridens  qui  bec  veluti  que  adrrifceri  coibrtium  ve  admittere  nequierint  ccdib? 
Bi  bellis  capeforent . Licebat  enim  feniori  viro  lunioris  vxoris  Gquem  ex  iuniori/ 
busboneftumac  probum  diligeret  probaretcB  illum  advxorem  adducere  8<vbi 
eam  generofo  illius  leminecomplcflet  fiium  ipibrum  quod  natum  effet  efficere  Li 
cebatitidem  probo  viro  qui  fecundam  aliquam  pudicamq:  mulierem  alteri  ruptS 
admiraretur  marito  illius  luadere  vt  cum  ea  iple  congrederetur  tar^  ^ fertili 


' --Af 


bonos  fiSos  laturas  at(^  Eacfktnis  bonormn  itero  goroSosiUos  cognato!^  {uttnres 
Prironm  & enim  nor  proprios  patraro  Icd  conroatKScimtatisfilios  ligurgos  exi' 
ftiroabat.^iarenon  ex  colgaribas  qoibafdam  natos  ex  opdrois  potius  ciaes 
efle  volebat  deinde  plurimam  5C  fataitatero  Cioul  8i  faftum  in  aliorum  inflititeis 
intuebatur  qm  bifce  in  rebus  eia  boralTent 'Illi  nam<$  canes  equas  vt  gratia  aut 
roercede  dominis  perluaGs  optimis  SCpnrecIarisillinsgeneris  animalibus  {bppo  ^ 
nuat . Vxores  autem  tan^  prefidio  occfufas  lernant  ex  ipCs  dumtaxat  eas  parere 
voIentesGue  illi  amtntes  GntfiueconfeA  IcnioCueegrotiquafi  ftUi  mali  non  na/ 
Icantur  efle  is  per  pirmj  adepti  {unt  & nutriunt  G ex  improtis  nafeantur  • Et  con 
tra  probi  G talem  ortam  Ibrtiantur  . Hec  autem  ita  lebabentia  cum  natata  tum 
moribus  tantum  tunc  aberant  ab  ea  que  poftea  fecuta  dicitur  faaGtate  mulierii 
vt  omnino  incredibile  Gt  eos  adulteno  fuilTe  obnoxios.  Celebraturq^  caiafdaml 
gerade  dictum  bominisfpatiate  admodum  vetuftilTtmi . Qui  abbofpite  rogatus 
quidapudeosadulteri patiuntur  relpondilTedicitaro  bolpesnemo  apud  nos  &t 
adulter  fubdente  autem  illo  Gn  vero  fieret  tbaunim  inquitgeradasperlbluitma 
gnnmqui  taigeto  fupetato  bibit  ex  Eurota  bolpiti  vero  adtnirantem  dicentem^ 
cui  podlt  fieri  tam  vadus  bos' Ridens  geradas  quo  nam  inquit  pacdo  adulter  que 
at  {parte  fieri  iHecigiturdenuptiis  traduntur  . Partus  autem  nutriendi  ius  ge 
nitori  non  erat  (ed  eum  quendam  in  locum  deportabat  quem  lefcben  vocant  • Vei 
{edentes  ii  qui  ex  tribulibus  maximi  natu  eflentfiquidcm  infantem  animaduertc' 
cent  efficihim  pulcbre  acrobuftum  educariiubebStrortem  illi  ex  nouem  millibus’ 
didribuentes  Gn  autem  ignauum  ac  deformi  ad  potbetas  appellatas  exponendum 
demittebant  locum  ficus  traiggetem  precipitem  ac  preruptnm  perinde  quaG 
eius  vita  qmnnnuspufcbredatimabmitioSC  ad  bonam  corporis  compoGtionem' 
8C  ad  robudatem  natura  prodmdus  elTet  ne^  fibi  vtilis  ne^  rei  vnde  non  aqua  in/ 
fantesled  vino  mulieres  abluebant . Experimentum  quoddam  ipfbrambabitudi 
nis  facientes . Dicitur  enim  comitiali  morbo  infantesaut  alii  egrotationi  obnoxi 
osadmoto  mero  debilitari  ac  relblui  • Qui  autem  cGTet  firme  valitudinis  magis  a 
eucreac  firmare  babi  tum  erat  autem  circa  nutrices  artificiola  quedam  diligentia 
nullis  adbibatis infantiepSnis  infantes  nutrientes  iplbs  tum  membris  t&  (pecie 
liberales  ac  venudos  facerent  Item  SC  faciles  Si  ntbil  delicatioris  cibi  appetentes 
di  tenebras  minime  formidantes  8C  ad  omnem  Iblitudiuem  intrepidos  Si  dilficul/ 
tatis  illiberalis  at^  vagituum  expertes  condituerent  proinde  quidam  etiam  ex 
exteris alumnaslaconicas  filiis  emebant  .Et  Amidam  que.  Alcibiadem  atbeniert 
fem  lacdarat  lacenam  fuilTe  tradant . Verum  buievtinquit  P/atoprefecit  .Peri/ 
des  pedagogum  coppirum  qui  ab  ceteris  firuisdi^rret  nibil  .At  Ipattiatarum 
filiis  Ijgurgus  nec^  emptitios  ne^  mercenarios  preede  pedagogos  voluit  Ne^  vt 
cuilibet  liccretfilium  provoluntate vel educare velindituerefid omnes  datim 
cumreptimumannumexegident  ipreadiimensdidribuebat  in  greges  eol^  vna 
{ocios  at^  cotubernales  colliefaciebat  inuicem  fimul  ludere  di  fimul  exerceri  Prt 
dpem  vero  eis  preficiebat  eum  qui  Si  prudentia  ceteris  fbciis  predaret  Si  pug  / 
nando  eflet  acerrimus  • Ad  bunc  intuebantur  buic  imperanti  obediebant  bunc 
plecdentem  petferebant . Itac^  difciplina  erat  quedam  obediendi  exercitatio  . Se 
niores  autem  eos  ludentis  obleruabant  .Etfrequentidimedimicationesqualdato 
acontentionesvl^  digerentes  non  {uperuacaneedilcebant  quale  efietcuiul^  in  ' 
genium  qui  auderecne^incertaminibus  pugnam  abnueret  At  quilitteasprone 
•ceifitate  di{cd>ant . Reliqua  omnis  dilciplina  ad  recAe  obtemperandam  labore!^ 
toUerandosSCi^relio  vincendum  parabatur  . Quare  progre{Gi  etadseamisexer' 
-citationem  intendebant  vt  ad  vf^  ip{bs  contenderent  Si  difialdates  fcedere 


frequentius  nudosIudercfonfiicFaccrent . EircnioRatc duodecimo  Ptatis  Jno 
fine  tunica  iam  degebat  pallium  vnum  in  annfi  capientes  Erantqrcoipot  ibiisrqita 
!idi  qui  neqi  balneos  neqivnguctarciccntpretcr  paucos  quordamanm  dicsc.ui 
bobuius  mdulgen cie  participes  fiebant  cubabant  autem  fecundum  alas  turmas 
in  tborisex  arundine  conftrudfis  quamipGfccusEurotamnafccntcm  conuebebat 
fumitates  manibus  non  ferro  confringentes  per  biemis  vero  terrpus  cos  qui  Lico 
pboties  appellantur  fibi  fubiicicbant  tborifi^rmilcebanr . Videbatur  enim  ea  ma> 
teria  calidi  babere  quiddam  . lamvcro  cum  buiusctatisbominibus  qm  probos 
iuuenes  adamaret  leniores  ipG  fimul  verfabatur  rrentIcG  adbibebant  profici 'ire 
bantur  maxime  ad  GingnariaiIIi%  tum  pungnantiliHis  tum  iocofis  obiurgationi^ 
bus  inter  fele  vtentibusnon  ab  re  intererant  v tpotc  qui  omnes  quodamodo  exifti 
jT.arcntur  elTc  omnium  5<pa tres  & pedagogi  ^prcfedbi.Proindeqtne^  tempus 
neij  locum  omittendum  vacuum  preceptoris  inftitutis  atq;  ftudiis  c.ica  delinque 
teniprcterea5c.Pcdor.omus  ex  koneft is  5<  bonis  viris  confii tuebatur.  Ac  ipGs^ 
turmas  perficiebant  ex  isqui  Irenes  dicebantur  . Contineutiffitrum  ferrper  di 
bellacinimum  Irenas  vero  vocant  cos  qui  fannu  iamlecundumepueris  exceflere 
JVlelirenas  autem  natagrandiores  inter  pueros  .Hicipitur  Irrn  vbi  annum  vige 
Cmumantigent  5<preelb]Squi  inpugmsfiibiedbifunt  & proGnpulisfamilns  eis 
mmiflrisincenavtitur  . Preferibit  autem  firmioribus  vt  ligna  ferar t trircribus 
vero  olera  . Que  illi  per  furtum  afferunt  alii  ad  ortos  euntes  clii  ad  \irorumcon  / 
uiuia  clam  ingrcffi  callide  5<  afferuancurGquis  autem  fuerit  deprel  cnfus  multis 
verberibus  flagro  afficitor  quaG  negligeterinepteij  fucari  videatur  Furatur  aut 
ex  cibariis  quicquid  valeat . Sicq;  apte  difeunt  inGdias  dormientibus  tendere  aut 
negbgf  tius  obleruantibus  AtG  fuerit  deprebcnliis  muldla  tur  tu  verberi  bus  tum 
fame  . Perquam  fuauis  enim isefb cena vt{uainduftr2ainedieorrurrentcs5c au 
dece  callidcq:  rem  gerere  cogantur  5^  boc  quidem  caffigati  vidfusopus  erat  Cor 
porum  vero  incremetum  mirabile  dicunt  fertur  enim  in  longum  quandoquidem 
iplefpiritus  non  retardetur  aut  Jalsorat  per.  Abmenti  copia  in  profunditatem  5C 
latitudinem  prefllis  . Corporis  vero  leuitare  folutc  ficileq:  ci  eleentis  fupi  riora  pe 
tit . Idem  autem  pulebre  videtur  facere.  Nam  graciles  babitus  S<  macilenti  m.a' 
gisartuum  agilitati  cedunt  tumentes  vero  SCpingnos  onere  fuo  reludatur  qiiaG 
prorGiS  mulieres  que  cum  grauide  llint debilitantur  . Graciles  quidem  infantes 
fiutacvenulbi5^alpedu  grati  obleuitatem  materie  queabeo  magis  quod  formS 
imprimit  detinetur.  Sed  enim  caulam  accidentis  rei  conGdcrarein  medio  poGtu 
Gt . Adeo  vero  5<  diligenter  5<  attente  pueri  furantur  vt  narretur  quendam  eum 
■ leonis  catulam  lurripuiffetpallioloijinuoluillet  eius  ventre  vnguibu%  Sedenti' 
bus  a beftia  dilcrepto  omnia  latendi  gratia  tollcrantemobiffe.  Quod  vel  exbuius 
tcmpeftatispubenbuscredilicet  quorum  multos  m ara  augurii  celos  verberibus 
mori  vidimus.  Cum  autem  Iren  cenatus  dilcumberet  imperabat  alii  cx  pueris  ut 
caneret  alii  queftionem  aliquam  proponebat  accurata  relJ;onCone  indigentem , Vt 
qui  fit  optimus  inter  viros  vel  qucnamGt  buiuIccadio.Quaquidcm  exrccorlue 
fiebit flarim abimtio  5<  boneffa  iudicareS^  de  ciuibus  diligenteriquirere  Gqms 
enim  queCtusquinScITct  bonus  ciuis aut  qui  minus  prebatuseffet  bcf flet  rcfpo' 
dendo  animi  Ggnum  effe  arbitrabantur  5C  mortis  5<  qui  nulla  virtutis  laude  tan. 
geretur  . Oportebat  autem  relponGonem  & breuem  efle  5C  celerem  caola  Side' 
monftratione  concludentem  quamobrem  qui  minus  rite  vcl  negligfntiusrefpdn' 
difletpledebatnrmorfum  capiens  ab  ireneimpollicem  . Sepenumero  quoqi  leni.' 
oribusprincipibufqi  prefentibus  pueros  Iren  puniebat  documentum  prebensad 
ledeSi  at  decet  puniret , Neqidumeos  puniretprobibeatur-  Cum  vero  pueri 


ai>iflent  penasda&atGafperiuf^deceretia  illos  animaJncrfinetaatcertraGre  ' 
iniiTeSdeuitpr  . Fietant  aurem  amatores  vna  puerorum  fame  jnfamiei^  parrici 
pes . Ita;^  dicitur  aliquando  vocem  minus  ingenuam  impugna  puero  emittente 
cius  amatorem  a principjto  muldfatum  jffe.Cumautcman.onsvisita  apud  eoS 
Vigeret  vt  8<  preclareprobeij  mulirresiplas  etiam  virgines  amar It  nualestarr  e 
Fennonlicetat  quieoidcmamaiTent  qm  potius  eorum  amatores  mutue  amicitie 
tmcium  faciebant  perleucrafcantq:  pari  ftudiovt  quem  amarent  optimum  redde' 
rent . Docebant  etiam  pueros  ea  vti  oratione  que  grauitatem  babcretiocundi  y 
tari  admbctam  ac  fcntentie  plurimum  breui  lermone  complecteretur  . Enimuero 
ferreum  nuroum  ligurgusftatuitmagnopondcreminimam  vimbabere  vt  diila 
eftat  orationis  numu  contra  ex  inculta  SCbrcui  dictione  fentenriis  afluere  pluria' 
nmm effecit  quimuItoCIenrio  puerosteniii  eloqui  6c (cire  refpondere  molitus Gc 
Queadmeduro  enim  illorum  (emen  qui  fc  ad  coitum  intemperantes  pre  ftan  t infe' 
eundum  vt  plurimum  8i  Gne  fructu  cft  Gc  Si  loquendi  intempierantia  orationem  I' 
anem  SC  ifoGdam  reddit  Proinde  Agis  rex  cum  acticus  quidam  in  laconicos  cnGeS 
cacdllaretur  quod  parui  eGlent  dicereti^  facile  eos  ablbrberiab  circulatoribus  in 
tbeatris  poffe  i Et  tamem  vix  nos  inquit  attingimur  boGium  gladiis  longioribus 
Ego  veroScfaconicam  orationemintueorque  breuis  videtur  elTe  maxime  resco' 
pic  A SC auditorum  mentem  attingere  enim  ligcrgusiple&breuis  oratione  vi 
detur  eGe  Si  per  dicte  nas  locutus  Gquidl  ex  comltariis  coniectan  licet . V^eluti 
rerponfum  illud  in  eumeilqiii  vt  popularem  invrbe  principatum  faceret  eu  roga 
bat  Tunc  enim  inquit  primustuain  domo  buiafmodi  principatum  facito  Et  illud 
de  GicriFciis  ad  percontantcmquidparuaadcoac  viliaftatuiffet  nevn^  ait  deum 
venerari  deGtamus  . Et  itcm  illud  de  atblctarum  certaminibus : Hec  enim  (bla 
exercereciuesprobibcbatinquibusmanus  baud  intenderetur  .Feruntur  5C eius 
exepiftolisbuiufmodiadciuesrelfwnGoncs.Quo  nam  pacto  boftium  impetu  re' 
pellere  pcffimusG  pauperes man(critisS<  contempGones  mutuas amiferitis  ■ Et 
rurfum  de  muris.  ZS.'equa^ea  vrbs  minus  circundatamuro  fuerit  Gquis  eam  viris 
fortibus  non  latenbuscinxcrit  bifee  igitur  buiulmodiqi  cpiftolis  neqt  fidem  dero 
gare  negitem  adbibere  facile  cff.  Quantevero  dicendi  prolixitas  calunie  foret 
Taba  {untdictcriaram  indiria  , Leonidas  rex  intempeifiuc  quodam  de  rebus  no 
inutilibus  verba  facinte  o bolpes  inquit  non  oportune  quod  oportet  vteris.Cbari 
laus  vero  fratris  Ligurgifibus  rogatus  dt  paucitate  legum  ipGus  inquit  eos  qui 
non  multis  vuntur  verbis  neqi  multis  legibus  indigere  • Arcbidanidasautiqui-' 
buldam  Hecateum  (bpbiGam  accafantibus  quod  in  conuiuiumfurceptus  nibil  dix 
iffet  inquit  qui  rationem  dicendi  tenet  etiam  tempus  tenet ' Ques  veto  excomen 
tariisdixigrauislententiasgratie  ceniundlasbuiufmodi  Gmt . Demaratus im  / 
probo  quodam  intempeGiuisin  eum  interrogationibus  canillante  ac  idem  (epius 
lam  rogante  quis  optimus  effet  (parriataru  inquit  qui  tibi  diGimilimus  Gt  • AgiS 
autem  quodam  bebenles  laudibus  efferente  quod  pulcbre  olimpia  luff  e($  agerent 
Et  quid  magni  inquit  beltenl^  faciunt  Si  exannisquinij  diem  vnum  iuificia  vt6 
tur  . Theopompus  vero  cura  bolpes  quidam  (iiam  in  eum  beniuolentiam  olbenta' 
retdiceret^  a ciuibus  Giis  pbilolaconem  boc  eff  laconum  IfudioGim  appellari 
pulcbrnm  inquit  fuerit  pbilopolitem  idelb  cinitatisamatorem  vocari  . PGGonax 
antem  par&nie  iilius  rhetore  quodam  athemenG  imperitos  lacedemoniosappella' 
te . Kedle  dicis  inquit  Soli  enim  grecorum  nos  nil  a vobis  mali  didicimus:  Archi 
damtdasvero  roganti  cuidam  quot  Gmt  fpartiare.  Tot  inquit  oholpes  qui  tnalos 
(uffidantarcere  .Licet  etiam  ex  is  que  iocole  ab  ipGs  dicantur  morem  iplbramm 
cooiet^e»  ConGicuere  namj  oratione  Giperuacanea  nun%  vti  neq;  pati  vtvox 


effluat  que  quoquo  moJo  alicuitis  fpcculationis  dignam  (t-ntcntiam  minus  (labcai; 
Entniuero  cum  quidaui  ad  eum  audiendum  exhortaretur  qui  luCfiniam  imitare/ 
turipGm  inquit  audiui  illam  . Alias  vero  cum  titulum  liunc  IcgiiTct  ‘ Holce  (cic 
nuntisquicungi  tiramjda  mauorsextmxcrc  ferus  perdidit  in  foribus  lure  mquit 
hi  viri  interiere.  Oportuit  enmi  Gnercipfam  exuri  omnem.  Adolciccns  autem  pol 
licenti  cuidam  le  gallos  ei  daturum  qui  pugnando  intericrent.  Ne  tu  quidem  in/ 
quit  des  iffos  mihi  fcd  ex  ispotius  qui  dimicando  occidant.  Alius  vero  quidam  i 
tuens  homines  in  (cllis  cum  ex  hac  luce  decederent  ledentes  abfi t inquit  vt  hic  le  " 
deamvnde  femori  aflurgere  fas  non  eft  . Diiiknarum  igitur  fpecies  erat  fcuiuf/ 
modi  • Quate  non  ahliirde  inquiunt  aliqui  facilius  clTc  pbilofophari  quam  ftudere 
laconum  Termonem  exacte  imitari  Difciplina  autem  8C  cantuum  Si  morum  no  mi 
nosinffudio  erat quamdicendi emulatio acnitor . Verum8<  modulis  flimulus 
quidam  inerat  ad  animum  concitandum  & ad  impetum  quaG  furentem  quendi 
at^  fbrenuu  inducendum  ac  didbo  erat  facilis  8i  virilis  de  rebus  honeffis  (euerif^ 
Nam  laudationes  eorum  erant  vt  plurimum  qui  predare  Si  fauff  e pro  (parta  oc  / 
cubmflent.  Et  illorum  vituperationes  qui  metu  id  agere  decretanentquaCtrifte 
vitam  mifcramqi  vixifTent.Eratpreterea  exhortatio  quedam&  excitatio  pro  cta 
tum  dignitate  ad  virtutem  horum  autem  vnum  quidam  exempli  caufa  non  ab  re 
fuerit  in  medium  referre.  Tribus  enim  cbonspro  tribus  etatibus  in  celcbnratibo 
conftitutis  Vnusquidem  (enedutis incipiens  canebat.  Kosolim  fuimus  robufti 
iuueness- Adulte  vero  etatis  alter  fubfequens  inquicbat  ■ Nos  autem  fumus  ^fi 
velis  periculum  facito  . At  pueritie  tertius  . Nos  autem  erimus  multis  profedo 
meliores  . Nempe  Gquis  laconicis  prematis  animum  intenderit  quorum  aliqua  ad 
noftram  vf^  feruantur  etatem  5C  fenfum  progredientesnumcros  aGeruaueritqui' 
busin  congrcfTu  aduerfiis  hoftes  ad  tibiam  vtebancur  non  abfurde  Si  terpandru 
Si  pindaru  muGce  fortitudine  coniunxifTe  cenfuetir  ille  namq:  Cc  dc  lacedemoniis 
cecinit . Hic  iuuenum  cufpis  mret  Si  dulciflima  mufa  ludicifiq:  patens : Pindar? 
vero  ait  iHie  Si  conGIiis  fenes  .Et  qui  prelia  fortiter  Concertant  iuuenum  chori 
Si  cum  culpidibus  picrides  decus  .Iftosenim  Si  muGca  Gmul  cruditiffimos  8^  bel 
licoGiGracs  extitiHe  iudicane . Nam  vcluti  Laconicus  ille  poeta  inquit . ScripGt 
Si  in  ferrum.  Citharefbnos  ipfe  canoie  .Etenim  rex  cum  prelium  initurus  enet 
(aera  muCs  anteperfbluebatvtpute  qui  dilcipline  vt  videtur  ludicioru^  memimf 
(et  quo  Si  faciles  ac  prompte  periculis  adeffent  & facinora  preliantium  memoratu 
digna  redderent . Interdum  vero  remjflb  iuuembus  dunlGmo  vite  in(f  ituto  mini 
me  prohibebant  vt  Si  coma  (efe  Si  armis  Si  palliis  exornarent  gaudentes  his  qui' 
dem  illi  non  feeusatij  equis  exultantibus5<(e(e  efferentibusad  certamina  Quare 
comam  nutrientes  continuo  ex  pubertate  maxime  in  obeundis  periculis  operam 
dabant  vtSC  nitida  coma  d<di(criminata  videretur  quoddatn  Iigurgidiblumde 
coma  celebrantes  ea  pulchros  venuftiores  fieri  deformes  autem  ferotiorcs  prete' 
rea  milicie  gimnaGis  mollioribus  vtehantur  • Acrehquum  vicfbum  iie<|;  (eueruin 
adeo  ne^aftridlum  iunioribus  prebebant . Itag?(blis  illis  in  omni  genere  exerei/ 
tationisgenere  bel/ice bellum  ipGim  quies elf.Iam  vero inftrcrta Gmul ipfbrum 
acie  hoftiDus  que  prelcntibus . Rex  Gmul  & capram  quam  illi  chimeram  dicunt 
iugulabac  Si  omnes  coronari  mandabat  Si  tibicenes  cafforio  modulo  ad  tibias  vtt 
lubebat  Gmul  etiam  panem  ad  jnuadendum  inchoabat  > Itac^  illorum  alpeblus  Si 
puIchererat^C formidabilis  qui  Enumero  ad  tibia  incederet  neqtphalagiserdi/ 
nem  milcerent  occp  animis  turbarentur  fed  mafuete  hilariter  a modulo  indilcri 
men  ducerentur  Videtur  enim  ne^  merum  ue($  furorem  nimium  in  illis  oriri  pof 
(e  qui  ita  fe  habuerint  ted  firmam  potiusdCcotiifantem  animi  magnitudine  fpei 


iadientie^  admixtam  Perinde at$  Amortati deo  pre&nte !iiiml ac  &nerte. Ibat 
autem  rex  aduerilis  bolles  corenatom  bominS  feami  trabens  qoi  certainine  vi  dor 
extitiiTet . Ac  ferunt  qaendam  cum  grandis  Cbi  pecunia  in  olimpie  traderetur 
eam  accipere  noIuifTe  Ced  labore  plucimo  aduerlarinm  luendo  {Iiperafle  . Quare 
dixit  ei.Qud  tibi  Olacen  ex  viAorialucri  comparaibis*  Ht  illum  arriderem  refpS 
diffe  . Ante  regem  conftitutHsp«Iiaboraductiusboftcs  .Cum  autem  vertiflene 
infugam  bolbem  vicilTen^  adme  infeqaebanturqua  ad  omnino  vidloriaboiliii 
fuga  confirmata  eflet . De  in  concinno  redibant  ne<j  generofiim  ne^  grecanicum 
eiie  ducentes  illos  cedere  Si  necare  qui  declinaret  cederent  abirent  erati^  no  folia 
Si  boneftum  boc  Si  maximi  opus  verum  etiam  vtile . Illi  nan^  qoi  aduefus  eos  di 
micarent  cum  non  effent  ignari  a Lacedemoniisillos  qui  pugnando  re&fberenc  ene 
cari  cedentibus  vera  parci  fugere  quam  manere  conducibilius  putabant . Ligur 
gum  autem  ipCim  Hippias  (bpbifta  narrat  SCbellicoGlIimS  extitiHe  ac  multa  mi' 
licia  expertum  . Pbiloftepbanus  vero  equitum  edam  difhriLitiones  invlamos 
ligurgo  alcribit . Vlaranm  vero  vt  ille  conilituitcompledti  equites  quinquaginta 
inftrudlum  quadrato  ordine . At  Demetrius  pbalereus  tradit  nullam  proriusr£ 
bellicam  Ligurgnm  attigiUe  in  pace  conftituiflet  rem  publicam  . Videtur 
autem  olimpiacaram  fenarum  excogitatio  mid  ingenio  viri  manlbed^  &iifle  • Ac 
(^dicunt  quidam  velad  Herminus  meminit.  Liguig^net^afluifle  ab  initio  ne^ 
(betum  extitiHe  inis  que  lunt  ab  Ipbito  conftituta  fedinterfuine  aliqua  excaufa  ^ 
fe  Aum  at<$  Ipe^ntem  • Audille  autem  vocem  tan^  bominis  alicuius  a tergo  ill£ 
increpantis  admirannl^  quod  ciues  non  exbortaretur  Gmul  cum  aliis  celebritatis 
participes &en  . Connerdis autem  Idgurgumcumguilocutusfueratoulqnam 
appareret  numem  ^lile  arbitratum  Gc  ad  Ipbitum  concc0i{re  cdmunic^  ftudio  fe 
fboitatem  illnibriorem  Si  firmiorem  conftituiile  • Difciplina  vero  quo  ad  puber' 
tatis  annos  euaGlTent  perdurabat  • Nemini  enim  permittebatur  pro  arbi  tno  viae 
re  (ed  in  vrbe  veluti  in  calbris  pericriptum  babebant  vidbum  3C  exercitatione  orca 
publica  negotia  Atm omnino  exiftimantes  non  Gbi  pueros  natos  elTe  led  patrie  eos 
fedulo  inquit  aliud  facere  imperatum  foret  inlpedbabant  ac  frugi  aliquid  edoce  ' 
bant  aut  ipG  a lenioribus  dilcebant  • Etenim  becvna  ex  omnibusquasliiisciuiba 
Ijgurgus  fabricauic  Si  pulcherrima  beacilTima^  res  &ut  copia  SCvbertas  ocii  qui 
bus  omnino  probibuit  qiiie^  uulgarium  artiam  attigere.  Pecuniarum  autem  lla 
dium  quod  laboriofam  congeriem  molelbai»^  co  tinerec  nulla  in  re  nccelTanS  erat 
Idc$  ob  eam  gratiam  quod  diuitie  prorllis  abiet^le  ellent  ac  nullo  in  percio  baberSl 
Mancipia  vero  eorum  colebant  Ibbim  didlor($  redditas  perfoluebant . Cum  atbe 
nisqmdam  interelTet  iudiciorum  tempore  audirett^ocii  multe  quendam  obnoxia 
meftum  incedere  at^  ab  amicis  deduci  qui  Si  ipG  rem  egere  Si  inique  ferren  t ora 
mt  qui  ei  aderSt  quis  ille  elfet  qui  liberalem  lubilTet  mullam  Seruile  adeo  exilii 
marant  ineptam  occupadenem  circa  opificia  pecunia!^  parandas . Quare  cum  ex 
celfilTencnumi  exceUerunt  Si  iudida  idd€  neg;  pluS  cui^  minus  ve  aderat  Equa 
fitas  erat  in  abundanda  inoilitate  faciGtas  'Tripudia  8i  felliuitates  epote  at(^ 
Hudia  circa  vena  does  circa  gimnaGa  arca  publicos  cenleulusat^  colloquia  modo 
ni  forte  milidevacarentperomneistempusagebantur  . Atqui  luniores  antetri 
geGmum  ctatis  annum  in  foru  nullo  modo  delcendebant  fed  per  cognatos  Si  ama 
tores  neceflaria  tranGgebant . Senionbus  autem  turpe  erat  G frequentius  orca 
buiulmodi  ftudia  viderentur  . Sed  maiorem  did  partem  in  gimnaGis  ia  is  que 
J^lcbe  nominantur  verfabantur  . In  bec  enim  loca  decore  Si  modelle  eonuenien  / 
tes  (ermones  iaterle  conferebant  nulfiiil^rei  memoria  tangebatur  que  vel ad  ti 
pecuuiariam  vel  ad  ignobilem  vGun  fpec^et.  Sed  pbmmfi  illud  erat  boinGnoda 


fdnuc.itus  opus  vt  vcl  boiioita  laudarent vc1  tnrpi.i  vituperarent  Idiji  runi  ioco6< 
rjfiiqui  comiter  ad  correptioncmcmcndarionctiiqidcduccrct . ISIccficmm  Ligur 
gusipfc  (eucrus  Tmodicc  fuitqumS^  rifijsfigilJumabillo  eredlum.  Sofibiustra' 
dit : quippe  qui  locumquaQ  laboris  5Cafpcnons  vicius  condimentum  aliquando 
iniiceret  in  conuiuiis  & buiufmodi  conucntibus  . Ad  id  vero  prorfiis  afticfecie  ci' 
ues vt  ncqi  vellent  nec  Icirentpriuatim  viucre  Ld vcluti  apes  .id  rem  comuncrn 
ronlerercntur  femper  8i  vna  omnes  circum  principem  verterentur  (icqi  ab  fc  ipGs 
ferme  afflatu  quodam  diuinoScbonoris  ftudiofcparati  totusTcpatric  dederent 
Vt  liceat  eti.imdi«lisquibu(damip(bruni  mentes  infpiccre . Pcdarctus  enim  no 
eledus  in  numerum  trecentorum  abibat  (crena  fronte  vcluti  gcGiensquod  melio 
rcslefe  trecentos  haberet  ciuitas,  Poliftratidasautcmlegatione  fungens  vna  cS 
reliquis  ad  regis  pretores  •illis  interrogantibus  vtrum  pnuatim  adfintan  pub/ 
licemilTi . Inauit  fiquidem  adipfcamur  publice  fi  mmusadipifcamur  priuati.  Ar 
gileonis  vero  Brafiche  mater  cum  ex  Arapbipoli  quidam  Lacedemone  petentes 
adeam  effent ingreffiqucfiuit honelbcne  Brafidasacpro  (parte dignitate  occu' 
fcuiffet?  Illisautem  virum  efferentibus  fimul  atqi  dicentibus  fpartam  talem  alium 
non  habere.  Ne  dicite  inquit  o holpites  Horeftus  enim  vir  fui  t Sc  bonus  Brafidas 
(ed  multos  Lacedemon  habet  illo  meliores . Seniores  vt  didum  cft  Ligurgus  co 
ftituit  iprimum  ex  is  qui  conulii  participes  exritiffenr.  Pollcavcro  inde  mortui 
Iocum(tatuit  eum alTumi  qui  virtute  ccteriSprelfarciudicatuscfTct . Exiliis  fci/ 
Iicetquiannu.Ix.tran(egillent  a tej  ex  omnibus  humanis  certaminibus  bocmaxi/ 
mum  vifum  cft  : S<  apprime  expetendum  non  enf  qui  inter  celeres  celerrimus  ant 
inter  robuftosrobalbifTimusfed  qui  inter  bonos  5C  continentes  SC  optimus  &co' 
tincntiflimusiudicatusefletvt  haberet  opportebat  per  omnem  vita  virtutis  pah 
mamat9inrignia  totum  vt  ita  dicam  principatum  in  rcp.  cui  quidem  ipfipoteftaf 
edet  Sc  mortis  5C  ignominie  5^  omnino  eorum  omnium  que  maxima  dicutur  ludi 
cium  vero  fiebac  hoc  pablo  . Contione  coacta  viri  clecibi  in  proximam  domum  oc^ 
eludebantur  neij  videntes  quen^  ex  contione  reg:  a quoi^vifi  fcd  clamorem  dum 
taxat  audientes  contionantium  . Clamore  vt  cetera  competitores  iudicaba  t . No 
vna  omnibo  fed  figulis  pro  forte  admiflis  ac  filetio  per  co  tioncm  euntibus  qui  igi! 
occIuC  edent  habentes  tabellas  per  fingolos  clamoris  magnitudinem  fignabant  i 
ignari  cm  lam  is  clamor  fuffragareturpretergivt  primus  vel  fecundus  vel  terti? 
ve!  quo tufcumij  maxime  eoru  quiadmiffi  effenticui  vero  primus  clamor  ac  maxi 
mus  fuffragaretur  ••  hunc  denuntiabant . Coronatus  autem  jlledcosi  mortales  cir 
cuibat  hunc  iuuenes  plurimi  feqaebantur  virum  admirantes  ftlmi!^  laudibus  effe 
rentes  Mulieres  etiam  nonnulle  virtutis  eius  precona  concinebant  vitarrif  beatS 
efle  predicabant  Preterea  finguli  neceffarii  cenam  ei  apponentes  inquietant  bac 
nienG  honorari  a ciuitate*  Peratfto autem  circuitu  inconuiuium  abibat.  Etreli/ 
qua  pro  confiictudinc  fiebant . Secunda  verO  portione  fibi  .ippoGta  eam  tollebat 
fcruabati^  Ac  poft  cenam  cum  ad  fores  Phiditii  domeftice  adedent  mulieres  quS 
ipfe  maxime  honorari  vellet  lappellabat  Cui  portionem  illam  tradens  aiebat  ^pre** 
mium  hociquod  iple  accepidet  ci  dare.  Quare  SC  iHa  in  honore  habita  lab  alus  mU 
lieribus  deducebatur-  At  qui  humandi  etiam  munus  optime  Ligurgus  ip{e  con/ 
ffituitipnmuninam9omni  (uperditionefiiblataibaud  prohibuit  tum  cadauera 
in  vrbe  (epelire*  tum  etiam  (ecus  templa  monumenta  habere  luniores  huiufinodi 
conipedbibus  familiares  in  nutritos  datnens . ita^  nei^  turbabantur  neqi  horre 
fcehant  mortemi  vti  ea  polluerentur  qui  vel  cadauer  tetigiffent  vel  per  (epulchra 
tranfidec  • Deinde  nihil  cS  mortuo  (epelire  permittebantiled  condentes  corpuS 
paniceo  stmi^S^oliue  fronde  circudabant  Neq;  (icebat  mortui  nome  infciiberc 


\ 'vr 


^ aut  viri  aut:  Csmineqaipiein&eilopreclare^perinent  Lugendi  veroteaip? 
creue  prcAniunt  dies  » . duodecimo  autem  poft  cdebratum  ceren  iacrificium  iol 
aere  lucium  oportebat . Nibil  enim  odoAimeratmbilremirtiim . Sedrebosomy 
Ribus  neceflariis  aliquam  victuas  emulationcni  at($  deCderium^aut  vitii  vitupe> 
ratione  admifcefcat.  Vrbemg!refareiebatcxempIonimcopia’qaifcnsneceCreerat 
vcqairemperadeiTent : ea  que  cumla^e  biberent'  perpetuo  profeci  agerentur 
for marenturij  ad  boneftatem.  Vnde  ne^  peregrinari  volentibus  vagari($  permie 
tebant-  Vtpotequi  coJJigentesperigrinos  mores  & inepte  viuentiunj  peregrina 
tiones  ac  rctup  'difierentiam  conoeberet . Quin  etiam  eos  qui  nulli  in  vrbem  vfui 
conuenirent  at<^  coniluerent  depetebant . Non  vt  ait  .Tucitides.quod  metueret 
-ne  reip.  gerende  modum  imitarenturfC  aliquid  quod  ad  virtutem  accederet  edi 
fcerent  obeam  rem  potius  ne  mali  cuiufquam  docJtotcs  forent  • Simulnarw^ne  ' 
cedeeft  cum  peregrinis  corporibus  eciamidrmoes  ingredi  Jaoui  autem  fermones 
iudicianoua  afferunt  .E  quibus  neceffeeft  perturbationes  oriri  plurimas  at^vo' 
lutatesadprefentem  reip.ftacum  veluti  ad  Hami oniamdiffonantes. Quapropter 
magis  oportere  arbitrabantur  afferuare  ne  vrbs  improbis  monEus  copleretur- 9 
morbidis  corporibus  extrinfecus  aduenientibo  •Itatj  in  bis  nullum  elb  aut  iuffitie 
aut  cupide  prerogatiue  veffigium  quam  aliqui  Ligurgi  legibus  crimini  dant;-‘tan 
quamabvndeinftruc^eiintadfoctitudinem  parum  autem  adiuffitiam  . Crip' 
eia  vero  quamipiivotant:ea  veroa  latendo  dicitur  :Gquidem  &{)oc  tandem  vnii 
ex  Liguri  infti tutis  eft?vt  Anftoteles  tradidit^  talem  & buius  viri  famam  moli 
atur  .'qualem  Si  Platonis  de  rep.  erat  autem  buiufmodi.Ii  qui  iunioribus  prefecU 
erantdllos  po(b  temporis  multum  qui  maxime  prudentes  viderentur  ■’  in  regioni 
alio  emittebant’ gladios  fecum  alimentum^neceffariuro  aliud  vero  babetes.  nibil 
Illi  aute  locis  incognitis  mterdiudifTeminati  fele  abdebanfatq;  quiefeebat  Nodbtt 
autem  in  vias  defeendentes  que  bominem  exmancipiis  ccpiffet  obtruncabStifepe 
etiam  per  agros  proficilcentesrobuftiflimos  eorum  ac  forriflimos  enecabanfquS 
admodu  T ucitides  in  peloponenGu  tradit  fciftoria:  eos  qui  ab  fpartiatis  forti 
tudinc  ceteris  preftareiudicatielTet.  Corona  inGgnitosefletan^  liberos  fatSos 
deorumc^  imortalium  templa  circuiffe  • Paulo  vero  polb  omnes  Gipra  duo  millia 
periiffeivtnei^  tuncne^poffeaquilquam  dicere  potuerit,  quonam  padlointeref 
rint . Ariftoteles  autem  maxime  inquit  Si  Epbores  cum  in  magiftratum  coniti' 
tuitmndpiis  primum  bellum  denuntiareiquo  ea  interficere  fas  Gt  < 5Cin  ceteris 
quoi^  a*pere  8i  dure  illis  vcebantur . Itai^  cogentes  buifinodi  leruos  pcrmaltum'' 
potare  merum  agebant  in  conuiuiaGcenim  iunioribus  demonlbrabant  cuiulmodi 
elletebrietas  . lubebanti^ carmina canereiac tripudiis exercen’S< ignobilibus 6^ 
ridiculi  plenis  • A liberis  autem  aliis  abffinere  , Aiunti^  ob  id  rei’pofferiore  tem 
pore:cum  Thebani  in  Laconicam  duxilTent exercitum-' que  mancipia  ceperant 
canere  iubercnc.  Terpandri  alemani^ScSpendontisLaconispoemata  infidas 
dfe  . Qiippeque  dicerent ’id  nolle  H^iles  filias  • Quamobrem  non  male  differ 
rentiam  illi  inlpexere:quiaiuntapudLacedemonios'£<  liberum  maxime  liberum 
efle.fi  feruumetiam  feruum  maxime  . At  qui  buiuGnodi  atrocitatibus  manus 
dedifTemaximelpartiatasexilbimo.polbmagnumillum  motum  . quo  mancipia 
cum  meffeniis  conlpiraffe . Si  malis  plurimis  regionem  affeciffe.  Si  maximum 
in dxlmmen  vrbem attuliffe perbibent  .Non £(  enmi  Ligurgo  iple quidem alcrip 
ferim  execrabile  adeo  Criptie  facimus  exreliqua  eios  manGietudine^  iufticia  ca 
iecibans  .Item  ingenium, cui  numen  quo^ipGmteffimonium  attulit.  Cum  autem 
ea  que  maxime  neceffaria  Si  optimaXagurgus  c^ftituiffct  in  conGietudinem  re  ' 
ceptaiaxneOtiit.abuDde^resp. mutata  videretur  que  Idpiam  ferre  .ac  fnis 


vintas  conferuatc  poffct  vt  alr  piato  <jcnm  Ictitiam  ccpiiTe  cx  mundo  formato 
pcrgcntiqiprimum  motom.  eodem  8C  ille  mododelcdlatuscontcntulq!  dccorc-ac 
magnitudine  inftitutioinis  publicc  que  Si  exerceretur  ftmqicurfiim  pergercticu 
pit  quoad  buniana  proaidStia  prcftarc  pofTctiSC  imortalcm  eam  relinquere  imo 
tam^  apud  pofteros  . Itag:  omnibus  ad  contionem  conuocatis.  Cetera  quidem  itiy 
quit  mediocriter  Te  babcre-'& ad  ciuitatis  felicitatem  virtutemqj  abunde . Quod 
autem  Si  primarum  cflet  maximiiminon  id  illis  edere  pnus  pofle  quam  pboebi 
oraculum  adierit  . Opus  igitur  efle  cos  confti tutis  legibus  inGftercSnibilqjImu' 
tareneijmouerc  quoad  exdelpbisipfercucrterit  tunc  enim  lefequicquiddeovi' 
{iim  fuent  faeSurum  :cun<ilis  vero  conlcntientibusifiC  vt  iret  iubetibus;  is  iurame 
tafufeipiens  ab  regibus  Si  lenioribus  primum  deinde  ab  reliquis  ciuibus  infiftedi 
vtcndiij  conftitutislegibusadipfiusvfqircditum  Dclpbospcciit.  Cum  vero  ad 
oraculum  perucnifletS^  Iaera  deo  pcrlbluiflct  rogauitanSC  pie  leges  8C  latisad 
ciuitatis  felicitatem  virtutecf  late  Cnt . Rcfpondentc  vero  numme  6C  leges  pie  Ia 
taselTei&cinitatem  clanflimamvfjforcivbi  Ligurgilcgibusvtcccturrvatici  < 
numlcripGt  8C  fpartammifit . IpfeautemfacSo  iterum  numini  (acrificio  amicos 
natuHnj  complexus!  ftatuit  nequa^  amplms  remittere  ciuibus  iuGurandu:{ed  fui 
illic  vitro  finire  vitam  ream  etatem  natiaqua  Si  viucre  iam  5<  quicfccrc  volentibus 
tempeftiuuni  eft'  Quandoquidem  Si  res  fuc  fatis  ad  felicitatem  baberc  viderent 
ergo  fele  ipfe  in  terimensdiem  obiit.  Ha  tus  is  quidem  decere  ciuilcs  viros  opera 
dare!quonci5  eorum  mors  virtute  in  ciuili  vacet  incqi  vite  finis  ociofus  fit  rfed  in' 
uirtutis  parte  potius  adfionilq?  conftituatur  Sibi  nanq;  qui  fuo  ftudio  Si  induftria 
polcberrima  facinora  confecifle  obitum  elle  indubitato  felicitas  confumationeni 
Si  ciuibusfuis  earum  rerum  quas  illulfres  in  vita  bonal^p.irarat!  mortem  relisild 
trerafTeraatnccm  vtpoteiquiad  illius  vfqircdiCam  confti  tutis  vti  legigibus  feiu 
reiurando  obnoxios  ferifient . ISIcq:!e  fua  fefellit  opinio  rvfcj  adeo  illa  vrbsgretie 
prcftitit;6v  tranquillitate Svgloria in  cumgcntefimumvfii  annum  v!a  Ligurgi 
legibus  rqttas  nemo  e quatuordecim  poft  illum  regibusrquiad  Agiro  vfq!  Arcbi.* 
dami  filium  extitifTcntimouereaufuS  eft,  iMam  Ephororum  conftitato:  non  re ' 
mifiiofuitfcd  ciuilisinftitutionis  intentio. Et  que  cum  a populo  inftrucHavideref 
effecit  optimatum  principatum  acriorem . Agide  vero  regnante  influxit  fpartam 
nfimus primum  . Poftnumumveroinlaciabilis cupiditas diuiciarumcj  defideriu 
per  Alexandruminceffit.qui  per  Lilandrum potius.  Qui  cum ipfe pecuniis  eflet 
infiiperabiUs^inferCc  patriam  Si  diuitiarum  ftudiis  Si  deliciis  * Is  enim  Si  aurfi 
argentum  ex  bello  intuIit:6CLigurgiIegesantiquauit.  Quibus  antea  domina 
fibusnon  ciuitatis  inftitutoremfpattaJfed  exercitati  magis  fapientifcf  viri  vitam 
babebat  Quin  potius  veluti  poete  fabulantur  i Herculem  cum  pelle  Si  claua  terra 
rnm  orbem  peragraffe  ad  iniquos  immanifqjtirannos  puniendos  attj  plecifendos 
lta8<  cavtbsvnalcutica&pallio  gretie  libenti  volentiq:  imperitans  dominatus 
iniuftos  ac  tirannos  in  rebus  publicis  perdidit.  Bella  diiudicauit  .-fcditiones  per  fe 
pereftriniutacfedauit.Ne  vno  quidem  ad  id  peragendum  clipeo  moto  fedvnole' 
'gatomiflaicui  extemplo  omnes  ad  imperata  obtempcrabanticeu  apes  apparente 
duce.'8<  concurrentes  illi  fimul^  in  ftrudli . Vlqiadeo  bonis  inftitutis  atqi  iufticia 
vrbsilla  florebat.  Quamobrem  iple  quidem  vehementer  cos  admiror:  qui  tum  di 
cerefoliti  fiintlciffe  Lacedemonios  imperantibus  parete  Imperare  autem  ignora 
fleitum  etiam  regis  Tbeoponpi  dieSum  laudare  . Qui  dicente  quodam  eo  fernari 
{partam  quod  reges  imparare  didicerint,  quin  propterea  inquit  potius  quod  ciues 
imperio  parent . Non  emm  parere  illis  paciuntur-’ qui  nelciuntimperareifedfub' 
ieejoramobedientia  dilciplina  eff  principis  . Nam  qui  rcdle  ducit  vt  reiSe  iequac 


effidr.  Atg:  Genti  eqne^lris  artis  cffeeSns  cft  rean  {uctnm  preffare  8(  otfeqnente 
eqaam'Gc&r^edirciplinett)aflasobedientesefficere  . Lacedemonii vero  nori 
obedientes reliquos led  percopidosredetant^vtabieregiS^Gbi obaudite  vellet 

fietebaneemmqoi  ad  eosmitterentnennanesno  pecunias  ab  ipGsnecpmiLtes  (kd 
partiatam  vnom  duceni. •quem accipientes bonotabnt  S<  verebantur  . Velati 
Silippom  SiculiBraGdain  CalcidStes  Lifandrum  vero  Si  Calli  Cratidam  8i  Age 
Glaum  omnes  qni  AGam  incolant . Ac  illos  conciliatores  vbit^  rroderatorel^po  > 
palorum  Si  prindpam  nominabant . At  totam  vero  fjartiataram  vrbem  tan^  ad 
pedagogumiantdod^embonefte  vite  conpoGte<^dircipIine  afpet^bant  At  qd 
quidem  Straconiens  facete  cauillanviGiseAibatuens  Atbenienles  iabe%6<mi/ 
lieria  Si  pompas  agere  ’ Elienles  vero  Indos  edere  :tan$  fcce  palcfcerrime  fecietes 
Lacedemomos  vero G bi  peccanerint  cedere.  Et boc ridiculi gartia ditJbnm cft  Sa 
craticiis  vero  antbiUenescum  Tbebanos  5<ex  confedbo  in  leucis  prelio  permnl 
tum  elatos  intueretur  r«^l  eos  3 pueris  differre  inquit -qui  in  eo  exaltent  iG  peda/ 
g^um  conciderint.  Ne^ tamen bocprecipuum  inftitutum  tuncLigurgo  fuerat 
vt  (partam  plurimis  imperantem  rdinqueret . Sed  quemadmodum  vnius  vin  vi^ 
tam  GcSC  totius  ciuitatis  felicitatem  exi(bimans6<  virtute  efiici  &adeamfe^S* 
datnciuiumconlenGi-  ad  bocordinauitGmulconciliauitq)  vtS<  liberales  SC  frugi 
continentes  plurimum  tempus  perfeuerar^tiboc  edam  piato  ip(ereip.argum^ 
tum{ampGt:5C  Diogenes  ceno  SC  omnes  deni^^quicG^bilce  de  rebus  quic^ 
dicere  aggredi  landStur  Quiqnidem  literas  Si  libros  (blum  reliquerunt  bicaute 
non  IiterasS<  libros  (edeSrIp.  quam  re  imitari  nemo  queat  i lucem  attulir-£(vbi 
is  qui  lapientis  illam  que  dicit  diGToIuridem  atqi  afledbim  fidhim  eGTe  arbitrantur 
totam  ciuitatem  intentam  pbilolopbie  demonlbradet-' plane  omnes  gloria  (upera' 
uitiqui  vn% inter  grecosremp.conlbtuerint.  Quam  quidem  obremSC  Ariftote' 
les  ait-minoribus  L<acedemonem  ^ par  elTet  prolcqui  Ligurgum  bononbusitam 
etG  maximus  eum  proleqmtur.  Nam  Si  templum  ei  condidereiSC  Gngulis  Sais  vt 
deo  facra  faciunt.  Dicitur  autem  cum  eius  reliquie  domum  veherentur.  Flumine 
eius  Tepulcbrum  attadhim  elTeiboc  vero  non  facile  alteri  cui^  ex  illuifnbuspre/ 
ter^  Euripidi  accidide  Si  mortuo  Si  condito  in  Macedonia  (ecus  AretbuGim  Ita 
i$aigumentumacte(Kniorummagnumiseft.qui(unt  Euripidis  (budioG.‘iIli  (oli 
poft  mortem  contigide^que  prius  aliis  Tmortalibus  dile^idlmo  piidlmoqi  Ligur 
go  contigident . Ligurgum  autem  obide  alii  cirtbe  ferut  Sed  AppoUotenus  Elin 
delatum  dicit  Tbimeus  veroSC  Arilboxenusin  creta  vita  defun^um  aiunt  eiu% 
fepufcbrum  Ariftoxenusa  CretenGbusodendiapudpergamiaminuiamxeuam 
tradit*  Filium quo^vnicumreliquide  antiorum dicitur  Quo Gne (obole mortuo 
genus  defecit . Amici  vero  ac  familiares  (iiccedionemquandam  att^conuentum 
qui  in  multa  tempora  perdoraoit  conftituere  . Et  dies  quibus  conueniebanr.  Li 
gurgidas  appellarunt  Ariftocratesautem  Hipparchi  fiUus  inquit  Ligurgi  bolpi 
tesicu  isincreta  diem  obiilTet  corpus  exuiTideifiC  cinerem  in  mare  difperGde:  boc 
enim  ipfe  precatus  fuerat’ quippe  qui  camiTetinequSdo  fortade  reliquiis  eius  de 
latis  Lacedemonem  8C  obid  iuramentis  ciaes  foluti  quaG  iplb  reuetfo  remp.rau  / 
tarent . Hec  igitur  de  Ligurgo  perbibentur 


■ ilJir.us,!  i-upi  E-oeu’Iaiin.'atilii  viuni.'.tq!  rjcJl.»  iviiriic  Poii.pifii  Iuripit  fjjcitcr 

VOD  AB  INICIO  totius  I:aillsil5terprct.1n!^i  mune 
ris animo  conftituifTcmrclipiofinjmo  pater  affnti  vt  exti 
mo  fupcnoribus  tribus  opufeulis  abfolurram  . IMam  cum 
fiCnofira  inftituta  cx  gentibu  legibus  clariora  firmiora 
(ancflioraq;  dcmonftrarc  6<  fanrtjmoni.im  iftain  tuam  pro 
tnca  in  teobferuantia  multorumqi  delidcrio  ex  celebrata 
ipfa  paflini  Ligurgi  iapirntia  aci  mirabiliorem  dccrcuif/ 
fem  oftcncierc  nam  cumulare  fatis  propofito  noftro  fcccra 
Sed  eam  tardius  librarius  qncfuifTcm  interpretatus  referret  incodicemiSi  ego 
interea  tempons  nurKe.  Pompilii  vita  percurrifTem  digna  8i ipfi  res  vifa  cft-'qua 
latinam  redderem.  Nam6<regerabnnc  vclutiexeo  iudicio plane cognofcerisiqd 
in  calce  bniufce  vite  pofitum  eft  Ligurgo  ipfi  Plutarcbus  comparas  iungi  t-  8C  vir 
preterea  cu  prifea  lapientia  preftantifGmus'  tum  vnus  omnium  ca  teinpcftate  rc ' 
ligiofiflimus  fuit . Quiq:  non  ambitione  non  fraude  non  inCdiis  principatum  ac' 
quificri  t (ed  quefitus  rogatuftj;  vix  admiferit , Que  cum  apud  ipfiim  Plutarcbum 
legcrcmuribi  m mentem  venit  fingularis  animi  tui  inaudita  modcftiaiquiomne 
dignitatis  5<botioris  gradum  ita  pro  futris  tuis  diuinifcpvirtatibus  adeptus  pre 
dicarisivt  non  ad  illum  inuitatus  fblumifed  precibus  fatigatus  ac  plane  coaifus 
fueris  . Quid  vita  bonefta  pulcbrius  . Quid  firma  religione  beatius?”  Que  multi 
aut  grandi  pecunia  aut  nouis  artibus  bonorum  infigniaoccuparuntica  vt  in  te  ne 
<5 petetemne^  volentem  collata  funt  Id pro  animi  magnitudine  {iiinmaq!  fipic 
tia  effeci fti-Vt  magis  abs te  aucfa  quam  te  auxiflc dignitate  iudicarentur.  Qi:i  fa 
mam  fetSatur  ne  attingit  quidemiquippe  queillum  fugiat  ivt  vrabra  corpus  fub  / 
fequens  .Qui  autem  famam  fugit  bunc  ca  tandem  fcclaturatqiccnplecifiturincc 
cnim  virtute  non  banc  virtus iniequitur  ‘ Jta^  cud^infe  pater  ampIilTimc  Nu/ 
me  inftarvrbesatijbominum  confilia  defercnsibercmo  abditusi  deumgjconteni' 
pians- famam  fugeres  atijcontemnereSifamailluftriorfacffus  es.  Sed  que  ad  im 
mortalis  laudes  tuasattinent  alio  tempore como-diusdifTerentur  . Nunc  que  de 
Numa  illo  perferipta  {unt  audiamus  Vale 

Piutarcfci  biftoriograpbi  greci  de  vita  atq:  geffis  Nurae  Pompilii  tradudli  in  lati 
num  linguagiutn  per  Lapum  Incipit  feliciter 

ST  AVTEM  DE  MVNE  regis  temporibus  quibus 
extiterit-'permagna  difTcentioitametfiin  bunc  ab  initio 
fcemata  delata  plane  videantur,  Sed  Clodius  quidam  in 
temporum argumentoifie  enim  ferme  liber  inferi ptuseft 
alTeuerat  prifcas  illas  inlcriptioes  in  Celticis  vrbis  Cia 
dibus  periiflc  ‘que  vero  nunc  videntur  fallo  quofdam  per 
viros  cdpoGtas  quibuldam  gratificatos?  qui  priores  gen 
tes  illuftriffima%  familias  ex  nibiladfe  pertinentibus 
occupafiet.  Cum  igitur  narretur  Numam  Pitbagore  auditorem  fuifie.  Alii  qui' 
liem  omnino  putant  nibilgreccdifcipline  NumamattigifTe?  fedvcinatura  illam 
•»oImfle;S^  fatis  {uapte  inftrudlum  ingenio  ad  virtutem  fuilTe?vel  Pitbagora  me 
tiori  barbaro  cuipia  minflitutionem  regis  ad  feribendam  velint.  Abivero  Pitba  ' 
goram  quidem  poft  NnmetemporaextitifleiSietatelimuleiusaliquStominorc 
uiquiunt''(edpitbagoramjpartiaeam-'  quiftadiumin  olimpiaviciflet?  olimpiade 


tgjitatleexfKi  caias  anna  'tertio  jSlnma  in  KgtiBm  conftitums  eft  circa  italiam  er  * 
eafcnhiJum . NumetJ  COT^ireffam  ac  Gmol  regnnm  eonftitaiiTe . Oi^are  ronnlla  ex 
^echibus  toiiiatus irftitatis dbdlorc  Pitfcagora  admixta  {antr.' PretereaMqma 
fBjtSafcinusgcr-ere  Safcmi  veroLacedcmoniorufeColoniaro  fdiffe  volant.  Tem 
pota  diligentias  excqai  perdifficile  efti8<  ea  maxime  que  ex  viclorilxisolim 
pic  ducuntur  Quoram  dilmpaonem  aiunt  Iero  HippiamEIienlem  edidifleinullo 
fubnixum  necelTado  ad  fidem  argumento . Que  autem  nos  de  Numa  memorata 
digna  accepimus  in  medium  referemusJcor^runm  {umraentesitntiam*Scptimu 
tim^ttigeGmumannmnrege  Romulo  romaincce&atur  . Quinto  vero'ifieuntis 
menOs  did  quem  nonas  capra  tinas  nunc  vocant  ifacrificium  quoddam  publicum^ 
trb<  (acrificabat  Romulus  ad  palude  que  capre  appeUatur^aderate^  Si.  Senatus 
$i  poptilus  {requens  . Repente  vero  magna  cohorta  in  aere  temptate  ac  nimbo 
f etraiA  Operiente  fragore  Gmul  ac  tonitribus  reliqua  multitudo  perterrita  in  fa  ' 
gam  paffim  vertitur.  Romulus  vero  e medio  euar.uttine^ipfe  pc^eancq;  mortui 
c^ipiiSihnentd.  Grauisfdfpitiopattitios attigit  eroanauit^aduerfds  cos rumor 
in  ciaitatemivt  iam  antea  regnum  grauiter  moleftem  ferentes  vobierifel^  princi^ 
patum  in  ie  tranffierre  regeinteremeritietenim  videbaturiam  Romulus  ScAfpe 
ria£cis£{imperioGus  vti'  Sed  banciulpitionemobf^uiis  fuftuleruht-bonoribus 
ifiainis  Romulum  perinde  ac  non  mortuumifed  meliora  fortitum  fata  prdfequcn  / 
fesiaCi^procula^vir  illuffirisiureiurandoaffirmauitvidilTe  ■ Roniulutti  in  celu 
cum  annis  fablimem  ferri  eiu{^  vocem  audine‘qua  fe  quirintim  iuberet  nominari 
AlteniArveroduitatem  detege  creSdo  certamen  ledidoi^  verfabat . Nondum 
enim  aduene  veteribus  doibus  admodum  admilderant  Quin  etiam  iptk  plebs  in 
^ fb  ituc^abat  Ac  patritu  ipG  ob  eam  coiitentionem  {ufpetffi  erantiregnad  tame 
emneSvoIebant . ContetioVeroate^  certamen  non  erae  pro  viro  (biu  veru  etiam 
ptOgenereirex  fumenduseilet.  Etenim  qui  entn  Romulo  primi  vrbem  condide 
re  indignum  ducebant.  Sabinos  qaiadvrbisagriqueportionemadtnifri  effient.* 
conari  cnitiqi  vt  eis  imperar^tia  quibus  ea  furcepiflent  Sabinis  qiio^  ratio  que 
dam  eratbaud  abfurda  quoniam  Tatio  rege  ipfbrum  mortuo  nulla  in  Romulum 
ledititfne{untvfi:ledeumlblum  imperare  pemiifere -eam  dignum  ducerent  fiii 
rurfiim  corpods'  principem  cread . Ne^  enim  ex  infedodbus  ad  eos  exacceGffie  Si 
de  adie^onefixa  illorquoifi  multitudine  raboraffie  ac  lecum  ad  cioitatis  dignitati 
dCampIitudinempromondre.  Has  igitur  ob  res  illi  certabant.  Sed  ne  aliqua  per/ 
turbatio  obfulpliam  gubernationi  impedi  ex  eo  certamine  oriretur.'ffiatuere  pa^ 
tres  cum  ipG  centum  & quinquaginta  effient  in  parte  quilibet  cum  regalibus  in 
Egnibus  $i  legittima  diis  ^cra  perlblueretiimpcraret^  faciundo  lex  boras  noeffis 
£(fex'dieiquirinotantundemveco  Tatio  diftnbuentes  . Etenim Tscftemporum 
dioiGoieque  iii  vtmmqt  diffiributa  poteAatif^  permutatio  ad  amoucndam  popu/ 
Hinuidiam  qmeodemdieac  nodfe  eundem  ex  rege  priuatum  intueretur  ire  Aeba 
bed  patribus  vila  elf.  Hunc  autem  pdndpatus  modum  interregnum  Romani  vo' 
cant.Sedquan^  ita  cioiliterS^  quiete  regnare  videretur  contumelias  tamen  tur' 
bulentoC^cIamoreseffiigerenon  poterant . Pedndeati^  in  paucorum  dominatii 
res  tr^nlJerrent  Si  in  lele  ftatum  reip.  traducerent  regnari  autem  nollent  Ex  qua  t 
quidem  re  diffidentes  ee  partes  inuicem  conlenfereivt  altera  ex  altera  regi  decla 
raret  Sic  emm  maxime  quiefeere  contentioni  pofle  Si  qui  declaratus  effiet  equale  ' 
vtrif^  fore. Nam  5<  alteros  vt  qui  le  elegiffent  amaturum  alteris  autem  vt  cogna 
tis  beniuolum  futurum.  Itai^  permittentibus  Sabinis  regis  eleeffionem  pdonbus 
tumanis  vifum  is  eft  Sabinum  potias  eligendum  feipGsauAonbus^  romanmn 
ilb^delignahtibus  . Quamobre  inter  feconlultantesdcCgnantiex  Sabinis  regem 


f\iutiuin  l-^oii.pifjuni  qtu  vir  taetG  non  exis  fui<Terqniinvii>cm  recepti  fiint  ita 
tainf  virtute  oinniGus  probatas  erat  vt  flndiqfius  ctia  Sabini  ^ eligentes  jpC  au 
flito  nomine  regem  admitterent.  ExpoGtis  igitur  popuJoqOe  decreta  funt  com' 
muni  (entcntia  legatas  cxutraqi  parte  primarios  ad  vlrfi  mittunt  qiii  vt  veniret  ac 
regnu  acciperet  precarentur.  Erat  Nnma  illnftnirtcrfabinosvrbc  turibus.  Ex 
qua  fe  romani  HmaJ  cfi  rcccptisiabinisqairites  appellarunt  Poponii  viri  Ipcdlati 
fdins  e quatuor  fratribus  natu  minimus  eo  diuina  forte  quada  die  natus  quo  Ro ' 
mulnsvrbem  condidit. Is  vero  eft.xiiii.Cals.IVIaius.Cumauteeflet  ingenio  ad 
omnem  virtutem  acccmodatusifeipfum  magis  Si  per  difciplinam  laborem  pbilo' 
fopbiam}  excoluit  non  animi  deteftandas  perturbationes  modo  :lcd  laudatam  quo 
qi  inter  barbaros  vim  Sebabedi  cupiditatem  ab  feamouensiac  veram  fortitudine  ’ 
libidines  in  (eiplb  ratione  {uperaturam  cxiftimans  Hme  vero  omnis  domo  delitias ' 
fimul  atq;  magnificos  (umptus  pellcnsSC  omnibus  le  cum  ciuibus  tum  peregrinis 
itegerrimum  iadiceni£<  conrultoremvtendumpreftansipcr  otium  autem  no  ad 
voluptates  ac  delitias  non  adqueifusfed  ad  deorum  Tmortalium  cultum  ad  ip' 
Iorum  naturam aevimquantumratiene poterat  cognolcendam  fcmetipfbvtens 
magnum  adeo  nomen  atqi  glonam  adeptus  eft.' vt  SC  tacitas  qui  fimul  cum  Romu 

10  rome  regnabat  ex  vnica  filia  quam  babebat  Tatia  generum  illum  fibiafTriue ' 
rit.Ncijis  tamen  eo  conubio  elatusmigrauit  ad  foccrum.Sed  patrem  iani  (eaiorS 
foucnsSi  nutriens  in  Sabinis  marGtfimuI^  Tatia  priuati  viri  quictem^roma 
honorem  gIori%  patris  gratia  maluit . Itacj  tertio  decimo  poib  nuptias  anno.' ea 
die  obifle  dicitur  . Numa  vero  confiliavrbisdelcrtns  frequentius  in  agris  mo  / 
rabatur,  peragrabatij  libenter  folusific  i deorum  locisi&v  in  lacris  pratis  ac  m de' 
fertis  locis  vitam  degens.  Vnde  non  minime  quod  de  dea  fertur  initium  fumpfiti 
vt  certe  IMumaille  nam  abf^lblicitudine  quada  animi  errore  bominu  focietate 
reliquerit. 'led  eo  magis  quod  boneftius  confortium  deguftant : dminuej  comgiii 
meruerit.  Egerie  enim  dee  amanti  c3rgr£frus;ac  vna  degens  felix  vir  S<diui' 
narum  rerum  peritifSmusfadbas  eft.Quod  autem  bec  multis  ve  taftlTimif^Gmil 
lima  fabulis  videntur  quas  Pbriges  de  Aitc  di  Bithinide  berodoto  Si  de  Endimi 
One.  Arcbades  ac  de  aliis  multisiqui  felices  quidam  cxtitilTc  dn%  cari  baberenf 
Gbentiflimerecepernntobfcurum  certe  non  cft  . Ac  dicat  ferme  ratio  fraortalem 
deum  non  equos  non  auesfed  homines  amate  per  id  que  velle  isqui  bonitate  prea 
ftant  congredi  re^grauiter  ferre  ncqiafpernari  mirabilis  alicuius  viri  fapicnci% 
ce.ngreffum  . Sed  quod  illa  deo  demoni^  Gt  eum  humano  corpore  atq:  vcnuftate 
vel  conmniHo  vel  gratia  id  iam  per  difficile  eft  creditu  . At  qui  videntur  eg.ptii 
non  abfurdavtipartitioeiqui  aiunt  Mulieri  quidem  fpiritura  dei  appropinquare 
pofTe^S^quedam  IbboGs  principia  ingignere  Viro  autem  nullam  efle  corporis  eum 
deonctjcomixtionem  nei^congreffum.  Ignorant  autem  mixtum  cui  mifcetur  co 
munione  viciffim  cqualem  reddere.  At  caritatem  effedes  cum  bomine^Svexbac 
amorem  illam  qui  dicitur  gigni  ad  morum  virtutiiq?  dilig?tiam  curam  8C  ftudia 
decoram  id  certe  fuent.  Nc^  erant  bec  pzAo  qui  Pborbantem  lacintfcum  ad  me 
tum  ab  Appolline  amatos  fabulatur . Qu?admodum  iteiri  Si  Sicinionium  Hippo  t 
litam  fingunt  Cuiquotiens  ex  Gcioftc  Cirrham  adnauigaffet  oraculum  etiS  nunc 
memorant  Pbitbiam  reddidiffeivcluti  deo  lentientc  Si  edere  gaudente  buiulmo' 
di  Heroicum  .Hippoliti  rurfiis  caru  capnd  equora  fudit  Pindari  vero  Si  eius  cac' 
minum  amatorem  fuiffe  pana  fabulantur.  Reddidi  t ite  honorem  quendam  Si  Ar 
tbiIoco5<  Hefiodopolf  rrortem  per  mufasnume.  Sopbodi  veroadbucviuoefcu^ 
lapiumbolpitioGirceptdfamaeffimoItasinbancvfe^diemcomedfuras  feruans . 

011  etiS  alius  deus  vt  fertut  (epultura  mortuo  prebuit . Dignu  ne  igitur  fuerit: 


t}ui'}iec  derogare  lI5fea!egeo  Si  nTiaos  8i  coroaflri  8C  t^aoieSi 

i^nrgoreg™gnber,natifcasroaponentifca%rc^.eodemnjodo.  Nume  congie' 
d^tnr  . At  bis  qnidem  deos  etiam  f^dio  congrrfi  Conlentaneum  eft  vt  que  ef 
feat  optima  & docerent  Si  amonerent  Poedsvero  SiLiricisqaertAsiocovtuG' 
qaidetn  bifce  tandem  vterentur  Qnod  Gqnis  aliter  dicat  illud  bacbilidisiter  eqos 
lisamplomnecpemm  aliter  feriroquic^babet  ineptum  qaemdeLigurgoSiMa 
ma  alii%  Groilifcns  viris  narrant  :qui  vt  infrenes  diftci!c%  multitudines  caperet 
magna^  rebusp.nouitatesafferrentdeiopinion?  c5menrifiint*qneipfisillis 
gratia  fingebatur  faluti  efiet.  Sedenim  cum  annum  iam'  Nurnaquadragefimum 
etatis  ageret  •'vertere  legati  roma  qoi  eum  ad  fulci  piendum  regnum  hortabantur 
Verba  fecere  proculusSi  Velclus.  Quorum  prius  alterum  regem  a populo  crean 
dum  expedbatio  fuerat.  Proculo  quidem  Romuli  Velelb  vero  Tatii  partibus  fa' 
liestibus.  Ergo  bi  paucis  Numam  allocuti  funt  Putabant  enim  buiulmodi  nun  ^ 
tiurngratifiimnmilliforc . At  erat  planeopusr.on  mediocreiled  quodSC  verbis 
rr.ultisSi  precibus  indigeret-' inducere  at(5  ttSiferre  viri  lentetiamqui  in  quiete 
pacefjvixjfiecad  eius  principatum  vrbis  capeflendum  que  quoda.modo  Si  bell» 
nata  ^ au^  clTct  leacj  tum  eius  patre  tum  mardo  qui  vnus  ex  cognatis  enet  pre 
fenti^us  aiebat  vtomms  quidem  humane  vite  mutatio  penculofa  eft . Cui  vero- 
ne^ rerum  neceGarium  quic^  deeUne^prefentium  aliquid  querimonia  dign^ 
Gt  ibunc  aliud  nibil  nili  amentia  a confoetis  lludiis  Si  immutat  ^ tranffect  qiubus 
Sdinibil  aliud  iniit  eo  tamen  quod  certa  {unt  incertis  preftant . At  ne  regni  res 
obfcure  Cint  quidem  Gqujs  ex  Romuli  cladibus  coni  eduram  traxerit  quod  & iple 
ne  quam  opinionem  ceperitiperindequaG  college.Tatio  tetendit  ne  quam  Sipa*' 
tribus  compararit  tan^  absistntererr.ptus  • At^  Romnium  bi  deorum  fobolem 
rumoribus  celebrant  iSidiainum  quoddam  eius  alimentum  Silalutem  incrediEi 
lemipfias  adhucinfantis  narrant. MibiautemSCgenusmoreaIeelb:S< educatio 
eruditioi^abbotr.inibusiquos  ipGnolb.8  . Que  vero  de  illius  viri  moribus  laudes 
referuntur,  quem  porro  regnantium  petitis:  funt  & inulta  quies  6C  pbilofbpbie 
iludium.  Hic  autem  amor  pacis  rerum^  a bello  vacantium  Si  hominum  in  deorG 
venecationeacmutuambeniuolentiamin  vnum  coeuntium  alia%velagricultute 
vel  pafcuis  indulgentiam  Si  acerrimus  ed  : Si  nobilcum  vna  conmitritus . Vobis- 
autem  Romani  permultos  Romulus  fortadis  inuitif  os  reliquit  holbes'  Ad  quos 
arcendos  Si  ardentis  animi  vrbs  rege  robufto  que  indiget . Multa  preterga  tum 
bellandi  conliietudo  tum  etiam  alacritas  populo  ob  fecundas  res  ineib  • Neminit^ 
obfcurum  eftSCincrementa  illum  6<vc  ceteris  imperitet  defiderare  • Ita^ridi  " 
culo  ille  futurus  alias  Ct  qui  deos  colerciudicium  venerari  vim  autem  ac  bellum 
odioinfeqni  e^vebem  docere  voluerit  cui  militari  duce  magilquam  regebe  opus 
Huiulmodi  verbis  lure  Numa  regnum  abnuente  tum  Romani  omni  Ibudio  etiam 
ate^  etiam  rogabant  orabant^  ne  rurium  cos  in  (editionem  acciuile  bellum  mifce/ 
retcumalter non efletin quem ambefacJhones  conlwlerinttum etiam  6<  pater 
Martius  lecedentibus  illis  priuatim  inflantes  Nume  perfuadebant  vt  magnu  atqg 
diuinum  munus  fufeeperet.  Quod  GipfeRecjdiuitiarm  egeas  quoniam  tuo  con-* 
tentas  Gs  neq;  imperii  neq;  ditiois  gloriam  ambias  quoniam  eam  meliorem  ex  vir 
tute  podldeas  ■ At  ipfum  regnandi  munus  dei  miniflerium  ducens  qui  profedbo 
erigit  neq  lacere  cantam  m tc  iuflitiam  ociolamq  efle  patitur  ne  fuge  neq  euita 
imperium.  quod  prudenti  viro  ad  preclaras5<  magnas  res  obeundas  prefliterit  lo 
cum  .Via  Si  deorum  Imortalium  cultus  magnifici  (unt  Si  ad  religionem  homines 
manCielcunt  facillime  enim  Gmulq  ii  a principe  ad  bonefliorem  fententiam  tradu 
cani.  Romani £<  Tatiumqaiaduenaefletimperatoremample-xiiuntf^ioinali 


mcmonam  dminis  honori  biiB  profcquiintiir . Qiiis  aute  (fit  (i  &(  victure  populiiiti 
facietss  bclli  «perit.  Et  triumphis  predacji  referti  mitem  dtifcm  8C  iufti  amieu 
inquiete  paccqi  defiderant.  Qtiod  fictiamnuncproriuSferuidi funtfurcntefiii 
ad  bcllumnonnc  melius  fuerita(ior(umeora  impetum  vertere  cfi  habenas  mani 
tenueris  ac  patne  te  omniq;  fabirorum  genti  aduerfus  florentem  6i  prepotentem 
vrbem  beniuoIcntie6C  amicitie  vincuJu  preftarc.  Accedebant  ad  bcc  vt  fertur  5C 
fecunda  Ggna  8(.  ciuium  ftudium  atqi  deGderium  i qui  audita  (cgationc  illum  ire 
rcgnumcpcapcfcere  ad  riucs  bcniuolentia  c.iritatcqjifigcndo  precabantur.  Vbi  ce 
go  rem  probafletidiisimortalibusfacra  faciens  (e  romam  contulit.  Cui  aduenicti 
(enatus  obuiam  p]u{^  fit  mirifico  illius  viri  6i  incredibili  defiderio  idignis  eu  mu] 
Iieres  laudibus  in!cquuntur:{acrificiajn  templis  fiunt- Letitia  6<  gaudio  conplen/ 
tur  omnes  quaC  non  regem  (ed  regnum  potius  vrfcs  fiircepcrit.  Sed  poftea  quS  efi 
in  forum  coftituere.Spurius  vcdliusqui  per  id  temporis  Ibrte  interfuit  decretu 
ciuibus  cxbibuit  omnes  fuffragiu  tulere.  Cum  autem  infignia  imperii  fibi  affe/ 
rentur  ea  feruariTrbeminqiiitdeumcfle  confulcndfiiqui  fibi  regnu  confirmaret 
Augtiribus Igitur  (accrdotibufqiaflumptis Capitolium  afccndit.  IdTarpcid  eo!/ 
lemTunc  Komaniappcliabnt  vbiqai  augaribnsprceratillu  velato  capite  ad  me 
tidicm  vertens.  Ipfe  autem  rettomanens8C  cius  caput  dextra  maiSu  tenens  preca 
tus  eft  Se  contra  quam  longifTimeprcfpcdfu  oculi  ferebant  :quc  ab  diis  irrortalibo 
anlpitiafjgna  ve  mitterentur  circumluftrabatirilcntium  fumum  tanta  in  miiltitu/ 
dine  forum  teneb.aticurdfis  euentfi  otferuantibusSC  de  futuro  fufpcnfis.  Ac  mox 
cum  bone  aues  dcxtregjapparuifletinGgniaei  tradiderunt . Sic  autem  regali  af' 
(iimpta  vcfte  delcendit  Numa  ex  arce  in  multitudinem.  Ture  6^  voces  8<accla' 
matiores  omnium  erant  psrirde  vt  piiffiirum  dii(^  canGamu  regem  fufccpidcnt 
Itaq:  afTutrpto  imperio  Numa  omnium  primum  terccntoium  illorum  turm.is  qui 
bus ad  corporis  ti-te?arr  Kcn  ulus  V&  v tens  celeres  cos  appcllauit  diribluit.Xe^ 
cnim  dignum  putaban  aut  credentibus  minus  credere  aut  non  erede ti bus  itnpe ' 
rare  Secundo  aurem  loco  buis  martifg:  facerdotibas  a Komulo  conGitutistertiu 
ipfe  Komu'i  conffi  tui  t quem  flaminem  quirinalemnomrauit.  Vocabant  (acer 
dotes  antea  confti tutes  flamincsabeisisquicircu  caluaria  funt  pileis  quibus  ad 
tegenda  capita  vtunturquaG  piliamincs  quidam  efient.Vt  tradunt. Tunc  longe 
magi'5  nunc  grcciSnominiboktmis  admixtis  .Etenim  lenas  quibus  reges  indue 
bantur  Lobas  Clenas  cfTe  ait.  Et  qui  iouis  templo  miniftrat pnbefccntcm  pueru 
camillum  dici  ouorrcdogrecorumaliqni  mercurium  ab  ebrequio  camillum  appcl 
larunt  .CubecIMuma  ad  populi  beniuoIentiSgratincpconffituifrctullico  aggredi 
turvrbcmceu  ferrum  ex  dura  & bellicofa  molliore  reddere  atijiuftiorcm.  Qua 
enim  piato  exeftuantemciuitatem  timentemqi  appellat.  Plane  illa  tunc  erat: 
quippe  que  (iati  abinitio  audenti  elalatierequadS  proteruaqiaudatia  eorum  con' 
ftitifiet  audaciflimiGmulS^bellicofilTimjvndiq;  confluentes  illuc  ^migraflent, 
Frequenti  preterea  militia  bellif^cotinuis ad  alimentum  potcntie  incrementucf 
vfaeflet.  Ac  veluti  ex  ca  que  altius  funt  defixa  m-agisipfaagitatione  firmantur 
ex  periculis  inualefccre  inroboraritp  videretur  Gc  autem  elatum  Si  alperum  inge ' 
nio  populu  non  minimi  netj  ignobilis  negotii  effe  ratus  G ad  pacem  traducere  ati^ 
traniTerrepoGet  diuinum  auxiLum  implorauit  (acrificiis  Plurimis£<  ludis  tri 
pudiis  que  Gmul  cum  grauitate  gratam  confuetudinem  benignaq;  voluptatem  ba' 
bentia.  Ipfemct  eelebrauiticonffituitqiregensitq!  dcliniens  animorum  feronta/ 
tem  ac  bellandi  ftudium  . Interdum  etiam  diuinis  quofdam  metris  annfitiauitSf 
vilusnum.inummonftruofbsatrocelq!  clamores  fubigebatdemilTarnifcoru mente 
religione  reddebat.  Quibas  quidem  ex  rebus  potiHiraum  ille  vir  lapien  tic  nome» 


cYa5itiort%  tan«  Rtfcsgpire  corgrefrus  adeptas  eft  nara  qiiemadiasdon  illxad 
iapientiam  ita  fClaiic circa  gubcrhardatnrep.magtia  pars»  timniois  affinitate 
congreflb  Scrtudjorerlabatiir  . Preterea  diator  faftum  exteriorem  8<  raltfi  ab 
«ajpfi  Pitfcagore  lententia  fuprifle.EteniiniIJevidcmr&  aquilam  qrabufdSvoci 
bns  excantans  {iipemeq:  frolantem  dedacensmanfucfacere  fblitu&femnr  aoreiS 
iufcoUcndereidumiri  ojipiis  per  celebritatem  tranGtum  faceret.  Aliac^monftr»  ' 
Fa  einsir.uentaSCresruntiatnr.  Quibus  in  rebus  icripfitTimopbliaCusPitbago 
rair.^j  toere  magnum  qoi  nomine  flagrans  peigeret  eloquiis  bomines  captare  ve/ 
nnftis.  Sed  ^CuIrc  figmentum  dee  velmontane  cuiuiHa  rimpbeamonfccretol^ 
iliiasad  cnmcongrcuQSVtdidhim  eif  SCcomnniacumm&Gs  confbrtia . Plurima 
ex  vaticiniis  in  eas  referebat  quarum  precipne  vnam  8i  infigniter  romanus  vene  ' 
tan  docuit  banC  tacitam  appeilaait.  Quod  viri  videtur  efTcPitbagoream  Ecbc' 
mitbiarc  quam  racitumitatem  SC  miftericra  dicunt  cominifeStis  Gmnt  SC  fconorS 
tis.  QuededcodirmoctaliumGmuIacbrisetiS.  Namalfatnit^Cmilialiintptor 
liis  Pithagore  documentis.  Naro  primum  principium  illa  no$  fenfiii  ne^  pertur/ 
tationifiibicdlum  fed  mentem  inuifibileSCinCTeatamelTecenfeit.  Hic  autem  ro/ 
manos  prohibuit  exilbimare  imaginem  dei  ant  bominis  (peciem  ant  animalis  ba  / 
berc  formam  . Necfuit  apud  eosnc^  pi^net^fidfa  det  prius  Ipecies.  Sedin 
l^rioribus  centum  &C  feptuaginta  anms  templa  quidem  edificabat  facra^  tuguria 
erigebant  Cmulacbru  vero  nullum  corporea  faciebant  perinde  atijme^&selTee 
deterioribus  meliora  aflimilare  nei5  aliter  atqi  intcliigentia  percipi  deus  poffit. 
Sacra  quM  ab  Numa  inftituta  ritum  feneSimoniam^  pitfcagoreyebementer  at ' 
tingunt.  Erant  enim  Gnelan^ineeorumq:  plurima  ex  farina  SC  libo  rebu%vilif 
SmiscompoSta.  Preterca  exterioribus  aliis  coniedluris  enituntur  qui  NumS  pi  ' 
tbagore  familiarem  fujfle  volunt  Quarum  vna  eft  romanos  lue  reip  Pitbagoran< 
afcripCne  Ccuti  Epicarinus  Comicus  quadam  in  oratione  ad  antenorem  tradidit 
vetuftiffimns  quidem  ille  vir  SC  Pitbagoricc  particeps  difcipline-  Alii  vero  dieSt 
oimquatoor  Nnmafiliosbabuifret.  Marhercumvnumexpitbagotefilio  appel 
lauifle.  Ab  illo  autem  S<  emeliorum  familiam  admixtam  patriciis  nominatam  fe 
jon  t Gc  rege  blandiloquio  illms  viri  quod  Emiliajn  vocant  Si  indicendo  gratie  ar  / 
ridente  atij  amplexante . IpG  etiam  audiuimus  rome  e multis  narrantiras  vt  ro  <* 
mar.is  aliquando  oraculo  reddito  deillius  viri  erigenda  apud  feftatuaqni  pruden 
tilTitnus  grecorum  Si  fortiGlmus  extitiftet  duas  in  foro  eneas  imagines  ftatuifte 
Alcibiadis  alterS  vero  Pitbagoresbec  igitur  concreta tioibus  refedtilGma  Si  pro 
lixius  excqui  Si  vtveca  admittere  iuuemlis  eft  pertinatie.Nume  autem  pontificfi 
ordinem  conftitutionemqi  attribuunt  aiunt^  eum  borum  vnum  prrnium  extitiHc 
Vocatos  autem  pontifices  abi  dicunt  quoniam  deos  colunt  potStie  iliosae  omnifi 
dominos  Alii  vero  inquiunt  nomen  efGcftum  e{re'ad  potentum  ^{ligatioflem 
iubete  legulatore  laccrdotes  obire  poteria  Iaera  Si  veto  qd  maioris  tpedimeri  fu 
erit  cnmini  illo  baud  apponente.  Alii  vero  plurimi  quod  in  nominibus  rideri  Ibl^ 
maxime  autumant  atq;  confirmant  ve  nibil  aliud  potiGce%  a pontibus  faciudis 
elTe  vocitatos  ab  {atibbiiTimisSi  vetuftiiTimisfacrificiis  que  ad  pontS  fierent  Hfle 
autem  eamobferuationem^ftrudhiramveluti  abud  quic^exiinotis  patriiqtGi 
eris  fteerdotibus  delegatam . Nefas  enim  S^exccrabile  apud  romanos  exiftitQa 
n lignei  pontis difiblutionem.Connc^bariiraut^Iignisvt  aiunt  pro  diuinoqcM 
di^o  omni  prorius  amoto  fetro  lapideus  enim  pons  diu  poftea  extrudhis  eft  ab 
Emilioqueftore*  Qut etiam ligueumpoft.  Nume  tempora facftum  abfblutum 
dicunt  a Martoi  rege  qui  Nume  ex  filia  nepos  fuit  Maximus  vero  ex  pontiEabuf 
veluri  i terpretis  Si  pr enuntiaturos  quin  Hierophante  potius  ordinS  ^ lacS  triiet 


qui  quidem  rOT  folum  KS  que  publice  fiuntV urat  (Id  8C  priuatim  ramfjcantcsob 
IcruatJmpcdimctoc^  c(bneqiiisIcgittimatranfgrrdiattirdocctq7qi]a  quifpiani  re 
ad  ucncrationem  deorum  autadponulaudam  veniam  indigeret  - Hrat  fiCTacraru 
virginum  cuRos  quas  veftales  appellant . Nam  Numc  ctia  vcRalid  virginu  faccr ' 
dotiamacprorfus  ignis  perpetui  quem  ec  tuetur  6<  cultum  flcbonorcmafcribunt 
fiue  vt  param  incorruptam  ignis  fubftantiaminuiolatis  Item  integrilq;  corpori 
bus  illiacoincndarent  fiucquod  Rcnlc  5<  infecundum  eflet  feite  virginitati  adiu/ 
gerctNetufe  cmm&f  gretia  vbi  perpetuus  feruaturigms  ve  PlutieSi  atbcnis 
ron  virgines  fcd  mulieres  (bJute  tojugio  eiufce  rei  curam  & diligentiam  babent. 
Quod  fi  forte  quandoij  ignis  deficiat  veluti  atbemsanfione  tirranno  (aeram  lu' 
cernam  extincRam  aiunt.  Et  apud  dcipbos  templo  ab  medis  inccnfo  5Crome  tum 
mitndatJci  tum  ciuilis  bellj  temporibus  Gmul  eu  ara  8i  ignis  periit  dicunt  nequa 
quam  decere  ex  altero  igne  accipi  fed  nouum&  peregrinum  ciici  oportere  accert' 
(a  ex  (bleflSma  pura  SCimacuIataAcccnduntg:  maxime  (capbisvafisquefiruun^ 
quidem  a^latere  I(b(celi  triSguIi  recRi  eaqicauata  Rcfpiciuntq:  in  vnum  ex  circum 
ferentia  centrum  Cum  igitur  foli  aduerfa  opponantucita  vt  vndiqiaccCfiradiico 
gantur  conecRantargi  ad  centrum  8<  ip(um  di(ccrnont  aerem  attenuatum  8i  eoru 
que  appofita  fomenta  (unt  leuiflimasardifiimaf^  partes  celeri  ter  accendit  ex  ob 
iedfo  corpus  6<  JcRum  igneum  radio  aiTumme  te.  Itaqmibil  aliud  a facris  virgini' 
tus  quam  inextingnibilem  illum  ignem  aderuari  quidamputSt.  Aliqui  vero  que 
dam  inquiunt  facra  efie  que  aliis  videre  nd  (icet  abdita  ide  quibus  cuecumc^dC  au 
din5<  dicere  fascftincamidi  vita  per(cripta  (iint  Primum  igitur . CcganiamSC 
Bereniam  a Numa  (aeratas  aiunt  deinde  Camiliam&Tarpeiam  poff  caveto  (er-* 
uioabas  duas  numero  lUi  addente  id  in  bcc  vl^  tempera  multi  tudircmcb'cruafie 
His  autem  virginihisannorum  triginta  abrege  caftitas  prc(cripta  cft  Ac  primu 
quidem  decennium  qucfaciunda  fiint  difeunt.  Secundum  vero  que  didiccrcfa/ 
Cliint- Reliquum  autem  decennium  be  alias  cdoccnt. Tum  derrum volenti  pern-it 
ticurpoftid  tempus  &:  nubere  SCad  aliam  vitam  verti  (biuteiam  facerdetio.  Di 
cunturq;baud  multe  banc  licentiam  libe  ter  amplexe  neijis  que  eam  amplexe  fuc 
tint  fecundas  res  contigificlcd  penitcntia  SK  merore  reliquum  vite  tempus agen' 
tes  perbibentur  aJias  & ludeorum  mctumrcgioneinqiiniicere  vt  ad  fcniumSCad 
mortem  vfip  pudicitiam  virgini  tstfcpobfcruer.t.  Illis  autem  magr  os  boncrcsred 
diditquoramiscfi  vt  etiam  viuo  patre  teftamentu  condere  ac  cetera  gerere  (ine 
curatorequeant  queadrrodum&l  triumfiliorummatres.Cum  fa(cibuscurnpro' 
deunt  deducuntur  Et  fi  ca(ai  quen^  inciderint  cum  ad  letum  agitur  necari  eura 
non  licet.  Verum  deicrare  virginem  oportet  fc  non  vitro  fed  forte  non  autem  de' 
dita  opera  Sede  irduflriaobuiamfadbam.  Qui  autem  occurrerit  cum  jp(e  feretro 
vebuntur  moritur . Ati^  aliorum  criminum  C2u(a  puniuntur  virgines  verberibus 
interdum  8i  nudam  pontifex  maximus  que  deliquerit  obtenfb  linteo  in  abditiore 
obfcoriore<$loco  eampledbit  Sed  que  virginitatem  prodiderit  viuaadprtaquS 
coUinara  vocant  defoditur.  Quoquideminloco  {upcrciliumeft  intra  vrbem  terre 
ftre porro  (clteiidensquodlatirorum  ideomate vocatur  turrulus.  Hicftrudaeft 
fubterranea  dorrusfcaud  magra  inquam  e loco  fupcricre  defccnditur.  lacet  inca 
ftratus  ledlnlus&i  lucerna  ardens  primi  tiaqircriim  earum  cue  rccefTarie  funtad 
vidlum  breaesquedi  panis  aqua  ih  vale  lac  SCcIenmquaficaueatipla  demus  ne' 
^meeius  corpus  intereat  que  maxims  expiationibus  dedicata  fit.  Ip(ain  veto  pe 
ne  obnoxiam  feretro  impcfitamSC  exterius  obtcdlam  Iori(^  ligatam  quoncij 
voxqueat  etiam  audiri  per  forum  vebunt . Silentio  adfcedunt  cmnescamq:  fine 
voce  graui  cum  merore  quodam  dcducuet  Neij  aliud  (pedfaculum  borrifcilius  «ft 


■N', 


rCei^alinrndietft  dDjtasireftioremagitor  . Curo  vero  a5  lomin  feretrum  dela'*’ 
tu fueritfolurisaroiniftris viculis {acerdcrfipriceF*  precatus atebana  cncdafiit 

Iati%ad  deos  roanibns  ante  {npplieium  educit  eanrcapite  opertam  conftituittjin 
fcalis in doroicilinro deferentibus.  Deinde iple cum  aliis lacerdotitosauertitnr- 
Curo  autem  illa  deTcenderit  Scfcale  toIItmtorSCroalta  defuper  iniedlatoroodo: 
micilioro  operitur  adeo  vt  is  locus  rcWuoturruIotqualis  fiat . Siquide  que  Iaera 
virginitatem  prodidere  puniuntur  .Verum  dicitur  Nutna  veftc  teirplum  rotun.- 
duro  condidific  vbi  perpetuus  ignis  femaref  . Imitatus  vero  terre  figuram  quafi 
larfocaf^Gtfed  totics  mundi  potius  cuius  medium  Pitfcagorici  putant  ignis  ie 
dem  f<id  larem  vocant  Si  monadem  • Terram  vero  flecjimobilemneg:  in  medio 
globi  poGtam  fed  efle  circum  ignem  in  girum  {ufpenfam  . HccautemSipIaton? 
iam  cum  fenior  elTet  de  terra  fenGffe  aiunt  vt  in  altera  regione  conGfberet  fed  ip  * 
fum  mediam  S<  ab  (blutifilmom  terre  meliori  elcmeto  cuidam  alteri  adiacere  Po 
tifjcesautem  Sipatriosbumandirituscpzercntibosdeclarantab.  JMuroa edocuit 
nibilbuiulmodi  piaculum  ducere  quin  etiam  deos  manes  legittimis  ritibus  vene' 
rarivtqui  eaqaemaximenolbraGincGilcipiant . Ht  eam precipue  quam  libitina 
appellant  buiuimodi  veaeratione  coli  quedeaGt  eorumque  mortuis iulba pre  ^ 
dantur  infpcdltrix  Gnc  prolerpinam  illam  Gue  vt . Romanorum  difertifiimi  arbi 
trantur  Venerem  crediderimus.  Illi  quidem  in  vnam  dei  vira  que  adortum  ofaitsS 
q:  pertinent  fcand  inepte  referentes  Numa  quojj  5<  lugendi  modum  pro  ctatibus 
temporibnf^ftatuitin  puerum  no  Ingeri  trienio  minorem  neq:  etiam  natu  grandi 
orem  plures  roenGs  q:  vixiflet  annos  ad  deqem  vfij  Et  prolixiore  fletu  c ta  tatem  !u 
gere  nullam  .Sed  longifftma  ludius  tempus  eiTemenCiim  decem  quarrdiuSCrror 
tuorum  vxores  viduitatem  fernant.  Que  vero  intra  id  temporis  rupfcrit  vaccam 
pregrantem ex Numc legibus imolat  .Sed  cumalia  plurima  (acerdotisab  .r\Iu' 
ma  iodituta  flint  duo  adbuc  imredium  referam  alterum  faliorum&  fecialium  al 
terum  que  viri  pietatem  maxime  cdendunc  .Enimuero  feciales  quidam  paascu> 
ftodesSC  vt  mea  fert  opinio  abrciplanomen  capientes  ccntroueiGas  verbo  lede** 
tant . Cu  non  permitterent  prius  militare  quam  orr.nis  fpes  iudicii  afcofla  eflet 
Etenim  pacem  greci  vecant  quando  verbo  noui  inter  le  vtentcscontrouerGas  Ibl' 
uuntt . At  romanorum  feciales  Icpe  ad  cos  ibant  qui  iniunam  inferrent  illi%{ua  ' 
debant  vt  fe  be  tiiuole  Si  amici  gererent  .Is  autem  inimice  fefe  Si  pro  voluntate  ge 
rentibus  deos  tedati^  multa  grauiain  eos  eorutre^  patriam  imprecati  niG  iude! 
rem  agredianturGc  eis  bellum  indicebant.  Fecialibus  vero  prohibentibus  aut  mi 
iiDS  comprobantibus  neq?  militi  fas  erat  ncqi  regi  roroar.omm  arma  mouere.  Sed 
ab  bisnecede  erat  initium  belli  pro  uire  princeps  acciperet&tum  demum  com  ' 
muni  comodoiprolpirerct  Fertur  etiam  celticam  illam  calamitatem  vrbi  cotigifle 
ob  bec  Iaera  violata . Barbari  enim  cIuGnos  ofclcdcbant.  Ad  quos  cum  Fabius  am 
bodusin  cadramifluslegatusefletquo  pro  ob^eGGs  federa  iniret  5<ci  ferotius 
rclpofiimfaifTet  ratus  fc  legationis  munere  lam  dcfunclumiuueTiIitcr  ac  temere 
aufiis  ed  pro  cluGnis  armis  Gimptis  barbarorum  bclladGGmum  ad  Gngulare  certa 
me  prouocare . Secunda  igitur  pugna  vuisdC  prodrauitviruSd  fpoliauit  - Qua' 
quidem  re  cognita  mittunt.  Romam  preconem  celte  faEum  accuGintesquod  pre 
terfedera  preter  fidem  preter  indicendi  ordinem  bellum  eis  intulerit.  Tunc  vero 
feciales  Senatui  bominem  illum  celtis  dandfi  diaderent  refugit  ad  plebem  Fabius 
VGifip  populi  fauoreiudicium6C  repulit  £<eaaGt.  Paulo  autem  pod  adorC  celte 
totam  vrbem  preter  Capitolium  in  predam  verterunt  att^  vadarunt?  Verum  bec 
in  Camilli  vita  diligetius  tranata  {iint , Salios  autc  ficerdotes  ex  buiuGnodi  caQ 
lacSditutQsdicituraBnamiamocdaaum  regnante  Kuma  morbos  pediferitalia 


sccupans.  Romam quoqj  inuaTcrat.  Mcrcntitusvcrocun^istraJitiir . Pfcum 
encam  e cclo  dctapram  in  Numc  manus  deridiffc  ineam  autem  imrabilia  quedam 
dixiffcregem  rpcx  Egena  mufifqjaudtiTe  Pictam  enim  in  vrbisfalutem  rrifTam 
oportercqseaafleruaccaliisvndceim  ad  illius  figuram  magnitodinfqi  8^  formS 
effertis  quo  dubiumobfimilitudiucm  (it  ccicfiis  illius  adipifccndc  Perterea  opus 
ede  carneis  locum  cum  5C  que  circum  locum  prata  futitr?crarc  quo  frequenter  ad 
fiiumcongrefiumvcniSt.  Fontem  vero  qui  locum  rigat  facris  virginibus  vcftalibo 
eonftituercquo  inde  aquam  quo  ttidie  fnmmentcs  inundcnt  atej  afpergant  templi 
aditum  bis  igitur  teftimonium  attuIilTc  dicunt  pcftem  ipramqiic  continuo  cefla 
ucrit  .Pictam  autem  cx  cius  autoritateatqi  imperio  effingere  artifices  cnmcer' 
taflent  diffidentibusac  de(pcrantibus  ceteris  V’eninuin  Mamurium  cxfumtnis 
vnum  opificibus  v%  adeo  fimilitudincm  cffinxifle  flruxifleq:  omnisfimiles  vt  ne/ 
qs  .Numa  iamipfedignorcrret.  Harumautemcuflodesacminiftrosconftitmflc 
dicitur  faiiosfacerdotes.  Salii  vcro  vocat:  funt  non  vt  quidam  fabniantura  viro. 
Samothrace  feu.Man  tineo  (alio  nomine  gfaltationS  quem  armis  dicitur  edocu/ 
eritifed  abipfb  potius  tnpudio  (altat  orimquod  vehementius  robu(fm((f  pcrvrbe 
euntes  (ubfaltauticumad  meniem  Martium  facras  Pictas  fufcipiant  induti  puni 
ceis  tunicisieneis  balteis  Ia tif^  (iiccmti  eneas  capitum  galeas  portStes-paruisgla 
diis  arma  puliantcs- Reliquum  ver-o  (altationiS  pedum  eft  opus.  Mouentur  cnim 
pjaaiter  conuerfiones  ac  mutationes  in  celeri  S<  crebro  numero  robufte  8<leuitee 
reddentes.EaS  autem.  Pictas  ancilia  propter  figuram  vocant.  Circulus  enim  non 
eftinecj  veluti  Pleta  circumferentiam  reddit  :icd  cxciflaram  habet  linee,  bielitoj 
dis  CUIUS  apices  curuatoram  habentes  der fita te  in(c  conuerfe  figuram  ancilis 
faciunt.  Aut  propter  aconaideftcubitem.ad  c,uem  circumferuntur .bdee cnim  Io 
bas  inquit  cupiens  nomen  a greco  deducere.  PcfTet  etiam  priiruni  hoc  cognomen 
abeo  vel  motu  vel  impetu  defcenderequi  srecbatem  ideft  fuperne  fartus  fit  .•  fiue 
abrgrotantium  curatione;  que  a cefis  dicitur  aut  ab  Atichimonlifeos  boc  eft  Gcci'' 
tatum  (bliitionc  Preterea  a tnftium amotione  quam.  Anafcbefin  vocant :Ex  quo 
caftorum8<pollucem.  Anacasatbcmcnles  appcllantifiquidem  in  grcciim  cloquifi 
deducendumCt.Mamurioautemartisillius  fue  merccdemfuifTc  perhibent  me/ 
motiamquSdam  per  falicrum  carmen  fimul  cum  pirrichii  modulo  abroIutam.Alii 
Veturium  Mamurium  qui  canebatur  fuifie  aiunt.  Alii  vero  veterem  memonam 
Sed  poftcaquam  facerdotia  inffituifiet  regiam iuxtateplum  vefte  condidit  Vbi 
maiore  temporis  partem  morabaturJautfacris  indu!gcns:aut  facerdotes  docens 
aut  alicui  rerum  diuinarurofpecalationi  apud  eos  vacans  Domum  habuit  alteram 
ad  collem  quinnalem  cuius  etiam  nunc  locum  cfterdunt . In  profertis  autem  SC 
omnnoin  facerdotumfeftisipcr  vrbem  precones  precedebatiqui  vt quiefeerent 
Si  ab  operibus  defifferent  lubebat.  Quemadmodum  enim  Pithagoricos  dicunt  no 
Gnere  homines  per  tranficum  adorare  deos  immortales  illofcf  orare  fcd  cotiuuoex 
ipfa  domo  mete  adid  paratos  pergere. Ita  & Numa decere  ciues  cxiftimauitneij 
audire  quici$  rerum  diuicarumi  neg:  afpicere  per  defidiam  atep  negligcntiam  :fed 
vacare  a ceteris  oportere;  mentemg;  adhibere.  Perinde  vt  rciad  pietatem  maxie 
acdcni^  crepitibus  ftrepitibusgemitihu^cjSCqueq!  huiarmodmtcefianosvulg^ 
riumij  artium  labores  confequuntur  vias  vacuas  cerimoniis  preftare . Quorum  ve 
ftigium  quoddain  in  hanc  vfcp  diem  Gruantescum  imperator  circa  auguria  (acri" 
fieia  ve  ver(etur  clamant  hoc  age  Que  vox  quot  quot  rei  interfuerint  8C  conuertit 
parat.  Erat  autem  multa  illius  precepta  Pitbagoricis  documentis  ^fimillima 
Quemadmodum  enim  monebant  illi  fiiper.  Choenice  fedendum  non  efle  meq;  igne 
gladio  fodiendam  ne<^  peregre  profidlcetibus  retrourttendu  1 5i  fupcris  imparia 


Iv,- 


fjcarc  Jinferis  v«®  pana  QttJVnm  fenfunj  per  Gngtila  waTtituefira  oecultatant.  It* 
qaedam  Natus  patria  jnftitutaarcfcanam  rationem  fcafceut.VeJatidiisLbandam 
non  efie  ex  vitibus  non  putatis. -ne^  laetificandum  Gnefarira  ■ Et  cum  adorant  in 
orbem  fefe  vertere  oportere  ideinde  verofedere.  Ac  prima  quidem  duo  videntur 
manfuetudinem  edocere  :qaaG  ea  pietatis  pars  Ct . Adorantium  vero  illa  vertigo 
ad  mundani  circuitus  Gmilitndincm  Gt.  Videri  autem  magis  poITct  is  qtii  adorat 
quoniam  afpedlantibus  templis  adorientem  aduerfatnr  ortus  ric  mutare  leipftm 
&ad  deum  concertere  orbem  facens&ablblutam  precem  vtnnij  coniurgens.Ni 
fi  tr  edius  fidius  egiptiis  rotis  mutatio  babitusSC  Cerificat  tuiufeodi  aliqd  do-* 
cec^remGmilein  quaGnibil  ex  bumanis  rebus  ifabileSC  firmum  Gt.  Sed  vteii^ 
vertat  deus  reuoluatc^vitamnoftram  id  iocunde  ac  libenter  admitti  conueniat . 
Sedere  autem  cumadorariraurpiciuni  efTe  dicunt  quo  & ratas  preces  SC in  borus 
perfcueranriani  fore  Cgnificatur  Aiunt  5<  adfcionum  diuifionem  quict?  efle  Quafi 
Igitur  priori  adfioni  Gne  impoGto  (edendum  £t  apud  eos  quo  alterius  rurGim  ineS 
de  ab  illis  furcmatur  initium.  PoteftS^  fcocquo^  cum  bis  que  diximus  conduc 
re  afitiefaciente  nos  legumlatore  non  eG!e  deum  interpellandum  in  ocoipatione 
negligenria  cum  tempus  efl  nobis  d<ocioGGimus.  Ex  buiulmodi  vero  inditu/ 

tione  m rem  diuinam  adeo  vrbs  ad  manliietudinem  SC  quiete  redadfa  ed  Si  ita  Nu 
me  VI  admirata  vt  Si  abfurdos  ac  per  id  fabalis  ^ GmiHimos  rumores  admitteret 
exidimarcti$mbi(eirene<$  ab  ratione  alienum  ne<$  quod  vbx  ille  vellet  minus  fie 
ri  polTet.Itac^vtaiunt  cum  nonnullos  ciuisNuma  ad  conuiuium  inuitairetvafa^ 
abiecda  cenam  admodum  vilem  ac  plebeiamappoluidetiam  illis  cenare  incipi^/ 
tibus  vbi  fermonem  iniecilTet  vt  ea  dea  cui  iple  congrederetur  ad  le  venerit  fubito 
domum  precioGs  referdfam  poculis  & menlas  omnifariam  cblbniis  apparatui^ 
magnifico  plenas  oftendifle.  Verum  omnem  id  ad  furditatem  excedit  quod  de  c5 
greffu  cum  loue  tradunt.FabuIantur  cnimin  Auentinum  collem  cum  neqiadbnc 
vrbispars  cfietne<i  bafcitarctfed  largos  fontes  opacai^sarbuGa  in  fe  baberct  duof 
demones  picum  famurre^  incedere  ques  alias  quidem  Satirorum  ritanuiruegene/ 
risquisaffimilet  IVIcdicamirumaatem  viS<diainisi  rebusmagiccacrimoniedi 
cuntur  eodem  modoitaliammctientesperagrare-Vt  iiquosgrece  Ideos  dadilof 
appellant.  Kos  inquiunt  ab  Numa  captos  qui  vino  SCmclIc  fontem  ex  quo  bibere 
confueuerane  temporarat . Captos  vero  in  multas  verti  Ipecics  fuairg:  naturam  ex 
uere  Si  monftruolas  formas  viluc®  terribiles  pretendere.  Sed  podea  quam  tenaci 
m cuitabilK^uifecomprcbenlbsrenlececumalia  futura  multa  predixifle  tumeam 
fulmifiura  ludratione  cdocuifle  que  inbanc  v%tcropcdatemperceFasfit&cri/ 
nes  menides  pidiculos  quidam  autem  dicunt  non  eos  demor  eS  ludration^  edo 
cuiflefed  ab  illis  arte  magica  louem  acceifitum.Quare  iratum  deum  Nume  impe 
raffc  oportere  ludrationem  capitibus  ficri.  Cum  vero  Numalubdidiflct  ceparum 
louem  dixiffe  fcominum  Cum  Numa  rurfiis  inuertens  precepti  acertitatem  inter 
rogaret  capjlljs.Relpondifle  Ionem  animatis. Et  tunc  Nuiram  fidiculis  trenidi 
busintuIiHe-Ee  ber  dicere  ab  Egeria  ededfumatqi  deum  cnidempodea  pileos 
£bi  fadlus  edet  boc  ed  propitius  abide  6i  locum  ab  illo  Elitium  appellatum  Si  Gc 
expiationem  eHeconlummatam  . Hec  igitur  fatulolaplcnaq:  ridiculis odendunt 
qua  illius  tempedatis  bcmines  menteq:  quag;  veneratione  quam  fcilicct  confuc  / 
tudo  eis  indiderat  diuinitatemprofequerertur.  Ipilim  vero  Numam  adeo  dioina 
in  re  (pes  (iias  coIlocaGe  perbibent  vt  cum  aliquando  Gbi  de  bodinm  aduentu  atc$ 
incurfu  nuntiatum  eflet  (utrideret  diceretij.  At  ego  lacrifico  primum  autem  fe  ' 
runt  Si  fidei  Si  termini  templum  codidide-  Ac  fidem  iufurandum  demon(tca^ 
tomaiusmaximumquo  etiam  nuncvxuntur,  Termino  vero  qui  meta  quedam  ed 


SC  pubtjccSC  priuatim2da5i-oi-fi  conFiniaricrifiC.int  animanti.»  Kt  iciiuinf  qnida 
Nam  apud  veteres  incrutncnttim  fuerat  Numc  facrificiiitn  quippe  qui  fapjcntjiTi 
me  docuillct  dcfcre  terminalem  deum  nece  purum  efTe  vtpotc  qui  pacis  curtos  8C 
iufticietcftisfit- Videtur  SCoiTjiinobic  rexrorranum  folimi  tern-inauiflccu  Ro/ 
mulus  noIuiiTet  menrurampropni  agri  fateri  alirm  ablaiioncm  Suas  enim  vinciri 
vires  fi  terminum obfcruaiTct.Sm  minus  obrtruanetfciniuric  argui.  At  ncqjlatu 
loli  vrbi  fuerat  ab  initio  niaioremq:  eius  partem  arn.is  fibi  Komulus  compararat 
Et  id  omne  Numaiisduibusqui  panpencprcircrrnturdirtribuit  qiio5<cgefta/ 
temqueinferendciniuriccaulafit  tolleret  ac  populum  ipfum  ad  agricultura  ver/ 
teret.  Sic  enim  is  vna  cumlblomanlucficret.  Nam  nibil  ex  omnibus  ftudiisacrc 
adeo  pacis  celeremcp  amorem  cffccit-'vtvitaruflica.  Vbi  & bellice  audentic  ad  de 
fendSdS  tuendarrqi  rem  propriam  robur  perdurat  iSC  adeft  8<  per  iniurticiamcupi 
ditatcrr.c^  pluris  aficqucndi  relblutio  excilTaert.Qiiamobrcm  cum  &C  agricuIturS 
Numaficuti  pacisPbiltruminmircuiffct  ciuibus-'mag3rq!  vt  morumquam  vtdiui 
tiarum;cffcdiric:ni  eam  artem  adarranctfin  partesagru  omnem  diuifitrquas  Pa^ 
gosapppellauit  Et  Cgiliatim  cui  obreruarcnt;quiq:  circumirent  rtatuitunterdnm 
quoi5  ipfeinf{3C(rtans&C  ex  operibus  ciuium  mores  conicertans  alios  ad  Honores 
Swlecreta  ccnfiliapromouebat.  Inertes  vero  & negligentes  vituperans  SCabiiciens 
caftigafcatiatg:  inftituebat.  Ex  alus  aute  cius  inrtitutis  multitudinis  pro  opificiis 
diflributio  maxime  in  admiratione  Habetur  Na  cum  ciuitas  duobuS  ex  populis  vt 
diclumeft  ccnrtare  viderctuciquindiuifa  potiusforerac  nullo  pacibo  vnaeflevel' 
Ictmeq;  fieri  polTet  vt  fsertio  fimultafq;  deleretur  iTcdof^ufioncs  afUduas&lpattiu 
contentiones  pateretur ;cum  animo  Iccum.  Numa  vcrlartet  fo’crcHoirincsea  coc/ 
pora  que  diuerfa  natura  dura  fune  perfringendo  Si  diuidendo  comtr-ifccre! 
quippe  que  ex  parilitate  conueniat.illaintcrlc  magis  ftatuit  in  partes  plurcscun/ 
ortam  multitudinem  refcindcre.vt  exis  in  alias  contentiones  cum  inieciifletpriorc 
8<  magnam  ill.im  rmir.oresdilTemira  tam  peritus  tolleret.  Fuic  autem  partibus 
ca  diftribuiio  Tibicinum  aurificuir.i  ArcbitcdforumTincrtorum  Cerdonum  Cori 
anorum  Fabrorum  Figulorum.  Reliquas  vero  artes  fimul  colligens  vnumiprurn 
ex  omnibus  corpus  reddidit!  focie  tates  AkCOnuc  tus  ac  deorum  Ixinorcs  cuilibet  ge 
reriprodignitatcimparticrs:  tum  pniru  illud arrouitcxvrbc  dici  Haberiq:  alios 
Sabinos  alios  Romanos  S<  illostacii;bo"ce  Romuli  ciues.Itaq;  cadiuifio  fuitppul 
cHraquedam  omniuminter  fefi’Compofitio  atq:  corrixtio  laudatur  etiam  ex  eius  I 
ftitutis  emendatio  cius  legisquap.itribus  filios  vcr.dere  permittebatur;  illos  exci 
piensqm  vxoresduxifient  fi  patre  approbante  iubcrtcqinuptiefacrtccrtcnt.Gra/ 
ue  nangiSv  iniquum  exiftimauit  eam  iruliere  feruo  congredi;  que  vt  libero  tiup^ 
ta  efilet.Preterea  cekrtmm  rerum  ftud:u'  Numa  attigitncq;  acriter ineij omnino 
imperite  Nam  Romulo  regnan te  pre ter  6<rationem&;  ordinem  rrerfibasvteban 
tur  .-alios  quidem  neq;  dierum  vigintialiosquinqiS^  triginta  alios  vero  pluriu  fup 
putantes.  Lune  autem  IbJil^inequalitatis  condi  tior  em  habebant  nullam  ftd  vnfi 
dum  taxat  obleraabantivt  dies  tercentos  ac  fexaginta  annus  cotireretNumavero 
inequalitatisviciflitudinemdierum  vndecim  fieri  colligens;  vt  lunans  tercentos 
quinquagintaquatuor  baberct  dies'  Solans  vero  tercentos  fexagintaquinqi  vnde» 
cim  Hofcc  dies  duplicans  adiecit  ad  annum  in  mele  Februario  Embiimum  Hoc  elV 
inter  Calarem  quem  Mercedinum  Romani  vocant.  Eratqs  dierum  duorum  ac  vi 
gintJ.  At<5  quidem  quam  isadbibuit  inequalitaiis  medela  ca  tunc  fuit  qiie  maio/- 
ribus  olim  curationibus  indigeret . Mutauit  8(  irenfium  ordinem . IVlartiuSCninr 
aui  primns  erat  tertium  fecit. 'primum  autem  lanuarium  quierat  vndecimusfub 
Romulo;duodeejmus  vero  5C  vltimus  Februarius  quo  nunc  fecudo  vtutur  Multi 


etiam  luctqtii.inosfcofte  menfes  additos  a Numa  inqaiutlariuanam  at^Fefcra 
arium.  Ab  initio  enim  decem  menCum  in  vfli  antium  extitiilt.  Veluti  quidam  ex 
batbaris  trium.  £x g-rec^s autem  quatuor  Arcbadesieuacannanes menComanno 
funt  vG.Egiptiismcnftruus  annus  fuit  deinde  mcnGu  quatuor  vt  aiunt  quarequi 
vel  nuperrime  eam  rcgionemincoluerint  vetuihfEmi  videntur  ciJeannorumqiin  ^ 
credibili  multitudine  in  familiarum  dedudlionibus  differunt  quippe  qui  meofes  itt 
numerum  annorum  collocent-  Quod  autem  remam  menfes  decem  in  acinum  ordi  ' 
narifit  &C  non  duodecim  conjectaram  affert  vltimi  appellatio.  Eum  enim  Decem/ 
brem  etiam  nunc  vocant.  Quod  autem  Martius  primus  in  ordine  vocata  turobfcB 
rum  non  eft.  Nam  quin  tum  ab  illo  quintilemfextumfextileai  nominabant  ac  reli' 
quos  deinceps  Gngulos  eodem  modo.  Nam  lanuario  Februatio^  ante  Mattium  po 
Ctis  contingebat  ante  dictum  mcnlem  quintilem  nominari  &C  ieptimum  numerari 
Pretereavero  non  erat  a ratione  alienum  Martium  qui  marti  Romulo  (aeratus  Gt 
primum  nominari  SecundiS  vero  Aprilem  quod  a Pbroditisideft  Veneris  babeat 
congnomentum . Quo  mente  8<  dee  Gerificant  Et  ad  Calendas  mulieres  Mirto  co 
ronatelauant.  Quidam  vero  non  ex  Appbordite  nominatum  Aprilem  dicunt  ••(ed 
quemadmodum  Hmplex  (e  nomen  babet  Aprilem  m^(em  vocatum^quoniam  verna 
temperie  arridente  plantarum  aperiantur  germina  Maium  quidem  a maia  vocant 
Eft  enim  Mercurio  Gcer  lunium  vero  ab  anni  tepore. Sunt  etiam  quibofccab  eta' 
te  maiore  $i  iuniore  cognominatos  dicant.Reliquos  autem  figillatim  ab  ordine  qfi 
rumerStesnominauere.  Quintilem  Sextilem  Septembre  Octobre  Nouembre 
Decembre.  Poftea  quintilis  a ceGre  qui  Pompeiu  fiipcrauitlulius.  Sextilis  vero 
ab  eo  qui  Auguftas  cognominatus  fecundus  iroperauit  nomfatuscft  Reliquisaut 
deinceps  duos.  Domitianus  (ms  fibi  cognomentis  aiciuit  neqt  id  diu  (ed  qui  rurfu 
illoiugulatofua  refupferunt  nomina.  Itacj  alter  September  altor  October  appel  ' 
lantut.SoIi  poftremi  duo  appellationem  ab  ordire  Geuti  ab  ini  tiobabuere  (eruaue> 
runt.Qui  vero  a Numa  additi  mutati  ve  (imt  Februarius  quidem  veluti  lultratio 
nis  expiationi!^  menCs  quida  fit  Etenim  ipla  dictio  fcoc  proprie  fignificat.  Aeno' 
no  tunc  GcrificSt  germine  Lupercaliorum  celebritate  que  plurimum  laftratioi 
eft  proxima  peragant.  Januarius  autem  qm  primus  eftabiano  dicitur  .Martium 
veroquifi  a martecognominatusfiteoeprima  fede  mutauit  Numa  vt  arbitror  q 
niam  in  omnibus  vellet  rem  vrbanam  bellice  in  bonore  preferri . Janus  emm  apud 
vetuftiffimos  illos  Gue  genius  fiue  rex  fuent  dicitur  ferum  SCfilucftrem  cultum  in 
vrbanum  ciuilemc^  mutafle  proindecj  ipfum  bifrontf  fingunt  tan^  alteram  ex  al  / 
tera£^  formS  dilpofitionemgi  reddiderit.  E(f  SCeius  templum  Rome  duabus  pot 
tisquod  belli  ianuam  vocat. Legitimum  enim  eftipfiim  aperiri  cum  bellum  fit  -In 
pace  autem  claucii  Quod  certe  difficile  aut  etiam  raro  fadlum  cum  aliquo  bello  fem 
per  imperium  fulpefiim  teneatur  Nam  cum  propter  eius  magnitudinem  barbaris 
nationibus  vnditp  circumfufam  ac  feptum  effet  is  repugnare  cogebatur  veru  tamS 
AuguUo  ceGre  imperante  poft  Antonii  profligatione  clau fu  eft  SC ante. M' Atti' 
Iio  ^.L. Malio  confiilibus  baud  multum  temporis. Deinde  continuoingruerteir' 
rumpente^  bello  apertum  efb.  AtNuma  regene^  illum  diem  apertum  vifiim 
tris  quadraginta  annos  continuos  claufum  manficiv%adeo  bellicasres  vndiq^ 
prorfusabfJulit  amouitperdidit.Nonenim  romanomm  populus  modo  regis  iuffi' 
aa5(modefJiaadtnan(uetudinemac  pansamorem  tradueSus  eft.  Verum  etiSvr 
bes  vicinas  quafi  aliqua  inde  fe  aura  Glubriue  (piri  tu  ferente  mutationis  principia 
cepit  8i  in  omnes  defiderium  influxit  tranquille  pacateq:  viuendi  SC  colende  certe 
£<  nurriedorum  in  quiete  pignorum  venerandorumq;  deorum . Feffiuitates  autem 
Si  conuiuia  Si  eoru  qui  fecure  fe  inuice  adireuc  mixtix^  vecfarentur  boljsitalitates 


ae tcnignc  exccptiores  italiani  tcnctartt . Pcrirc?p  atq;c  fonte  Mime  fapicnticiH 
ctnnGsboneftaiuftaijmllucrcnt  Si  illms animi  fercritas ? vrmcvfbs  ciifrimdcretcr 
Quapropter  5<fijpcrIationcs  poeticas  ad  cins  flatum  temporis  ccflifTe  dicunt  Hic 
callentis  opus  bumorq:  domantis  Arachnes.  Enfes  ancipi t es  baftaqi  longior  . crea 
iam  nufquam  {Iipercft  tuba  ducere  Ibinftos  . Non  ipfi  placidos  palpebra  toHitur . 
Nam  neq;  bellum  r.cq  feditio  neq  tumultus  rege.  Numa  in  rcp^fuiflc  traditur  at 
ncq.  Aduerfuscu  vlJe  vel  inimici tie  vel  inuidiafcaobrcpnadj  cupiditatem  infidie 
vitorum  vc  conlpiratio.  Sed fiue  deorum  metus  qui  viri  curam  babere  viderentur 
fiue  virtutis  verecundia  Cue  diurna  fotunaqueda  omni  vicio  ilhbatSq  piiramqbo 
mines  vitam  fub  illo  feruans  perfpicuum  exemplum  cdiditi  atq  coni  eduram  pia  > 
tonice  illius  voc.s  quS  ille  non  pariio  temporis  curriculo  iumor  de  rep-  emittere  au 
flis  eft . V nam  malorum  quietcmq  efle  folutionemq  hominibus  fi  ex  diuma  quadi 
(brte  philofopbo  animo  regia  poteftasconiungaturiquc  virtutem  vitii  vidricefu' 
perioremqconftituat  Sapiens  enim  ipfc  profedo  beatus  eft  ibcati  etiam  illi  funt 
qui  verba  ex  ore  lapientis  proUuentia  audiunt.  Fere  enim  neq  vlla  vifibincqmi/ 
nusaduerfus  multitudinem  opus  eft.  Ipfi  etiam  manifefto  I exemplo  SC  in  clara  vi 
ta  principis  virtutem  intuentesSC  vitro  continentieaclapicnticftudent=8C  cu 
ftitia  SC 'moderatione  ad  'probatam  ac  beatam  vitam  amice  inter  fefe  ac  cocorditer 
conformantur.  Vbi  totius  pugne  auxiliiq  pulcbernmus  finis  eft  latq  is  omniu  au  / 
guftifTimns  cfti  qui  banc  vitam  Si  bunc  effedum  fubditis  inlcrere  quiucrit.  Hec 
igitur  Numa  longe  melius  quam  alms  quilq  videtur  conlpexifie.  Quos  autem  fili 
osisbabueritiquafqvxoresduxent  diflcniiunt rerum  geftarumfcriptores-AIir 
nanq  neq  aliam  cum  vxoremq  Tatiam  accepifie  ncq  alterum  filmmprctervnam 
fjliam  Pompiliam  babuifle  dicunt.  Alii  preter  banc  filios  qua  tuor  ei  afcnbunt.  Po 
ponem  pinum  Calpum  Mamercum, Quorum  quemlibet  fucceffioncmfamilicbo' 
neftiq generis rcliquifTe  FluxiflenSqa  Pomponepomponiosa  pino  vcropinarios 
aCalpo  vero  Calpburnios  a Mamerco  autem  mamertios  quos  ob  banc  rem  re ' 
ges  cognominatos  efte.  Tertii  aut  em  fiirt  qui  bos  reprehendant  vtpotc.quosfatri 
liisgratificatosinquiuntS<bisno  nata  fucceflionis  ab  Numa  infignia  a^idifTep» 
piliamvero  ro  ex  Tatia  ratam  fed  ex  altera  vxore  Lucretia  quamno.ptiuaTosfcd 
iam  rex  duxerat.  Om.nes  autem  confentiunt  Ponpiliam  Martio  nuptam  M^tiuS' 
vero  exilio  Martio  natuscft  quiNumam  ad  regnum  fufcipicndum  indq.5utEtcm 
fecum  vna  migrauit  Komam^  ordine fenatorio  ornatus  eft.  Ac  poft obitum  Nu' 
me  cum  I regni  difeeptationem  cu  boftilio  veniflet  fuperatus  le  vita  priuauit  Ems 
vero  filius  Martius  cui  pompilia  nupta  cratKome  commoratus  Martium  Ancft 
genuit  qui  poft  Tullum  Hoftiliumregnauit.Hoc  vt  fertur  quinquennium  relido- 
diem  obiit  Numa  non  celeri  neq  repentino  obitu  (cdrenfim  ienisacleni  deficicr.S' 
morbo  vtfcripfit  Pi!b  obiit  autem  non  longe  odogenario  maior.  Oftenderunt& 
fcpultura  vite  eius  defideriumnam  tum  (otii  5C  amici.  PI.  populi  publicis  fimalco 
curfibos&  coronis  ad  inferias  conuenere  tum  patritii  ledum  {uftulerunttuni  de 
orum  immortalium  (acerdotesS^  prefentes  fuere  & deduxerunt  tum  deniqreliq 
turba  mixtis  feminis  ac  pueris  non  vt  regis  lenioris  exequiisafiftcntes  veluti  ex 
cariflimis  aliquem  quemi  etatis  Hore  defiderannt  finguli  Icpeliflent  cum  eiulatu 
Si  fletibus  funt  fecuti.  At  qui  cadaucr  igni  baud  dedere  quoniam  is  cauiftec  vt  di ' 
citur.  Sed  duabus  arcis  lapideis  fadis  eum  fub  ianiculo  condidere  quarum  altera 
babebatcorpusaltera  libros lacrosquosipfelcripferatqucmadmodu  tabulas greci 
legum  conditores  conliierunt.  Cum  autem  adbiic  vmus  facerdotesque  fcripftrat 
edocuifletSCeisbabituraomnium  mcntcmqimpreflifletiuflitlacros  Iibrosccm 
corpore  l^eliti  quafi  no  rede  in  animis  litteris  arbana  ferrent , Quaquidc  fentetia 


sitiEt  neg:  Pitfcagoricos  titterisfommentatia  preceptagj  mandare  fed  ipCirom  me 
iBoria  atgi  difciplinam  GuercriptisdigmsvihsirerereCunK^eorum  traditio  pre 
ceptoramqne  in  geometria  ambigua  fecretag:  dicuntur  cuipia  indigno  edita  eHef 
portendere  Ggnihca  reg:  dicebant  vt  magno  quadam  5<  communi  malo  ac  pemititf' 
numen  admifrum  (cclusatig  impietatem  vlcifceretur.  Itaq:  magna  is  venia  danda 
eft  qui  eodem  temcore.  Pitbagore  Nuroaroin  tanta  reru  GmiGtudinecongeftuin 
efle  contemnant  Antias  autem  tradit  duodecim  IibroS  de  iure  pontificio  duodeci 
vero  alios  grecos  de  difciplina  lapientic  in  arcam  repoGtos  clTe  Cum  autem  quadri 
genti  fere  anni  prcteriiTent.  P.  Cornelio  Si  M . Be^o  con  Gilibus  magno  imtriurn'; 
fadlo  impetu  tumulog  diruto  arcas  vi  inundationis  excuHaS  decidentibulg  oper  ^ 
culis  alteram  quidem  vifam  inanem  prorGisine^  partem  vllamneij  reliquias  corf 
poris  fcabuifle  In  altera  vero  cum  libri  inueti  eflent  eos  legifle  dicitur  Petilius  qui 
per  id  temporis  pretor  erat.  Adfenatumgrctnlifle  no  videri  Gbinei^  fasnegpia 
vt  que  in  libris  fcriptaelTent  audirentur  a multitudine.' Proiridegi  delatos  illos  in  ^ 
comitium  igni  tradidifle.  Nempe  iuftos  omnis  ac  probos  viros  maior  inde  poft  obi 
cum  laus  fequitur.Inuidia  nant^  non  diu  Giperlbeseft.  Anteplerol^  etiam  ea  in  te 
rit.  Preterea  illius  gloriam  tegum  pofterioru  calamitates  clariore  illulbriorcmij 
fecere.  Nam  cum  qumij  poft  illum  regnauerint  poftremus  ex  imperio  excidens  iu 
exilio  cenfenuit . E reliquis  vero  quatitor  nemo  natnr^i  morte  defunclus  eft . Sed 
tres infidiiscircamuenti  necati  GintiHoftiliusvero  Tullus  qui  NumefucceiTitin 
r^numde  plurima  ex  illius  bonelfis  facinoribus  inprimil^  ac  potiHimum  pieta  >' 
tem  in  deos  irriGpnibus  6i  contumeliis  inleAatnS  vti  rem  inertem  muliebrem  ci 
nes  ad  bellum  vertit . Ne^  ipfe  igitur  audacibobifee  ac  Gultis  facinoribus  inlbirit 
fed  graui  &C  vano  morbo  mutata  mente  in  deorum  metum  atg  religionem  conuee? 
fus  eft  que- nulla  tamen  Gmilitudine  ad  Numepietatem  accederet.  Qmnctiam 
ea  magis  alies  buioGnodi  morbo  inficit  quod  fulmine  i<Aus  conflagrauit  vt  fretur 


ED  POSTEA  ^nume&  ligurpvitam  cxppGiimus 
1 bircein  medio  poGtisS<G  difficile  opus  Gt  non  tarr.^pigu 
erit  iplbrumdifteretias  colligere.  Nam  que  is  communia 
paria^  fun  t cx  ipCs  rebus  apparent.  Veluti  virorum. con 
tinftiapietasciuilitasdilcipITavt  vtenj Titium  vru lega 
condendarum  a diis  Gimplerit . Quibus  autem  priuatim 
tonis  vtercj  preftiterit  pri  mu  Numa  quidem  accepit  ini 
perium  Ligurgus  vero  tradidit.  Et  alter  cepit  id  tausJ 
petens  Alter  cum  poGideretreftituit.  Ac  Numam  quidem  expriuato  Si  perigri' 
no  dominum  alii  Gbi  conftituere.  At  Ligurgus  ex  rege  fefppriuatumfccit-Palcb 
rum  eft  certe  regnum  Gbi  iufticia  comparaffe  pulcbrum  eft  etiam  iuftidam  regno 
pretuIiHe  Virtus  enim  ilinftrem  adeo  illum  reddidit  vt  dignus  imperio  babitus  Ct 
Hunc  vero  ita  magnum  effecit  vt  imperium  contemferit  Quod  autem  fecudum  eft 
quoniam  quemadmodum  armonici  Liras  fblent  LigurgnsdilTolutumf^delicus 
deditam  (partam  intendit  Numa  vero  2^ome  vebementiam  intcntionerr.qire' 
miGt  difficultas  quidem  opensLigurgo  additur  No  enim  tboraces  exuere  enfela 
deponere  ciuibus  Giadebat  fed  aurum  argentumcjdimittere  Et  ftrata  precioui 
ac  menfes  eiicerc  .Ne^  a bellis  celebritatum  fecrificiorumij  caufe  dcGftere  fed  ce^ 
nis  compotationibu%  omiGrs  in  armis  Si  paleftris  laborari  8i  exeeeri.  Quapropter 
gratia£<  veneratione  quadam  alteromniafuadendo  perfecit  Alter  autem  inter  pe 
nc  ulaate^icflus  vix  obtinuit.  Atq;  manliieta  benignatgmufe  Nume  qui  ad  pacem 
Si  lufticil  ciucs  ex  i nt€perltibo  Si  feruidis  traduxit  ac  Icniuit.  Si  vero  de  macipiis 


dicitur  irter  Ligurgi  inftituta  quisponcre  noPfocpitfcui/nrrDm illud  qaidcm  5< 
iniqHifTimuni  facinus  longe  Nurram  prudcntiorcni  Bi  humaniorem  If  gumlatorS 
extitiiTe  dicemus  qui  dum  ctiammanifcrtefcrooscurtihensfimulinfaturnalibus 
epulari  confucfcciflet  liberis  honoris  is  gufturti  prebiiit  Etenim  vnum  hoccx  Nu 
meinftitutis  effe  dicunt  qui  ad  annuas  fruges  perfruendas  eos  qmbusvna  opera/ 
tiis  cfletvfusafiumcrct- Quidam  autem  monumentum  id  feruari  fabulantur.  Sa/ 
turnalisiUiusequalitatisqfinemo  feruus  nemo  herus  frd  cognati  omnes  eque 
digni  putarentur.  Omnino  autem  videtur  ad  furgalitatcmvtcrqiSC continentia 
multitudinem  eque  egiffe  .Ex  aliis  autem  virtutibus  Ligurgus  fortitudinem  ma 
gis  Numa  vero  iuftitiam  videtur  coImiTc  non  ob  aliam  caufam  mfi  quod  ob  propofi 
tarum  vtriq;  rerump.difTimilem  vel  naturam  vel  confiictudinem  diffimili  fiudio 
opus  fuit.  Namncqt  Numa  rem  bellicam  pre  metu  diflouit  fcd  ne  fui  iniunani  in  / 
ferrent.Neq; l/igargusadiniuftitiaaifuos  bellicofosftruxitiScd  neiniuriatn  pa' 
terentur  Ambo  apud  fiios  «aes  8i  quod  nimis  eflet  auferendo  quod  parum  fup 
plendo  magnis  vti  mutatioibus  coaeSi  funt . At  qui  djftributionis  in  ordines  diuifi 
onilcjrerup.  6«  popularis  admodum  Nome  mutatio  plurimum  multitudini gra 
taquicx  Aurificibus  5<  Tibicinibus  ac  cerdonibus  promifcuum  qafdam  Sivariu 
admodum  popuiumreddiderit.  At  Ligurgi aufteraSClcnatoria que  infcruorum 
SCaccolaruramanusconuerteric  vulgares  artes  ciues autem  iplbsin clipeum  Siba 
ftam  coegerit  belli  opificcsmartif^mimftros.  Aliud  vero  neqi  (cicntesncq:  medi' 
taates  ^ parere  principibusexboftibusviiforiam  reportare.  Nam  necj  rei  pccuni 
arie  ftudere  liberis  hommibns  licebat  quo  Iibeci  prorfus  p omnia  eifent.  Sed  quod 
ad  res  parandas  pertineret  leruis  ac  mancipiis  datum  erat  veluti  cene  obfonii  mi 
niftcrium  Numa  veronibilbuiurmodidifcreuit  Sed  militares  auiditatis  abftulit 
Alium  vero  queftum  haud  vetuit  Ncqi  humfmodi  amouit  inecuali  tatem.  Sed  ad 
fummnm  vfjdiuitiis  progredi  per mifit  Et  psnperum  curam  quorum  magna  rrul 
titudo  conflaretur  5<  in  vrbeminiluerct  ruIJamhabuit.Cumftatim  ab  initio  de-* 
cniflet  quadoquidem  ncff  multa neq:  magna  imparitas  efletled  pares  fubftantia 
& fimiles  ciues  inter  le  forent  cos  Geuti  Ligurgus  8<.  inftruere  adnerfus  immodico 
appetitura  8<c3  cauere  detrimenta  que  non  minima  ftcuta  funt  fed  que  pluriroo:^ 
maximorum^  malorum  quecumcfinuedla  funt  femen  principiumtjprebuent.  So 
Ii  autem  diftributioneijfadlaLigcrgo  vituperationem  affert.  NcgiNume  non  ia 
dia.  Alteri  enim  ipfa  equalitasfedem  fundarrentumqtreip.  prefiabathee  aute-m 
quoniim  fbrtitio  recens  efTet  nullam  aliam  diniGonem  inducere  cogebat  neijmoue 
re  primam  diflnbutionem  que  vti  confentaneum  eft  fuis  locis  maneret.  Cunq  con' 
nubiorum  educandorumqt  liberorum  illa  communio  vtriq;  viro  vxorepudicitiefii 
fpitionem  rite  ac  ciuil.tcr  amcuifret  non  per  ommia  I eandem  rem  confcnlerunt  Sed 
romanus  quidem  vir  cum  fatis  fibifilii  educati  efTcnt  alterius  faaGonbusquifiliif 
indigerctvxorcmcuiusdedenderecipiendcq?  iusbaberet  cedebat.  At  Lacon qnc 
domi  apud  feeffet  manente  etiam  connuhio  in  antiquo  iure  vxorem  ei  impartiebat 
quiadfbbolem  fufeipiendam  {uaGfTet, Multi  quotjvt  dicJbiraeftvd  exhortando 
rogandoij  eos  vitro  accerfebat  e quibus  putaflent  maxime  formofbs  pueros  ac  pro 
bos  nafei.  Que  igitur  alia  dilcretio  inftitutionum  hujufmodi  niC  fortis  in  hilce  ac 
vehemens  erga  nuptam  equanimitas  que  profedio  perturbant  plurimos  atqi  ad 
viucndum  inter  dolores  ac  jelo  tipias  admodum  incendunt  ifimulant  In  illis  aut 
Nume  tan^  erubefeens  8C  pudibunda  humilitas  quedam  veluti  velamen  defponG' 
onem  coniugii  obtend/c  3C  eam  communionem  intolerabilem  fatetur*  Pretetea  Si 
rufbodia  virginum  Nume  magisad  muliebre  ingenium  attj  verecundiam  cobibi ' 
taeft.  At  Ligurgi  virgo  omnino  etiS  aperta  Si  femina  defe  poetis  dicerdfipftitit 


f<?aiD  & PfcetioBieridesapctentiljos  {emoribuseasappeilantr  vt  Iticas^i  Andro/- 
matiesqaod  viros  furere  fsdat  vt  £aripides  xnqoiens.DotDOS aperto  aun  taaeta 
femore  Peplis  fclutedeftruuntee  funditus  Nempecnuntnoice  virginalis  cofate 
pmne  non  erant  ab  inferiori  parte  (cd  apericbantiirCmuI<f  vodafcanttotumfenrar 
in  inexccfTu.  Quamqnidem  peripicue  dixit  Sopfcodes  bifce  verCfcns  Quapropter 
&C  audatiorcs  dicantur  effe  8(  in  ipibs  viros  in  primis  virifcs  vtpotc  que  tum  rie  ' 
gotiis  domeilicis  prarliis  dominentur  tum  ! publicis  8C  fententiam  dicat  de  maxi 
niis  rebus  8i  auc^ntatem  habeat  Numa  vero  eam  nuptus  apud  viros  dignitatem 
honorcmq:  feniamt  quem  a Homulo  habuiiTent  Cum  raptedelenirentur  oblcqniis 
Sed  pudoris  is  plurimam  adieciticurioftatcm  remouitlbbrietatem  docuit.  Tace 
re  8i  abfccmias  prorfiis  effe  neqi  de  neceflariisrdais  abfen  te  viro  quic^  loqui  eas 
afTuefecitPertar  igitur  cum  mulier  aliquando  propriam  cau&m  in  foro  dixiHct  mi 
fflefenatumdeosconfiiltamiquidnam  auitati  ea  res  portenderet.  Atijreliqne 
eorum  obedientie  ac  man{aetndinis  permagna effcoiedbiradeteriorum  memoria 
Nam  licut  apud  nos  biftortd  pnmos  (aribunriqui  vel  cioilem  necem  p^petrarint 
vel  bellum  Iraeribasintulerintvclpatrem  matrem  venecarint. Ita  Komanime^ 
morietradiderunt-  Spunumcoruinum  primum exdtii^  qui poff vrbem conditS 
dncenteCmo  trigelimo  anno  cum  vxore  diuortium  lecerit  cum  nihil  prius  humnna 
di  fadhimeffet.  Prima  qno^pinarii  vxor  Thalea  nomine  Tarquinofnperborcg' 
nanteaduerlus  Otaniameiuslbcrutn  lurgiumfecitvri^adeoboneffeacdecoreq 
ad  nuptias  pertinerent  ab  legumlatore  conitituta  fuerant . Que  autem  de  etate  no' 
tili  ambo  tradiderunt  relique  virginum  inffitutioni  congruunt.  Na  8i  Ligurgus 
maturasillas  Sevirorum  appetentes  deljoofatquotumcongreffus  expetenteiam 
natura  grarieGt  beniuoletteqi  principium  magilc^modii  ac  iretusaduerfbs  illos 
G ante  tempus  violenter  tum  etiam  corporibus  robur  infft  ad  eSceptus  partu^  do 
lorcsperferendos  Perinde  atq  ob  aliud  nihil  illis  nubentibus  q;  ad  Ibbolem  piocte 
andam-Et  romani  duodenis  SC  iuniores  etiam  tllos  nuptui  tradunt  Gc  enim  maxi 
me  Se  corpusSetdolem  puram  Se  illibatam  viro  preffaripoffe.  Itac$  liquidum  at^ 
perTpe^um  eff  illa  quidem  ad  procreationem  prohs  magis  fequi  naturam  Sedhec 
ad  vite  contubernium  moribusfonrandis  accomodatioraeffe.  Atqui  deIiberor£i 
gubemationibasSecociliis  SeinHitutionibusSe  Ibcictatibus.  PretereaSe  circa  ce^ 
nas  Se  GimnaGa  Se  iplbrum  iocos  diligftioribns  tum  ffudiis  tum  ordinibus  Ligur 
guspreftantiorem  legem  quouis  alio  legumlatore  tulit  nihil  parentum  aut  deGde' 
tiis  aut  neceffitatibus  indulgens  vtpro  voto  liberos  inffitueeent  Cuc  quis  libu  vel 
IctagriculariGue  fabricare  nauim  aut  iabmm  docere  aut  Tibicinem  ceu  nooadalt 
quem  vnum  finem  a^  abinitioiuuenes  deberent  acmoribusiildemvti  Sed  velati 
vedforesnauimaliusalioexvlaatt^lentcntiavenicntesin  periculis  {blumpriuatf 
metus  canfam  commune  confulunt.  Alias  vero  quilibetrem{Iiam  attendit  Ac  plu 
rimisquidem  legumlatoribus  indignum  efferimini  dareiGquidaut  ignoratione 
autinbecillitateoiriferint.  Viro  autem  fapientt  qui  populi  nuper  conffitutiSC  ad 
nihil  reludantis  imperium  {iifccpiffet  cui  regi  prius  ffudendum  fuit  quam  filiis  e/ 
ducandis  exercendifq  iuuenibus  quo  nrq  diaetG  neq  turbulenti  moribus  fierent. 
Sed  ad  vnum  aliquod  commune  virtutis  vcftigium  ftatim  ab  iiutio  compoCti  for  * 
matiqiinnicem  congruerent-  Quod  certe  cum  in  aliis  rebusplurimis  tum  in  con ' 
lentandis  legibnsLigurgo  porffiit.Minimusenr  iuriGurandi  metus  extitiffetniG 
dilcipIinaSCinffitutione  inaniis  puerorum  leges  veluti  iniudiffetSCcum  alime^ 
tovnaaffedhimreip.  conciliaffet.  Quofadhzmeff  verupraquingenteOmumanna 
validiffima  illius  conffi turionis  Si  maxima  perdurarint  quippe  cui  veluti  color  ve^^ 
bemens  Si  aceriniuftiis  cflet  Qui  vero  ciuilisconftitutienisfinisfuent  vt  in  pace 


£c amicitia  Ron:a  exirtcrct  extemplo  cur»  Numa  vnacfrfccit- AepoO  illiusotitfi 
vbi  lam  templo  quod  ipfc  claufum  vfqitenucr.it  ad  bellu  qu.ifj  illicdctrufurrt  cflei 
Icdandumplacandurrq:  vtrinqipatcfecifTcntianuasringuincatqi  cadaucribiislta' 
liam  complciicrc  Et  ne  parum  quidem  temporis  pulcbcrrimus  ftatus  luflifTjnnuf^ 
permanfitvtpotcqui  difciplina  careret  qna  mutuo  beni  nolent  ic  federe  deuincire/ 
tur.Quidigitur  per  quifpiam  dixerit  nonne  ad  fummiim  vfcp  in  melius  Komarc 
bus  bellicis  procelTit  iterrogationcm  is  faciens  prolixa  rcfponfioiie  indigentem  ad 
cosprefertim  bomines:qui  fummum  bonum  diuitiis6^dcIitiis&C  imperio  magis 
quam  in  (alute6<manfuetudine:5creaquc  cum  luftitia  fit  frugalitate  6<  ponat  8i 
locent.  Quin  etiam  6^  id  Ligurgo  opitulari  videatur  quod  K.omani  vbi  flatu  qu5 
fub  Numa  babuerar.trmutaffent  mirifice  rebus  cxcreuetunt  Laccdeironii  vero  9 
primum  Ligurgi  fancilione  excefTcre  e maximis  bumillimi  funt  cffecfli  grecorumqi 
amiflb  imperio  periclitati  funt  proprium  quoq;  folum  amittere.  Sed  illud  1 Numa 
magnum  eft5<diuinutn  proferto  quod  perigrinusaccerfitusm  regnum  fuerit 
omma  fuadendoimutarit  & vrbi  que  nondum  con^irarat  dominatus  fit.  Ncq:  aut 
armis  aut  vllaeum  vi  vci  oportuerit  vtLigurgus  aduerfus  popuiu  optimates  egit 
(ed  fapientia  tantum  &{  iuftitia  cunrtos  coegerit  at?  compo  fuoric 


Epiftola  Lapi  Oratoris  In  vitam  at?  geftam  Solonis  Incipit  foeliciter 


EPENVMERO  VETERES  lapictiffimospfcilofo/ 

pbos  raecura  repetens  admirari  foleo  beatiflirre  pater  nec 
parum  dubitare  que  caufa  illos  tanta  impulcritvtin 
fuisciuitatibuscum6^bonoribusmaximis8<  copiis  am' 
pliflimis  abundaret  arep.£<anegociisanimiquodamiu 
dicio  abhorrentes  is  omnibus  exagitatis  at?  contemptisi 
tan?  in  tntiffimum  3i  tranquiliitimum  vite  'portum  in 
otium  folitudinem?  confugerent.  Sed  cum  diligcntins 
cogito  quantum  ii  {uisftudiislaborifcuf?  profcciflent  magna  mihi  ac  multo  iraxi' 
ma  pars  admirationis  preciditur  nec  eos  Iblum  diuina  aliqua  fapientia  vcrumetia 
prccipua  quadam  in  nos  bcmuolcntiafuifTcarbitror  Nam&ipC  dum  viuerentfefe 
confilio  prudentia?  fiia  nonnun?in  dubiis  cafibus  3i  amicis patrie  profuere  S4 
ceteros  quo  prodefiTe  pofient  fuis  dortnris  at?  artibus  inftruxcrunt  Vt  Oacoirei> 
mus  ille  Anaxagoras  Perinde  Athenicnlem  Siracufarum  Dionem  Plato  Pithago 
reus  Lifias  Thebanum  Epamimindam  Alii?  complures  alios  qui  orr.ncs  vel  princi 
pes  ciuitatum  vel  fummi  belli  dnces  exti terunt  Nec  viui  folum  verum  etiam  poft 
mortem  hoc  idem  luis  fcriptisSi  monumentis  confequutifuntvtfacile  appareat 
illos  non  ob  inertiam  & defidiam  fe  a laboribus  amouilTe  fcd  fuum  omne  ftudiu 
laborem  ad  noftrum  commodum  vtilitatem?  contuliffe.  Quequidem  cum  hanc  in 
anem  admirationem  dubitationem  meam  nec  homine  erudito  dignam  magna  iS 
ex  patte  rainuiflent  tu  fuftulifti  funditus  qui  cum  bis  rebus  omnibus  quibus  illi  in 
primisafiluercs  eorum  ne  dicam  imitatione  no  enim  contempfjfti  vtii  fcccrutncc 
profudifti  afilatn  quodam  impulfu?  diuino  ampliffimum  patrim.crium  fubleuidis 
in  opibusinliberaLtate  totum  S<  beneficentia  pofuiftivtfi)lurus&  liber  ab  omni/ 
bus  pietate  ac  religione  veram  illam  perfertam  felicitate  quam  fuperiores  pbi' 
lofopbi  decepti  opinionibus  inanis  glorie  cupiditate  adducli  cum  qacrerent  nec 
coaerunt  nec  reperire  quidem  potuerunt  di  tu  fuenires  8i  frucrerc  Quibus  tan  tfi 


c2e  teeiiqse^ROaem&fAieatisInte^tsti^  eondnfti  ve  non  zr-o^  ea  qaS  (e.qcre 
taris  beati tudie  dignas  omnibus  viderere  vecue^miode  vclinaiens.ad  amplk^ 
imtn  dignitatis  gradam  omnium  gcntintn  8<  populornm  confcnfii  & volarta  ' 
te  teaocatas  apertiflime  declarafh  nec  inane  nec  ftaltnm  eorum  ftudinm  effe  qaj  t 
ocio£(£>licudine  vmendamnbii^aKiflcnt.rCaisCmuI  ac  creatus  es  pontifex  iba 
tim  romanam  eccIeGam  proibratam  5C  afilidla  ftipenoris  morte  pontificis  te  icele  ' 
radinmorum  latrcnnm  armis  vndi^:  circumuentum  coCIio  fapientia  aniim  magni 
tndiue  eripuiiH  Si  in  priibintim  ftatutn  d^nitatem^  vendicafii  arperrimos  Sdra* 
maniiTucos  bolbis  pardmcodliaAi  tibi  partim  liii  Cmilibus  oppreHfti  cbriibianos 
populos  non  folum  difHdentes  armis  fed  etiam  maie  ientientes  Si  prefens  Si  per  le 
gatos  tuos  edocere  ad  veram  religioem  reducere  conatns  es.  A re  etiam  tenues 
afj  lopes  SC  piertf  eruditi  viri  tuis  opibus  8<  copiis  aflidue  fufletatifiintabeodl 
ce rebgiones ccrimonie multis  locisianc^Hime  inflauratepaxcumin  plurimifr 
orisitalie  tum  m aliis  remotilHmis  regionibus  firmiHImaconlbituta.Ita^  meri  tif 
£mo  tibi  Cbriftiant  omnes  vt(uoS(  vero  pontifici  pnrent  te  exiibimaAt  ad  pacem 
Si  ad  concordiam  (iiam  amplificationemt^  ecclcefie  non  bumano  conCljo  led  diitino' 
beneficio  munere  fiiba  ledeiandhi&ma  collocatum  tedenii^  nonvtbominemex 

bominum  genere  natum  (ed  de  celo  dimifliim colunt obleruant  venerantur.  Qua  <' 
propter  cum  cuperem  di  iple  non  priuato  aliquo  abs  te  ofiicioiSed  communi  bene» 
ficio  aflet^s  tibi  quantum  mea  fert  facultas  gratias  agere  di  in  a&cuiusexcelkn’ 
ciiTimi  pbilolbpbi  vita  tuasvirtutesdiuinasatz^  admirabiles  collaudare  di  G nemi 
ne  ex  omni  antiquitatis  memoria  reperire  polTcm  qui  tecS  ulla  ex  parte  cdparadus 
foret  attamen  Solonis  AtbenienGsresgellemibiex  omnibus  maxime  cum  tuiS- 
conuenire  vifefuntqui  di  lapiens  fmtvnns  ex  (eptem  di  legumlator  folus  ex  lepte. 
At  qui  buc  tu  non  virtute  lalum  fed  fortuna  etiam  antecellis  .Nam  ille  croeC  opu» 
lentilGmi  regis  Lidorum  tbulauros  contempGc  quod  fepe  Giperbia  di  inlblcn  tia  &e- 
tu  proprios  e ffudilli.  Ille  vnam  vrbemliiis  legibus  non  potuit  continete  tuis  veio 
popnlipeneinGniti  obtemperant.  Ille  patriam  quam  liberam  di  magne  parti  gre  » 
deimperantemacceperat  brannoopprelTamdi  leruientem  reliquit  • Turomame 
eccleGe  fpoliate  di  {libiugumpene|nnflelibcrtarerofuam  imperiumi^reddidilli. 
Quare  quod  pridem  tibi  pollidri  fumus  bcatilTime  pater  Solonem  ipfum  ad  lancbt 
tatem  tuam  attulimus  non  vt  imerGt  nec  enim  tibi  opus  eft  fed  vt  quam  longe  fu  ^ 
perafTe  letere  cuius  inflitata  vite  C tibi  probabilia  inlegendo  videbuntur  delebunt 
te  admonere  vteosbofflinesquifpetue  bumankatiseredHadeius  dcc^rinanidi 
fapienciam  quoad  poiTunt  fiiis  (ludiisperuenire  cotendunt  vt  colucti  di  confirmes 
di  adiiiues . Vt  di  ipGquod  cupiunt  tua  ope  af^ui  poGInt  di  ceteri  ad  pariafla  » 
dia  excitentur  Vale  feliciter 


PlutarcI)!  Hiftorigrapfci  groci  de  Vita  atqj  gcftis  Solonis  Hiftoria  In  Ia  tinnmper 
Lapum  tradudla  Incipit  feliciter 

INDIMVS  GRAMATICVS  in  con,?tario  tabularfi 

Solonis  ad  Solcpiadem  Pbiloclis  cuJuiHam  fcntentiam  po 
iuic  In  qua  Solonem  preccc  aliorum  opinionem  ^icuti<; 
SoIonismemineruntiEufcrionepatre  natum  amrmare 
videtur  ex  Ecellidc  enim  iplum  geni  tum  omnes  vno  ore 
conientiuntqui  vtrquidcm  medium  ciuium  ordinem  ob-* 
tinuit  genens  vero  nobilitate  ciuitatis  facile  princeps.  A 
Codro  enim  originem  fanguinis  babuit.  Matrem  autem 
Solonis  tradidit  Heraclides  potius  eofobrina  pififtrati  matris  fuifle  . Fuit  aut  ine 
eos  amicitia  cum  propinquitate  tum  maxime  ex  vite  confuetudinc  quibus  ferunt 
quidam  Solonem  vebementer  PiGIIratum  adamaHe.  Qua  ex  re  fac!lum  eft  vt  cum 
pofberiori  tempore  de  rep  .indiflentionem  veniflent  mnil  durum  nifcdimmireco/ 
ram  inimicide  importarent  fed  eadem  amicitie  iura  in  eorum  femper  animis  luio' 
fata  manerent.  Tantum:^apad  eosprioris  amicitie  recordatio  gratia  valuit  vt 
incenfam  adlutoS<  corroborato  igni  facem  perpetuo  (ernarent.  Solon  igitur  cum 
eius  pater  vt  tradit  Hermippus  adbumanitatem  ac  beneficentiam  propenfus  pa/ 
trithonium  minoinet  nec  vn^  tamen  deeflent  qui  eum  fuis  copns  fuftentare  vellet 
fed  ne  ab  aliis  acciperet  pudor  quidS  deterreret  vt  qui  ex  ea  familia  natus  ciTet  q 
fubuenire  aliis  confuera  t adbuc  admodum  luuenis  ad  mercaturam  fc  contulit-  Sut 
tamen  nonnulli  qui.  Solonem  dicant  errorem  eiufmodj  fufccFi/Te  periclitandi  atip 
videndi  magis  quam  lucri  cupiditate  impolium  fapientieenim  fertur  apprime  ftu 
diofiis  fuifle  quippe  qui  cum  grandioria  natu  foret  dicere  Ibli  tus  cftfe  multa  quot 
tidie  dilcentem  ienefeere . Diuicias  autem  minime  mirabatur  Solon  fed  aiebat  nibif 
differre  eam  qui  vim  magnam  aun  atep  argenti  multos  item  equos  flCinmenta  pof 
Gderet  abeo  cui  becfblaelTent  ventris  autlineisdC  pedum  morbo  languent  S^alio 
in  loco  pecunias  quidem  babere  defiderio  per  iniuriam  autem  parere  nolim  omni  / 
noift  pofterum  penaconlequiturprobibet  autem  nibil  bonum  virum  egregiumcj 
ciuem  nec  affluentie  rerum  nimie  laxurtoleq:  udere  nec  oportumtatem  necelSta' 
tcm^contemncre.TcmporibasautcmillisVt  inquit  Hefiodns  nullum  opus igno 
minie  erat  nec  vUus  arrium  deledhis  atgi  diferimen  Mercatura  vero  ad  Barbato^ 
neceflirudines  regumqi  amicitias  com.parandas  plurimum  valere  putabatur  ex  ea  ^ 
dem  qaoiffcomincs  multarum  & maximarum  rerum  viumexperientiamqiperci' 
pere.E  quibus  non  nullos  conditores  maximarum  vrbium  extitiHe- Vt  MaGalias 
primus  qui  a celtisiuxta  Hiradanum  maxime  obferuatur . Tbaletem  quoq;  Si  ma/ 
cbematbicum  Hipocratem  exercuiffe  mercaturam  Ferunt  Platoni  etia  olei  in  egip 
toexportarionem  peregrinationis  viaticum  fbppetifle.  Solo  igitur  vtprofuGor^ 
fumptuofior  Si  mollior  effet  in  vidlu  vtc$  liberius  ac  licetius  infuis  poematis  de  vo 
luptatibus  loqueretur  ^ pbilo^pbum  deceret  ex  illa  mercatoria  vite  rationem  ex' 
cepifTe  dicitur.  Cum  enim  ex  multis  ac  magnis  periculis  ferre  ceptfl^  ad  omnem 
aninu  quietem  remiHIooem^  ferebat  -Quod  autem  tenuum  magis  animiunqnanr 
locupletum  adamaric  ex  bis  peripicuu  cft  permulti  quidem  ditantur  improbi 
probi  autem  pauperes  fiunt.  Verum  nos  minime  permutabimus  virtutem  pro 
diuiais  qnoniam  boc  ftabileeff  ac  perpetuum . Diuicie  vero  mutantur  tempore 
Si  alias  aliter  fe  babent  Eius  vero  poeGs  ab  initio  nibil  graue  aut  (criu  babuit  .Sed 
ioeis  potius  vt  videtur  referta  fuit  V t facile  circufiuere  at^  abSdace  odo  v^cret 


Poftejriori  antcm  tMtipore  Sententiis  earo  pfciloiopfcicis-reTpctGtfiijs  qno^pnejr» 
tisdailiurorernniperirnltas  complexas  eft  neid  tam  fciftorie&memorie  gratia 
frdtqnam  wbortatKSnes  qua(Ham  admonitiones  obiargatJone%  AtfcenjenCfcos 
adbibetetp-ericp  autem  afficmant  Solonecn  tentaiTe  le^s  edere  verlibas  baram 
edam  principium  buiurmodi  proferat.  Legibus  bis  oro  primam  rex  iapiter  aflie 
Fortunanxj  forat  felix  nomen^  fecundet.  Eam  autem  moralis  pbilofbpbie  partem 
qua ciuilis ratioac difciplina continetur vtplarimi  tunc  pbilolbpborum  potifUmu 
(ecutus  efb  ,Sed  vt  in  pbiGcis  vebemeuter  iimptex  fuit  at^  vetuftus  quantum  ex  if 
emsfcnptisfaale  percipi  poteft.Nube  nmestenaes5<  grando  gignitur  atra  : Et 
tonitirusaltofuTgurabaxecoi.  FlatibusafTiduismifcecturS^  equora  iiquis.  Non 
moneat  qoicqi  iufbns  efTe  nequit.  Ati^  omnino  talisiapietia  tantum  eo  tfporevifa 
eftcoatemplationc  terminos neceflltatis excedere. Cereri  autem pbilofbpbi  exci^ 
mii  virtute  {apientienomen  traxerunt.  Dicuntur  autcrain  Delpbisvna  fuifllcac 
iterumCorintbiCumeofereomnescomuni  Periandri  accitu  coueniflent  couiuio 
^abeo  excepti  forent.  Maxime  autem  eorum  gloriam  SC  audloritateiu. Tripodis 
circumdatioauxitquiquaGcircuitumSfuetudmeSCquadam  contemtione  {iibmif 
noneperCnguIosiuit. Dicitur  eni  coispifcatorinm  retbc  trabentibus  miJefosb» 
fpites  lacSum  cmiffe  fic  in  manifeftnm*Itag:  anrenm  tripodem  retbi  tradlum  appa 
cuiflequemferunt  Helenam  cum  e Troia  Rzuigaretquodam  oraculo  admonitam  i 
is  locis  depofuifie.  Primum  igitur  inter  bofjoites  64  pifeatores  dc  Tripode  contra 
uevfia  exorta  eft  deinde  {ufcipicntibuscimtatibus  caufamquevf^  ad  bellum  por  ^ 
ceflerat  vtrinfqia  Pitiarefponfumeft.SapientiffimoTripodemdari  oportere pn 
mum  adTfcaletem  Milefium  miflus  eft  permittentibus  coisilii  vniaclargientiba 
id  cuius  gratia  cura  vniuerCs  Milefiis  antea  bellum  geflerant  cum  vero  tales  fc  (a  y 
pientiorem  Biantem  efTe  affirmaflet^ad  eum  ^delatusiabcofjirurrus  ad  alium? 
V t ad  preftantiori  fipientia  virum  venifTe  dicitur . Poftea  arcuens  at(5  ita  per  Tna> 
nusreuocatusad  Taletem  fecundo  penienit.  Ad  poftrcmu  ex  Milete  exportatus 
Tbebaf^aduertas  Ifmenio  Appollini  confecratus  eftiVerum  Tbeopbarftus  aliter 
fentit  ait  enim  primu  in  Pnenam  Bianti  cfle  defatnm  fecudo  T Miletum  tab  iuflu 
Biantis  eflemifiumifici^  per  omnes  vadensiad  Biantem  i termrcuertifTe. Tandem 
in  DeIpbosefleadue<ihim.Hecfunt  igitur  omnium  fere  fermone  celebrata.  In  boc 
tantudiflentiuntcpaliiminuspro  Tripode.-ii quidem  Pbiafama  Crocfb minam 
Batbidispoculumrelidlum  fuifleafTeuerantipriuatimvero  AnacbarCs  Soloni% 
acrurfiis  Tbaletiscongreffus quidam 64 colloquia buiufirodifuifle  metrorantur 
AnaebarGs  enim  Athenas  Solonisdomum  acceflifle  fertur boftiuij  pulfaflemun' 
ciafTei^  te  peregrinum  efle^coiungendec^  cum  eo  amicitie  at<5  bofjaitalitatis  gratia 
aduenifle.  Kcfpondente  Solonedomicomodiorem  efTe  amicitie  ftrmandelocum 
Tu  igitur  AnacbarC.s  dixifTe  domi  amicitiam  nobifeum  84  bofpitalitat  e in  eas. Sic 
Solon  eins  ingenium  admiratus  humaniter  ac  benigne  bomine  accipiflc  eu  <$  apud 
te  poff  ea  quoddam  tempus  babuifle^cum  iam  publica  negotia  tranare  64  leges  de 
Icribcrc  a^reilus  eflet.  ^le  res  cum  apud  Anacbarfem  percrebruiflet  impcnfam 
SoIoni$operam64Audium  vehementer  irriGfle  quippe  qui  exiftimaret  feitiiarias 
cimum  ac  cupiditates  litteris  cobercere  pofTe^que  nibil  ab  aranearu  tebs  differret 
Sed  quemadmodu  ille  Gcbe  ex  captis  debilis  atep  imbecillos  detinent.  A pocentiba 
autem  attj  locupletibus  rumpuntur . Ad  fcec  Solonem  refpondilTe  dicunt!  coriuen' 
tiones  tamen  64  padla  homines  teruare  (olere  que  tranfgredi  ex  contrahentibus  ne' 
mini  conducat . Eodem  modo  (e  ita  cioibus  leges  acccmodare  vt  eas  feruarc  ^ non 
vtibos  64  (alutarius  omnibus  ede  videaturVccum  bec  non  eum  Solon  quem  (pera 
rat  led  quem  Aoacbarbscoiccerat  exitu  habuerunt-  Illud  etiam  iqoit  AnaebarGs 


‘i  mjxitne  admirari  cumcontiani  intprcflct  qito  I apiidgrecas  Ijaminrs  (apicnfti 
djcprcnt.StuIti  veroiudicarrnt- Ad  TkaJrrcm  vcroin  Milottim  Solonem  rninvc 
niflctadmiratum  cffe quod  iIJc  miptias8<filipiruni  procreationem  penitus  cont?p 
filTetTbalc  tum  autem  tunc  quidem  tacuilTe  (cd  paiicisdicbointerpofitis  peregri' 
nutn  queda  fubornafTcqui  fe  Atbcmsnuperdecimo  poftdilccnumdic  aduCniffe 
diceret  qui  rogatus  a Solone  nu  quid  noui  Atfccrs  ciTct  vt  dortus  erat  nibil  aliud 
rerpondiiTenifiquodadofelcentis  cuiufdam  afferretur  fimus  Ac  ciuitas  totacon' 
fccutacffct  quod  cius  pater  virtute  atcpcxlftimatione  inter  ciucs  primus  obticret 
quem  tunc  minime  affuiffe  [cd  iam  diu  ab  vtbcaufuiffe  dicerent.  VciIIi  miferoSo 
Ionem  dixifie  Sed  quomodo  ille vocabatur  andiuircfpondiifc  nomen fed  memoria 
sxcidit niGquodobeiusiuftitiam ac fapjentiam omnibus effet  more.  Sicfingulis 
retpofisSoloncm  in  metum  magisconieciiTe.Poftrcmoiam  turbato  animo  acfolr 
Cito  ipfum  pcrigrino  nomen  fubiecine  cotendifl^  ab  eo  numilli  ciui  Soloni  nome" 
effcc  annuente  aute  bomine  cepiffe  Solonem  caput  cedere  atep  alia  facere  & dicere 
qae  ab  bominibus  afflictis  5C  calamitate  aliqua  perfundtis  fieri  [bicnt. Tum  Tale 
tem  ridentembisbominemaggrefTumferunr.  Hcc  meo  Solon  a nuptu»  SC a pro- 
creandis liberis  dehortantur  que  te  hominem  fortifllmum  iSCconftantifllmflniifl  ' 
frfgut.Sed  bono  animo  (pe  optima  confirma  tofis  nec  huiufmcdi  te  verba  comrro» 
aeantnoncninivcra  funt.Hec  Ermippus  memorie  mandata  afi^irmota  Patteco 
quodamquem  Efopi  anjniumhabuitTcdicitur  Demiflbigituranirro  atqi  obiedJo 
eftquiamittendinietu  rerum  poirefTiocmrcfugit.Siccnimnccdiuiciis  vllusnec 
gloria  nccfapietia  parta  perfeuatut  Sieaquortidie  auflerri  poffe  pertime fcat Et 
enim  virtntemiplamqua  nulla  poflefTio  maior  nulla  iocudior  videmus  morbis  qui; 
bufdatn  ac  medicametis  interdum  aufferri  folere.  Ipfc autem  tales  nifil  u zgisob 
hoc  metu  liberatus  eft  ni  fortafle  milJa  neqiatricoriJ  neq;  familiarium  neqi  pattie 
caritate  tangebatur- Veram  cibiffum  vt  amnt  ex  (brorc  natum  fibi  in  filium  adop' 
tauit.Mcc  enim  erat  «us-animasonino  ab  humanitate  remotus.  Sed  vtadlentie 
dum  contemplandum  ac  memorandu  optime  a natura  inftitutuscrat  Itain  amore 
facihs  8<  perhumanus  Infunditur  enim  Icmpcr  aliquod  externum  5C  naturali  qua 
dam  ratione  ingeritur  is quibus  ptiuatumarvtc  dotrcffirum  n;hil  cff.Sed  velutiir» 
domum  atqi  agrum,  vacuum  legi ttimis heredibus  ferui  aheni  atq: inquilini  inuadilf 
SCpofTidetatq!  vnacum  amore  curam  quexp  metum  carum  rerum  grato  animo 
induuntur.  Ex  quo  intueri  licet  bominesnatora  duriores  de  coniugibus  ac  liberis 
differentes  eofdem  tamen  in  ancillarum  filiisac  pellicibus  ita  animo  ede  frartoivC 
jdeGderium  eorum  ferre  no  queant  in  morbum  fcpiffime  incidant  moriator^Si 
voces  humiles  effeminatas  emittant.  AIii  cxram:m  atq:  equorum  interitu  tur 
pitcr&fedead  dolorem (ehabuerunt.  Aliicu  hhosgnauos  Si  probos amiGffent 
fuumcafum  moderate  tulere.  Nec  funtobid  in  aliquam  turpitudinem  deformita- 
temqjprolapfi  (ed  reliquam  vitam  conffanterlapienterq:  vixerunt.  Infirmitas  etu 
ac  debilitas  non  amor  Si  cantas  infinitos  at$  immenfos  dolore  s Si  me  tus  affert  ho 
mimbusqui  minus  exercitati  ratione  fortuna  impetum  ferre  didicerunt.  Quibus 
nec  rc  optata  etiam  fi  afTit  perfrui  licet.  Quod  amittendi  impofferummetuanimo- 
(emperfaGcitoGiit  atep  rufpenfb  Decet  autem  nec  pauperiei  fibi  adpccuniaru  amif 
fionem  remedium  querere  nec  amicorum  contemptione  preGdium  contra  priuati 
onem  parare  nec  filiorum  inopia  orbitati  prospicere.  Sed  omnia  ratione  conCIiOip 
moderari . Sed  hcc  ad  preSens  (a  tis  fuperep  efTe  videntur . Cum  vero  A thenienfib 
cxgraui  diutur.no.^  bello  quod  cum  MegarenGbus^(aIaminorum  infula  gclTerSt 
fatigatis  capitale  apud  eos  ede  cepiffet  fi  quis  legem  de  vindicanda  imfula  ferre 
aaderct.  Eim  labem at£$ ignominiam  grauidlmerulit  Solon-  Cunij  intueretur' 


^ i':  'i 


pIuritnam  ioucBtuttra  traxiir e aojtcUonfpfcflsre. Sed  ducetnei  SCicclcttK-.ds 
cfle.  •'«aggredereter  Icgisiretn  deterreri  foreri  fe  fiir.uJaoit  ea 

qae fama  cx  eius  doreo  tota  vrtevfifcetr.Sterinualuit  SoKctn  deffere  Ipfc  irteti 
cudegiS  elS  cdidjJT€tc3«cuifctq:quo  trforiter  recitare  peflet  Cero  fed3t?rcF€ 
te  domo  proGIiCTis  magna  vuJgi  corcurfii  5cfrequ?ria  m forum  defeendit  f*^®co 
nis  lapidem  eonic-eodcr.s  elegiam  adHbtis  modis  8^  numeris  tccitauit  cuius  lifcS  ■ 
buiufrnodieft.rplequidemprecocaraialatninereljrta  Aduenjo 8< cantus  contio 
noftra  ttilk.Hoc  carmen  Salamis  inferiptum  eft  cuius  fiintCnguIj  verfusmultolee 
pore  venHftatevrfcarta te(5 referti. Cunq;  tam  cantui  fmem  impoiuiflct  Solon  ap/ 
probantibus  eius  amicis  ac  coHaudStibus.Imprimiflj  PiCftrato  ciiiesrpel-'?teatc5 
abhorrete  Solonis  auiloritati  parere  legem  abrogati  rurfus  ad  bellum  incubuerut 
eig?  Solone  ducem  prefecerutExiis  igjturque  maxime  popularia  ftintfcuiarmodi 
fuilTe  ferunt  Solonem  cum  Pififtrato  i Coladiem  fiauigaflc  vbj  cum  mulieres  ome 
nes ofiendiflet  Iaera  cereri  patrio  ritu  perlbluetes bomincni  fidum  tranflligS  Ic  fi' 
rrulatem  Salamicm  miGfle  iufcent?<ji  megarcRfes  G primarias  Atbeniefium  femi 
nas  veKent  capere ifeCoIiadcm fecum ^ celeriter nauigarc.  Curavero  bec  Mega' 
reiifibus  placerent  eo  viros  clalTeemiferunt  quosvbi  confpexit  Solon  abinfuU  eo 
contedece  mulieres  longe  abire  ex  iuuenibus  impuberes  deligfs  rorum  veftitomi 
tris  5<  calciamentis  iufHt  ornari  gladiol^  paruos  quibus  e manu  vti  pofTcnt  accipi 
entes  occultos  babereat^  ita  in ftrncbos  ludere  ilittare  Si  eboreas  ducere  impera  / 
uit  quoad  boftesdefcenderet5<  capiendi  nauigii  facultatem  preberer.t.  Quibus 
itadifpofitisafpGCbudc-cepti  R-ieigarfSscumfe  propius admouiffent  exiliCntes 
illi  veluti  in  mulieres {iibito  inBaferunt  certari  inter  fe  ne  qms  effugeret  .Sed  om/ 
nes  caperetur  cotendentes-  Quare  ipfi  poftea  inftrucSa  claffe  inuadrntes  Infiilam  irt 
dirioem  Atbeniffiutr,  redigerent- Alii  vero  dtcutbecnS  co  paeSo  quo  diximus  effe 
gt  fta . Sfd  ex  Delpbis  buiufmcdi  cracolu  allatu  r fle.  Cultores  fupplex  boras  ve  <■ 
ncrabere  iaens  Quos  ager  albpi  gretrio  ccrrpicxus  atreno  Condit  6C  occidui  pro 
fpeclantUiminaiblis  SoloncmveronoiUu  fdaminem nauigio  adductum  beroibuS 
Pcripbemo  8i  Cicbri  boffiasmatSalTcdcindequingentosab  Atbenienfibus  {equi 
volentes  accepifle  farto  antedecreto  vtC  infulam  caperent  reipub.  munera  obire 
poffent . Sic  complurimis  pi&atoriis  nauiculis  vna  triginta  remorum  conlequuta 
poft  promontoriu  quoddam  ad  Euboiam  vcr{um  in  infidiis  (e  collocauit  Quod  eunt 
IVJegarenlesqmfalamincerStcx  quodam  rumore  bominumaccepiOent  rem  nibil 
firmamenti  aut  roboris  babere  ipfbs  tumultu  &C  trepidatione  ad  arma  curriffe  na/ 
uem  etiaminftrurtam  ad  Ipeculandum  miClTe  qua  appropinquante  Solone  efie  po' 
t: tum. Megarenfibu%-m vincula  coiertis  delcrtos  AtbenienCum in  carairopoiiiif 
fe  luflifleij  vt  quamoccultiflime  poflentad  vrbem  eurfum  arriperent  Ipfum  vero 
cum  reliquis  copiis  aggrcflum  cu  Megarefibus  pedeftri  certamine  manus'  coferu/ 
ifle  quibus  ad  bucpungnantibus  eosquinauiaduerti  erant  oblata  occafionead  / 
ortos  vrbem  cepiffebisita  geftisea  queobferoanturatteffari  videntur  nauis  que 
dam  attica  primum  Glentionauigauit  deinde  vbi  vocibusd<  bellice  clamore  (c  in/ 
tulerunt.  Vir  quidamarmatus  maximo  clamore  ad  Sciradiutn  tumultum  a terra 
ingruentibus  citato  curfu  fe  obuium  tulit  Extat  autem  fanum  .Solonis  iuxta  Iit' 
tiis  pofitum  fudit  enim  eo  in  loco  Megarcn(es64qaos'reliquos  fecit  pugne  calami 
tas  inito  federe  miflbs  fecit.  Verum  Megarefibus  etiam  acrius  incumbentibus.’ 
multis  illatis  acccptif^in  bello  cladibus  copolitoresS^iudices  Lacedemonios  fece 
rant  qua  in  caufa  inulti  aiunt  Homeri  opinionem  vehementer  Soloni  CifFragatam 
eflfi. Nara  cum innauiumcatalagumverlum  quendamipfe  couiecdJetin  ludicio 
recitafle.  Bis  fenis  S^mineaiax  cum  nauibas  ibat  • Cecropidumquo  caffra  loco 


pofucre  pfcalangcs.  Ip{j  autetn  A tfccnicn(cs  !:cc  pro  vanis  ac  fidis  ducunt , Vcrnttj 
aiunt  Solonem  (pfamoffendiiTciudicitus  Pl3ilcfi5<f:ri(atc  Aiacisfiliosab  Atbt 
nicnGbusciuitatedonatosiuflilam  ipGs  tradidifTc  1 alitanrqikos  quidem  Bratino 
hem  kos  autem  Milctam  attice  regionis  locus  cuna  quocp  PbilaidarG  Atbenis  efle 
Pkilei  nomine  appellatam  cxqu.i  Pififtratus  fuit  mapis  etiam  Mcgarcles  arguere 
volentem  de  corporibus  defundorumdefenfioni  {uc  fidem  fumpfme  quod  in  fcpel 
hendis  corporibus  Salaminii  non  MegarenGum  (ed  AtbcnicHum  morem  (eruarct 
In  fepelliendo  enim  Megarenfes  mortuos  ad  onetem  conuertunt  AtbeniefeS  aut? 
verius  occidentem.  Inflabant  contra  bercas  Megarenfis  aicbatq?  MegarefeS  etiS 
mortuorum  corpora  ad  occidentem  verfa  bumi  mandare.  Illud  preterea  maiusad' 
iungebat  A tbenienCum  Ungulos  fingulalepucbra  babere  Mcgareles  cum  tria 
qua  tuor  lingulis  cflwt  in  vno  tatum  (epcllin  At  Soloni  dicitur  Pbit  ica  quedi  ora 
cula  permagno  admmeto  fuiflc.In  quibus  Ionia  Salamis  vocitata  cft.  HanccauH 
deledi  indices  judicarunt  quincpviri  {{sartiate  Cntolidas  Amonpbaretus  Hilecbi 
das  Anaxiiias  Eleomenes.  Ex  bis  igitur  Solonis  glona  64  magnitudo  magis  illu  / 
ftrata  eft.Quin  8^iam  permaximuir  inter  grecos  nomen  84  admirationem confe/ 
cutusell  exilia  oratione  quam  pro  Dclpbis  babiiitqua  ruafit  occurendum  elTe 
Nec  Cirrcoscontcmnedura  qui  templum  Pfcatidicum  violalTcnt  led  cius  dei  gra 
tiaDelpbosfublcuados  elTc.  Abeocnimimpulfi  Ampbietioncs  bellum  fufccperufc 
quod  cum  alii  permulti  tum  Arillotclcsin  Pirbie  vidorumdefcriptione  fentirc 
videturquifco:  Solonis fententia&aadoritatefadj  dicit  baud  tamen  eft  ei  bel' 
lo  Solon  imperator  prcpoGtusvt  Hermippus  ex  euantis  Samntellimonioaffir/ 
mat.Necfcnim  fcoc  Efebinesoratorapprobat  6<in  Delpbicis  monumentis  Alcbe 
meonis ducis  cftnon  Solonisnomeninfcriptum.  Ciloms  autem  piaculum  lolieita 
iamdiu  duitatem  tenuerat-  Ex  quo  Ibcii  Cilonie  conjurationis  Megadis  oratione 
adaudi  judicio  fecommiferunt- Quos  cum  Cmulacri  velles  lecum  adduxiffent  cav 
q:  tc  inuoluilient  vbiadipfas  erines  ventum  ell-Megades  vna  cum  collegis  lacera 
ta  dee  velle  comprehendere  aggrcfluscllquaG  dea  GippliceS  renuente.  Quorum 
cartim  foris  lapidibus  obruerunt  partim  cum  ad  arasconfugilTent  ibi  iugulati  fut 
lllt  tantumdimiflifunt  qm  ab  eorum  vxonbus  (u p!i CCS  opem  implorarunt. Ex  fcoc 
Piaculoibrumnome  {ubeuntesodioatq;  inuidie  fuerunt.  Ex  illa  autem  Cilonisfa 
dionc  qui  reliqui  fuerant  cum  rurfiis  eorum  corroborare  clTcneopcSa  Megadis 
lucccGoribus  capitali  femper  odio  dilTidcrunt.  Eo  autem  tempore  plurimum  inna/ 
luerat  ea  leditioiSCadvItimumpcnedilcrimcnpcrduclacrat.Itagidillidentc  etiS 
plebe  Solon  cum  iam  permultum audoritate  valeret  ad  ros  motus  fedados  vna  cu 
principibus  AtbenienGum  proccffitinn-ediumSil  partimoblecrardo  partim  eom' 
monefaciendo  lisqui  PiacuIoG  dicebantur  pcrfuafitvt  de  ea  re  ludicio  decerni  vel/ 
Icnt  Trecentis  igitur  optimatibus  delcdisiudicannbus  accurarore  Mirone  Pfcici 
filio  damnati  Gint  fecelTcruntqiqui  vita  lupercrat-Dcfudorum  autem  corpora  ef 
folTa  extra  fines  exportata  funt  Hos  motus  atq  perturbationes  obferuantibus  Me 
garenGbosNileamS^Salaminemrurfiis  amifertunt  Atfcenienles  metus  quida 
cxliipcrllitioneSCollenta  Iblici  tam  ciuitat  em  babebSt.  VacGpin  lacris  poHutioes 
84  piacula  apparere  & expianda  nuntiabat  Gc  Epimenides  Pc/lius  ex  Creta  Atbc 
nas  venit  accerGtus  ab  AtfcenicnGbusquem  feptimum  quidam  exiisqui  Perian ' 
drum  reijciun  t inter  lapientes  annumerant.  Exiftimabarur  autem  fcic  circa  res  di' 
Ulnas  pecmultumrcligionemlapientiaqi  ea prellare qnc fflatu  nummi  mifterii% 
concipiS  idcirco  Baltbenimpbc  filia  Curctamnouumper  id  temporis  fcomines 
vocitabatur-Cum  igitur  le  cotuIiUet  A tfccnas  in  Solonis  amicitia  receptus  multo 
rumilliadiutor  fuit  ad  legum  condendarum  ratione  Nam  84  expedutiora  lacrfjcia 


fefie5v  circa  luclummitiora  cum  facra  qocJatnatJexequiasadiunxiffgc  oirnS  zSt 
fcarridumac  barbaricam  morem  quo  prius  mulieres  vtebantnr  fuftulifTetSi  quod 
permawmum  fuit  placationibus  expiatsonibufcp  ac  (fatuarum  conloeatiombusad 
mtfteria  ac  religionem  vrbera  in(fi  tuens  iuftitieq;  obnoxiam  SC  ad  concordiam  pro' 
iiiorem  prcpcnGoremgi  reddidit.  Dicitur  etiam  cum  Municfciam  vidiffet  ac  diu  Ia 
cumiprum  contemplatus  elietdixifTe  quanta  cecitatefuntbomines  rerum  futura' 
rum.Atbenienfes  enim  {uis  dantibus  efurosefTe  locum  iC  quot  ex  eo  impenderent 
mala  duitati  prolpiccrentiCmile  autem  quidam  ScTbalctem  coniedlaflc  ferunt  fc, 
enim  ipfiim  quodam  in  loco  MdeGi  agri  vili  ac  co tempto  mortuum  (epelliri  iuffilTe 
Cum  prediceretin  eo  forum  aliquando  mileSornmfuturu  Epimenides  igif  magna 
inadmirationebabitusopesmukasi&bonores  largientibus  Atbtni?fibus  inbec 
aliud  quam  ex  facra  olea  ramum  potcens  ati^  accipiens  difceffit.  Atbene  autem  Ci 
Ionia  turbatione  refiderunt  {ubmoti%  piaculolisin  antiquam  rurlixs  de  rep-  (editio  , 
nem  ac  difeordiam  reciderunt  quot^  difcrimina  regio  babebat  tot  in  partes  diuiia 
ciuitas  e(f  .Erat  enim  Diacriorum  genus  maxime  populare.  Pedieorum  autepaa 
eorum  adminiftrationi  vehementer  ftudebat-  Tertii  vero  paralj  medium  quendam 
ac  mixtum  regendi  modum  copIexivtvtri(^  impedimento  erant  ne  altera  pars 
in  rep.  vinceret  prohibebat.  Eodem  tempore  exorta  vebementipauperu  aduerfus 
diuites  concertatione  cimtss  vndi:^  laborabat  Hs  tot  ciuitatis  incommodis  ac  flu  ' 
tihbus  (bla  tirrannis  remedium  petebatur.  Omnis  enim  plebs  premebatur  a diuiti 
fcus  magnitudine  cris  aliem.  Aut  enim  illis  agrum  colebant  fextamfrueSuum  par' 
tem  (bluentes  SC  Hedemorii  ac  mercenarii  nuncupabantur  aut  debito  conflato  cre 
ditoribuscorpora  ad  portanda  bonera  debebant . At$  borum  abt  (eruiebant  alii  ad 
exteras  regiones  emittendi  vendebantur . Permulti  autem  proprios  liberos  coge> 
bantur  vendere  nulla  enim  prohibebat  lex  5C  exilio  creditorum  crudelitatem  efni ' 
gere.  Sed  plurimi  eorum  ac  fobuftiflimi&ipfireminnouare  aggrelTi  (unt  & ce 
teros  fblicitabat  rem  non  contemnere  Sed  vnum  pnneipem  bommem  fidum  creare  . 
illos  autem  cavdos  nec  oportunitati  (e  offerentes  abdicare  agrum  diuidereatc^otn 
rino  rempublicam  abdicare  immutare  bic  ex  Atbenienfibusiiqui  altius  perfpicie 
bant  in  tuentes  Solonem  (blum  ab  omni  errati  (u(pitione  remotum  nec  diuitibusiri 
iurie  (ocium  nec  paup'’rumnecelTitati  obnoxium  Hortati  eum  funt  vt  remp.capef 
feret  5<:eas  tantas  diffenfciones  comprimeret.  Pbaniaslelbius  Solonem  feribit  in 
vtrorq;  fraude  efle  v(um  prolalute  communi., Egenis  clam  enim  dinifioaemagrorfi 
locupletibus  vero  rabularum  (babilitatem  pollicitum  effe  At  Solo  ipfe  a t ab  initio 
remp.attigifle  SeC borum  cupiditatem  illorum  inlblentiam  noffet.  Creatus  cft 
autem  pretor  poff  pbilombrotum  eiq!  componendarum  dilcordiarum  8C  legum  fe 
nendarum  commifrapotedas  e(f.  Diuitibuseum  (lirrmoftudiovt  locupletem  bo' 
minem  pauperibus  vt  probum  virum  acceptantibus. Fertur  aute  eiusquedamce' 
lebrata  vox  equalitatcm  minime  bellu  efficere  idtj  opulentis  in  opibufj  placere  ‘cu 
bitquidemenlura  ac  numero  illi  virtute  & dignitate  equum  & babituros  effeopi' 
nentur.  Vnde  cum  vtriq;  in  fpem  permagnS  addutili  effentqui  fadlionibus  preerSt 
Soloni  plurimum  inftabant  tirannidcm  vitro  offerentes  (uadcntel^  vt  audentius 
ciuitatem  in  ditionem  acciperet  oblata  potiundi  facultate.  Multi  autem  e medio  or 
dinc  ciuesbonelfam  ac  legitimam  cimtatis  mutationem  intuetesdif&cultatisplu' 
rirnum  ac  laboris  elTe  babituram  ro  rccufabant  vnum  iuffiffimum  aclapicntiffimu 
virum  fiimme  rei  preficere  fCornulIi  etiam  tradunt  Piticum  oraculum  buiuGnodi 
craculi  fuiffe.Puppe  gubernator  media  ftans  dirige  curfuS.FIeri^ tamen  Atbeni' 
enCum  auxiliari  maxime  non  eius  ncceffitati  obiurgabantCob  nomen  tirannidcm 
pcrborrefcat  qurnon  dominantis  virtute  ad  impeni  dignitati  (latunCcpcrueeora 


Hcqsidprirnum  Eutoicv-Hi  venerit  qui  *riniOhicJcm  & rune  injiu  l>:i.e»:‘'qtii  Piti 
eo  tiranniJem  permifcrunt  bommnibil  Solonem  de  fcntrntiadm  oucrc  potuit  fcd 
amicisira  refpondifledicitur  pulebrumene  tirannidcmlociim  vtmni  cxjtuni  non 
batere  Ad  Pbocum  autem  in  carmine  qaoda  itafcribit  Si  fuit  boc  animo  patrie^ 
6C  legibus  olim  Parcere  viqj  Gmul  diraqi  tirannideccfli.  IMominisirfanuS  metues 
imnc  nulla  remorderent  Farta  animum  cunrtofqjrrorfic  vincere  pofle.  Ex  quoma/ 
nifeftumcft  ante  conditas  leges  permagnam  illi  gloriam  afeclTinc  ea  vero  que  in 
eum  multi  irridentes  dixerant  ita  cofcripfit  ipfc  Nec  vir  corfibi  Solon  nec  ea  Jidus 
aftu  Quedeus  obftuleratrerpuitillcbcna.  Nccquodampartecontcnius  manere 
prede.Keciadelpofuit  fpcfcf  fefellit  eum  Narrq;  auri  inceflit  mentem  male  fana  eu 
pido.  At<5  vnum  patrie  tradere  iura  diem.  Optauitcpmodovirton  tergore  pclic 
Dirripi  5C  extmgui  poft  genus  omne  fuum  Hccde  fc  iplb  loquente  m.ultitudincm 
imperitam  introduxit  Atqui  tam&Gtirannidem  refpuiflet  baud  tamen  igcr edis 
negociis5C  adminidrandarep-diirolutumleprebait  ncc  potentibus  & fartioCsob 
ignauiam  ac  mollitiem  fibi  concedendum  putauit  Ncc  in  ferendis  legibus  co^  qui 
cum  diligerant  voluptati  eft  obfecutus  fedvt  optimum  fibi  fartu  videbatur  medici 
nam  & innnuationcm  rerum  omnium  minime  probauit  metuens  ne  fi  omnia  penit? 
irrita  fecifHt  turbata  ciuitate  imbecillior  fieret  quam  vt  ea  rurfus  corftituerc  9L 
»n  optimum  ftatum  vendicare  poffet.QtiibusautS  dirtisexiflimabat  C'UCsfibiob ' 
temperantes  5<  ad  fubcundam  necclTitatcm  paratos  efficere  ca  ipfe  quoq:  faciebat 
vt  iple  affirmat  Vim  finiulioftitiamq:  coaptans- Quare  cum  pofleriari  tepore  que' 
fitum  elTetabea  fi  optimas  Ifges  AtbenicnfibusdcfcnpfilTetquibiisipfiobtcrope-’ 
ratit  Inquit  optimas.  iuniores dicere  foliti  funt  Atbcnicnfes  mitibus 

nominibus  6<  manfuetis  rerum  triftitiam  obcexifTe  vrbanecf  minuendo  vim  ati}  a' 
trociratemmitigafTeproftibula  mcrctriccS  tributum  coordinationem  ciuitatiscu 
l^odes  autem  prefidia  ciuifatum  domum  vero  carcere  nuncupantes  Solonis  aurto^ 
titate  prirru  conffitutum  eft.  Qui  remiffione  eris  alicni  fi  Sacbtbiam  ideft  onens 
leuationcmappelfauit  boc  enim  primum  ab  eo  in  rep.confti  tutum  eft  cum  debita 
decreto  rclcidiflct  neon  pofterum  cuipiam  licere  corpore  obligato  pecumamfoe ' 
nerariperrnififlct.  Etfiquidam  prodiderint  littcrisin  quibus  eft  Androcionnon 
debitorum  remiffione  fed  foenoris mediocritate  leuatos  pauperes  fatisCh  fartum 
putalTe  SC  barc  bumanitatero  ac  benigni ta tl  fi  Satbiam  SoIonS  vccjffic  ad  id  quod 
boc  coniecratum  eft  declaratquodmenluris ac  nummi  pretio  acceffio  farta  eft  ce/ 
tum  emm  dragmarum  minam  coftituit  cu  ante  feptingenta  trium  foret . Quare 
cum  numero  quidem  equum  Iblueretur  pretio  vero  mnus  foluctjfcus  vtilitatis  vE 
plurimum  attulit  detrimenti  autem  acci  pi  en  tibusmbil.  Plurimi  item  llint  qui  di/ 
eant  abolitionem  omnium  tabularum  G Sacbtbiam  fuiffie.Atqj  cu  bis  poemata  ma' 
gisconuenire  videtur.  Gloria turcnl  inilbs  Solon  fc  prioris  agri  n uitis  locis  fixos 
terminos  fuftuIifTe  6<  quod  primum  feruiensefiet  nunc  liberum  Conftjtutis  aute 
ciuibusadexportSdaS  pccuniasabeo  munere  peregrinos  reiccit  qui  Atticc  loqui 
neftirent  quippe  quifepiffime  aberratenr  quiauttm  feruituteindigna  premebar? 
ait  ft  libertate  donafle . Ex  bac  re  plurimum  turbationis  ac  moleftic  Solon  cepiffi 
dicitur.  Vc  enim  aggreffiis  eft  es  aljenurcfcindcrc.Cu  verba  idonea  6<bonefta 
principium  quereret  cum  amiciS  commnnicafie  quorum  fidei  putabat  tuto  fe  pofie 
committereferuntautem  li  quorum confiliovfiis eft  Conon cbnia  5c  Hipponicns 
inquiens  fe  agrum  minime  mouere  fed  debita  refeindere  ftaruifle.  Jlli  autem  preuc 
mentes  ftatim  preoccupantef^  multas  pecunias  a diuitibusfoenori  acceperunt  a/ 
grumq;  ex  illis  permaximum  emerunt  fiepoftea  cognito  decreto  cum  illi  fureren? 
poneffiombtis  pecunias  autem  minus  diftbluercnt  maximam  Soloniinfamiamae 


eatamniamvinxcrantquan  no  tp&iniimaaf&^fiislcdpameepsiniarie  extiti^^C 
Veram  eo  cnmine  ftatimquin^talsnns &liJberaait-  Tantam  enim  Gbi  debcn  ia' 
aentame(bquo4dekitan>(^atim  per  legem  remiGt.  Qnidam  veroqaindecim  fnif 
& dicat  qaoram  vnas  PolijeluseibHodius.Ateiusamici  Creocopides  ex  dcbtti 
retentione  perpecao  nttncnpati  fiint  Fiat  antem  eins  rado  cata  gratia  nemini  tam 
diciinbus  permoIef^ia^rabtilasicritasfeciiTetinopibus  edam  moieftiorquodlpe 
raatibus  agrum  non  diuiOGet  neqj  omnino  vt  Lacurgos  cquales  inter  ieat($  Gmiles. 
viuere  coegiflee.  Verum  ille  eunrxi  ab  Hercule  foret  tatiIto%  Liacedemoniis  smpe 
ralTet  annos  . AmpIiiTimisaniicidispIurimumoptkasdC  aucforitate  valeret . His 
nmnitusqueGbireip.caufaoptime^ppeceree.f&topinatus  Vi  tamen  magis qiiS 
liiaConibus  vGis^vt  oculas  Gbi  effoderetur  .rem  omnium  maximam  8i  eSicaciiTuni 
ad  laintem  8i  concordiam  eiuitads  peregit  neminem  ex  ciuibus  pauperem  nec  di' 
citem  effe.  Hoc  Solo  qui  8i  ordine  medius  erat  6C  reip.  popularis  minime  expleuit 
nibil  autem  eff  acliis  quod  munus  dignum  jais  viribus  putaretur  cumex  (bla  volu 
tate  ennd  qui  dii  le  commi  ferant  ad  rem  gerendam  eff«  aggreflus  Quod  au  te  mul 
tosoffcndifTerlpeS^opinione  dceeptosdpfeoffldTtbisverfibus.  Qu^ fegoes ffie 
rantolim  nunc  effuat  ira.  Omnibus  argiboftcmvclud  me  torua  tuentur  Aft 

alius  GquistaliGt  munere  faneSus  Impcoiibaod  valgum  potuiteobibere  furetem 
Antea  turbato  quam  lac  detraxerat  illi  Verantamen  cognita  ffatimvtdjtate: 
omiffa  prioata  calumnia  {applicationes  publice  ffatueronc  id  facrificifi  G SaebthiS 
vocitantes.  Solonem  vero  moderatorem  reip.  SC  legumlatorem  deSgnarant  needii 
alia  quidem  alia  minime- fed  omnia  magiffeatus  contionem  forum  Senatui^  permi' 
ferunc:conimdem^GngalispretiumS{numeruin&;  tempus  preficiendiicum  qd 
£bi  vilum  fuerit  arrogandi  probandi^  poteffatem . Primam  igitur  omnium  draco> 
aislegespreter^qoede  cede  erSt  omnes  propter  afpehtatem  magnitudine^  poe 
naramalarogandascarautt.  Vna  enim  fere  omnibus  mors  pena  dif&mticrat.- Vc 
8C  iam  qui  ocii  damnati  effent  capite  moldlarentur  eis  qui  olera  aut  frud1:us  fur 

ripoiOent  idem  {Iipplicium  quod  fpeculatonbus  aut  bomicidiis  confficutum  tffet. 
Ob  quam  caufamiilodde  Madislaudatur  mprimisiqui  draconem  non  atramenta 
fed  fanguine  leges  de(cripG{&  dixit.Ipfe  autem  Dractm  rogatas  quamobrem  pluri' 
masiiaiariarum  capite  pledtandasGacoiiTeti  refpondiffedicitur  feparua  quide-de 
lidla  morte  digna  cenfere  .'magnis  autem  maiorem  penam  inuenire  non  pofTe-Secd' 
do  Solon  cum  magiflratus  omnes  vt  erant  locuple  tibus  relinquere  vellet  reliquam 
autem  reip^gubernande  partem  permifeere.'^  qua  ante  plebsafpirarenm  poterat 
ad  ciuium  cenfusfe  contulit .'8C qui  in  fccisat/^bumidisquigcntis  c^CefTent  in  pri 
mo ordine Iocauit'SC  PentacoComcdimnos  vocauit  ideftquingentorum  Medimnp' 
rum.In  fecundo  autem  cos  qui  equos  ^erepoHent. aut  tricentiscenG  forent bos 
Hippodem  foluentes  cquis  nuncupauit  .jeugtte  vero  tertii  tenfusbomines  vocitati 
iuntqui  tricentorum  numera  cenfucxplcrent-'Keliqai  Tbetcsidcft  debitores  aut 
mercennarii  (Iint  appellati  quibus  nullum  magiffratum  adire  fas  erat  fed  contionis 
liabendc  iudicandi  munus  mrep.tatum  obibant^quodabimtio  nibil- impofferd 
autem  maximum  viftim.  Plurime  enim  controuerfiaru  deferebantur  ad  ludices.  Ht 
queeunt^iudidismagiffratum  fubiecit  de  eorundem  iniorum  adenndi  volentibus 
poteffatem  fecit . Didtur  edam  quod  cum  legesobfcuriores  'taliffet  que  mul  ' 
tos  contrarios  (en  flis  reciperent  ivim  iudiciorumauxifle.  Cum  enimno  pofTent  ius 
(uom  legibus  obdntre  ad  iudices  neceffe  erat  femper  confugere  omnem  contro ' 
uerfiam  ad  eos  deferre  qui  quodlmodo  interpretandis  Idibus  preefle  viderentOc 
Portendit  autem  ipfe  Gbi  boc  padlo  adequationem  faturam  Quanraq:  fat  fuerat  pa 
pulapermifra  poteftas.Ncc  dorac^Vusenim  necdarns  ullus  bonos.  Aff  iidioicus 


mastiiS  opiKj%  ruperl')  .Qms  ffjuil  pter  tiiuncn  Sed  valida  amboju 

nummi  fcitora  parma. Viccreatncutru  vrccrc  ncvctiili  . Magis  ctia  cuputa/ 
ret  rubucnierdu  c(rcimbfcil!c  multitudini  omnibus  licere  rta tui t de  iniuria  alteri 
illata  Jupplicifi  (unicrc  KS  Cue  quis  vcrbcriba  cefiis  fiue  Icfus  aliter  fiue  ci  vis  c{rj 
iliata  Licebat  alteri  cuirucp.cui  facultas  & volutas  foret  rci  nome  dcforrciSCiudi- 
tio  itiiuriS  pfcqui.  Afucfaciebat  ent  rcdlc  ciucslcgul.itorvclutivniiis  corporis  in 
corrodacqucfcntire.cil^paritcrangi.lruiclcgi  cofenare  eius  verba  mcorant  Ro 
gatus  enim  que  ciuitas  optime  babitaittur.  Illa  inquit  in  qua  nulla  aficrtnmaria: 
non  rtiinusquam  iniufia  prouocati  iprcfo  fcrutiniunam^C  cos  qui  intulerunt  vici 
JcunturCumadtem  m Ariopago  Senatum  conAituiflctcxanimaducrfariismagt 
ftratibuS  iprequocjirquodcum  magiAratu  timc  efiet  in  eo  concilio  luit . At  cum 
plebem  ob  debitorum  abOiitioneminHatamfibiq:  prcfidcntcm  videret  fecundum 
Senatum  adiunxit  ex  fingula  mbuquequatuorerant  centum  dclipcnsvirosquos 
pieuenirc  confulto  multitudinem  ftatuitncc  permittere  fine  confaUo  de  aliqua  re 
ad  pof&lu  ferri  Stipcriorem  autem  Senatum  ffcculatorem  rerum  omnium  adc' 
gumcuftbdem  vetuit  efle.  Ratus  fore  vi  duobus  Scnatibusveluti.  Ancborisfit 
mata  cimtas  minus  lalo  ac  {'ucHibusiadlarcturJmagiftjt  fe  obeam  caufamfedatam 
5<quictam  plebem  babicurum  Vulgatior  igitur  fama  eft  AriopagitarumccnC' 
lium^it  diximus-a  Solone  efic  csnftitutum.  Que  opinio  ea  re  maxime  comprobari 
videtur' quod  de  Ariopagitis  a Dracone  nulla  vfqi  mentio  facla  cA.  Quin  appa' 
ret  eum  de  rebus  capitalibus  cum  Epbetisfcmper  communicaAe.In  tertiadccima 
autem  Soloms  tabula odbaua  legcita  ipfis  nominibus  pcrfcnptum  eft.Quicuncj 
bonorum  immunes  erant  ante  Soloms  Aratu  leisbonores  capere  licere  pte/ 
tercpquiab  Ariopago  autabEpbctisaut  in  Pntanro  homicidii  aut  lugdatioms 
aut  appetende  rirannidis  damnati  a regibus  cAenfCum  ca  Icx  lata  cA.Exiisigi 
turrurrusvidetur6<i3marte  Soloms magiAratum  Anopagitis  extitifle.Qui 
imm  fu.flcntanteSolorem  in  Ariopagito damnati.Si  Solon pritius  ad  Ariopa'- 
gitasirditia  detnbAetiM  iam  fortafle  ex  feripterum defcAu  ob'cuntas  quedara 
cxrfbitVt  qui  cis  rrimimbusdarrran  fuiflentidc quibus  AnopagitcSC  Et- beteet 
pretores  indicarent squo  tempore  bec  lex  lata  eA  probitati  ifiV  rt  bcnoribusrelu 
cuis  omnibus  honore  danatis. fcis  igitur  ita  So'on  profpcxit.Ex  alus  autem  eiu9 
1'gibusilla  precipue  incredibilis aiqi  itrprimis  admiranda  cA;  que  bononbus 
abdicat  cum  qui  orta  fedi  tione- neutram  fadbioncmfecntus  Gt.  Voluit  qiuderr.ivt 
videtutmcmincni  cumpriuatasratidesin  tuto  locaAet. nulla comtrunicura  efo' 
licitudinq  contineriigloriantemquod  aliorum  incommodis  difficultatibufq;  mim' 
rrc  angerentur.  Verum  optimis  ac  luAiATirris  viris  cATe  proponi  tam  cum  aliispa 
riter  periculis  fe  offerre- atij  opem  aflIi(Aisrebusferre.'magisquamab(^pencu« 
lo quietum  exitum vicAoneex%ccfbare.  Hiavero  abfurdaatq:  ridiculofo  videtur^ 
t uepermittebatvxoriG  eius  vir  minus  ad  rem  veneream  effet  idoneus:  mariti 
propinques  admittere:  At  qui  fcancredbeG  hebere  quidam  putauit:ad  eosquieo 
ireipG  nequeunt ipeeuniarum  autem  gratia  vxorisaceipiur.t:8<  lege  naturam  co> 
ire  nituntur.  Intuentes  enim  illam  qui  cum  libitum  ei  fiierit  corci  mbere-autmif 
fam  facient  :aut  cum  dedecore  dC  ignominia  retinebant:  cupiiditarifq:  pecuniarum 
S<eontuneliepenasdabunt.  Illud £<iam  pvobatur:vt  noncum  omnibus  coiret 
Vxm:.  led  ex  mariti  neceflariis  vnum  Gbi  dilif  eret-nec  alienum  cAet  quod  nafcerc' 
tur.SC  generis  neceffitatem  attingeret.  Ad  boc  idem  illud  fp(dbat:vt{ponracum 
virooccliidrreturivnaqicontonio  malo  pro  bellariis  vefceretur.vtt^  ter  in  irenfe 
omnino  congrederetur  vir  cum  vxore  . Klam  G minus  liberi  rafccrentur  foir«> 
putabat : vt  bumfinodi  honor  ac  benignitas  viri  aduerfus  pudicam  muliecein 


N ;;  ; 0 >; 


permultas  frequenter  coHerifas  irdignatienes  tcHeree  nec  CnercCFcflitcs  o^ie  aB  • 
alienan  animos.  Ex  cctcr:s  autem  matrimoniis  dotes  fnfinIitJtrestSturr  veftcsSi 
qaedam  parua  empta  vafaialicd  pertereanibil  reptam  fecem  rpcrtarciubens.Vo/ 
luiecnim  viri  vxonic^  conibttiom  non  pretio  ac  n:ercede:frd  liberorum  caritate  gia 
tia  fceniuolcntiai^  coiangi.DioniGum  enim  tirannum  cn  rogaretur  a matre  :vt  quS< 
damexciujbnsin  matrimotiimn  acciperet!  Ke^poral^Ic  ferunt  duitatis  quidem 
leges  abrogari  a tiranno:na  ture  autci^es cogi  nulJoBiodo  poffcJC  preteretat?  vxo 
ri  le  lunxerie  fcanc  autem  abfiirditatcm  ac  defermitatem.  fibi  in  duitatem  numen  iti 
docendam  videri:  nec  permittedumvt  affinitates  alieno  tempore  fierent-5Cq  ne^ 
gratie  qoippiam  nec  officu  nuptiarum  nec  finem  cfient  fcabitate  . Verum  in  frnem 
puellam  ducentem  a diligente  principe  aut  legumlatore  id  iubc  optimo  did  queat 
quod  in  Pbilotetem  diAum  memoratur!  Quam  bene  igitur  nu&ere  potes  mjfer  ac 
babitaos  in  tbalamo  diuitis  vetule  vt  perdices  ex  concubitu  pinguem  te  comperienS' 
tranGbisad  virginem  Iponfam  viri  indigcntS.Hec  igitur  ratis_ ad  prefens.  Illa  vero 
Solonis  lex  laudatur  predpue  qneprobibetihdefondfos  maledica  coiicere.  Nam 
Sepium  efr  eos  iacros  ducere  qui  a vita  dilcefTerineiS^iuftum  bisquiefre  defierdt 
abibincre  S^eiuile  inimicitiarum  aliquando  modfi  fratueremec  in  infinitum  progre' 
di  finere.In  viunm  autS  G quis  faensin  locis  vel  in  iuditio  vel  apud  magifttatus  aut 
cum  certaminum  Ipedacalum  inftswct  iratedidfis  eHetinuedhis  ispriuati  illi  tres 
dragmas  Erario  duas  alias  Ibluere  cogebatur  nnfquam  enim  iram  continere  impe/ 
riti  eft  bominiSatq:  intemperantis  vbi<5  vero  difficilimum  quibufdam  etiam  impof 
fibileefle  videtor.  Decet  autem  in  ferendis  legibuspofiibilitatisS^  facultatis  ratio 
nem  baberc  fi  quis  velit  vtiliter  in  paucos  ^ fine  vtilitate  in  multos  animaduettere 
Illa  etiam  lex  qua  teframentis  prolpexitaudloritatisplanmnm  babuiti  duitate  5$ 
fumtno  ia  bonore  fuit.  Antea  enim  non  licebat  alio  deriuarebereditates  verum  pe^ 
cuniaslimul  5C  domum  in  defundH  familia  manere  oportcbat.SoIS  autem  cum  per/ 
miCfTet  pro  volun  tate  cuiuf^  in  fiipereflent  filii  :beredem  eSifitui  vifiis  eft  amicitia 
propirquitatiSC gratiam  rccefljtatipreferre.Pecnnia^pblTcffionetKefle  babetid 
ftatuifle.Non  tamen  temere  acnuUobabitorefpedlabaiufmodi  licentiam  perinifit 
At  G non  morbo  ingrauefcente  aut  medicamentorum  vi  impellente  aut  vinculis  6( 
Crodatu  coaiftusaut  coniugis  {uaGonibo  ac  blandidis  elTetaddudlus.  Exiftimabat 
enim  8(  quidem  redle  8<  fapicnter  preter  decus  aliquid  boneftatemt^  Giaderi  nibil 
aviacDCc&nitate  differe.  In  eodem  vero  cumneceirtatefraudemfin  quo  dblorfcfi - 
voluptate  in  comparatione  iengebat-Que  omnia  pariter  bominS  a mente  ac  ratione 
diftraberent.  Egreffionibusquo^  muUemmac  fletibus  8i  celebritatibus  lege 
fpexitiquod omnem  inmodeftiam  intemperanti^  GiftuIinet.Exirecmn  tribus  t$ 
tum  veftibusiubens!nec  cibum  aut  potum  plufquam  obuli  afpotare  neC 
cubito  maiorem  fcafaercJnecnodbniterfHlcipereiiiG  praelato lumme in  veHculo  det 
ferretur.  Lacerationes  vero  le  cedentium  Kquelu^mprouocare  {blentiploratus 
qao^5(  lamentationes  flebiles  in  alieno  funere  penitas  GiftulitnecimirolatibocS 
permiGtinec  pluribus  quam  tribus  veftibus  vti.necad  aliena  monumenta  accedere 
niC  quo  tempore  efferretur  funus  quorum  plurima  fieri  noftrisquoc^  legibus  pro' 
bibentur.  Eft  enim  illis  optime  coparatum  vt  molles  atq;  effeminati  bomines!5<  bis 
perturbationibus  acdelidfisque  circa  bec  genera  {ut  obnoxiSC  mulierum  more  bec 
Facientes  Gipplidum  luerent!  Cumautem  intuerentur  Vrbem  refertam  bominibcs 
qui  in  Attkam  quotidie  Iicedeat<$  impumtatisgratia  confluebant. MaximS  vera 
agri  partem  'incultani  infrudhioiamq!  efTe  & qui  nauigationi  reba(^  maritimis  in^' 
tenti  eflent  nibil  iis  importare  conGteiTe  qui  nibil  contra  afferre  pofTent  ad  artes  ci 
nes  tradn.xit  lege  etiam  fanxit  filium  baad  parti  aeceffVia  viteGibGdia  debere.*a 


qno  nullam  artem  aecepil^t.  Lifiirpo  enim  ct-itiimlaiKli  nicnto  rftvt  cum  Vt* 
tem  vacuam  haberet  abomni  peregrinorum  fCcotuiriMriiin  retu  accouicrtloam| 
piam  etiam  regionem  ac  biS  totidem  fupprtrntem.vt  HiinpccicKiiiqnit-'  Itruo^ 
prctcrca  multitudinem  Lacfdcmonii  ciricCfiifam  qii.im  optmiu  fartu  erat  baud 
ociolam  dimittcrc^led  opere  farigerc-8^  labore  .liTiduo  Inimiliore  efficere'  ciucs 
abomnibus  illiberalibus  artificiis&queftibus  remoneret  cotinerctcji  in  armis 
camvnam  illisartcmdirccndamatcjicxrrcendani  proponere- At  Solon  leges  reb 
magis  quam  res  legibus  accomodauit.  l^egioniriifitumf^  naturam  rotemplatus 
que  vix  laborantibus  ac  agrum  colentibus  ad  virtum  rufiicerct-oricfam  autcmul 
titudinem  alere  non  poflet-^ambus  lonoremfcabeduni  ftaruif.  Ariop3gitisquo9' 
negotium  dedit -'vt  vndecuicpncccfTana  forcnt-profpiccreut  dc  inertibus  ac  deG> 
dioCs  {iippliciiim  fumerent . In  co  autem  vebcmetiare  (eprebuit  ut  qui  emere/ 
tricibusnati  eflert  parentes  alere  non  tencrenb^ut  Heraclides  ponticusfcripture 
liquit. Qui  enmi  in  congrcflionc  fiC  comcrcio  mulieris  decore  non  (iruatus  facile 
declarat fe  non  Iibcro^gracia  ad  cam  rem  impelliifcd  uoluptati  potius  indulgere. 
Icaif  merccdclcpriuatiiiccfibiius  parentis  in  liberos  reliqiiu  faci t. Quibus  ipla^ 
crcationededccus5<  ignominia  a ttuIit-Omnino  tame  Solonis  Irgisdc  rebus  ue/ 
nereis  deformi  tatis  plurimu  continere  uidentur.Moecbu  emm  interimere  fas  ee 
dcprcbendeciuoluit.Si  aut^  rapte  libere  mulieri  uim  attuliflct: cum  dece  drag/ 
mismuIrtauitiSin  fuafionein  fentcnciSfua  traxiffet  uigirti  dragma^  pcnamfta/ 
tuit  teneri. preter^cas que  palam  fibiindixilTencqurflu.  Dico autc  meretrices. 
Namejs  ille  manifeftcfe  permittunt  iis  qui  pretium  afferunt.  Suflulitenimiusvc 
dendi  filias  ibrores;  mfiqui  cum  viro  coeunt c virginem  dcprcbcndjflct.In  ea' 
dem  autem  re  punienda  mune  fe  fcucru  & immitem  nunc  clcmtntc  facilem  pre 

fcerereigiquacuntj  fors  attulit  pcnamdefincrc  a ratione  preferto  admodum  djflb ' 
nare  Videtur  . Ni  iamqnod  nummi  penuriam  ciiitatcm  tum  foiet  pecuniarias 
penas  reddebar  penuna  ipfa  grauicres  ; ad  pretia  quidc  exiftimaticreiij  lacrota 
pecus  computabat pro  Medimno  dracmom  !:abfbat-Ei  cui  IflbiniadeuicilTet 
centum  dragmasdari  placuit.  Olimpiamvcroiquingcntas-Qui  vero  attuliflct  Iu 
pumiqui<5dragmasiufl*ic  accipere  .‘lupam  autem  tanturrodo  vnam.ivt  Pbalerias 
Demetrius  tradit  .boc  boui  pretiumiiUud  pecudis  efle  fla  tuens.  Quas  enim  in  fex 
taefecima  tabula  extimationes  eximis  virtimisprefiniuiticonlcntaneum  cftmnl' 
tiplicesextiti fle  .-attamen  eequoq;  pre  iIIis  quibus  nunc  vtimuricxilcsparce^  CiE 
Veruflaefl  autem  conflietudo  Atbcr.ienfib  bellum  cum  lupis  gercreiparcuo  vero 
agro  indulgere  quamagriculture  latius  efle  ducunt- efl  etiam  opinio  quorunda® 
Vndenomma  tribuumnon  ab  louisfiliis  tribus  Sed  a generibus  in  que  diuilevite 
ab  initio  funt  nomina  accepiflc- Bellicum  quidem  oblitas  ab  armis  operis  intentum 
Ergodes  ab  operibus  queGrcci8<  EpG  vocant  efle  appellatos.  Duahim  autem 
reliquarum  bos  quidem  cui  agrum  colebat  ab  agricultura  Gedeodes  alios  qui  rd 
pecuniarieoperam  dabant.  Egicores  a Capris  corgr.omcntatraxifTe  Sed  cum  nec 
perennibus  flituiis nec lacubus  quibuldam  ncc  vbcribus fcntibusregio  abundaret 
fcdplerig!  Atticoru  puteis  vtcrentur  manu  fartis  Legeftatuitvtvbicuqj  puteus 
publicus  eflet  co  intra  Hippicum  bomincs  vterentur.  tflaute  Hippicum  quatuot 
fbadiorumdiflantiaquiautcm  abeflent  longius  propriam  Gfci  aquam  exquirerent 
Sin  autem  effodientes  decem  palmorum  profunditate  baud  inueniflentaqua  tunC 
accipere  a vieino  liceret  fex  bydrias  bis  diebus  firgulis.  indigentie  enim  acnecefll 
tatifubuenicndum.lnertie  veroacdelidie  minime  concedendum  putabat- Defini' 
uit  etiam  plantationis  prudentiflimemenfuras.Cu  qui  in  agro  quid  vis  aliud  pia' 
taret-quini^  pedibus  a vicino  abcfle  iuirifleti  qui  vero  fic0  vel  oleam  ijoue.  Logium 


enitti  fece  artorcs  protendant  tadieem  nec  Sne  detrimento  ceteris  plantis  propioS 
adiroucripoflunt.  Verum  nurrimentum  auferut- S^quibaiHam  buroorera  nocuS 
tranCnittunt' Scrobes  autem  & foilas  effodiendi  volentibus  poteffatem  fecitimo 
do  quantum  £ofle  faibigium  foret-'  tanto  abeffeciab  aiieno.  Qnicun^  autem  apium 
alueacia  canderet-'buac  ab  alterius  ante  conditis  mcentispaffibus  abire  Solonis 
lege  videbatur.  Ex  frodbibus  autem  eum  folumad  peregrinos  exportari  licebat: 
alorum  nullum  ius  erat  alportadi;&in  eum  qoi  exportaret  lanxit  etiam  magiffra 
tum  execrationes facereiait  iplirm  Erario  centum dragmas djflbloere.  Ac  prima 
quidem  tabula  ea  eff  in  qua  lex  buiuGnodi  continetur  nec  illis  vllam  omnino  iid€ 
babendam  quis  dixerit-' qui  aiunt  fuperiorum  etate  ficos  etiam  exportare  nd  licuif 
{e'id9  ex  eo  maxime  perfpicuumcffe-^  ii  qui  ficusexportantesindicaffent  Sico' 
pbanteapud  veteres  dicerentur.  In  offenGonem  etiam  quadrupedum  legem  tulic 
qua  canem  qui  quippiam  ntorfia  aSeciHet  capiftro  quatuor  pedum  alligatum  dedi 
iaffit.lnea  autemlege  maxime  viniseffrecuritati  cdfulerei  fed  penune  minus  cd 
lulniticam  ex  peregrinis  niS  qui  perpetuo  exilio  patria  puliase^c-aot  qui  ad  ac' 
tem aliquam  exercendam  cura  tota  domo  diif^  penatibus  Atbenas  inigraffet<ne' 
minem  ciaitatedonaretbocautemlefecifle  dicit  non  vt  ceteros  deterreret  fed  vt 
eosreip.  promdTa  Atbenasalliceret&Gmul  Exiftimantem  eosduitaci  fidos 
biturosd( qui  necefHtate patriam  amiGGent  £<qui  {ualpontedC  voluntate  reli> 
quiffent . Illud  etiam  proprium  Solonis  inHitutum  putatur  quo  in  erario  epulum 
prebuit  quod  iple  quaG  accubare  vocamt. Non  enim  eundem  permjt ' 

tebat  cibarii  eo  loco  fepius  G is  autem  cui  (orte  obuenerat  rerufabac-’plediabaturi 
quod  illud plusequoappecentis  e(Te-'boc  GiperbiSC  faftidioG  nimis ^ communia 
contemnentis  putaret  .‘Statuit  aurem  in  tentum  annos  legtsorrnes  ratas  baberi: 
8<  in  ligneis  tabulis  delcripte  (iint  quos  Axoras  appellauit  iquorum  parue  quide 
relique  in  Pritaneo  adnoftram  memoriam  peruenerut  eos  vtAriftotelestra' 

dit  Cifbcs  nuncupabant.  Et  Cratinus  comicus  cuodam  in  loco  de  Solone  8C  Ota/ 
cone  ait  quibus  non  lam  legumina  Si  ficus  cicbibus  fccant.  Quidam  vero  opindtuf 
m quibus  (aera  tantum  (blemniaq;  continentur  cirbes  Axones  autem  reliquos  ap  ' 

£ enari.  Communi.igHur  iure  iurando  aftrinxitre  Senatus  Solonis  leges  ratas  ba' 
iturumipriuatimetiamGnguliin  foro  ad  Iapidem  adito  iaramentefe-G  quid  con> 
)ra  easconffitutiones  commiGTum  fuerit  anream  ffatua  Gii  equali  pondere  in  IDel 
pbis  poGturos  effe  dixerunt.  His  igitur  peradhs  cum  animaduertidet  Solon  dif^ 
pmrtionem  menGum:5<  commutatione  var:etatem($  Lar.e:queneq;inoccaGine^ 
inortucumSoleconueniret  fed  eadem  plerumi^dieSCaGTequeretuc  iolemSipte* 
tcnret  cam  (latuit  veterem  Si  nouam  appellari  eiufi^  partem  ante  congrelTum  ei? 
cum  fble  finito  menGiSCque  (IiperelTet  venienti  at(^  indanti  menG  deb^eri  arbitra 
tus  e(f  vtqui  antea  id  quod  apparet  Homerum  audiGet  dicentem  deGnentis  men' 
Gs  atq;  inffanris  .Qu  e vero  deinceps  (equeretur  dies:  eam  Calendas  appellauit  neC 
vigcGtrodiemenlemfimuicreliquuirqiiequenti  adiunxitled  auferensat^difibl 
cerSvfi^adtrigeGmum  quatenus  luna  lucem  retineret  annumera  uit.Latis  igituc 
legibus  cum  fe  quotidie  quidam  adirent  qni  laudarent  vel  iirprebarent  autS^iam 
confugerent  feriptis  adiicere  aliquod  aut  detrabere^permulti  autem  aderant  qm 
peterent  Fefponderentq;  iubentes  vt  quo  padlo  Gngu’a  (e  baberentieorum^  fenc^ 
tiam  edoceret  atqi  declararet.  Pec(picicnsbec&  negare  abGirdamefle&facercr 
uidio(umfaturum;f(aeuitbis(e  difficultatibus  liberare  offenGonem^  ciuium 
cafumniam  effugere.  In  magnis  enim  rebus  adminidradisdifficilimum  eAvt  ip(e 
inquicomnibopoffe  placere  Jta^  quo  errons  (Iu  caul^  tegeret  Girtitusnauisad 
miiu&atioQem  Atbcpisnauigauitaim  unpetcaG^ab  AtbenieaObusvt  abvrbe 


fibi  dcccm  annos  abeflc  liccrct.  Sperabat  enim  eo  tempore  frges  vfii  8i  eon(ueta> 
ditic  ciuibus  gratiores  Fieri  primum  igitur  in  bigiptuinnppliciiit  ibicp  aliquandict 
tftora  traxit  vtipfcprimfi  aHirmatiHo/lia  qua  Nili  retonant  vidua  Canopi-Quocl 
dam  Sciam  tempus  apud  PtccnopHcm  Hcliopolitam  SC  Sonebem  Saitatn  ctoque' 
titTimosSC  fapicnriffimosfaccrdotum'pbilotbpbie  Operam  dedit  Se  prefens  Attan 
tico  termoni  interfuit  vt  a Platone  tcribitur  cumqjcft  carminibus grccis  conatus 
exprimere.  Deinde  in  Ciprum  detatusa  PHiIocipro  quodam  ex  eiuslod  regibus 
bonorificcntiflimc  exceptus  eft.qui  paruam  ciuitatf  a Dcmopbontc  Tbcfei  filio 
conditam  babitatanv}]tencbat-'in  locis  munitis  quidem  verum  difficilibus  SCincuf 
tispoGtam.Sua&tigitur  illi  Solon  vt  natHusamenicrem locum  emitatem  eo  tra« 
duceretrcSijiocundiorcmSCmaiorempararetSC  iprcadearcmadiutorcmfcpre' 
buitSCvnSciuitatemoptimcSCaddirciflmamSCadrccuritateminftituit  que  res 
habitatores  ccitiplurcs  Pbilocipro  comparauit  8<  ceteros  reges  ad  emulatione  con 
atauit. Quare  cum  Soloni  gratiam  referre  vellet i vrbeinante  id  tempus  Epena 
appellatam  abeotblosnuncupauit.Et  ipfc  Solon  Huius  condi  te  vrbis  mentionem 
fecit  In  elegiisenim  Pbiloeiprum  vocans  ita  alloquitur.  Tu  nunc  teeptra  tenens 
foliis  per  Iccula  felix  Regens  fcancq;  vrbem  poff  genus  omne  cola.  Me  cipris 
antiquo  celeri  cum  puppe  remittat : Littorc  q;  violis  frondea  ferta  gerit.  Et 
nubi  poft  tanto  nomen  pro  munere  grates  Soluat  8i  in  patriam  diua  fecundet 

Iter  Eius  autem  cum  Croefo  cor  grcfiumSC  colloquium  videntur  quidam  vt 
ficlfa  temporibus  arguere.  ^oantemfamamadeocclcbratamSCtot  graniflinas 
tcffibuscomprobatamSCquef  primis  Solonis  moribus  couenirc  5<  cius  anni  mag 
nitudinc  S<  fapientiadignaeffe  videtur  ••annalibusquibufdam  canonibus  nuncupa 
tis  permittenda  non  arbitroriquosinfmiti  pene  vTqi  in  barc  diem  cm5dare  conati 
repugnantias  eorum  tollere  vKo  modo  nequierunt  Soloni  igitur  eu  rogatu  CroeC 
in  Sardos  fe  contulifletiacm  quod  tereftri  bomincumad  mare  primutn  defeen/ 
ditJ  cueni/Te  ferunt-  Ille  enim  mare  alpiciens  Huuios  alium  ex  alio  f lue teS  putat  le 
intucri.IeaSoIoni  per  aulam  tranfeuntimultofq;  ornatu  luxu  que  regio  Iftruiilos 
intuenfi  5C  cum  magnificentia  quadam  £Cn-aieftarc  magnacf  ffipatos  turba  feruo 
rumSC  comitum  incedentes finguli  CroefuS  videbSturquoad  adeumperdudlns 
effitt.vtquicquidcfletin  Iapidibus  preciofum'quicquid  colovisin  veftibusqaic< 
quid  ex  auro  artificiofelaboratumiquicquid  ornatus  aut  magnificetie  aliquid  pre 
fe  ferretJquicquid  deniqicptadum  foret^id  omnem  regem  circumflare  vifiim  efl 
Vtfpecflaculum  fplcndidifljmumfumma varietate  ornatiflimum  Soloni  ofledere 
tur.Pofleavcro  quam  Solon  barum  alpecbu  rerum  mbil  comotuseftmeijinqnit 
aliquid  eorum  que  Crocflis  expeeflabat  vt  facileappareretprudentibuS  cumilla 
omnia  vt  vilia  abtecflaij  eStemnere  luflit  ei  Croe  fus  fiios  tbefauros  apperiri  ce 
tecarum  {iippclledhlem  & magnificentiam  regiam  nibil  roganti  oflendi  neq:  appe 
tenti. Ceperat  enim  iplefecumingcniumSoIonisagnofcere.  Adpoflrcmumirur' 
luscumperfedlisomnibusadeum  reuertiflet rogaflctq; illum  Croefusnumquf^ 
alium  Hominem  fe  beatiorem  vidiflet  tum  Solon  T ellum  fe  fuum  ciuem  vidifie  rCi' 
fpondit,  Vt  vero  expofuit  illi  Tellumoptimu  virum  fuilTe-filiol^protatifliinos 
babuifle  Si  cfi  integerrime  fardliflimcqi  vixiflct  flrenue  pugnSte  pro  patria  parta 
pugne  gloria  Tterifle  putanit  CroefuS  vrbaitatis  penitus  illu  ft;bumaitatisexper 
tero  fi  no  magna  vi  auri  atoiai^eti  felio  tatS  metiretur  Sed  Plebei  bomims& pri 
uativita  velinteriUim  potius  tantis  opibus  imperii  anteponendam  putaret.  Veni, 
tamen  ab  eoruriiis  contendit  ntim  poft  Tellum  alium  beatiorem  noflet  iterfi  Oeo 
fcem^C  Bitonem  dixit  viros  cum  mirifico  interfe  amore  tum  in  matrem  fununa 
sb&raantiaqui  tardantibusbobusipfiiugumcurrBsfiibeuntcsad  Junonis  t2pl^ 


matrem  traxerunt  letamSC  ab  oirBitesciujfcns  felicem  fcafci tam.  Deinde  cmti  g 
acflisficrificiis epulati  accnbujfIcnt'poftdieni  nun^aflurrexerut amplios led de' 
fuRclivita  viCfiintin  tanta  gloria  8C  expedlabone  mortem  omnium  dolorii  8i  mo' 
leftiarum  expertem  SC  vacoam  oppetilTe.  At  nos  inquit  Croefiis  ira  mcenlos  nuIIiS 
innatnerura  beatorum  reponis.  Et  Solon  cum  nec  blanditiis  5<affedlatioibus  de 
linire  bomineroveUet^necvIteriusprouocare  O rex  inquit  Lydorum  nos  quidem 
grecosbominesadaliaquenobisdens  «pferoediocria  concclfit bona 5<  fapientie 
codnlHamfidutia.vt  videtor  optima  cofirmare-SC  populans  magnai^regie-nec  ad 
modum  ob  mediocritatem  fplendide  partkepsfecit^que  cum  perlpidat  vitam  bo  ' 
minum  variis  fortiine  motibus  alTidue  agitari  .'prefentibus  bonis  efferri  non  £nit.‘ 
nec  felicitatem  cuiufi^  admiirari  que  temporum  mutationi  fubie^  St . ConfequeR 
tis  enimtempons  varietas  exai^o  Gngula  infert.  Qui  autem  Eeliatatem  ruamad 
fincro  perduxentreum  nos  felicem  opinamur.  Viuentis  vero  adbuc  felicitas  ac  pe' 
riclitantisin  vitaivt  decertantis  denuntiatio  vic^orieSC  corona  iftabibs  incertai;^ 
eft . Poft  bec  Solon  ftadm  coferto  fermone  dilceffit.  cum  turbaffet  magna  eius  ora 
tio  CroefiimiquamsdmoRuinet  pcrid temporis  Efopus  bifboricus  forte  Sardis 
aderat  eo  accer&tnsa  Croefeo  magni%  honoribus  afferas  Solonis  caula  vebemc' 
ter  indeluir  qui  ita  humane  a rege  elTet  acceptus^cui^lblaretur  illum  diceret^  re' 
gum  conliietudine  aot^  minime,  aut  ^maxime  vti  oportere  . Immo  relpondit 
me  Hercule  aut  quam  minime  aut  ^ optime. Sic  igitur  tunc  Croefus  Solonem  de 
{pexit. Poi^ea  veto ^ cu  CyracoHataeciepreboiuperataselb  SCamiHavrbe  cap' 
tious  incendioi^  deftinatus  Pyram  m{iruitam  alli^tus  confcediffet  fpeduhtibus 
PerCs  ac  Ciro  quantum  maxima  potuit  voce  ter  0 oolon  exclamauit . Admiratus 
igiturCirusmiCt  qui  rogarent  iquifnam  hominum  aut  deorumiScflet  Solon  que 
in  dubiis  cafbusfolum  imploraret.  At  CroelusnihildilTimalansvnasel^  inquit 
exgrecie  iapientibusquem  ego  accerGui  non  audiendi  aliquid  difcedi  ne  Audio  eo 
rum  quibus  maxime  indigebam  fed  vt  Bubtfpe^ator  adeflet  teftifij  eius  felicita 
tis  abiret  ;in  qua  amittenda  plus  calamitatis  erat:^  in  confequlda  boni  Verbo  em 
SC  opinione  bonum  erat  re  autem  vera  ea  commutata  omnes  cius  iocunditates  ad- 
intollerabiles  dolores  Si  calamitolas  erumnas  reciderunt.  Atqui  is  vir  ex  illis  le/ 
cundiAimis  rebus  bec  omnia  milerrima  futura  coniicicns  coiiderari  vite  exitum  ia 
bebati  ncc  inflatu  opiniombus  incertis  peculanter  Si  temere  exaltare . Que  vbi 
ad  Omm  perlata  {iint  vt  qui  £<{apientior  eAetquam  Croeliis  Solonis  momtA 
cxprelentibus  exemplis  comprobatum  eAe  perficeret  non  fblutn  Croeliim  miiTu 
fecit  fed  {umo  etiam  bonorequoad  vixit  apud  le  habuit.  Exquo  viliis  oA  Solon 
eadem  oratione  alterum  Aruaffe  renbus  cautiorem  Si  prudentjorem  alterum  red 
didiffe.  At  poA  Solonis  di Ae Aiim  Atbems  mtercmesgrauiffime  Admones  exc3  ' 
tate  funt  • At  paedionim  faiAioni  Ligorgus  parolorurn  autem  IVlegadis  Alemeo' 
nis  filius  prefuie.Diacrnrum  autem  PiGAratusinqua  debitorum  turba  contine 
batur  que  vehementer  dioitibus  inimica  inFeAiqterac.C^are  Aabat  quidem  ad' 
bucciuitasIcruandisinAitutis  SolonisSClegibus  Ad  rerum  nouatu  immutlde^  ' 
duitatisAatumcupidoincenerat  iuisrationibusmelius  cofultumiri  ea  mutatioe 
linguIisopuiantibusSi  aduerA  fadfionis  fuperanderpeoptimaeonfirmatis.His 
^itur  malis diSicuItatibul^  turbata  ciuirate Solon  reuerlus  Atbenasad  honore 
fui  fa^orumqi  verecundiam  couertit  omnes  Sedneinreip-  eoqtio  Ali  tus  erat  Au 
dio  Si  aAiduitate  verAretur  infirme  vires  affedla^  iam  etasprohibebae  Ad  priua 
tiprinnpesfa^ionum  adiens  a feditione  adducereacpacare  nitebatur  quam  ad 
rem  PiGAratus  videbatur  apprime  Solon  aA^tiri.  Etenim  in  Armonihus  colloci 
tionibu%affabiIitah8£Cbua>anitacispluruxium  habebat  eius osatio  apparebatis 


tam  pauperum  caufeimpcnfefaucreaJinimicitMS.mrcm  cfcmcutf  ac  mocfcratij 
({Te  que  illi  a natura  mnus  inerant  lis  afTimuIatisfaciiC  putatatur  cisquibus^ 
illainfica  atqj  innata  erant  virtute  ac  probitate  fuperarc.Itaqiortcndcbat  fccqm 
tarisamantifllmuin  ftudioGlTimurrcj!  SC  prelcntra  /latus  mutatione  grauiftlmc 
i /Te  laturumofcuiamqj  Iterum  G quis /ludio  nouarum  rerum  fommoucrccnet  ag 
grc/Tus.Hjc  Igitur  timoribus  decipiebat  ciucs. Solonem  tamen  fimu/atumciusl" 
genium  diu  latere  non  potuit  eicp  infidie  PififtratRm  prunum  patuere  baud  tame 
odio  eumprorecutuSeftifedlenienc^admoncndoqiconabatur  bominem  ex  catre^ 
te  depellere  ipfotj  PiGftrato  fepe  dixit  SC  aliis  multisauifientibus  fi  quis  cxcius 
animocxpclleretamorcmprincipatus  Sidominardi  cupiditatem  fanaret  rcmine 
efle  eo  melius  ad  virtutem  natura  inftitutumncq;  probiorem  ciuem.  Cum  autem' 
cepi/Ict  Tbeipis  Tragediaan  edere  ea  resobnouitatem  multitudinis  ftudi^in  fe 
conuertit . Non  dum  enim  in  cmulationem  ccrtamencf?  ciuium  venerat:  tum  Solon 
innata  quadam  audiencfi  difcendi^  cupiditate  quotidie  magna  etate  ingrauefiete 
liberali  ocio  3c  difciplme  me  Hcrculedj/putationibusSC  iruiccindulgcnsTbc' 
Qaice/peclatoremfe  pcebuit  eum  is  Tragediam  ve  tros  erat  veteribus  ipie  tgeref 
po/l  id  autem /pecflaculura  cnm  Tbc/piamappellaflet  rogauitrnm  puderet  cura 
tot  prefentibusati^  audientibus  talia  ementiri  cunijille  diceret  baud  abfiirdum 
e/Te  ciufinodires  per  iocura  dicere  ac  facere  baculo  veberrenter  terram  perrucies 
At  inquit  ealemiocutn  Cei  iaus&bonor  habebitur  a nobi  sin  tabellis  propcdiem 
fiimusbabituri.  Cum  autem- Pififiratus  illatis  fibiipC  vulneribus  curru  delatus 
dcfcendit  in  forum  multitudinilqi  animes  cocitauincum  diceret  ra  fcab  inimicis 
per  infidias  accegifle  multofi?;  Cbi  rei  irdignitatc m rg  re  feret  es  r bmitanti  cem' 
patauit.  Ad  eum  profedlus  Solon a/fifienf^ non rcdlc  incuitofibi  Hypocratis 
Homerisum  VIixrma/liinuIas.Eiserim  adeiues  dedpiendoga  ButeriSciuibus 
feipfum  rcdcns.boftes deceperat,  lamif  erat  Pififtratigratia  in  prclinm  defeSfura 
multitudo  K populus  in  contionem  conucnerat-  AriAoncdecetnentevt  qiimqua  ^ 
gintaarmatiiqui  ab  armis  quibus  vtebantur  CorincpHores  dicebantur  Pififtrato- 
ciarentur  ad  cu/lodiam  corporis  A/TurgensSoIbncontradixit  permulta  bisfimilia' 
jnmedium  referens  que  po/b' carminibus  edidit- A/jjieirc  in  lirguamSC  blandi  £a' 
lentia. eundos  Verba  viniqui  nos  volpinispa/Tibusambit-Engidusat  nobis  pe' 
dora  languisagit-Sedcum  animaduertifiTet  pauperes  ad  gratiam  Pififtrati  pro ' 
penfos  rem  aggredi  tumultu  8C  trcpidaiooneidiuitcs  contra  metupcrculfosdiffu 
gere  abiit  inbuiensfe  bis  prudentiorem  bis  fortiorem  e/Teprudentiorem  quidem 
is  qui  lembanc  Haud  prorpiccrentiforciorem  vero  illis  quirum  prolpiccrcnt  nc  ti 
rannidi  obftarenE  metu  prohibebantur  Comprobato  autem  in  plebe  decrato  ibaud 
vitra  folicita  fuit  multitudo  de  paucis  Cormepboris  P.fi/brato  decem  edis  fedcfi' 
quot  vellet  nutriet  /erumq:  palam  baberet  pa-ruifbcitiquoad  arce  potitus  tft.Qua 
re  turbata  ciaitateMegadcsf/atitn  cum  Alcmeonidesfugit.  At  Solon  ilameni 
diutifliroe  (enexerat.-nec  adiutor€S'babebatiattamen  in  forum  procedens:  fiia  ora 
Irione  partim  cimum  ametiam  & (egniciem  obiurganit:  partim  incitare  attj:  adbor 
tari  conatus  e/linc  libertatem  abheerent  .lUud  etiam  celebratum  addidit  facilius 
certe  illis  ante  foi/fe  tirannidem /urgentem  opprimere  •'nunc  autem  maius  gforio' 
fiu/^  fcituramiconfirmatamiam  ac  corroboratam  ciiertere  ac  delere -'ybi  vero  Gbi 
ob  metum  nemo-sucntem  adhibuit  digre/Tus  e loco  dorfiumfo  contulit  accipien/^ 
arma  in  Angiporto  ante  fbresdcpo/iiir.  Ego  inquiens  quoad  a me  fieri  potuit pa' 
crieac  legibus  opem  tuli  ;ex  eoijin  po/beruroquieuit.  Adbortantibu/^  ad  fugam  • 
amicis  nun^  pare  inanimttroinduxitifed  carmimbus  edens  vebementer in  Atbc: 
aaenfibiiSiucdus  eft.Tri/liacomi/reluitifipre-mianoxe.Nevosinfaperos-cociset* 


ira  deos  Ma^  viras  an»t  vcftri  cuftoiia^quoniam ; Su&ilta  qQi  tiofeis^lut  iog^ 
collo  premunt.  Poft  fcec  miiltrs  conionofacietifcas  tnortcrtt  Sibj  a tiranno  im-’ 

pendere'' querentibuf^q-jars  fetiisita  pro  falutc  defidiofixseSfct  (enec^itts  relpS 
dit . VeraraPififtratus'rerurt>poefnsiita  SoIonetnbbreruaoitjftainboK&tcRa. 
fcuitadeoEwmgnuirnn  8U»n6CrnanructumIeprebiritvt5»a'ccerf^t'5Cfibl  etiam' 
jn  ioivflfnHwacib^feeret-pcrraultaipes  eius  auetoritaregererctr f Etenim  pWhnas’ 
Solonis reg-csfoaatritMl^iptc  ante  alios  parcifsaiflicosparere  coibat  . Nam  ce' 
dis  in  Anopagum  accerficus  modeEe  Si  tepcraeei  ius  venit  fe  dcfen(urtK'f*d  cSu' 
fam  accufatordertitiatJlegesetiaiple  ralie  e quibus  cftilla  quciabet!Vt,q.aiocu  >• 
!os  in  bello  amii^int  publice  alerentur  . At  qui  boc  antea  quo  tempore’  T^fiput 
cecatussft  decreiutwa  Solone  PiG^ratum  imitatum  eile  tradit  HcracSdes.-Scrj 
bit  gtiam-Tbeopbraftus  ociiiegem  Pifjftratinon  Solonis fuifle  qua-Sj-  regiohenr. 
cuIbioremSCpacatiorcm  duitatem  reddidit.  AtSoloncam'  Adahticummaltiqi' 
fermonemqueex"  Saidos-lapientibusin  Egipwcfi  eflet  accep“rat.'re  nsHtcopere' 
laboris;  Atbenienfibus'maxim&  cOnducibilem  abinccptodeftififinoti  occupatio  ' 
nibusvtinquit  Plato  fcdleneclate  potius in^jecEtus  SCvoIominismagnitaldincm' 
reformidans.  Odo  enim  illam  tanc  abundafle  declarant  Buiufmodi  voces  . Dum 
properoadfenium  difeere multa- libet . Grata^  fitnt noSisVeneris  £<dulcia 
baebi . Quei:pnirisma{e.mufleEa  Ieti'ferant . Vt  autem  amene  &:  ferti- 
ts  regionis  folum-delertumiquod^modo  Si-incultumiPlato  qui' Soloni  etat  pto' 
pinquitati  coniund?u3- . Atlanticam  illam  mattfriam  excolere  at($  eXOmafe  cupi  /• 
ensmaguisquibuldamquaG-velbjbuiisdCcircmtibuSSC^atdis  circundedit  cius  ini" 
tium  quibus  nec  oratio  aut  Termo  aliquis  ne^  fabula  nei$  poeGs  repetitur  ^ c^ 
Iero  admodum  ccpilTet  opus  id  mors  viti  antCuertit-QuantoigitOr  plus  Icripta  at ' 
tulerantvoluptatis  plus  iis  que  Gipererant  deGderii  reliquilbi  vt  eniiti  ^tbenien  ' 
fiam  dmtas  QlympicumGc  Platonis  ^plentia  inter  multa  preclara  8ir  eximia  boc" 
tantumopaSimpcrfcAum  reliqait.  Vjxit  Solon  pofi^initium  Pififhrati  tirannidis 
Vt  Ponticus  Heraclides  prodidit  multum  temporis  vt  aurem  l^banias  Epbefius; 
fcnbit  minus  diiohisannis.  Cbmii  enim  temporibus  PiGl^at^s  ihuaiit  tiraimide 
HegefiratiautemetarequipoUcomicum  regnauttafFirmat  Pbanias  diem  Solo' 
nem  obiifle  scius  autemcineris  circa  Salaminem  difiipatio  ac  dilperfio  abfitrditate 
rei  incredibilis  admodum^  fabulola  elle  videtur  .Id  autem  cum  alii  Bomies  aiiclla 
tatate  digniflim  litteas  prodiderant  tum  Ariftoteles  pbilolbpbtts  in  pnmis  fetip'' 
<as-rius.c«mprobauit. 


LapiPoetee:cii»H  Dc  vita at^gcRisPuHicoIc  Incipit  fclit;itcr 

TiOPERANTI  MIHI  fjumaifnmc  pater proniif?'5 
tibi  munus  periblucre  & tc  meis  ftudiis  impartiris  rc ' 
cens  recordatio  tui  veterem  temporum  querelam  re  / 
uocauit.Etenim  {epiflime  cum  pcrfpicio  cloquentie  ftor 
dia  que  delerta  8C  inculta  lam  diu  iacuerunt-  longo  m/ 
teruallo  repetita  $C  ad  nos  relata  effe:  noftros  vero  bo  / 
mines  ita  dicendi  cupiditate  flagtStcs  ita  ad  eam  rem 
natare  muneribus  lnftru«^l;os= vt  non  dcrpercrcm  nosp 
fcreui  omnium  laude  cumulatum  oratorem  effe  babituros'quer«  vcbcmentcr  foleo 
banenoftrametatem  in  eatemporaincidiffefqulbus  cis  facultas  erepta  fit  ne  ad- 
priftinam  illam  cloquentie  gloriam  perucnire  poflintvt  mibi  aliquod  jnfeflS  nu/ 
snenbuiufmodi  laudem  inuidifle  nobis  videtur.  Nam  illilittcrarumrtbefauri-‘illa 
dodlrinc  monumenta  illa  vberrima  librorum  copia  quos  maiores  noftri  Icriptosno 
fcisreliqueruntdelata  eftSCinterrutegeftasSCinopiacolcquutaeft.  Vt  erroroit 
tSde  Cngubs  cogitado: recordari  vbi  tot latini  poetcTragki  Satjr/ci  Linei  Ek' 
gi  qaos  vna  cinitas  tua  tulit  iq  nam  abierunt  a quibus  oratori  granditas  verboru 
SCfententiarumvbettas  numerorum pretereaaepedum  concenrus&  barmoma 
quedam  petenda  eft.Vbi  illa  biftoncorum  turba  que  nobis  monumenta  rerum  gc 
ftarum  & vetaftatis  exempla  liippediret que  niC orator  pcrcurfa  animo  8<  decan 
tata  babeat  ignaras  quidem  S<  ebes  videatur,  vbi  tot  & tam  ampLnima  volumina 
in  quibus  ius  legum  & iurisciuilis  fcientia  continebatur  que  adeo  temeritas  84  in' 
SGnliiiraimpcjr-i torum  licentia  lacerauit  vt  nerui  quidem  64  ofTa  vt  ita  dixerim ta 
tum  fuperfintfpiritum  vero  8<  languinem  amifilTe  videantur.  Ad  bec  artioncs  de 
fenSonesIaudatione^  vbinam  terrarum  requiremus  i^uiscafus  tque  calamitas 
que  clades  nobis  illas  enpuic^in  quibus  tanta  tadlura  facla  elbvt  ex  infinito  pene 
aratorum  numero  vnam  tantam  nec  eum  quidem  integrum  fcabeamus.'addepbi 
lofepborum  libros  e qnibusomnisdodirina  oratoris  depromenda  eft.  Hoseniqui, 
orator  non  legerit  peruolutarit  audierit  intclligimuscum  nen  eloquentiEmfed 
garrulitatem 8<verboramvolubi!itatem  inanem atq: irridendam efle  habituram 
In  quibas  illud  etiam  egrius  ferendum  puto  quod  in  boe  nen  tam  nobis  fortuna 
eorum  qili  ante  non  fuerant  extitiffentrurq;  profeiSoboc  tantum  detrimentum 
pateremur. 0 Iniquam  temporum  conditionem  miferamq:  fortunam. O inancs8< 
«pudiatcsacfruftrafafceptoslaboresnoftrosquicumin  altum  procefferintqni 
tempeftate  reiedli  in  mediis  fluctibus  obruuntur  nec  curfum  fuum  conficere  pof/ 
fiint.Sedmein  bac  tanta  moleftia  mea  illa  resma.xitne  confulatur  quodiperoim/ 
mortalem  deum  bisnoftrisincommodisdifficutatibufqialiquado  tandem  profp!. 
cere  voliufle  cum  te  nobis  pater  clementifTime  tradidit . 'qui  mibi  non  forte  natus 
fcd  precipao  quodam  fato  buius  etatis  genitus  S4  procreatus  efle  viderisiqui  ftn 
dioGs  bominibus  inopia  laborantibus  tuu  Audio  labore  diligentia  tuis  deniq  facul 
tatibus  fiibuenires . Siquidem  vnus  tot  iam  feculis  extitifli  qui  latinam  linguam 
attollere  iacentera  amplificare  ornare  conatus  esincqi  comparandorum  librorum 
gratia  conatus  es  fblumifed  magna  lam  cxpteperfccifti.Tu  cnimaffedla  ctate  Io 
gjflima  itinera  84 diflicilima  ad  remotifHmas regiones  magnis  fumptibus  labore 
periculo  fii.^eepifti  Tu  veteres  permultos  dotfliflimos  viros  inuentiseorfi  opcnba  • 
que  ante  ignorabantur  ab  obliuionebominum84blentio  vendicafli-nam  vt  notos 
54  mulgatos  pterea  qui  permulti  {untabftelatiaisbomimbus  rcftituti  copluriss 


irtlt^in  pmtotifti  notiSfquonimne  norarna  quideuoaeiramas.  Ita^.  tot  iaiolaS 
tibros^vtaaciioin  ornat  genere  docStine^in  tnam  vtbem  vnditj  contaliiJiiqui  plu' 
duitatibus  ad  legendom&fteerent  vt  illis  bomines  dicendi  dipidi  Cae  Ia/ 
tore  Coe  fiitnptufjaeiRoIelbia  Vtorentor.  Qgis  igitur  un^virdodbuseaminGg-’ 
nite  itnpudens  erit  tquan?  G mmtis  referre  tibi  gratias  poGit  non  maxiinas-re  rame 
debere  iateatue  quetatn  iniinemorpolleritaS’'qae  tam  ingrate  litterct  quetro  tu 
um  nomen  immmrtalitas  niemoria  prolequantur.ltaqi  nequodin  aliisG  condngat 
reprebcnfiiros  videor  in  eo  ipfe  deprehendar  ibatui  referendam  tibi  gratiam  quo' 
ad  xneafacaltasferretcbocme  crimine  non  iT^ratitadmislblum  led  etiam  arr^S/ 
tieinpoftertimliberare.VtSCtibiGnondigno  grato  tamen  munere  qtibd  a nie  de 
beretur  perCducrf-Si  reliquos  adlsmile  facitom  prouocarem.  Ita^pablicole  "ciuis 
tui  clariflimi  vin  vitam  tiw  ex  Plutarcbo  interpretatus  fiim  non  tam  qnOdmifeel-' 
ligeremte  Plntarcbi  opera  ftadiole  querere  quam  quod  banctibfprecetcrisiodi 
dam  fore  ealbimmii  quod  ab  eo  viro  tua  ciuitas  exat^s  regilms:libettatis  intti^ 
b<^aiflet6£  Omni  quod  dum  bec  legeres  maiorum  tuorum  ires  geffe-dbi  aevirtu' 
tes  legende  forent  qui  mibiquide  videntur  puIcberrimi  iUmsIadbi  gloria  excitati 
naa  minori  ftudio  &arefore  in  dcfendcfida  retinendas^  pStreSC-  Romane  ecdefie 
ftbertatequa  in  venditanda  Put&ola  extitilTe . Etat  etiam  in  boc^iqm  mea  pars 
virilisvrinqua  duitate  clarifGmusvirauusSCgentilismeus  fammts  fuiidEiis  bo 
Boribus  (enator diem  obiiflet  SCinqua  i^idtuseiTet  eius  duitatisliberatoris  res 
geAas  latinis  litteris  illuGrarem  .His  ottmibus  de  caufis  tuum  eff  mmeburnanifli/ 
ate  pat«'quod  fatturum  (pero  bniu  libellum'  bbenter  accipere  nec' tnitnus  quod 
panmm(Itde(picere.(edineodatAi&animurn  qui  eA  certe  optimus dCvobintatS 
sgnefcereQuod  Gabstefieriincelbgamkaadbactantum  tenun  contftuseroled 
nadius  ocium  tuo  nomine  ffatim  maiora  aggrediar.  Vt  8C  tue  quantum  in  me  cft 
«oluntacilatiQaciain  f^mibialiquamextuo  iodidoglodaniscomparemi  Vale  - 

Plutarcbi  HiAorionapSi  greci  de  \^ta  at^  geAis  Fublicole  per  Lapoin  <XAatt 
tftlatiaum  tradiuAa  incipit  feliciter 


/ / 


^ VMrGrrvKHrs  motil^spr  editus  fuiAet  Solon 

nonimmerito  vtmibividedteum  eo  PiibGcolam  cdni/ 
paramosicoibocpofterius  nomen  bqnoriS  gtatia  pd. 
R ; inuenit  * Antea  enim  Publio  Valerio  ei  ndmen  fne/ 
atiquodapeegenitore  Valerio  videtur  inditum  qui 
rir  vnus  ex  veteribus  illis  maxime  audior  feit  y.tRp'' 
mani  ac  Sabini  cmnahte  boAesPuilient  in  vnum.pdpu 
lom  cdbirer.  Ille  enim  in  primis  (uaden^reguipreda 
Qttc(iicotnia9w«>„  . odifedtrispadKonem  induxit  feuius  igitur  vt  accepihi^' 
Valerius  ex  genere  neeeflarius  cum  adbsc  Hoina  edet  (iib  rrgibus  diuidis  &elo/ 
quentia  claruit  quarum  cualtera-redte(empdr  ^.libere  pro  cquitate  iuAicia^  vte 
KeturquippeqnaIiberaIitecbun»neq(uppIznbusopem  femtbaud  dubie  vide' 
bamr  C-res  traduceretur  ad  popularem  principatum  primas  in  reip. partes  babi  / 
torus  .Cum  autem  Tarquinittsfaperbusregno  non  virtute  (edmietateSC  (celere 
parto  non  regio  more  (ed  tirannicontumelioA^  vterrturiei^  infendis  odio  popu' 
laris  at^egte  ferens  ad  defedbdnero  fpedlareticui  rei  Lucrctieque  Gbi  vi  acrep' 
tajnortecOQdainetscontcmelia'Occanoncattukrat.Lutius  Bruruscu  innouSdis 


rei«5  a^iccilTtt atimum  aijfcahc primum redctufjt^cofita^iutiSrcSce^rimo  frtf'' 
resrcgese.-scgft . Et  qua^u  opimo  fuit  populum  vnum  pro  rege  confnlcm  efTe 
«reatortzm  quietus  fuit  Valerius  cum  Bruto  magis  deberi  cofiilatnm  cxiftitnaret* 
qui  aacJlor^  priceps  recispcrSde  Iitertatjs  fucrat-cum  uero  in  vnins  dominio  of 
fendcrsturaflimfmultitudintsvidcrentorqi  omnes  diuifiim  impenum  Iibentips 
Iatu!j5CduoS£onfuIespo(cercntIpcrantem  Valerium  poft  Brutum  creatum  iri 
fecc^Iegamqi  jllt  in  cofulatu  futurum  fefellit  opinio  Creatus  cftemm  pro  Vafcrio 
muita  Bruto  Lacreeie  vir  collatitius  Tarquinius  baud  quidem  Valcno  virtute 
fiipcrionfesl patricii  metu  regum  qui  multa  eiitrs  moliebantur  quotidic-ciuitatc 
^ blandiciisdslinibant-ftatueruntcp  Mifeftiflimoillisbofti  vtitiboc  vn^coceflu' 
Eocenfelaenm  mandare. bacre  Valeriusvebcmcnterpettootusfiquod nulla pri’' 
uata  iuiuria  a-regibus  elTet  affetifusnoa  purarcturomnia  patrie  caufa  fadturus  ; 
Senatu  le  abdicauit  patrocinio-renuRtiiraitiSC  a negociis  publicis  penitusfe  remc 
ait  vt  Euntoc  Si  cura-lblicitosmaltos  baberct  metuentes  nec  ob  iram  additus  regi 
busresomnes-fiCciuitatemfimal  immitantem  cuerterct-  Pofleaveroqaa  Bru' 
tuualiorum.qaoqilurpitioneoffenfusiftatuitcefisboftiisiure  iarando Senatum  a' 
ftringere  dieinqi  prerimuit  Valerius  leta  admodum  fronte  dclirenditm  forum  vbj- 
cum  iorafrccprimusileanime-fempcrinfrarto  in-Tarqainies  propugnatore  q»  Ii  y 
fecrtatfisaccerrjmam fucurum voluptatem  Senatui SCfpcra  optimam-confulibus’ 
attulit. ftatimqfiufiur.andnm  opera  conf^auta  funt  Legati  enim  venerant  a Tar/ 
quiniacumlictccis  mandatift^  mitibus  SC  ad  demulcendos  multitudinis  animos] 
tccommedatisiquibua  Ipcrafcat  multos  cum  ex  regjs  vertis  ducerentur  pofle  cor 
eumpifi  videretur  moderate  rogando  (pintusillos  regios  SC  contumaoam  pofu  ' 
iiTe.Cenfettibus  autem  conlulibus  legatosin  populum  producendos  efle.Ton  per  . 
mjGtValesjus  fed  inftititvebcirentcr  prcbiboit^  bominibusp3upcnbas8<  bcllu 
magifij^tiranmaem  formidantibus  nouitatis  initium  occalionem  dari  poft  bec. 
legati  iterum  a rege  aderant  illum  rtgnam  remittere  a bello  difccdercibona  tatfi 
annci%fiusae  familiaribus  repeterequibascxilium  fiiftentarepoffent.indinanti' 
fcusriam  tnaleis  8i  Cola  tino  maxime  fnadente  Eratus  vir  acer  & vebemens  ad  irS  - 
tn  forum  excurritiproditorem  collegam matenam  SCadiumetum  tirannidis  per 
gratiam  largiri  clamitans:  quibus  indigniffimum  effet  viaticum  fuge  decernere. 
Conuenicntitus  ad  boc.ciuibus  Caius  Minutius  bomo  prinatuSin  contione  orati' 
onem-babaitBrutum  admonuit  roinano%adbortatus^eft  prouidendu  cfte  vt  bo  y 
na  pro  fs  magis  contra  tirannos^  pro  illis  contra  (e  pugnarent.  Vifum  eft‘tamcn- 
Homaais  parta  libjrtatepraqua  dimicarent  toiftrumgratia  pacem  afciicicndam 
non  efte  led  eam  vna  cum  tirannis  exigendam:  Erat  aotem  Tarquinius  de  boris 
recuperandis  minime  folicitus  fed  ea  petitioe  experiri  populi  animos  volebat  S<,  fi' 
niuIproditionioccaGbnemp,arare‘quamlcgaticIam  ftruebant  bonorum  pretextu  ' 
moram  trabentes  bec  fe  vendereilla  afferuare  tnittere  alia  aifirmates  quoad  duas 
patriciorum  domos corrumpenintiVitelborum  duos:Aquilwrum  tres;  qui  omnef 
ex  matte  fratres  erant  8<.  Col&tini  confiilcs  nepotes  bi^rimis  ccirroilTares  eft' 
priuatim  etiam  Vitellis  alia  cum  Eruto  neceftitudo fiiit.  torum  eni  lbrorem  Brui' 
tusin  matrimonio  babebat.Iamgi  fibi  ex  ea-  filii  pIurcserantadolelcentesduoTi' 
tusTiberiu%,quas  oua  Vitelli  Haberent  neceflitudinem  infamiliaritatera  coiun 
tftosiulbcietatemquoi^confiliiaftuirpierBnt  nitentibus  vtle  in  genus  magnum ' 
TarquiiMorum  SCipEssegiasdarent-demsotiam  &duriciam  patris  effugerent  lej 
ueritatem  eius6<  acrimoniam  in  improlKS  duritiam  appellantes  amentiam  vero  C 
mulatianem  am.entic  quSdiumetu  tirannorum  cetus  latuerat  netj  inpofterpmci? , 
«icogpoflcentcmfHgir-cotrpplfliSrutcmit!  fiiam  retitcntiarnadvIelcentibusS^i- 


eotloqoiaaiaidacJlis.  Placuit  cornum’ fentccia  iureiuraniJo  ma^aoSi  botre  Joom< 
ncsadigece-  luguJatobomrcfanguiae  libare  exta  eius  atting?tes  borum  gratia  in 
Aquiliorum  domum  conuenerut.  Fuit  autem  domus  in  qua  bcc  tranGgenda  erat 
deiettaSC  {iibobfcura.  Latuit  igitur  eos  feruasquida  cui  Vindrcio  nome  fuit  qui 
ibifeoccufearat  non  ex  indaftrianec  vtea  traritarilenQflel^ied  cum  intus  foret  illis 
ingredi  feftmantibus  amens  fe  oftendere  fuftitit  SC  capla  quada  que  forte  aderat 
feprotexit.  Quare profpexi tres  omnes  SCconfilia  eoru  excepit.  DecreuerutautS 
coafulesobtruQcare  reges  noilein  vrbemarripere.'8<  bec  per  litteras  legatis  tra^ 
ditas  Tarquinio  lignificabant.  Eteni  legati  cum  ad  Tarquinios  profieirccrcntar 
S^apud  Aqailios  cenatum  elTct  tunc  coniurationi  aderant . Quibus  confei^>s  abed 
tibusillisclam  domo  profevlus. quod  conGlii  in  iis  rebus  caperet  nonlatisfciebat. 
Dubitabat  enl  nec  fas  eile  ducebat^apud  Brutu  partem  filiosacculareiaut  apud 
Collatinum  aaunculu  fbroris  filios , Priuatam  preterea  nemine  RomanS  exiftima 
tamdidoiis  in  rebus  (atis  fidei  babituruiRcmomnequoadpotuit  claolam  babuiti 
Imputius  autem  colcientia^rem  ad  Valcriu  detulit  addjif^us  maxime  facilitate 
bumariitate  viri  Quod  ad  eum  indigentibus  facilis  e.ffet  aditus'eiu'<$  quottidie  do 
miisaperta  aurefiOBiniu  fer-mombus  6C  querimoniis  paterent.  Vt  nec  vn^  tenuis 
cuiidquam  colloquiu  aut  neceffitate  rcpadiarit  Vt  igi.tur.ad  eum  Vindicius  venit 
ati^  omnia patefecit:  MircoemsfratreSC  vxoreprefcntibusftuoore  affectius  ac 
snctuValeriusnon  vitra  bominem  dimiGt:(ed  cum  domi  occIufilTeticpftodiedifo 
res  negotiu  vxori  dedit  .fratrem  domu  regiam  circumfedente  epiftularum  curam 
aeintercidereti.iuflit  babere  SC  fcruos  G fieri  po^tobleruare:  Ip?e  autc  cura  mag/ 
no  clientum  att^  »nicocu  feruo.rucj  comitata  qui  illi  afUdue  preflo  erant  ad  Aqiii^ 
lioru  donwm  contendit  ipCs  abfentibus.  Quare  ex  improuilb  TpulGs  fonbus  domfi 
ingreffusinlitterasincidit ibi  alegatisrelictlas.Dambis  Valerius intentiis  erat 
Aquilii  arato  carfufecerut  impetum  foribusrconfertis  manibus  nitebantur;  litte 
rasaufferre  contra  cepugnabaticriai^.f^  ad  collum  veftibus  vi  ac  migno  cu  labore 
impulfiimpellenteicp  per  VICOS  :in  forum  traxerat.  Eademferm:  circum  regiam 
geftaGint.IMam  Mircusaliisdeptebenlislitterisqueadlegatosdelate  crant^SC 
ex  regia  familia  quot  potuit  comprebenlbs  pertraxit  in  foru  vbi  compreGoacon  ' 
fiiUbas  tumultu;  Vindicius  domo  produiAusicondituta^  accufatione  littcreaper 
te  Si  recitate  {untnec  illi  contradicere  quicquam  auG  luat  melf  icia  vero  S<GIcnci$ 
omnes.babebatipauci  tamendudontes  Brutogratifican exilii  apudeu  uientipn^ 
babebanaColiaeina^  ipfe  fpem  illis  clementie  {iiis  lacrimis  aSerebatiquas  Vale 
rius  cofirmate  taciturnitate  (Iia  videbatur  TumBrutusnomine&ItosOngillatim 
appellans.  AgeinquitTite  age  Tiberii  cur  no  accufatioi  refp^derisivt  aut  ter  ro 
gati  iilentiu  egeruat;ad  littores  couedus  veHru  iam  inquit  retiquu  eft  opus . Illi 
Ifatim  coprebenfbsiuueoesnudantes  acili^  in  tet^m  manibus  virgis  ceciderat 
cum  abi  oculos  euerterft  nec  atrocitaef  tanti  alpicereaut  tollerare  pof^nt:  pater 
immotas  oculos  tenuifle  dicitur-  nec  mifericordia  quie^  de  triftitia  vultusSC  leue 
acate  remiGffe:(edG!ioru{IippIicii  (pedlatorele  prebuiffe  quoad  litcoresfecurica 
putaceruiabusablfulerut.inder^quisinpotelfaticollege  traditis  affurgens 
de  loco  abiit  re  eiulmodia  fe  geffa;qai  ncc  voletibiis  laudandi  pro  dignitate  nec  vi 
tuperandi  cuiquam  Ipcum  reliquiffet  > Aut  enhn  eius  virentis  c^tudo  {e  dadaant 
mam  prcbuit  aut  calamicaeismagRitudarenfam  doloris  eripuit  quorumneutrum 
Bei:^paramne($bun]anieft  .itigenii:iedaat  diuinitatiscuiuldiaut immanitatis» 
Hqmus  eff  aut  pro  viri  gloria  probare  iuditiu  eius ;%  virtuti  diffc^e-t  Romani 
coimbaud  tanta  remgefGnein  condeda  vrbe  Romuid  oppin£eur;quaRti,Bratnt 
secoperada  libertate  cenftitalda:^  rep. . At  poH  eius  e foro  dilceilum  dio  txxthi- 


ibeo  perailis  rt':ipor  fiinjt  Si  boiror  inter  omne?  ac  nlcnt-ul  hiir.Lt  Av^uiIjuiioHi' 
eje  Collatini  cofirmati;pccicrutad  rrfpodcndu  trmpiisr  Vindicmiu  ri-rnn  libi  rccT 
di  iubctesTcc  apnd  accufatorcsadfeniari.  Inclinate  ad  bec  roltilc  dinuttctcfji  bac 
coditionc  concionem:  Valerius  tiirbc  permixtu  bominenjpoteratdmiittcrcincijf 
populum ditriflis proditoribus  abire  finebat.  Ad  poftrcmiimciim  iiiicrifTct  inbos' 
nianiis:  Brutum  implorabat:  Coliatinfi  clamitans  re  indi(?iiam  faccrc-fi  impofita 
collegenecefritacc  occidedi  liberos:  equum  iple  duceret  ifciiiims  per  grana  prodi 
tores  patrie  6C  boftes coccdcrc; bis  permoto  vebemeter  confulc coprciicndi  vu 
diciumiubenteilittorcsrepuKa  turba  ceperunt  bominc  conantibulqieriptrc  incuf' 
(erunt  verbera  At  amici  Valerii  repugna tesaderant-'  popiiliifqi  Brutii  adefTciu' 
bebat  qui  eu  iteram  rediinctin  contione  ••omnibus  audire  jufTisiiudiec  (e  (quit  ido- 
neum de  necelibcrorufuilTc.  De  ceteris  aute  liberis  «am  ciiiibus  (uffragium  per/ 
itiittere:ciicat  igitur  fi  quis  velit  populo  pcrfuadeat.Nibil  vitra  verbis  opus  fu 
if  quinomniu  fuffragiis  condenati  (ccuri  pcrcuni  funt . Collatinus  autciam ante 
S<  obneeeflitudineJSCcbinuidia Tarquinii  nominis  in  Ki(pitione  venerat.  A Tar' 
quinio  enim  vebemeter  animi  omniuabborrebit  -vbi  verobee  itaincidcrut  omm» 
blis  omni  odio  atij -acerbitati fuit.  Ita  confiilatufe  abdicas  ciuitarcexccflitifictur/ 
fusdefabrogadocofule  comiciisbabitis  Valeriusin  Collatini  locum  fuffeAuseft 
proptitudmisin  rcrop.gratiactiiuscum  dignu  putaret  vinditiu  gratiam  aliquam 
reportarc:eam{uodecretolibertatc&ciuitatcdonauit5c  fcrcdi  fuffragiiin  qua' 
cunij  vellet  tribu  poteftatc.  Aliis  aute  libertis  obeundi  fufFraglt  munus  adpopu 
late  gratiam  cocefiit  Appius.ManumilTioni  aute  obeumvindjcid  vfqi  .idnoftrS 
atatemvindidlenomemanfit.Poftbec  bonaregu  diripienda  plebi funtdata^do' 
mus  auteSC  atrium  dirutam.  Ager  Tarquinioru  confccratus  Marci  Martius  dc/ 
inde  campus  eftbacitus:  forte  ibi  tu  feges  farris  dicitur  faifle  mature  niefli:qua 
campi  frudfu •■quod  obcofecratione  religiofum  putaret  confum-ereiconcurfu  farto 
defertamefi  if  ramento  (egete  additis  eodecefis  arboribus  in  Tiberim  coniecerfit 
incuItfi^pcnitasinfecunduifdeoIccumdimiferutFruincti  autem  aceruiin  uadis 
fcefitantis  fluminis  (ederunt icctens  deinde  confcqnentibusexituq!  prohibitis 8< 
circum  applicati busfeviru  permultum  5<firmamcci  cogcnes  cepitiquotidieau' 
rta  a flumine. Materiem  eni  multtm  deferebat  que  nucrimentu  &C  impedimentfi 
afferebat. iple  vero  ilIiGonesfblum  minime  moucbat  fed  leuitcr  premetes  eo  omnia 
comportabat.^  Ex  magnitudine  aute  & firmitate  alia  fupcraddita  moles  elf^oue 
ex  faguenietibas  incremetum  accipienS''nunc  infula  (aera  intra  vrbe  eft  templaij 
deorum  in  ea  SC  porticus (untboctameaiuncquida  non  tnnccuenine:quo  tempo 
re  Tarquinii  ager  con(ecratus  eftifed  pbfterioribusiemponbus  cu  Tarquinia  fini 
timum  ei  loco  agram reliquit.  Fuitaute' Tarquinia  facra  vnrco  vna  ex  veftalibus 
que  bocfarto  maximos  honores  cofequura  eft.In  quibuS  ille  fuit  bonos  quod  ex/ 
omnibus  feminis  eius  titum  teftimomu  acceptum  elTet  permiflam  vero  fibi  nube/ 
dilicetiam  repudiauit.  Vcrumhecitafebabuiffe  fabulole  dicuntur.  Tarquinium 
igitur  fruftratu  ipe  recuperandi  produtione  regni  Etrurii  pro  parte  exceperunt 
8c  magna  vi  8i  copiis  reducere  aggreffi  funt  Contra  Romanas  copias  eduxerut  co 
fulcs  facrilqi  in  locis  conftderut  quorum  hanc  ArGum  lacum  altera  Efuium  appel 
iant.Iaqmanusconferreincipientibus  Arunx  Tarquinii  filius  8i  BrutusRoror 
fiusconfulunon  temere  aut  fortuitu  in  fe  incidentes  fed  odio  6C  ira  inccG  hic  vt  in 
patrie  boffem  ille  zn  aurtore  exilii  (ui  citatis  eqois  furore  magnai^  ratione  Si  cofi/ 
lio-cancurrerutfic  vtcrijvthoflem  vulneraret  fiii  protegendi  immemor  altenus 
irtibas  triffixi  moribudi  ad  terri ceciderunt. Tam  crudele  autem  pugae  initiant 
^Q3:53ici!3j:  cx^fus  cofecutus  eft  fed  paribus  afferto  cladibus  vtroij  exercitu  imbri- 


pogTrt  duremptaeft.  0jfcius!gitaif  aniitii  erat  VaferiuscS  finisfibi  prelii  cflcti.i 
cognitus  videreti^  animos  miUtii  (uiscedibusconciditTe  immicacnin  autem  detri 
mentis  clatosefle  fk  cofu(k  & permixta  ex  mufriudine  ftragcs  erat.  Ad  fcec  vtri' 
a!^  fiia  que  in  cofpecSu  erat  angorum  magis  afferrcbant  ^ opinate  res  boftifi  vi ' 
ilonS  confirmabant.  Catnita  igitur  pugnatum  cffetluperacmiSttenebrc.Quie^ 
Iceatibufij  exercitibus coEnotamelTe  lucum  vocScp  exeo  masinra  editam  ferunt.* 
fjec  dieSo  vno  plures  cccidifle  Etrulcorfi  T acie  % Rom^oriim  diuina  certe  ilia  fuit' 
voxftatimnam^  Romanis  atrimicrcoeruntiEtrafcosautS  tantos  terror  inceffiti 
vtegrefncafttisdiffiparemriquiverorelK^ifunt  nontnultis  paacioresgsquinij 
milia  bominuinuadetibus  Romanis  capti  {ime  cetera  omnia  direpta  .Cu  vera’ 
cadauera  cnumerafrent  quindecim  milia  84  tricenta  ex  boft ium  acie  :ex  RomaniS' 
autcmvno-paudorallint  inuentaiferimtboc  prelium  pndie  Calendas  Marcias 
fuilTe.Triunpbauit  vero  exeo  Valerius  primus  exeo  {iilibus  curru  quadriiugo  m 
aecflusiqiie  res  pulcherrimi!  8i  magnificetiilima  fpetiSacuIu  plebi  Gne  vlla  inuidia 
prebuit.  EtGneoffenfioneintaetium.Mon  eni  erat  eius  rei  tSta  emulaoomecglo 
tta  eius  rei  in  multos  annos  permanebat-  honores  a Valerio  college  habiti  fiintjfa/ 
nu!c^  eius  quato  cu  potuit  apparatu  fecit funebrfi^  orati de  eius  laudibo  dixit 
que  adeo  grataiocfidaqi  Romanisfuiti  vt  ex  eo  cSliietudo  manferit  vt  qui  ftrenue 
pugnSdo  obiiHet  ab  optimatibus  laudaretur  .-dicitor  SCiSfnnebribusgrecorfi  oru 
eiouibus  illam  vetuftiore  fuilTeiniG  lam  Solon  huius  rei  audtor  extitit.-vt  Anaxi 
menesoratortradit.  Verum  obeam  re  maior  inuidia  Valerio  coflata  efb.-GquidS 
Brutos  quem  patrem  libertatis  exiftimarat  populus-' haud  dignum  putafTet  fe  fo 
bm  renare-  (ed  lotium  Gbi  imperii  adiuxiffet:  bic  aute  aiebat  cum  ad  fe  omnia  tra 
ftuleritmon  Bruti  coGilatutn^nibil  ad  eum  pertinerem  :fed  Tarquinii  tirannidem 
ftrtituseftQmd  opus  cft  igitur  Bruta  quidem-verbisextolJereireautfTarqui'’ 
nmmemulaniSl  ex  tam  magna  domo  cu  falcibus  folumdefcedereiquanta  illa  re  ' 
gisnS  erat*quam  demolitas  fuerat. Etenim  re  veta  Valerius  babitabat-Gibdom^ 
Vitelliam  nucqpatam  imminentSforo'^  deluper  omnia  defpet^lrltem  diificili  ac  / 
celTu  at9  arduo. vt  eo  defcendSte^lpfe  afpeiflus  pompe  magnificus  ex  loco  edio  ap 
parens.TCgiam  dignitat^&faftumprefe ferret.  C^Stum  igitur  valeat  homine* 
in  magifhratu  5Cin  maximis  amptiHimifc^  muneribus  locatu  aures  habere  doqnen 
di  Iicetiam  vero%  femones  pro  aflcntacioe  admittf  tes.-perfpicue  ia  Valerio  licet 
intueri . Cueni  e fermonibos  amicorum  aecepifTet  feimprobaidiuditio  multitudi 
nis.necj  pertinax  X eo  fuitmec®  fe  admoneri  egre  tulit  ;fcd  (lati  nojJfu  ac^ibitis  fa' 
bris^domu  demolitas  efliacmaditustota  euertit:  Quare  cu  primu  iHuxifletcon 
liirgf tes  Romani  afpicienceft^  viri  animi  magnitudine  diligere. 'admiraric^  dC  do/ 
mus  demolitione  indigne  ferreieius  fpeciem  magnitudine  deSderareque  qG’ 
humana  quadi  forte  iniuffe  ob  inuidia  interilTet' Augebat  rei  indignitate  conGiI* 
qui  veluci  eiec^fus  domo  apud  alios  babitabatiexceperlt  enim  Valerium  eiusami' 
ei  quoad  populus  Gbi  locuedificande  domus  dedit:  domGc^multoilla  priore  celC' 
orem  edificauitvbinuc  fanum  quod  VicaspofcasvocitGtomeffifed  cum  {faeuif 
(et  cofulatfi  cx  formidolofb  ioeddum  8i  mafbetum  reddere  ingratum  multitudini 
(rcuresabaculisfeiunxit.fubmifliif^populofafcibusin  cocioneraprocefntieaq;  re 
popularem  dignitate -reducere  ati^  augere  vifus  efb.  Id^acofulibuspoffcaobfer/ 
uatum  vfi^ad  noftra  pcruenit  memoriam.  Verunonvr  multituchm  vifiim  eft-fe/ 
ipCu  deprcffit  ValenusiTed  ea  moderatide  inuidia  fe  8C  a0enGonepopub  liberauit 
fibi  aute  pollex  illa  re  tantum  opumcomparauitquantu  Gbi  licentieabftuIifTe  vi' 
debatur  .Incendit  enT  1 fe  fludia  vulgi  84  Cbi  obTeque tiora  effecit:  vt  cu  voluptate 
eife  obmitteret  eiusdi^  imperio:^  parerent:  Publicola  etia  idefl  publicaedens. 


exeaeftappenatas:qa3j  tiame  in  paflerum  dimilTo  priore  vfiirpatii  efl.  Quo5^ 
nos  deinceps  in  bominis  vita  defcribeda  vtemur : PetmiGt  cnimvolctibusfurro' 
gadi  eicollege  poteftate.  Ante  vero  Girrcgatione.  cum  futuri  inrcrtuscnet:  metu 
eretqi  nc  inuidia  aliqua  aut  temeritate  aducrlarii  in  Ic  excitarentur  Jpoteffate  co/ 
iulis  quam  (bius  obtinebat  in  optimis  maximis  rebus  adminiif  radis  tocanda  fla 
tuitSprimum  enim  patru  numerum  diminutu  cxpleuit.  AJii  cnim  prius  regis  ce-' 
dibusfiiblati  erant:  aJii  in  prcIio  nuper  intereant' Quivero  abeo  afcnpti  funtfexa 
ginta  qnatuor  centu  fuifle  tradunt;  late  deinde  ab  co  leges  rquarfi  plurimam  ro 
boris  plebi  adiecir:ea  qua  permifit  rcisa  eo(ulibo,puocationead  populum  Sccildo 
qua  flatuit  capitale  ene.-fiquisin  iufTu  populi  magiflratu  adiret  Tertio  qua  pau' 
peribusprofpexit-SCciuiu  vccfligaliafliftulit  Hacenicos  multo  proptiores  reddi 
dit  ad  artificia  queftufcjiobcudos.  Qua  vero  in  eos  animaduertit  qui  minus  cofuli 
bu3  paruifTent  adeo  popularis  fuit  vt  pro  plebe  magifij  pro  patriciis  lata  videre  / 
turiqnandoqteni  boum  duarfipccudumprcciummultafuit;crat  vero  precium 
pecudis  obuli  decem  bouisaute  centum.  Cum  enim  nodum  nummoru  vfiis  apud 
Komanos  per  id  tSporis  frequens  efTet  :pecudibus  8i  iumetis  plc^abltur  fontes 
Ex  quo  inualuit  vt ‘patrimonia  a pecudibus  vf^  in  banc  die  peculia  diceretur.  In 
vetufliflimis  quoq;  tiumis  bouis  aut  pecudis  aut  fiiis  Cgru  incifu  apparet.  Ipfis  ^ 
Romanoru  filjis  Suillas  Bubulcus  Caprariusutem  di  portius  cognometa  fue' 
rSt.Sic  cum  in  bislegulator  popularis  moderatu!^  fuilTct-^in  ea  roodeftia  fiippli' 
cia  etia  auxit  .Statuit  emra  lege  fas  efle  tirannde  appeterem  indenatum  opprime 
re*‘percuflbremaut?crimine  ccdis  expiatu  volui  t'fi  probationes  iniuric  attuliflet 
Cum  eni  fieri  non  poffetvt  qui  rem  eiufmodi  aggrederetur:  lateret  omnes;  poffibi 
le  autSfatJla  viderctur:pat€ntem5<vimiudiriorufupergre£Tum  prcuenire:quod 
jniuriaiudiau  tolleret-^precipereatc^antcopprimere  valenti  contra  iniuria  infere 
tempermiGe.Inqaefloria  etia  lege  ferenda  maximS  cft  laudem  confequutus.Vbi 
enim  opus  erat  ad  bellu  pecunias  pro  facultatibus  ciucscofcrreicuneqiipfcvtma 
nus«birevcllct!& abeo  obeundo  amicos  deterrere  tinecomnio  publicas  pecunias 
priuata  domum  inferri  equum  duceret:  Erariu  Saturni  edem  coftituit  ita^  badie 
manet:c5cef?te  autem  populo  vt  queUores  duos  creare  poflfetJcreatiq?  funt  primi 
P.Vetunus  & Marcus  MinuciusiSC  pecunic  permulte  coa<^le;ccntum  en'  8i  tri 
ginta  milia  i erariu  redacJ a funt:orpbanis  ac  viduis  rerriflb  tributo. His  ita  difpo 
fitis  comicus  deinde  babi tis  collega  fibi  Lucretium  Lucretie  patrem  fubrogauit: 
cui  quod  fenioreflctiprimo  loco  cedens  falces  tradidit  •' qui  bonor  ab  coprimuob' 
ferua  tus  femper  poftea  bodicij  fmibus  habetur.  Sed  intra  paucos  dies  Lucretius 
nioritur.Ita;^  habitis  iteru  comiciis  luffcdlus  Teius  lacum  eft.M-Oratius.I(^  rc 
liquum  cofiilatus  tepus  Valerius  collega  fuit -Tarquinio  in  Etruna  fecundo  Ro' 
manis  bellam  moliente  magnu  Ggnura  exticiffe  dicitur.  Cum  enl  regnaret  adbuc 
Rome  Tarquinius  templuij  louis  capitolini  fere  ia  ad  fine  perduxiffet  Gue  vatici' 
nio  admonitas  fiue  Cbi  aliter  vifum  cft.  Curru  ab  initio  fidhle  T ufeis  quibufda  ex 
vebioru  gete  figulis  fingendu  mSdarat . Nec  ita  multo  poft  regno  exactus  eft.Cfi 
adtTufci  curru  illu  confedffi  in  fornaceintuliflent  aliud  loge  cuenit^  Luto  inig 
nem  Tmiflb  accidere  eofentanefi  cft.  Codenlari  em  atq;  coire  expreffa  humiditate 
(blet  tuc  a&t  relaxatu  eff  8i  intumuit  eoq  magnitudinis  cocepto  robore  duritiaq 
icreoit  vt  vix  fublato  fornacis  culmie  deiedlif^f  ietibo  vllo  modo  efferri  poflj  C6 
vero  ceciniffet  vates  eiutinodi  curru  iisapud  qs  afferuarec  felicitate  8i  iperiu 
t?dere  ffatuerut  Vehi  RomSis  f lagitStibo  haud  remittedu  efle  refpoderutgi  cur' 
ru  adTacquiniumnonadeosqui  Tarquineum  eieciflent  pertinere  .Paucispoff 
dKhuscqueftres  apud  illos  ludi  agebatur.  Hic  cum  alia  fpecSacuIa  &i  ftudio  digna 


ajrmorcaffiierant^tu  quo  Jtmugum  oirnim  vicSore  cum  extra  f yppciroma  at5 
r^ga  impelleret  coranatusiperterriti  equi  nulla  matiifeftacaufa  ! fediuinaquada 
r^rte  aut  fortuna  cu  auriga  inlidente  citato  otcni  celeritate  eur{ii  Romam  verfiiS' 
ferebantur.  Vbi  vero  nulla  eiusainittetisvi  retineri  aut  retardari  potuerutum/ 
pecu  raotum  atqi  afportatu  vf^  ad  Capitolium  ibi  bomine  iuxta  vrfcOT  deieccrut 
quam-Rbacumenia  nunc  vocant-Hocfac^b  Vebi  ftupore  ac  metu  percuIC. •ficulis 
currum reftituendfi  curaruiit.TempIu  quidem  capitoIini  louisTarquinius  De' 
marati  fslius Sabino  bello  edi&catu^  le  voaerat  Tarquini?  aut  {uperbo  edificauit 
filiusvel  nepos  eiusqui  vouerat!  confecration?  vero  no  obiit . Parum  enim  adbuc 
ad  abfblutione  deerat  ;quo  tempore tirannide  excidit . Cura  vero  templu  omnibus 
MMibusafafoIutu  effer rdeccraq: omnia  3<ornameta  eiadiunblaiconlecrandi  ciu^ 
CT^licoIam  maxima  libido  inccifit  fed  pterof^  ex  patriciis  cu  ob  alios  ems  fconores' 
mimos  quos  e»  legibus  ferendisquosimperiismilitaribus  colequutusfiieratJiri' 
uidia  ate^  emulatioinfeftabatita  buncprelertim  alieiu  minime  illi  addendum  cx' 
iftimabant . Itac^  oratio  college  cms  fiiafcrutivt  Publicole  de  confecratiSe  non  ce/ 
deret  euqi  in  Capitolium  duxerunt'vt  qui  prefente  Valerio  eius  opibus  obftare 
aopotaiflent. Opinio  tamf  plerof^obtinet^cucficnt  Valerius  Oratiufcj forti ttvt  , 
dedicaret  imperium  Valerio  inuito  Ibrte  Oratio. vero  confecrationc  enemffe  VerS 
quo  pabfo  fe  habuerit  res  exiis  qneinipfacolecratiotieeuenerut  coniebiari  licet  t 
Idibus  ^itur  reptebribus:quo  tempore  luna  plena  eff  cegregatis  in  Capitolio  Ro 
mani 'roaximafrequftiardiblofilentiopofteniiaraex  mota  tenenti  oratio  Frater 
PublicoIeMarcuscuiampridcm  iuxta  portasmafiffentiobferuato  tempore  fedu 
nuntiu  incuffit  o confiil  inquiens  blius tuus  ex  morbo  in  caftris interiit.  Ea  res  om 
nibus  m^eftia  fuit.  At  Oratius  nibil  eSmotus-  Cadauer  igitur  inquit  qao  vultis, 
proiicite  Ego  enl  minime  fletusadmitto.Gc  poftem  renensconlecratione  peragit 
8i  dedicat  templu. Fuerat  autem  id  nuntiu  haud  rerum  rfed  id  Marcus  ementitus 
q.uo  Oratium  ab  eo  munere  detereret.  Mirifice  igitur  coftante  Te  prebuitifiae  no 
crediderit  fadlu.m.  cofirtamqi  rem  breui  cognouent  fiuc  titum  roboris  animo  fuit 
vt  credita  re  nd  moueretur.  Videtur  aute  fecundum  quo^  templum  Gmili  fortda 
fuiffe-Priiru  enim  vt  diximus  a Tarquinio  exedificatu  'dedicauicOratms.beIIis 
aute  ciuilibus  igm  confiiraptfi  eft  • At  fecumdum  inftauraart  quidem  Silla  dedi' 
cationiautdc£bCacutusialcripeasiSiIIamorteintercepto'Hocaute  rurfiisin  Vi 
telli  feditiontbaseuerfuac  diruptumiTerno  Vefpafionus  ea  qua  in  ceteris  felici' 
tate  vfusidc  integro  reficere  aggrefliis  opus  perfecit  .Sed  inftrurti  deinde  a fe  te 
pii  euerGondnon  viditiled  tanto  Sille  fortuna  prefbitit  quod  illum  mors  ante  cen' 
(ecrationd  eripuit  .Hic  ante  defblationem  dcceffit.  Vna  eni  cum  VefpaGani  interi' 
tu  inflammatd  Capitolium  ineeRfutnq;  eff.Hoc  autem  quartu  a Domitiano  per/ 
fetSum  8i  confecratu  cft.  Dicitur  aut  T arqumius  in  fundamf  ta  templi  quadragf 
ta  milia  ai^enti  Iibrarfi  impendiffe.  Huius  vero  quod  noftris  tfporibus  Rome  eft 
priuatediuitie  omnes  G quis  racbcmeturine  ad  deaurationl  quidem  fufficerent  cii 
duodecim  tniGa  talentoru  impenfa  exceffent.  Colune  eius  templi  ex  PendeleGo  la 
pideexcifeGinticraffitudindc^babeat  optime  longitudini  cdgroentes.  Vidimus 
quidem  ipfasolim  Atbenis  (ed  rurfus  Rome  extenuate  at^  expolite  no  tatnm  cx 
iculptura  ornatus  acceperut  quantum  raenfiiraruconuenientieamiferdt-cum  fuo 
decore  S<(pecie  vacue  atq:  exinanite  appareant. QuodG  quis  Capitolii  futnptuo' 
fitatem  miraturiisC  vnamin  Domitiam  domo  porticum  aut  baGIica  nec  balneum 
aut  cdcubitiarumdietamvidiffet  profero  quale  eff  illud  Epicharmi  contra  pro  ' 
^Gim-didfum^ton  beneficiis  tu  quidem  morbo  afficeris  edificare  gaudes  taleali' 
quidift  DoRKtianu  vGarpeCROn-rebgioGis  tu  quidem  aut  bonons  cupidus  morbo 


afficciria  c-ficuai^c  faiicCea  Sivt  «uia  Silleaiifca  nbio;Tinjj!cfr<’  cupis  IcJdcfcisffi' 
tis.  Tarquinius itfirar  podmai^nu  iHuJ  prelinm  «nqsa  fjlinni  cfi  linmipugnan ' 
fcm  amiserat  Clufflum  {Iipplex  ad  Laertem  Profemia  confugit  qujjifrid  tempa 
ris  8C  vinbuffSC  virtute  ceteris  Italic  tcgibin  Itmgiffimc  prcftarc putabat. Hic  fe 
HIi  piiiciE  13  eftopcmlatifru.  Acptimum  /Nomade  rccipiedo  Tarquinio  legatos 
miGtiqusdvbi  denegatu  eft  a Romanis  in  didto  ante  bello  rfctiunciafoqi  tempore 
ac  loco  iti  quem  inuaturuseiTcti  Romam  magno  eu  exercitu  venit' Publicola  fecu/ 
do  se  Tito  L icretio  eo  fliiibusdeGgnacisi  Roma  autem  rediens  cum  primC  Pro- 
fennam  animi  mignitodine  ac  elatione  vcUct  iiiperare.Tu  iam  diuiciis  valeret  p!u' 
rimuSiglxuriimvrbecxedificaiittmiximis  (utnptibusieo^fcptingetos  deduxit 
Colonosvtolfederet  ^enulla  belli  cura  aut  metu  contineci.  Atta'nieHabbolfibas 
impetu  acerrimi  fa^iretcdt  Ansa  Prolenna  preCdia  Rotnanorfi;quibnsm  fu- 
gam ccnuerlus  param  abfuit  quin  in  (equenteboftemac  permixtu  vna  in  vrbS  fo 
ici?;rent:(ed  Pub.ieolacu  liibfiiopro  poreisoccurritiSC  iuxta  Huuiu  commiffa 
pugna  dia  bofliutnimpetu  fiibibinuttJqaoad  mattis  acceptis  vulneribus  in  vrbem 
reoarcatuseftiquare  animi  RomanoruvebemSter  concideruntifugaqtad  vrbem 
fawla  falutemqaeficfut.  Impellantibas  ii  pcr.ligricum  pofitem  boftibus  magnum 
pericalu  vrbi  ijcn  Jebat  Ita^  p n ts  C acies  Oratius  cunq?  eo  duo  qs  pudor  tenuit 
Hermenius  H Lucreciustambo  clari  genere  ad  aditu  pontis  (e  offerentes  impetu 
bo  fiBUT  (uo  corpore  exrcpeiut  Oratio  vero  quod  alterum  oculu  in  bello  amGflet 
co5T’om’nr>»  Ciclcs-eftinditami  Quidam  tamcidcxGmilitatenaCtratum  auctfa' 
iplafronieitadipreffis  demiffui^  erat-'vt  nullu  fere  inter  oculos 
c'  1 .rt  II’-  .•  • • -enipla^-fiipcrciliacomixta  inuiccm  confulaq:  forent.  Idcircoyole 
t V.  “ Cielopem  aDpelfireidcIapTa  loqaedi  coiifiietudo  obtinuiVvt  ia  Co 
cies  a o.orimisdicfiretur.Hic  igitur  ftans  pro  oonte  acriter  arcebat  bbfte  ouoad, 
focM  poftfe  ponte  intertumput  Giarmttusin  Tibeci  deGliesTirenno  tefo 
riateieilum;s  ada’te*a  fluminispirtcm  trjniuit.Eiasvirtatc  Publi,  -.a  admi' 
ratus' itacim  Romanisptr  fliaSt  vepra  dJmeibiciscopnsquintuGbi  in  die  fatis  ef 
fet  aduidfjm;  tantum  ei  qai%conferret'd.‘indeagriquantu  vnodiecireumarauit 
datumiftatua^eius  creat  ede  Vulcani  pnita  G:  detrimentu  corporis  acceptum  a 
vulnereicx-quocladus  pofleifuit.His  rebus  fifabatur. Imminete  igitur vrbi  Pro' 
renn.iinfeflaobGlion:  frumiticu  fumi  caritate  inopia  RomanosinuaGt.  Atfcec 
aliuaTalcofametifCitisleptricim  in  ag-um  Rimanoruimpetum  fecit  Intett 
Pu&UcoIatertJoconfuldum  Profenna  ledendo  (pembaberet; expugnatura  feciTe 
vrbem  intentus  i occaGSe  repete  egreffus  vrbem  repentino  tumiiltu  bofbe  adore? 
eftifacbaqi  fuga  quin^  milia  bomifiu  Tulci  amiferunt.  Demitieaute  multe  llznt 
vanecplenrentie-qdarfi^eanosfcquimurquiprabibiliornobisvidetur.  Erat  Ro' 
jneadolelcensnobilisotmi  virtute  preditusidacuS  maxime  in  rebus  bellicis'  Hic  , 
cum  ftatuiffet  Profcnnam  occidereiTulcobabitu  indutas:Tulco«5  Termone  fret? 
penetrauitinbofbiucaf^raiac  prope  regis  tunc  Edetis  thbunal  cdGitir.  Sed  cum 
teg-rabaui  plane  noffetiSdcifcitari  timensiquiS  Profenna  efleti  vnum  ex  iis  qui 
luxta  fiebant  iquemaxime  regem  effe  putauitipro  rege  obcruncat'dcinde  com- 
prebenGis  a Satellitibus  ad  pralcnnldu^usipetitUrabeo  fa^icaufa.Hieincenfa 
ad  futurum  facnftciafaculadeoctram^iniicit.qaaincum  torreret  truci  Sc  borrido 
ore  at^  vultu  Prdlennam  intuebatunquoad  Rex  attontius  miraculo  ab  altaribus 
iuuenemi amoueri  iuilit . cuni$ a fede fixa enfem  illi redderet.  Ule leuem  intendens 
manum  obboc  dicitur  Seeuelecogaomentii  traxiiretnamSceumgreceleuumbC 
Cniftrim figoificat.-fe  tuc  inquit' Prole nnam ante  viciflet g>  iit  metfi  conmcerat  ab 
sanaK  vtrcutcfuperarieaipreilliper  gratiam  tndicarevelleque  neceGinte  aut 


ftjpplitioquide  vllo  jndicaflTet.Triccnticmm  inqmtr  Romani  in  tais<aftris  erant 
qui  bos  m eeammosgcrutoccanone  temporis  oDfnuantestmbiaucemfbrlre  eae '' 
«it  vt  ad  rem  primis  aggrederer  nec  Fortune  tame  {iioceffioqaod  meo  errore  vif 
probus  Teruatusfit  5cdignusqui  amicus  magis.  P.R.Habeatur^boftis.  His  ver 
risProfenna  fidSadbibuie&  ad  pacem  vehementer  cepit  (pedlareipaascSditio' 
hibus  vitro  Romanis  oblatis  n5  tamen  vt  mifei  quidem  videtur  metu  tricentorum 
permotus  % virtute  Romanorn  animi  magnitudine  addudhis  bone  virum  Mii 
tium  SceuolamnScupatumab  omnibus  A tbenodotusiando  in  lisquead  OdlauiS 
fcriplit  Celans  fbrorem  tradit'OpGgonum  etiSefle nuncupat*  At  Pablicolanon 
magis  grauem  boftem  Profenna  fore  opinatus^  quod  dignu  Romanoru  amicitia 
judicaret  no  tefagit  apud  ip!u  int  Tarquinifi  8i  Romanos  iudicifi  fieriiled  fpe  op 
tima  fretus  (ept  in  colloquiu  bortarus  eft  vtT arquinium  nequiciofifiirau  bominS 
8<  iure  pulfiim  regno  argueret . Refpondenteaute  Tarquinio  afperius  nullius  iaf 
dicio  fe  minlei^  oim  Pro'enne  omilTuru  fi  quidS  farta  (bcietate  imutari  id  relpofiS 
Prsfenna  egre  ferens;S<  fimul  fifio  Arunce  Aodio  Romanoru  obletrante  bellu  co 
poliiitagroa  Romanisquantu  Tulcisabftulerat  captini%reftitutisrec^risac 
tranffligis.  Horum  grana  deci  pteftati  totide®  virgines  ex  patricio  genere  obfi' 
des  dati.  In  quibus  Valeria  Publicolc  filia  fuit.  His  coditionibus  compofita  pacer 
fcbfatoij  a Prolcnna  omni  bellico  apparata  per  fidem  virgines  Romanoru  laaSdi 
gratia  delcendutiquanpalluminis  equalitatefua  placidu  amnem  3Cqnieteflue' 
temreddebativbicu  intuerentur  cuftodem  nemine  adelleinecalitrcmfinauigio 
euaderepolTeiaggrelTi  {lint  natando  magnos  {!urtas5< profundos  uertices  {iipee 
arc-Quidamdtcuntexiis  vnamCocliam  equolluuiutranafleialial^adid  facin? 
adhortatam  elTe.  Cum  aute  ad  Publicolam  incolumes  veniflent  baud  admiratus  S 
neij  fartum  probauit  led  vebemeter  indoluit  fi  deterior  ^ Profenna  in  feruanda  fi 
de  appareret  Si  Romanord  fraudem  vii^num  andatia  tueretur.  Quare  illas  co/ 
prebendiSCad  ProfennS  iterum  reduci  iuflit.Hec  cum  ante  agifenfiflent  Tarqui 
nii  FamiliaresiinfidiasducentibasIocarantSiin  ip^tranfitu  eos  adorti  futit  cotra 
dantibus  aute  illis  SCfe  acriter  defendeeibus  Publicole  filia  Valeria  per  medios 
pugnantes  effugit.  Quam  tresferuuli  confequutiexcopericuloferuarfitialiepee 
mixte  militibus  no  fine  magno  periculo  fiierut.  Que  eum  apud  Aruncem  Prolen' 
nefilium  percrebruiffentifumma  celeritate  eo  cum  auxilio  decutritiat®  bolfibus 
faCsiRomanos  tutatus  eft.  Aftvbi  virgines  ad  ProfennamperdurtefiintiquenS 
fuge  aurtorSi  hortatrix extitiffet contendit:  audito  aatem  Coclie nomine  ineS 
mitti  ate^  alacri  &ontc  couerlus  e-' tu  iubens  vnu  ex  regiis  equis  puleberrime  oma 
tum  ad  fe  duci  eu  dono  virgini  dedit  boc  ceftimonio  vtuntur  li  qui  Cocliam  tantis 
afleuerant  equo  flauintBtraiecdre:|quod  alii  tamen  nd  probant*  Sed  aiunt  regem 
virile eiusfacinuspremiodecorarcvoluiiTe.  Pofitaeftauteeiuseqiieftris  ftatua: 
qua  facraftatua  ad  Palentinuitnriquam  quidem  nd  Coclieled  Valerieeffe  aiunt 
Deinde  Profenna  redefite  grata  pace  in  amicitia  Romanoru  {ufeeptus  alio  opere 
fili  animi  magnitudind  Romanis  oftendit  .lufTis  enim  Tuftis  arma  tantu  accipere 
aliud  preterea  nibil  fecum  exportareicaftra  opulenta  multo  8i  vario  cdmeatu  Ro/ 
manis  reHquit:Ita^mos  v%  ad  noftram  memoriam  manet:  vteu  publice  aurtio' 
nantur.  Pnma  queq;  Profenne  bona  per  preconem  denuntiatibonorcm^vmeelc/ 
brant  .beneficii  memoria  fempiternisftatua  etiam  Profenne  iuxta  curiam  pc^ita  ? 
Poftbec Sabinis difcurfionibusagramvaftatibus.M.  Valerius  Publicole  frater 
Si  Poftumius  Tubertus  cdfules  creati  funteun^res  maxime  gereretur  fententia 
8iaurtoritate  PablicoleduobuspreliisaMarcobenepugnatu  cd  Sabinis  eftiq^ 
fecundo  nemo  Romanas  cecidit  tredecimgp  milibus  boftium  captis  tnupbaoit  evf 


inbonorem  virtutis  doirtis  publicis  iitipcnfiscdificat.l  cR  cunq;  cctcnnl  rdiu  fo' 
res  intro  apcricfdo  impelleretur.  Huius  domus  tS  tum  cxtr.i  fores  apcriedivfus 
erat. Vt  ex  bacbonorisconceffionc appareret' quotidie  domus  ea  publice  aliquid 
admiffura.Grecasvero  domos  eo  pac^oauiflorjtrtccomicoriiifupcnori  ctate  eiuf 
modi  ferunt-' quod  intus  fores  fuaspulfare  fintiblitiivt  eofomtu  ante  fores  ftanti 
bus  aut  accedentibus fignifice tilias apemPnciHisimpuifjs  inauguftum  dcprc' 
benderetur  imprudenter  ratqi  incurreret.  In  pofbcriori  anno  Publicola  quarto  corf 
fuldeGgnatuseftiexpecSatioq}  belli  erat  Sabims  Latitiifqiin{urg-etibus:6CfimuI 
peltisquedam  vrbesnua(erat  Omnes  neqigrauidc  mulieres  pcrfciilos  pueros  ede 
bant^nec  vllus  partus  ad  fine  cxacilis  meCbus  perduci  poterat- Vnde  Publicola cu 
ex  libris  SibiUinisorcumplar.ifiet-reuacatilcp  PitbiisqiiibuCdaccrtaminibafpes 
duitatis  ad  rem  diuinS  erexiiTet:  toto  animo  fe  ad  fedados  metus  qui  ab  bominiba 
impendebat  fe  conuertit  Magna  eni  bcllimolesmagniq:  motus  ab  boftibus  parari 
cfFerebantur  Erat  igitur  in  Sabinis  Appius  Claudius  virquidediuitiisSCviribo 
clarusifed  probitatis  exiftimationc  6<  cloquetia  regionis  illius  facile  priccpsiqui- 
quidem  quod  ceteris  magnis  viris  cuenire  cft  folitum;  ne  in  inuidia  vocaretur  cui 
tare  no  potuit'  Caput  autem  eius  inuidieatq;  atroci  tatis  erat  :quod  pacis  aucHor 
fuifle.Tcmtj  Komanam  viribus  auxifle  dicere  turiquo  Gbi  aditum  ad  occupandu 
patriam  muniret. Hic  cfiaccepifleteam  famambaudmuita  multitudine  efferri  : 
vebemen  tecq:  a turbatoribus  belli  premeretur  nec  par  fadboni  cfTct  'formidans  iu 
ditium  collecta  magna  clientu  SC  amicorum  manu  ad  tutelam  fiii  corporis  ledi' 
tionem  concitam t'que  res  mora  ac  dilatio belli  Sabuus  fuit.Hcc  Publicola  no  Ib' 
lura  cognoTcereftudebat;  verum  eos-magismagil^iBccdercifactioi  adiutor  efitt 
certos  viros  5<iam  ad  Claudium  raittcre--qui  bec  ex  fe  i!Ii  nuntiaret--  Publicolam 
jllum  virum  probum  &mflum  ducereinec  decere  {liosciucs  5<Giure  poflitiniu/ 
ria  praiocatum  aliquo  malo  afficere.  Quod  Gfalutj  fuecofulere  in  animo  eflet  Ro 
Hiam  migrare  inimicorum  le  inuidia  libcrarciabco  publice  honore  pro  illius  vir 
tute  populi  roman  dignitate  acceptum  iri.Hec  Claudio  (cpius  cogitanti  ex  in' 
flantibus  newiliratibusoptimu  factu  vifum  cft.  Sic  bortatusamicos  illis  ^afios 
Sbiadiungentibus^quinif  milia  domorura  vna  cum  coniugibus  ac  liberis  inde  ab' 
ducens  quod  genus  in  Sabinis  minime  turbule  tum  ;(ed  mite  quieteqiviteftudio  i 
Ium  Romam  traduxit  quibus  Publicola  bumaniflime  acceptis  ad  omma  lura  ciui' 
tatisSCmunera  colequenda  adjutorem  Icproptiffimu  ptebuit.  His  omnibus  eius 
opera  Quitasdataiagerij  tran(aniene'CnguIis  duo  iugera;  Claudio  vero  qninij8i 
viginti  tisadita.Idcm  qacxj  inter  patres  lectus.  Hoc  illi  icip.adminifhrade  initium 
fuit  in  eagt  vir  prudens  cogmtus'baud  multo  poft  in  principam  dignitate  perue 
nit  pliirimu<5  opibus  8C  potentia  valuit  genus  etiam  Claudioru  Rome  nulla  re  de- 
terius reliquit.  Ad  rem  Sabinorum  ita  diui&m  eoru  feceffionc  non  Cnebat  popula/ 
resledicioficpciuesin ocio 5< pace quiefeerei  verum  angebantur  indies  magisiG- 
Claudius  que  prelensobtiaere  nequiflet  ea  cxul  8C  boftis  tranGgerct  nec  Ronani 
eorum  que  per  fumam  iniuriam  cotumeliamq:  pararSt  {iippIiciBm  luerent.  Mag/ 
no  igitur  exercitu  ex  Sabinis  profecti  iuxta  Fidenasconfederant  Si  in  conlpectu' 
vrbisininGdiisIocaruntin  locis  circucIaufis5<concauis  quicj  milia  militu  quicu 
primum  illuxit  palam  cum  paucis  equitibuspredam  a^uri  erant  iis  erat  mandatiJ 
vt  impecuad  vrbem  facto  retrocederet  terga  dantes.-quoad  intra  inGdias  Roma/ 
numadduxiffer. Quibus  eodem  die  ad  Publicolam  pertranffugasdclatisiflarini' 
cotra  illorum  fallacias  fiias  ipfe  viresoppofiiit.  Copias  diflribuit  Gener  ipGus  Bal 
busPoflumius  quinqgnilia  peditum  ages  ante  lucem  occupatis  tumulis  {iib  qui 
luerubGderautSabimieospreGdiaobtinuit.Collegaautem  Luctetiusreli^iisl, 


virlse  eutncopiarij  pane  leaiflimaSCfortinimatvt  a nobis  equites  aaertentes  pre 
dam  adohcetur.lpfecfireliqnoexercituiniinicas  vndjcp  circadedit.  Ac  forte  in 
aurora  abortis  nebulis  Pomxmius  eos  qui  in  inGdiis  erant  ab  ipGs  tumulis  infe 
flare  cocleiscepit  aduerius  vero  equites  qui  perierSt  LuoreciusluosemiOt  :Pub 
Iicolas  boftium  caflra  aggreflus  ed.Sabinoru  igitur  res  {umma  clade  exitio  vn 
diqp  petebatur^qui autem cededopugnabatiflatim  Hornam  obmincauerut cum 
res  muTto  aliter  ac  rad  fuerant  ceddiHn-Nam  cum  aliis  alii  fafuti  fe  futuros  pu' 
tarent-'maneiidi  pugnSdii;^  curam  abieeerut.  At($  bi  quidem  du  effaifTeecaftris 
ad  eos  qui  ininGdiiserantillirurfusadcaflra  curGi  ferebatur  in  eos  ad  quoscon/ 
(agebant  inciderunt  eof^  ope  ^etes  inuenere  a quibus  ipQ  auxilium  expeeSabIt. 
Verum  ne  interirent  omnes  quibuIHI  fidenadim  duitas  que  prope  aderat  falud 
fuit  at^  iis  imprimis  qui  captis  caffris  eflugerantiqui  vero  errore  alio  lapG  fide> 
nis  aberrarunt  interempd  omnes,  captiui  adduc^ibanc  rem  faufte  feliciter^  ge' 
flam:6<n  Homani  omnes  magnas  in  deum  auctiorem  referre  £nt  folitiieain  folius 
confulis  virtute  gcflam  predicabant.  At®  edam  ex  iis  qui  ante  conferuerant  ma  v 
nus  erat  audire:  Publicolam  claudos  cecos  Ciis  enCbus  fxiftes  aSiccilTe  vt  illis  pro 
arbitno  vterentur.  At  populus  Ho.  ex  boftium  Ipoliis  8C  captiuis  maximis  opiba 
S^copiislceupletatusefl.SicPubliMladeGgnatispoflfeconralibusvrbemtrao 
dens^vt  flatutum  efl  bominibns:paulo  poft  difcellit  e vita  cum  in  omnibus  eius  vi 
te  partibus  integerrime  famfliinine®  vixifTet  ipopnins  vero  Homanus  velut  C ni^ 
hil  in  eum  pro  dignitate  cotulifled  dum  viueretfed  omnem  ei  grad^  deberet  pub 
ficum  bonorem  funeri  decreuitiacquarcSquif^fubllandarum  parte  in  id  funus 
ornanda  contribuit  ^mulieres  quo®  (uo  priuati  iuditio  permote  annum  {iimmo  bo 
nore  8<dcGdedo  viru  luxerunt.  Sepultus  efl  autem  8i  bic  decernentibus  ciuibus 
intra  oppida  Velina  nuncupatamieiul®  (epulcbd  tota  familia  pardcepseft  fadla 
MoUra  aute  etate  mullius  (epultnra  in  genus  delccndit-  Cum  aute  eo  detuliffent 
cadauer  depofuerCt ‘bic  incenGimquidI  facem  accipiens;®  maxime  alte  potuit  ex 
tulit^re  teliatus  licere  quide^led  bonori  parcedum.  Hoc  igitur  padlo  cadauer  ex/ 
portarCt.Num  igitur  in  bisvidscdparandispnuadm  aliquid  Apefl-necad  v^/ 
uem  in  bis  q memorie  madatalunt  alter  forte  alterCefirmitatas**  alter  efltems 
alterius.Intuereeni  eam  Solonis  ad  CroeCim  de  felicitate  legCmagis  quam  Xel 
!o  Publicoleceuenire.Telfi  enim  quem  ipfemordsoporeunicate  virtute®  fili' 
orum  probitate  felice  dicit  fuifle:ne®  filii  vf®  inter  claros  viros  SCpoedsmemo/ 
tantur  ne®eiufdem  magiffratus  vllusautimperid  glonoiiimfuit.At  Publicola 
£<vniusopibusS<  gloria  obvirtutem  Homanorumprincepseflbabitus.  Et  poli 
mortem  inter  clariHimas  familias  di  genera  Publico  te  meUale  ac  Valeriiifexcf  tos 
iam  per  annos  preclare  originis  glona  reponutur  Tellus  rurliis  ab  boftibus  vt  vir 
ftrenuusin  acie  manendo  pugnado®  mortem occubuit.Contra  Publicola  interep 
as  boCibus  quod  profetlo  felicius  eft  ®raori:patriS  {ua  virtute  iutriceafjaidens 
coliil  at®  imperator  triumpbo  bononbui®  auctus  optabilf  ac  beatum  Solonis  opi 
nione  exitum  confecutusell-  AcedSiis  que  de  vite  tempore  in  mimnermorefu' 
tando  tradit.  Ne  mibi  {upremodeGnt  in  funere  flectas  LSgueat^S^  lacrimis  quif 
® fodalis  agat*  Publicolam  felicem  tellaeurmuriens  enim  non  modo  amicis  Si  ne/ 
celTariis  luc^sS<  lacrimasTed  Si  iam  tnfte  deSderium  lui  duitati  reliquit.  Nacn 
eumHomane  mulieres  non  aliter  gemitu  profecatelunt.acfilii!velb;atreveleo< 
munem  parentem  omniu  amililTenc.Diaidas  quidem  babere  inquit  cupio  Solon 
periniuriamconlequi  pofndere®noIini:cpnreqaitur  enim  lupplidum.  Pubbcola 
vero  non  modoin  parandisdiuiciisabiniuriaabfuitverSetiameasin  pauperibo 
iuaandis|iibIeuaiidi(®confumpSe.  VtC rapientiffimus  omniu  Solon  eft  habitus 


Ecliciflintus  Publicola  iure  exiftimari  poflit.Quccnim  bona  illc  pro  maximis  ofJH 
rec:ca  5Ccofequi&conleruarcv%ad  finem  Publicolc  cotingiC.Sic  Solon  Publi 
colamjllerurfus  Solonem  illudrauit^excmplu  bominircrtip. moderati  prccIa 
riHimum  admirandum  expoluiticumcoiuIaCumdetrado  faftu  mitem  manfuc^ 
tumcondituensabinuidia  atc|i  offenlionc  bominu  vcndicalTct.LcglbusauHSo' 
Ionis  permultas  Publicola  ad  vfirni  (uum  traduxit.  IMam  in  cfifti  tuendis  magiftra 
tibus  plurima  fibi  ex  illius  legibus  fumpCit  8C  crimen  deprecatibus  proitocationS 
ad  populum  vt  Solon  ad  ludices  dedit.  Quod  fenlitum  noconlbituit  i;c  Solon:  at 
Senatorum  nutneru  auxit  ac  ferme  duplicauit  Queftorfi  quoqi  in  pecuniis  corti  tu 
tior  indeaccertta  c.Ne  pretor  £ vir  acer  8i  ftrenuus  effet  iis  occupatioibus  a cura 
rerum  maiorem  abducetur  nec  £ improbus  rebus  omnibus  pecumilqi  premirt‘is  oc 
cafione  fibi  ad  inferendS  iniuriam  oblatam  erte  exiftimarct.Quod  autem  ad  odiS 
lirannorum  (pecrtat  vebemetior  nempe  Publicola . Siquidem  deprebenfor  in  tira-” 
nide  affe^anda  penam  cortituit.  Solon  autem  de  indamnato  pcrmifit  fuppliciia  fu 
tni.Inquo  vero  Solon  rectae  iure  gloriari  fblituseftitirannidcfibi  omnium  ci&i 
um  confenfu  Si  voluntate  delati  refpuifie  Haud  eft  id  quidem  cu  Ptibljcofc  fac!bs 
vUo  modo copatandum qui  nacJustirannicu  principatum  moderatiore  effecit  ac 
populariore  nec  iis  quibus  iure  poterat  vfuseff.  At  qui  id  quidem  fcnfifle  Solo  vi 
detur  cu  dixit  ita  populum  optime  imperia  principis  obire  fi  nrc  (biti  tus  nimisSC 
liber  eflet  necleruile  inmodu  depreflus.  Propria  aure  Solonis  rcmiffiocrisalie 
tn  fuit  qua  nibil  ad  retinidam  confirmandlq;  ciuium  libertatem  prefen  tius  ac 
caciuseflepotuit.Nibil  en:  legum  equabilitasproderat-adqui  pauperes  probi'' 
bebat  es  alienum  accedere  ifedin  quo  maxime  liberi  efTe  videbantur  in  eo  maxime 
feruiebSt  diuitibufqt  in  rebus  ludicandisingeredismagirtratibusin  fenteciisdi/ 
cendis  eorum  nupta  aclibidine  niteretur.  At  illud  certe  preclarins.qucd  relcifliiS 
rem  eris  alieni  ledi  tio  femper  confecuta  fit . Illa  tantum  vt  oculto  quoda  ifcd  valido 
veneno  freto  inflantem  feditione  (bpiuit:conceptaq;in  rebus  labe  arq;  igr.omnil 
virtute  dCaucrtoritatevin  fupcrauit. Verum  illa  maxima  reip.  potertate  permiflir 
facile  Publicola  vincitur  a Solone  • Parebatur  enim  fibi  ab  omnibus  icfe  vero  pate 
bat  nemini  acperleipCum  nullis  adbibitis  pluria  dCmax^a  in  rep.geffit  Ip!a  tami 
fine  alter  felicior  ac  beatior  :Suam  enim  ipfe  remp,  Solon  foblaramSC  cueriam  vi' 
uusafpexitiPublicole  autem  res  publica  v%  ad  ciuilisbelli  tempora  ^eum  decus 
Si  fpecie  feruauit . Hic  eni  latis  flati  legibus  eif^  in  lignis  ac  Iitrcns  fineinterpre/ 
ce  aut  miniftro  dcrelidlis-'  Atbenisdifccffit.IIfe  manes  cu  poteftatelgeredarep. 
cS  firmauit  8i  tutiflimfi  lecfi  conftituit . Ille  Pififlratu  cu  puidirtet  no  potuit 
bere  (edabipfaefl  tirannide  infurgfte  vidhis  Hicrcgnu  tot  la  annos opiboSCpo 
tetia  preCdeseiecitiat^fuflulitsvirtutequideSoIoni  Si  volutate  par  fortfia  vero 
8i  vinbusad  perficendu  (aperior. Quod  vero  ad  ronc  bellica  Ipcdlatnec  que  ad- 
ueriUsMegarefesgeflafunt  1 Daimaebus  Plateefis  Soloni  adfcribitvta  nobis 
Ciperius  didlu  eft.  At  Publicola  Si  ipfe  manu  dimicis  Si  cfi  Iperic  pluria  Si  roaxi' 
ma  bella  cofecit.Quinetil  ^ in  rebus  ciuibbusille  per  locu  quoda  modo  fimulatio 
ne  IfaniedeGlaininefemftiI  dixit  Hic  aut  maxmia^reriirurcepto  periculo  nddu 
bitauitl  Tarquniu  Ifurgcre  Idem  cfi  coiurationf  detexiffet  {UmedifiipplitiiSf 
ne  euadcrecimfbjprobibedi  imprimis  audior  extidt.  Neccorpafblu  tirlno^de 
duitate  ciccitveructiUpes omnis tirSmdis  1 pofte^fiiftulit  Sic  tebo certam!  at 
^rpecfiqucdUimiS^odtacionfadrefifteduflagitatiboacri  pleticpCeaimo  offer 
res  baud  detrior  vif?  e $ lermis  1 collogo  Si  sgrcfUi  cededo  Si  (iiadedo  qbo  reb> 


(,'.-.voVa 


FrofennamvirammetaenjuS^xnuicJlumpTacatix  ircd[c[i<Jitiat^  amicum.  At  en? 
dixerit  fortafTe  atiquis  a Solone  flamine  AcbeniennbasaRiinamrefbtutamene. 
At  Publicolam  Romanos  parte  iam  ante  agro  cedere  coegiffe»  Vemm  decet  Ceta* 
perprelentiutn  temporu  rationem  babere.  Qui  eiHremp. gerit  dubius  quo  pa^o 
cun^a  tranl^  queant  Tepe  parce  remilHi  vniueHa  colnnauie  paruai^  iacAura  £a  ^ 
Aa  maiora  c^quu tus  eft.  Quod  Pubbeole  tunc  vlu  venit.  Cum  em  celSflec  aliSo 
agro.-Ialueem  8i  incolumitate  peperit  duitati  8C  quibus  magnum  fuerat  vrbe  re/ 
tinere-'in  eorum  poteftatem  {iia  opera  oHidentium  caibra  venerunt  permiflb(]i  bo/ 
fti  luditioivi^r  ea  quo^  vi^one  addidit^quibo  amilTis  optabilis  fuiHet  vic^lona 
Nam  exiibmatioe  virtutis  probitatis  quam  Cbi  preter  ceteros  in  simatu  para 
cat  prelens  bellum  dcleuit  8i  belli  aparatum  Romanis  &bmiGt 


Epillola  Donati  Acdaic^  Ontoris  exirnti  In  vitam  at$  gelba  Alcibiadis  Incipit 


* PIENTERl  VIRVMarcbitam  tarcntinam  dicc 
fotitum  (cripGt  Oceeo  nullam  capitaliorem  peftem 
minibus  datam  voluptate  atm  libidine.  Nos  vero  8C 
inc  (mtentia  precIaramelTe  a^entimus  dC  illud  quocp 
iiungendfi  putamus  Nullam  cStri  maius  bumane  (b 
.etate  bonu  nec  lalutarius  pofle  cofenri  eruditiSeattJ 
iocihinaiqaa  dilcunt  bomines  domitas  babere  bbidi 
les  ci^rcere  in  modicas  cupiditates  pietati  colere  ft 
dem  Teruarc  iufticiam  otticiu^  tueri* Ita^  deinde  fit  vt  bee  res  publice  omniu  alia 
rumbeatiilimeiudiceturiquasbeneinftitutifximines  moderatur  regunt  ■ N^ 
tamdiu  videtur  in  quiete  8i  tr^uillitate  ciuitates  eonGllere*^iu  earii  guberna/ 
toresredbm  viuendt  dilciplinam  (equiatur:  At  veto  ^ primu  ab  ea  decilennt  iGc 
agitari  (editioibusiblent  vt  bellaciuilia  cedes  incendiaTepe  etii  rerum  publirai^  i 
teritis  colequantur . veluti  multard  ciuitatnm  exemplis  poniimas  iudicare.ln  qui 
bos  excellenti  etia  ingenio  viri  Cum  omifTis  reAilTimisati^  bonelbilTimis  ftudiis 
rationis  officii  magis  cupiditatibis  {Iiis%comodi8  patnecoflilendum  putaret 
bmditus  alii  tesluas  pu.euetterfit . Alii  ipfi  ocdderunt.Exboc  genere  fiiiffi  ar  / 
bitrorCelares.Maxios.&telinas.Etingreda  Leonciadem  Tbebatm  Paufania 
Lacedemonifi  8(  bunc  quem  in  manibus  babemus  Aldbiadem  Atbenienfem  Nara 
tnter  multos  preclaros  viros:qui  Atbenis  8i  fama  8i  reru  gelbamm  glona  {lora  / 
ere  neminem  tempeftate  Aldbiadis  fuiHe  arbitror.'qaem  ego  cum  eo  aut  conlilio 
aut  eloquentia  aut  rei  militaris  peritia  aut  vUa  ingemi  laude  comparanda  putem 
becenim  omnia aUat^permuItaGcabande ineo bominevigueriitvt  natura  e^e' 
giumvirumSCmuneribusmulcisornatumeadecaula&nxide  videreturivt  eHeC 
qui  florentiffimaremp.Gia  virtute  prudentia^  &ruaret  no  vt  eiCcutipodea  acci 
dit  Calamitati  at(^  exitio  effiti^nilleSocraticamdifciplina*'  qua  apprime  fuerat 
imbutas  (equi  affidue  voluilTet  melius  profet^o  ac  (andlius  Ubi  (iiei^  reip.  Foret  co 
Jultum.  Verum  acre  adole(cefttis  ingenium  poftea  $ cepi  iminodids  cupiditatiba 
agitansNun^quieuit  donec  ad  funeilum  acpernicio&m  bellam  ciuitatemar/ 
xnauit  bine  tantarum  calamitatum  initium  fumptum  vt  nbil  (equutum  Gt  pollea 
duitati  mali  quod  non  ex  eo  fonte  emanaG!evideretur.  NamcurailleperinmdiS 
pullus  Atbenis  no  (olunt  externa  bella  in  patriam  comonuilTet  &d  etiam  duiles  di 
icoedias  exatalTec  in  vrbe^no  priusilatutus  eH  cotetioibus  modus  9 fforedffima 


CisliEaiqiiooljffla  Perfafurafcraituregrcciam  Iibciraucvat:  Ipla  litertatc  ami<7a 
imperio  alitno  fiicciiniberet.  Hec  ctim  itafiat  quicu^  fcanc  biftoriam  Icgermt  alic 
ttismalisadmonitimemioinedebcntficinftitucrcliberos  fuosvt  poftbabiwvo/ 
luptateat^  libidine  nibil  in  viraexpetcndumpueent  niG  quod  {iecu  virtute  Sibo 
hcftatecoiunrtamTuveroclariflimc  Petre  Qui  bec  omma  rofti  cum  inulta  pre 
claraofficia  in  patriam  tuam  co  tuleris  tumbocprccipuedctulilTe  vidensi^bo  / 
norurt)  artium  difciplinas  que  pofb  nonaliorum  doc^iflimorum  bominu  i tentum 
inbac  ciuitate  conferuiGe  videbantnr’taadiljgentia  excitaftiioperamij  dedifti  vt 
Arginipilus  Bicantmsvirprcftans  ingenio  ac  difciplina  i bancvrbem  veniret  -a 
quo  ciuis  tui  antiquorum  more  non  folum  grehs  litterif  erudiri  Sed  etiam  lis  ar' 
tibusinftrai  poiTentiqueadbenebeatei^viuendd  pertinere  Videntur.  Quare  otn 
mu  q bec  ftudia  profitetur  lucubratioes  vigilie  atqs  tibi  veluti  parenti  optimo  iii 
tedebentur.Ego  vero  non  (blum  pro  lioccSmuttibtterarum  efficio  Scdecia  pro 
tnea  perpetua  cupiditate  8i  colende  8i  ornande  dignitatis  tue  omnes  exercita;  io/ 
nesingenii  mei  ad  te  deferre  potiffimum  debeoiVt  igitur  antea  Demetriivitan» 
Ita nuncAIcibiadematbcmenlemtuo nomine lahnam feci . (^em  adtemittovc 
virum cognofeas  preilati ingemo  at^ natura. Tum  multis  egregiis fadusSC  mi/ 
litarii  gloria  illuffrem  dignum^  vt  interiit  grauiffimis  iermonibus  tuis  quos  ca 
de  bis  viris  babere  folesiqui  magnitudine  rerum  geffarum.Tum  noffris  cum  eai 
prifeis  temporibus  darocre  # 

Plotarcfci  Hiftoriograpbi  greci  De  Vita  at^  geffis  Alcibiadis  Hiftocia  per 
natum  Acdaiolum  in  Tanain  bngoaiuni  traduda  Incipit  feliciter 

i.ClBlADlS  GENVS  fi  maiorum  iuortim  memd/ 
riarepetaturpaternumquidemab  Aiace  iV^aternum 
vero  ab  Almeoide  quem  ex  Dinomacba  genitum  ai^ 
originem  traxifie  videtur.  Feruntante  patrem  ipfius 
Cliniam  trireme  fiiis  fiimptibus  ftipendiil^  parata  cu 
aliquando  atbentenies  prope  ArtbemiCum  cuboffibo- 
decertailentiingentem  ex  eo  prelio  gloriam  reportai/ 
fe'Deindcin  ea  pugna  que  apud  Coroniam  cd  Boeciif 
comifia  eff‘dam  ffrensi  militis  SC  optimi  imperatoris  operam  nauaret  dignam 
VittuteiuattiortSoppetiiflesatijpofteiusinteritam  Pericle Afipbrone  Aid 
biadis  tutores  fuifie  reliciiosiviros  ea  tetnpeftate{»reclarss&;  ma^na  cu  Clinia  ^ 
pinqaitatecdiondos. Tradunt  tnluperiquod  mea  (ent  entia  veriiltmu  effi  amici/ 
tiam  Socratis  ad  elaritatf  S(  gloriam  coniequedam  non  mediocrem  occafione  Al^ 
abadi  prebuifle.Nam  Demoffbenis  mater  tum  JLamebi  Tberamenis  aliorum^ 
multoru  qui  ea  tempeffatebonoribusSC  rerum  geffarum  gloria  floruerunt  neq; 
ci^niea  nob^effinei^  cmuf^Iittenscelebrata.' Alcibiadis  vero  nutrice  quogi  ge- 
nere Lacenam  nominis  AmklatniSCcopirupedagcgdfuiffeaccepimusquiaco' 
tum  nomina  grauilfimi  audfores  Antiffbenes  at$  Piaro  litterarii  memoria  prodi 
derut.  Verum  de  pulcbricudineAlcibiadisquata  aut  qualia  aprobatiffimislcripr 
toribusqoi  ei  equales  fuerunt  predicetur.-nemo  vt  ego  arbitror  mediocriter  do  ' 
tfus  ignorat  itai^aliisomiffis  illud  tantum  dicere  auGm  iua  tempeffa  te  omnibus 
atbenienObisS^dignitateorisSCtotiuscorporiS  formavnum  Alcibiadem preffi 
tiffe-ac  9^illa  Euripides  lentetiam  non  fatis  probanda  putem  qua  afieritaduJt^ 


feomiitis  e tatcmomnifi  pafclsroifumefre  parcberrimu  Hoc  tamen  AlcibiaS  pre«' 
pueefl  largita  nataraiObicpcu  paucis  fuit  comune- quod  no  modo  inpuericn  aut 
adolelcenria  Sedetiainomnietatis  grado maximu  fempdecoremac  forrnofam 
bommis  lpecil  prci^ulit.  addit  preterea  quandam  ei  in  dicendo  adfuin*e  balbutietrr 
que  vod  illius  ^lendorem  8C  (ermoni  gratiam  afferre  videbatur,  ariftopbanes  aiz 
tem  in  bis  in  quibus  mordet  Tbeorum  fic  Alcibiadem  balbucietcin  inducit  Cei '' 
nis  Tbcolum  caput  adulatoris  babetem  6<  Archippus  filium  Alcibiadismordens 
ambulans  Tquiidilpari  gradu  fui%  deliciis  effecJtivt  vefiem  trabfdo  blandas 
emittendo  voces  quam  maxime  patri  nmibselfet  videaturinatura  vero  Alcibiadis 
ferocem  acaudacemfuilTe-  Tum  maximis  cupiditatibus  affe<^bu%  fubiei^aex 
varietate  84  dffimilitudinereru  quas  poftea  geflit  facile  itelligi  licet  Vir  eni  quie 
ti  ocio^infefiuscotentionif^  {upra  modum  amator  nibil  Cbi  in  vita  expetendum 
aut  magnopere  laborandum  putabat-' nili  vt  dominatu  fama^  8i  rerum  geftarum 
gloria  ceteris  mortalibus  antecelleret.  Quod  (aneei  a primis  incunabilisvtexco 
mcntariolis  lue  puerilisinftitutionis  perefepi  poteft  ••infitum  fiiiffe  videtur  Eteni 
eum  aliquando  in  palelbro  cia  puero  quodam  lac^returiiamq;  aduerfarius  eum  ad 
terram  deprimeret:  volens  Alcibiades  qaocu^padbobancignomjSeuitare  man^ 
illius  cepit  dentibu^  admouit.  Dimittente  autem  puero  Alcibiademat:^  clamS 
te  tanquam  mulieres  eum  mordere. an  inquit  ille  mulierum  no  leonum  potius 
morfus  Alcibiadis  funt  Preterea  cu  aliquSdo  more  pueroru  Aftragalis  cum  futS 
equalibusluderet-feipadiac^um  pararet  epibrs  ad  eum  iacendi  perucneratiForte 
currus  per  eam  viam  vbi  illi  ludebSt  onuffus  agebatur.  Conuerfus  ad  aungi  AI* 
cibiades  primi  rogare  cepit  vt  qaou%  ipfe  luGlIet  currum  cobiberet.  Deinde  d 
fcomoagreftispucru  arpernarctur:carrumqipermitterecob  rufticitatem  fuo  ms 
re  labi  cedentibus  aliis  pueris  Iblus  Alcibiades  bac  vt  fibi  videbatur  iniuria  lacefli 
tusiele  ante  curru  extenfumnipinuni^proiecic  aurigam  iubenseopaclloC  vellet 
vlterius  pertraGre  ac  ille  pueri  audatia  multoruc^  clamore  conterritus-' qui  tollere 
Alcibiadem  properabit  currum  extemplo  cobibuit  iumentaq^  retraxit  Veru  polf 
hec  Alcibiades  cum  cmiffis  puerilibus  ludis  ad  liberales  difciplinasanimSt  couer> 
tiflet  :nibil  Obi  erat  potius  ^ vt  magifirorum  prcceptis  moniti%  pareret  eorfi  do 
c^ina  imbueretur-' ac  in  ea  omnia  diligfter  incumberetq;  videbantur  ad  afiequen 
dameruditionemSCextoIlendumingeniumpertinereiartem  modulandi  tantum 
illiberalem  ingenio  adolefcete  indignam  fugiebat  magifc^  tibiarum  cantu  quS 
almm  (bnnm  a^ernari  videbatur:  Liram  enun  ne:^  lermonl  eius  auferre  dicebat^ 
eui  illa  vtereturme:^  vultum  deturpare  Tibiasvero  SClodalm  colloquia  tollere 
8C  tatam  bomini  deformitate  afferre  vttibcemquandocun^  os  canendo  buccaf^ 
inflaret  vix  ab  bis  etiam  dignoiceretur  qui  intima  ei  effent  familiaritate  coiundhr 
filii  igitur  Tebanorum  cum  difputarenelciant  egregie  inquit  Tibia  canant.  No> 
bis  aute  vt  patres  noffri  dicere  folent  Palladem  que  fifiulam  fregit  SC  Apollinem 
quiSC  modulatorem  fiifutefuRocauit  sdeffe  fine  inuidia  Gnantibos  Alcibiadis 
&rmones  nunc  loco  mune  feno  babitosvbi  inter  omncsadolelcetes  fama  viilgauit 
cundfis  eius  (entetiam  vt  generofam  8f  egregiam-coprofaantibus  tante  turpitudi 
ni  tibicines  baberi  fiint  cepti  vt  ^ pnmu  ex  omni  ingeniorum  cetu  coiruni  conien 
fu  fa{e’ac  fugate  tibie  Cnt . Repertfi  eff  aut  in  accufatioibo  AntipbStis  Alabiadf 
aliquando  cum  effet  adolefcensiclam  domoegrelfum  fe  ad  amato  rem  DemocratS 
co  tuIifle:confeftin*5  Aripbronem  voluilfe  eum  quia  non  reperiretur  publico  pre/ 
conio  indagare  probibuifle  Periclem.  Si  enim  inquit  o Aripbron  ignorStibus  lio 
bis  Alcibiadesinortemoppeciifvnalalcemdieeiusmteritumdiuulgari  oportet 
Sinvero  faluus  atep  incolumis  ed  Cur  adoleicentis  vitam  infami  preconio  notada 


ccnfes.a^Jic  etiam  ip(c  Antiplxsnin  palefltaSiairtiiat^aTribiajequciiam  amato 
rem  qui  eumperleqaebaturfuftibascefamintcremptuqjfuiflc.  Verum  bre  cum 
abinimicifTimabomimqai  patius infame alcibiadis  ^vetita te  biftone  perquire 
bae  miniata  memariefintneqiperfiiideri  nobis  nc^  credi  facile  polTunt^ia  vero 
cum  pleri^bommesqmtJ  opes  8i  diuicieeitempeifareingnes  erant  atcibiades 
amore  turpiter  deperiret.  Socrates  pbilofopbus  viriosus  imprimis  bnius  ado/ 
letcentis  milericordia  motus  ftaruie  egregii  illius  indolem  quctani^  prcclaraar 
bos  amplifllmos  frutSus  paritura  videbatur  Quantu  in  (e  euet  a malis  monbusa 
uocare-'S^  ad  optima  difciplinam  recJimqiviuendi  rationem  traducere.  At^  eo 
magis  id  (ibi  faciedumpurauitiquod  alcibiademnoalienu  abbac(ententia  vc  (Ii 
rpicabaturinuenit  iMamScGoputecia  voluntates  multoru  adulationes  ^abama 
lapeneinuitli  alcibiadi  aduerlaretur.-ingenium  tamen  adolecentis  quod  in  eo  ve 
bementerv  gebatbreuifingularcmmodelliam  Socratis  virtutemqi  cognouitita 
^ discendi  ftudio  8<  fapietie  amore  pelledfus  extemplo  cundfis  amatcnbus  adula 
toriba%  repulfisad  Socraticam difciplina  animum  vertit  ati5  omnibus poft  ba' 
bi tis  rebus  cepit  illius  familiaritate  inire  lermonibasintcrelTencij  latere  fapien' 
tiflimi  viri  vn^difcedereticernebat  cn'  Socratem  nongratiam  puerorum  vt  alii 
amatores  aut  illecebres  blade  voluptatis  cofectari  .fed  modcftiam  6C  virtute  que 
rereattjineopreeipuelaboraie  vtiiquierudiri  aut  vellent  aut  ponentonini  cor 
ruptela  jnlbletia^  depuifa  bonis  moribus  imbuerentur . Demifla  cft  igitur  fiiper-' 
biaGallivt  ille  poeta  inquit  SC  ale  adterri  depreffealcibiadescw  putas  Socratis 
dilciplinam  quafi  munus  efiedeoru  ad  inftruendos  erudi  endo  fcfiuuenes  miflum 
le  ipium  delpiciebat  illum  admirabaturivirtutcm  amabat  vel  imagine  potius  vti 
quit  Plato  gerebat  amoris;  Verum  pleric^atbeniefiuin  illud  admirari  precipue 
videbanturiquod  cum  alcibiades  nunc  cum  Socrate  fimtil  cenaret  nuncrpaleftra 
luclaretur  nuncin  eode  ten tono  moraretur  reliquos  amatores  qui  quotidie  eius 
veftigia  fcquebantarnpgljgerct  atqicotemneret&crga  nonulloslupramoduin'' 
folen  tia  vtereturiveluti  aduer.Tis  Anitum  euenifle  aiunt  iis  quibuidam  bofpitibj 
ad  cenam  inuitatisalcibiademquogi  cuius  amore  non  mediocriter  deperibat  pre 
cibus  multisrogauitvtintereflebuiccouiuio  vellet.  A^ernatus homine alcibia' 
des  doma  difccmt  ibi  Inebrias  factus  polf  cenam  cuadanitureuertilTetperaule 
boftiumiin  eo  enim  conftiterat;  Abacus  confpicatus  poculis  aureis  argertcif^  re' 
fertas  capta  oportanitate  leruosceleriteriuffitvt  eorum  dimidia  partem  fubri ' 
perent  domucp  perferrent  quo  fatSo  alcibiades  coueftim  eos  fubfecutus  fagi  at' 
ripuit.accufantibusvero  cundhsquiin  conuiaio  aderant  impudentia  ac  infolen' 
tiamalcibiadis  (olus  Ani  tus  non  modo  nSimpudetem  inquit  (cdbumanuetia  aC/ 
liberalem  alci  biademefle  afTeuerorquicfi  fibi  liceret  omnem  bane  fuppellecllile 
&o  arbitrata  capere  dimidia  nobis  partem  reliquit.Sic  fegraucm  alcibiades  ora' 
nibus  amatoribus  difficilec^  prebebat.  Preterq;  cuidam  aduene  inquilinio  bomi 
nt.qaivegratil  alcibiadis  beninolentilt^iniret^omneliiuni  patrimonm  vendidit 
centumexeocolledlaslbaterasadalcibiadem  detulit  multis  precibus  rogans  vC 
acciparet  Ridens  alcibiades  ne  amatoris  munifreentiJ  afpernari  videretur  accepw 
pecunia  cum  bunc  bomine  domuperduxifletpoft  cenamaurum  fibi  reftitnit  luf 
fi  t^  vt  (equen  ti  die  in  forum  accedens  publicanotii  precium  qui  vedligalia  ciuita' 
tis  empturi  a prefidibus  erant  in  aucSionefuo  pretio  (Iiperaretirenuen tem  bomi 
nem  ac  tergiucrlance  ob  magnitudinem  rei  que  vires  (iias  longe  videbatur  exce ' 
dere  alcibiades  nunc  minis  nunc  adhortationibus  compulit  vtbujc  (tie  cupiditati 
obfequeretur. Nara  cum  publicanis  iam  diu  alcibiadi  priuatimCmnlcates  interce 
debant  Aduena  igitur  fumo  mane  in  forum  profe^uspublicanorii  precio  vnuui 


aiie:i?t3lentum?53nepeir2grinifj3T7inis  auJatiam  vcluti  nouamSC  mopinaeam 
aJmirantes  publicani  grauitergiferentcs  clamitare  ceperunt  vcVaderasadaena 
ifteprcbsret  quali  eum  inuenire  non  pofle  arbitrarentur.  Horum  clamore  aduena 
qui  (iias  vires  non  ignorabat  fupra  modum  abfterrimus  fugam  lam  videbatur  C« 
alcibiadesad  migiftr.itum  couer^s.Measinquit  eft  amicus  meli  vobis  lubet^ 
familiari  m?o  vade  accipite.  Publicani  qui  nouis  emptioni busfbfiti  erant  veteres 
femperdiflblucrealcibiadisfallatia  cognttaqueinffimumdifcrimen  fidem  forta 
na"®  eorum  comcieba t no  mediocriter  animo  deferere . WuIIum  igitur  remediuni 
niG  nunc  bominem  de  medio  fumouerent  fuisrebuseiTe  cernentes  eu  orare  borta 
ceperunt  vt  pecunia  accepta  illinc  abirent.  Prohibete  vero  alcibiadc  minus  § 
taleta  accipere  no  prius  difce/nt^pufalcantvtalcibiades  volui trtegru  taletude 
derunt  Attpeo  pa(;i»  afcibiades  fine  vHo  luo  incornodoperegrinofli  familiari  ho* 
mini  profuit.  Veru  ea  tempeftite  Socrates  in  erudiedoalcibiade  ftudiu  adbibes 
diligentiam  multis etiS  noblibus  aduerlantibus  vinsadoleiccnteficad  mode 
ftiam  temperStiam  cocitabatificabomni  turpitudine  deterrebat;  vt  ille  plerS 
qi  multis  cum 'lacriraisfe  falutem:|i  Itiaroqi  Socrati  comendaret.-nibilijinvita 
expetendum  arbitraretur;  nifi  quod  effeteu  virtute  Si  boneilate  coiunc^u.  Inter.» 
dura  vero  Si  G erga  Socratemlolum  reueretiam  quadam  ftruare  videretur  tamS 
fiiperantibus  cupiditatibns  rationem  contineri  no  poterat  quin  afapientilTi.mo  di 
grediens  viro  ad  varias  illecebras  SComnis  generis  voluptates  dilaberctur.Vnde 
illud  Cleantismemorie  proditu  aiunt lalcibiadem  inquie  ex  auribus  tantu  a So> 
crate  ab  aliis  vero  amatoribus  ex  multis  corporis  locis  que  bonefte  nominari  pof 
fiint  (blitum  elle  deprehendi.  Erit  enim  ei  ingenium  vt  Tucidides  indicare  vide 
turadincocinentiamSC  luxuriS  aregea  omnia  que  voluptatem  pariunt  vebemeti'' 
ter  procliue.  Sed  inter  multos  alcibiadis  amatores  rcperiebitur  nonulli  qui  vanif 
adulationibus  ante  tempus  aures  adolefcentis  implentes  alTerefan t iplum  efle  vi 
mmadcnrniafuma  natu  inemine^atbemenCfin  aut  anim  magnitudine  aut  elo' 
quentia  aut  ingenio  cfi  alcibiade  conferedum.  Itacg  G ad  rcp.  gerendam  acceffent 
non  modo  alios  aratores  8C  duces  led  ipfum  etia  illum  de  ouo  tanta  fama  apud  om 
ne3  gentes  haberetur  gloria  ati^  potentia  {upera  turum  efie  Periclem  veru  vt  fer/ 
rum  antea  mollitum  igne  den'ari  cleinde  fingere  Iblet  Gc  Tgenium  alcibiadis  variis 
blandimentis  invoIuptatesdilicia%  prolapfum  cohiberi  fipientia  Sotratis  6C  ad 
frugalitatem  reuocari  videbatur.  Wam  Scbortari  adulelcentem  8<  monere  etiam 
libe  riusaeculare  non  defiftebat  multis  verbisoftendcns  rullam  in  eo  prudentiam 
nullam  modeftiamtiullurodeniqiveftigium  efle  virtutis  Ita^  eum  qui  omnem  fiie 
vite  curfum  in  moHiciecorporis  aeqii  animi  libidwe  collocaret  non  efle  bominera 
fed  monftrum  potius  & immane  quoddam  animal  appellandum  His  vtebatur  Sa 
cratesad  immoderatam  adolelcentis  audatiam  acinlblentiam  comprimendl^que 
ea  etate  quanta  in  alcibiade  eflet  ex  bis  que  luperiusexpoGrafunt^  aliis  que  ad 
duci  in  medium  polTune  facile  intelligi  licet.  Ferunt  enim  buncadolelcentemciS 
ftatuiflftgrSmatice  operam  dare  nadumefTemagiftrumqucndam  non  latis  eru 
ditamabbocprimumHomeripoemaMpctenscumille  negaflet  le  Homeri  quic 
^habere  non  tulitignorantiambominisalcibiadis  1 Sed  pugno  eum  perm^ns 
fugam  arripuit.  Ad  alterum  deinde  profed^usiCum  ille  Homeri  libram  habere  a 
fc  emendatum  dixiflet'’£<  tu  inquit  gramaticam  doces;  cum  fis  aptus  ad  poetam 
tamegregium  corrigendum. Tradant  infiiperalcibiadem  aliquSdocum  Pericle 
alloqui  vellet  domum  illius  profedlum  3nte<^aul^ ingrederetur  relpoliim  tulbfle 
eum  efle  magnopere  occupatum  Secum  enim  agitare  quonam  pacifo  rationi  atbe 
nienfibus  redderet-  iDice^ns  alcibiades  numiquit  lutius  eflet  Pericle  cogitare 


at^}ip«qat«re  quamoia  raeianes  non  rcdJar.  Pofl  Wcalcifciii^cs  aJ  bet/KasIaa' 
dcsanimum  vertens  vna  cum  Socrate  inqnuximS  (enipcrfp-cmfucvitc  ccibea' 
retad  Pontideamvrbeni  in  exercitum  athenicnfiurii  "enitipauloq;  deinde  ocerri' 
maconierta  pugna&fiambocgregiefehciterqicertaffcnt  tamen  pam  abfuit  qui 
alcibiades  extremam  (aevite  pernicicmeodic  mucm  rir.  Vulnera  tus  enim  in  pre 
Jiaievitenas  tutari  non  parerat.  Cum  Sacrat  es  extemplo  accurrens  boftes  fumo' 
Uit  alcibiademqi  feruautr. Quapropter  duces  exercitus  prcmiu  Socrati  iaffa  rati 
one  debeat  fed  cuglorie&digmtatialcibudispiunmu  fauorc  videretur  cupienS 
SocratespotiuSboRcftamilliusambicioncin  rebasgenerofisatq!  prcclarisaugc 
ri^fibibonore  tribui  ante  omnes  egregium  tcftimonia  de  alcibiadis  fortitudine 
tuljtiati^  eosdilces  muitiscft  verbis  borta tus  vt  corona  eCinregnf9  armis  dora 
rent.Necmutto  tempore  pofteacu  atbenieles  jn  ca  pugna  quo  spad  Debm  cem 
nufia  id  re  male  gefta  citato  gradu  arripuiffent  fugam--Sccrate  in  iragro  pericu 
lo  conftitutu  quod  a tergo  tnu!ta  edita  erde  urgebant  bofiesalcibiadesibius  pro' 
texit  Sed  ante  boc  tempus  nonullafunt  ab  alcibiade  perpetrata, Que  ad  bacbifto 
riam  noftra  pertinere  videtur.  Hipponicam  enlCa!Iic  patre:  cuius  magna  Atfce' 
nisob  diuitiaSSi  nobilitate  genens  audloritasati^  poictia  crac  alcibi.idesno  odio 
nouiniuriaaut  lafta  vHacauIa  laccffitusfed  cccordia  quadam  cu  foda 'ibus  obfcu' 
rilitatcm  irtita  pugno  percuflitiquod  vbi  editum  in  populu  cft  Si  multorum  fer  ' 
matbas  diuulgatu.grauiter  feretibusciidbisclariflimi  ac  preflTtiiTiini  cmisiiiiu' 
riamialcibiadcspauore  cofedbuspoftridie  fumo  mane  domu  Hippomci  proficiici 
turi  boftiaoiingrcfius  vbi  jncofpedlum  illius  venit  idcpcfita  rapfm  vefte  corpus 
nudum  verberanda  bomini  obtulit  multis  precibus  rog.insvt  debitis  verboribus- 
cederet.Hicaiitcimuriecofeilim  oblitus  non  modo  vcmaalcibiadi  prebuJt'fcdvC 
picricj  etia  aileruntin  vxorem  illi  Hipparcta  filiam  dedit.  Quan^  nSr.ulii  Hippa 
retamnonHfpponici  fcd  Callie  filia  fuilTc  tradunt  ■■addutq:  eam  akibiadi  cudece 
talentis  in  coniugium  efTe  locatam  . Ipfumcp  deinde  cum  Hippareta  liberos  pe ' 

fierilTetaliodecomquaQfcecantra  pepigiffcntaCaliia  patre  cxtorGfTe  talenta  Cal 
lam  vero  poft  bcc  adalias  buiultnodi fallacias  euitSdas  patrimonii fortunarumc? 
{uatumifi  forte  fibiGne  prole  mori  contingeret. 'populum  Atbenicnlemirftitaifre 
beredem. Verum  cum  Hippareta  que  5<  virtutibus  8v  botus  moribus  fuerat  a po 
tnis  incunabulis  inlfituta  multas  cotumelias  quotidie  ab  alcibiade  pn  teretur  Hrat 
enim  ille  Socratis  tu  peregnnistum  vrbanis  palam  man/efteqjdeditusmonpo/ 
tuit  egregia  mulier  faancviuendi  rationem  3 fua  natura  alienS  viterius  tollerare. 
Itat^alcibiadisdomo  excedens  ad  fratrem  quem  vnicfi  fuis  rebus  putabat  effere 
fugiurn  primS  le  contulit-  Deinde  cu  alcibiades  buc  uium  difccnum  Si  omnia  alia 
que  adillapertinebantaijoernari  vidcretur.-atqiideocamrogaretvt  jpfairet  que' 
■dmodu  leges  iabebant  apud  magiftra tum  repudii  libellum  deponeret  mulier  diC 
folnendi  coniu^i  cupida  line  vUa  mora  ad  preRdes  proficifntur  vixqi  ad  cum  locS 
vbi  RiagifbratuS cogebatur  peruenerated  fuprruenies  Alcibiadesipcrtotito  cun 
dbis  conjuge  rapuit  eam^  nemine  repugnite  medio  foro  domu  pduxit  Hcc  de' de 
mulier  v%  ad  extremu  vite  die  cu  alcibiade  viro  permSfit.  Dcfunrta  cft  aiut  fub 
ide  prope  tepus  quo  alcibiades  cu  Ibadafle  epfcefS  nauigauit-  Veru  ea  alcibiadss 
violltiaquain  coiugerapiedavfusfuifle  vide?-‘neq:riufta  a populo  atbenieG  babi 
ta  eft  ne^  ab  buanitatcaliea.Traduten'  bfic  magiftratuearatioeinftitutufuine 
atbenis  vc  eflent  q cotentioibo  difcordiil^  fublatiS  vxore  viro  publica  audboritate 
adbibita  viru^vxin  cociliari  niterftur.'  Illud  vero  ab  bis  q fiint  a nobis  Giperius 
enarrata  no  admodu  alienu  fuiflfe  videt  Dicut  enf  alcibiade  inuGtata  magnitudine 


canem  tmem  minas  {eptoagica  emetat  abfcifi  cauda  per  vrbem  dimiGffe.  Hoc  cS 
multis  ftultum  at^  ineptum  vifitm  negocium  eflet  rmonentibus  cu  amicis  acfer' 
mones  qui  de  eo  circufeceiiantur  enarrantibus  ridens  aleifciadcsificiquit  Kes  vt 
ego  intenderam  ex  voto  luccefiTifcibanc  enim  atbenienCbus  prebcre  volui  loqucn/ 
di  materiam  vt  eos  a peioribus  que  de  me  dicere  audireqirolitiiunt  nonis  bis  rebo 
auerteremiPrimum  vero  aditum  ad  rerop.gubernandam  vt  alia  omittamus  ex  nfi 
morum  largi tionenon  confilio  aut  arte  (ed  forte  caflv^facla  affecutum  alcibiad? 
aiunt.  Volunt  cnimbunc  tranleuntem  prope  lacum  qaendamvbi  ingens  atbenie/ 
Gum  multitudo  magno  cum  ftrepitu  clamitabat  cu  precepifiet  qanCdam  ibi  eroga 
cas  eile  pecunias  iiidec$  buius  tumultus  caufam  preuenire  eo  celeriter  elTe  profe  ^ 
c^um  at^  numos  magna  cum  libertate  populo  atbenienG  fuiHe  largitura.  Excep' 
tum  deinde  plaufu  populari  Coturnicem  quamEabebatfub  pallio  inconfiderate 
obim-noderataleticiamdimifile  Ad  cuius  volatum  cunrti  qui  ibi  aderat  magis 
^ antea  coclamantibus  mentibu%  certatum  auiculam^  gratia  alcibiadis  capere  • 
Tandemab  Antiocbo  captam  dicunt  ac  alcibiadi  reftitutam  fumam^  inde  famili 
aritatem  inter  eos  fuifle  exortam  Ceteram  cum  opuletia  genus  amicorum  copia 
aliatj  permulta  que  Gne  vHo  labore  fautores  ei^  plurimos  comparabat  ad  digni' 
ratem  inrep.  acquirendam  alcibiadi  vehementer  coferrenttamem  nibil  erat  quo 
iple  mallet  apud  po . Atbenienlcm  ^ eloquentia  Si  dicendi  ratione  valere  nec  vi' 
debatur  bec  in  eoveraeHe  cupiditas.  Qganta  enim  dicendi  visin  alcibiade  fuerit 
8i  comiti  ipG  teftantur  3C  Demoftbenes  ac  Tbeofraftus  locupletifiimj  Gint  aueSo 
tesquorum  alter  in  ea  rationeiquam  contra  Midiambabuitvebemetiffimu  ora  ' 
toremalcibiadem  vocat.  Alter  vero  cum  in  multis  aliis  tu  inueniedi  facultate  es5 
magnopere  extollit  tantfi»  ei  tribuit  in  boc  genere  landisvt  cunilis  atbenienG  < 
bas  ante  ponendu  cenleat.Erat  autem  alcibiades  optimus  nOn  modo  reru  inuen.? 
t«r  que  caule  Gie  coferret iled  eoru  etiam  verborum  fabrica  tor  atsj  magifter  que 
fumipGs  lentetiisconaenirent  ad  perGiadenduaccomodata  viderentur.  Inter 
dumveronolacccdente  verborum  copia  vt  res  exigerevidebSturrelueteea  que 
antea  duceratconGienitvtGnevnamtermiirioceint^ra  oratio  lequeretur.  Sed 
inter  alia  que  de  alcibiade  referuntur  Sijlludquo^cSpettumbabemuseu  in  aie 
dis  equis  quibus  poHea  in  Olimpia  vteretor  tantum  curam  operam^  poIbilTe  vt 
temporibus  fiiisvel  regum  vel prinatoru  fuerit  nemo  qui  maxima  illa  quiquenna 
!i  celebritate  ludorfi  ad  Olimpium  (cptem  vt  alcibiades  quadrigas  perduxerit . 
T ucitides  vero  qui5<  atbenienCs  fuit  Si  reru  geilaru  fcnptor  egregius  fecundu 
5C  quartum  ia  certaminibus  illis  vidlorem  fiiifle  alclbiadem  refert. Erupidesquo 
^ carminibus  fiiis  eu  extollens  bec  de  illius  vitloria  protuli  fFormofa  proles  CU' 
aie  te  nunc  canam  quam  illo  Giperbampremiis  vidit  die  Graiorum  Olimpia  cbo' 
ruscum  viceras  Sj mox pararas tres qaadrigaru  tibi  vitfforiaslabenrium  curfliro- 
tis.lam  voce  preco  tunc  ad  ailra  te  tulit.  BisrimAuoliue  fronde  pellentis  caput 
O gloriam  tantam  cfferrentemiqaod  tibi  profecto  fj|i  nemini  certantium  eueni' 
ret  graiorum  Olimpia  rotis.  Huic  vieSorie  alcibiadis  magnum  decus  attuJifle  vi 
dentur  bonores  Gbi  ab  AtbenienGu  boiliEus  magnifice  Iiberaliter^  tributi  Epbe' 
Gi  enim  tentoriumadeum  GifcipiendumCfcii  vi^imas  lacrificiis  aepabaluequis 
Jjclbii  vinum  Si  ea  omnia  que  ad  celebrandum  couiuium  pertinebant  grato  ani 
moobtulerunt.  Verum  paulo  poftcabanc  gloriam  cxviiiloria  Olimpicapartani 
labefacSauit  aliquantulum  calumnia  quedam  i infamiam  alcibiadis  liuore  5{-e»ali 
uo.lentia  diuulgata.  Ferunt  enim  ea  tempeftate  foifle  atbenis  Diomedem  quenda 
alcibiadifamiliaremqujcupidusOlimpicevidlorieconrcqucndeeum  rogauitiyt 
gsiblicum  carrum  que  agris  eSe  perceperat  fui  caufa  emeret  Sciebat  cni  alcibiadS 


facAiane  gratiag»  apoi  arpioiS  vcl>enenter  psTferc  His  auditis  aVibiade  aiunt  fur 
rutn  ab  argiuis  emptum  GbipodeaadiudicaiTe  nulla  Diomadisratide  babita-Sfd 
eo neglcdaatcjirepuKoqaeretecIamaeegiboc  improbi  bominis dolum  no  famiha 
tis  viri  officium  eflc.  Dicunt  prctcrea  vt  ex  oratione  Kbcrates  pro  alcibaide  icrip* 
tainteligilicetidebae  re  quoddam  fuifleiudiciu  conitutumunquo  TiiiasnS  vt 
pleriqi  putantiDiomedes  aduerfarius  extjtit  Poftea  vero  quam  alcibiades  exadba 
iam  prope  adolefcetia  fcad  gubernadaremp.contulit.  Extemplo  curium  aliorum 
oratorum  ac  ducum  quiftimum  inciuitate  gradum  occupare  properabat  licinge' 
nio  audatia^  (uarepreiTitivtuemoeatepeffateatbeniscffetqueilbequeac  alci 
biadee  formidaret  Auliis eft  enim  nunc aducrlus  Pbearum  Eralillra ti  filiu  nunc 
contra  IVliciam  viru  opulentum  preciarum  in  milieia  ducem  acerrimas  contem 
tiones  certaminai^  (u^cipere-  Erat  aute  Nicias  maior  natu  ^ alcibiades-  Pbeacus 
vero  prope  equalisactumprimu  vtiHedignitaris  fundameta  tacere  videbaturiei 
^ nobilitas  generis  aliac^  permulta  vt  alcibiadi  adiumento  &.'prcGdio  erant.  Ineo 
ronis  autc  ciuium  &(.  familiari  quo  tidianoq;  fermone  elegans  ad  modii  Pbeacus  ba 
bebantuc&perpollitusiln  dicendo  vero Oratorparu vebcmers.Vnde  Eupolis 
optimum  in  loquendo  debilem  indicendo  PheacumipTum  apoellat.  Fuerunt  aut 
nonuHo  qui  cum  multa  de  atcibiadeSC  Pbeacotcripcarcliquillent.  illud  quoc^  me 
morie  prodiderunt  alcibiademaliquSdovala  aurea  atqi  argentea  que  atbcnienfes 
in  pompis  liipplicacioribul^ferebancretinuifljquedam  bis  que  deinde  in  quoti' 
dianisc5uiuiisGc  vti  foIutumelTeac  Gpropna  (iippel  eclfi  vtcretur-  Erat  autc  ea 
tcmpeftate  Hipcrbolus  cuius  vt  improbi  Scflagitiofi  bominisTbucitidesmemi' 
nit.Iscumlbudiole  colligeret  ea  que  in  alterius  infamiam  diceretur  Comicis  qui 
audacilTime  temporibus  illis  mores  bominu  increpabant  magnam  fubminilfrabac 
vituperandi  materiam.  In  eopretercag’orari  plurimum  videbatur  quod  gloriam 
negligereratqt  contemneret  quam  quidem  rem  nonnulli  audaciam  8{  fortitudini 
ego  vero  impudentiam  S^lecordiam  appellandam  celeo.  Hoc  igitur  minilbro  po' 
pulo  atbenieGs  lepenumero  vtebatur  ad  eos  diuulgados  lermoens  qui  principum 
rcip.8<potcntjinmorumciuiamcrimina  vituperationes  ac  infamiam  cotinerent. 
Eo  igitur  tempore  Hiperbolum  a multitudie  per (uafiim  cuidam  phndpum  reip. 
Oftracum  parare  fama  vulgauerat.  Illud  vero  eft  exilii  genus  quo  po-atbenienlis 
potentes  ac  prelbantesgloria  viros  de  ciuitate  expellere  confueuit.  In  iidic  magis 
iblacium^  timori  remedium  queres  alci biadembeinCdie  quas  vni  illorum  trium 
niacbinabatur  HinerpoVs  minime  latueru  t Itaqj  periculo  cognito  Niciam  ucl  ut 
nonnuUi  alii  uolunt  Pbeacum  allocutu.somni  fimultate  polb  poGta  in  cms  amiciet 
am  rediit  Illfunp  poteneia  luis  luribus  addita  tantum  valuit  ut  Olbraci  nota  T au' 
torem  conuerla  Hiperbolum  atbenis  expulerit  nibilominuseo  tempore  quam  tale 
exilium  foriridStcm.  Nemo  ena  Ibrdidus  necp  ignobilis  aut  irCgni.-ifamia  vir  vt 
Plato  comicus  inquit  cum  Hipecboli  mcmmiffeccofueuit  buiufcemodi  penamfiib 
ire.  Digna  eft  igitur  ille  fiiis  moribus: indigna  vero  ignobilitate  fua  Si  feruili  cen^ 
ditione  pcrpeffiis.CumOftraca  nobiliffimoru  ciuium  non  Ibrdidorum  bominum 
caulainfti  tuta  videantur. Sed  becin  aliis  locis  funt  a nobis  latius  pcrtradlata  alci 
biademveroea  tempeftate  glorie  Nicieacpotcntieinuidentemiqudcernabatnon 
fine  magna  boftium  admiratione  ^Cliiorum  ciuiura  ben!uo'cntia  fiipra  modum  au 
geri  die  nodtu^affidue  augebant  cure  att^animu  ambitione  ardentem  variis  fem 
per  conGliis  incitabant.  Ad  ea  omnia  maebinad:  quibusSCaudfontateauferreNi 
cie  dignitate  Giam  amplificare  poffet.  Contraxerat  autem  fumam  cumLacede 
maniis  iamiliari tatS  quia  de  (parciatis  quos  atbenienfes  in  infula  ceperat  pilo  be 
atcacpreclarepauloante  meruerat.  V^erum  cum  pofteaaudlorc  Nidapaxdata 


X^acciJerasniis  c{Ie*  :BC  capriui  IjbertatcreOituti  obrcurafa  qoadimo  Ja  alci&iadis 
(lomtnemagaameft  Nicisapud  Lacrdeinonosaudloritat?omne%  grec^s  beutuo 
Isntia  cofecutus  itacj  crebri  afferebatur  termones  quibas  Periclem  cxcitaflc  Wi 
ciamtubtutiffebellu  dicebant  addicebant  effeingreda  permultos  qui  bocfedus 
inter atbenienfes  Lacedemoniof<5injtuNiciairpacem  voci tarent.Hcc  igitur al» 
cibiadcmemulatjons  8<glorie  cupiditate  incenfamadeo  vehementer  vrebantvt 
pibil  aliud  agitare  mafirntvideretari^  vtbSc pacem  qae  tantJ famam  Nicie  pe< 
perat  perturbaret  di  Nitiam  ip{am  a Lacedemonioro  gratia  bcnuole  tia^  auerte 
ret.Ad  boc  auce  agendum  argiuorum  res  SC  animi  a Laccdemoniis  abenati  occaS 
onem  ei  8i  quaG  antas  prebebat.  Percipiens eni  argiuosnon  latis Lacedemoniorfi 
fidei  credercatep  ideo  alias  fpeAareresp.quas  a Aitraretur  Gne  vJ/a  exceptione 
•{ilis  rebus  prefidio  fore  lOcculte  principes  argiuoru  bortari  cepit  vt  reli  Ais  lace^ 
demoniis  ad  a tbenillcs  fe  vertant  Gbiq;  perfuadeant  atbenientes  quos  iam  pacis  cS 
laccdemonjis  EaAe  pcniteretiillispoft  babitisno  modo  argiuosinamicitiSf.d  w 
fbcictatemetiaGvelintrecepturoS;5<forte  Lacedemonii  per  id  tempus  idfocum 
Boetiisfedere  8{  Pana  A^iqae  antea  locu  integrum  florent^  acceperant  ideleta 
pene  ac  deferto  atbenienGbus  reffiCuto^Gc  eorum  animos  irritauerafvtiam  in 
nifum  Lacedemomoni  nomen  GilpeAumtatbeiiisetrec.  Alcibiades banc  nouan 
daram  rerum  occatione  naAusquotidie  alia  at<t  aba  dilcordiaru  temina  per  auita 
tem  ferebat  Niciam  iS  aperte  palamqj  accutans  quod  boftium  partem  quam  dele** 
re  Gne vlfo  diterimine potuerat fpontcfiia  intaAam dimifitTet .patre  vero  captam 
iupo.  AtbenienGs  manibus  conffi tuta  non  reip.caufa  fed  vt  LacedemomorG  beni 
uolentiS  iniret 'reddendam  liberaliterccnGntTet.  Addiciabatpretereamdicendis 
coditiontbus  pacis  Lacedemoaiorumgratia  digni  catis  atbemenfiu  adeo  oblitum 
fuifle  Niciam  vt  non  modo  equo  ted  etil  libenti  animo  paflesfit  Lacedemomosin' 
IciisatfcenienGbuS  cum  BoetiisyelCarincbiistbcictatepolTeeontrabere.  Atbeni' 
enfesinuitisLacedemoniisnon  poffe.Dumbec  Alcibiades  apud  po  .ira  acindig 
natione  accenfiim.cotra  Niciam  machinabatur  EsrteLacedemonioru  legati  atbe 
nasvenerunt  gratos  vtipG  dicebant  ac  beninolos  afferentes  termones.  Vulgaue' 
rant  enim  tenon  mido  confirmandi  nuperrime  i Aam  fedus  fed  tbeietate  etii  fa' 
ciendi  G atbenienfts  velint  plenam  poteftate  babere  Pnrafi  igitur  ii  oratores  ad^ 
euntes  tenatum^cugratilTInn  verbis  expotuiffent  mandata  ;G:  benigna  <6  Aisau 
dientibusvita  funtvt  magnam  gratiam  apud  fenatores  qui  frequentes  eo  diecon 
uenerant  tue  reip  .coparauent.  Stquenti  die  cum  alloqui  populum  vellent  metues 
Alabiadcs  ne  eadem  oratione  auribus  multitudinis  blandientcs  omnia  GzacoGbs 
multo  tempore  agitata  vno  momento  peruerterec  argutam  fallaciam  machinatus 
clam  ad  eos  accetlicicommemoracit^  prima  multis  amicitie  cauGsqueGbi  cum  Ia 
demomis  iutercedebant  D2inde  quid  inquit  viri  Sparciate  buius  ciuitaris  no  ' 
tfrorumqibomina  mores  veffras  aures  latent.  An  ignoratis  quantu  inter  SenatS 
po.que  atbenien^cm  interGt'  Hefterno  die  cum  frequenti  fena  tu  tam  grata  tamcj 
benigna  expoGiiffi  mandata. Extemplo  prudentiffimorumbominum  mentes  que 
modeff ia  oratione  perGiaderi  facile  lolent  vt  veftris  fcrmonibus  acquiefcerent  co 
puliffis  nunc  Gapudpo.  temeritate  SCinfoIcntia  quadam  loquencium  verba  meti> 
tur, eundem  dicendi  modum  leruabitis  in  tantam  Gipcrbiam  eorum  animos  effer' 
rctisivt  fruffra  deinde  a vobis  Si  ab  iis  omnibus,  qu:  veff  re  caule  fauent  laborIdS 
effe  videatur. Iam  enim  percrebiut  vos  Gc  Gioplices  Gc  demiffosad  banc  vrbera  co 
fugere  vt  iam  imperite  multi  tudini  perGiafum  Gt  laccdemonioru  remp.  niG  atbe' 
jiienGum  foci ctatefulcia  tur  laluameffe  non  poffe.Agite  igitur  lapientia  veffraSC 
toGlioamicilGmibominisqui  mimmi  buius  populi  na  turS  ignorat  credite  popnlu 


aicuntcs  non  fic  anoquimini  at  fi  maniata  lifcera  tc  cu  omni  poreftate  permiffa  ve 
ftro arbitrio fint’  vt  coram  ^enatu pridie cgeftis.  Sed  banc amplifTima  au^oritatc 
prudenti  confifio  cegite  vt  ienatus  deinde  poputum  minime  vcftns  verbis  elatum 
in  bancfbciecatcrnqaamveerginoftra  intendit 'perducere  fine  labore  conata  pof' 
fit.HeccumdixifTet  iureiurando  adartasvt  ea  omnia  filentio  coprimeret-DimiCt 
multa  de  Nicia  adicens quibus  8C  fide  cripmt  illi  SCfibi  apud  eos  gratia  copara« 
uic.  Admirantes  eximiam  quandam  ac  prope  fingulare  eloquentis  alcibiadis.  Po/ 
ftero  die  cogergata  contione  venientes  Lacedemoniord  legati  amicifllme  ab  alci' 
biade  bamani(nme<5  rogantur  vt  ea  que  vellent  diceret  Extemplo  jlli  expofuerfit 
mandata  remilTa  fane  ac  frigida  longeqi  ab  exptdlatione  populi  8C  ea  fama  que  vul 
gata  erat  aliSafiimamaudborita  te  quam  Habebant  tegentes  vtalcibiadis  cofiliuin 
lequcre  tur  At  vero  alcibiades  poftij  iIIi  finem  dicendi  fecerunt  non  is  qui  legatof 
fefelliffitledtan^dolofanatiaij  de  ceptus  mcerpare  eos  cepit  duplices  infidos 
mutabiles  appcllansnecj!  findli  quic^  I verbis  fuis  integriqi  babetes  binc  populus 
illinc  lenatus  indignabitur  atqi  bac  legatcrumvarietatemquaGderiConcm  quan' 
damefle  putabat-  NiciamveroftuporGmul  atij  meftitia  occupauerat  admirStem 
fcanciopinatam  legatorum  pmutatione  ignorantem^  dolum  & fallatiamalcibia 
dis. KcieeSis igitur  cib  bec  Lacedemonioru  legatisibcJlum  fiibito  tragnSexarfit 
Nampolblegatorfi  difccflumexceplo  alcibiades  dux  miliciefreqn?ti  fenatupopu 
locj elcflus primum fagacicoGIio  nitenda  putauitvt  Peloponcniim variis facilio 
nibuslaborStemaduerlusLaccdemanios  quoad  per  eu  fieri  pollet  c5citarcC-ErSc 
enim  argiui  Elii  Mmtinenresaliiqi  populi  Licedcmomis  finitimi  ad  fpem  nouaru 
rerum  ercdiiSquosliin  buius  bcllifocietate  traxi  fTct  magnum  mometum  rebus  t 
Pelopenedb  gerendis  allaturum  lecfle  cernebat  • HosigiturmnltiS  modis  ratio> 
rubuit^  agreflus  tadem  compulit  vt  armis  arreptis  fimni  cfi  atbenirnfibus  eSdem 
belli  fortunam  experiri  vellent  Cbiqipcrfuaderentbanc  expeditione  ad  veribs  La 
cedemoniosfu  ceptamnSminusad  (equam  ad  atbenienGu  remp.  pertinere.  Qui' 
bus  rebus  effectam  eft  vc  bellum  deinde  comuni  cofilio  excitatum  fic  prope  fpartS 
8C  longe  ab  atbenienGu  finibus  gereretur  vt  periealofiim  Lacedemoniis  foret  eat 
lococumboftibusdecertirct  magifijcisextremu  patrie  malum  formidandum  in 
aducrib  prelio^  mediocre  comodum  fpernandumin  viitoriaeflet.Veru  inter  bec 
mille  viri  ex  nobilitate  Argiua  rep.  occupata  8i  populari  flatu  deieito  Cuaduer 
fusLiacedemoioSpreliam  comifrfTent  fufi  fugatiqimagnaacceptacladein  vrbem 
pelluntur -'ibio:  iterum  aduerliis  armatam  multitudine  cui  ad  capienda  armaant 
mam  fecerat  Lacedemoniotii  victoria  decertandum  fore  videbatur.  Cum  fiiper> 
uenies  alcibides  fuGcpta  multitudinis  patrocinio  flatum  popularem  ciuitatem  re 
ftituit-  Poftbecalcibiadespopulum  Argiuamdeqao  tam  bene  paulointe  mera 
erat  extemplo  fuis  adhortationibus  compulit'  vt  ab  argis  nouis  menibus  durtis  q 
fi  duobus  bracbiisiungerent  mari  vrbem  quo  facilius  Semitate  tueri  ab  lacede' 
nioniisS<  tutius  ipGiuuan  abatbenienGbus  poflcnt.Cuin  vero  idem  Patrenfibus 
fuaderct  dixifle  quindam  ferunt  :Gbi  deinde  fi  boc  egerint  cauea  ne  Patre. Illa  cni 
menia  anfas  fore  predicoquibus  atbemSfes  pro  (ao  arbitratu  noflram  capient  vr' 
bem.  Adbec  alcibiades  forte  inquit  oamiceeuenirc  potc/lquod  diosTed  tamefc' 
ex  pedibus  patre  a nobis  confeflimvero^ex  capitea  Lacedemoniis  occu' 
pari  pofie  videntur  Verum  fi  mimis  bocpreCdii  genas  iibs  placeret  bortabarnrfal 
Cemvt amicitia  atbenienfium  quafivalloquodammomti  flatum  fuum  firmarent 
temp.  tuerentur  atqi  pro  maiori  amotis  indicio  comunem  viuendi  rationem  fulci' 
perent  quibus  adbortatienibus  perfuafi  Patrenfesneafpernariliberalitatematbt 
nienfium  viderenturialcibiadis  voto  cefifioq:  parentes  pro  more  patrie  ioreiurSdo 


pMmitcii'iefriI»a»nti<rineta'ofiaeta^ro3<ieinJe  Atticos  ficfeinpo;iemmhafc.^ 
turosiacGea  omnia  Gbi  fueqt  ireip^cnentcSirunia^Sed  dunibec  fummacura  ac  d> 
figentia  gerefjantar  .hterim  t9nj;n  a'cibiadem  amntnimiutncedenreincupid* 
tatibus  (Ilis  (blitum  effe  nuntvetitriSC  Bacbo  frequentius  indutgere . Wunc  egrc' 
jgie  ftratiS  ledis  in  trireHiiljaspsrnocIlire  nunc- purpureis  ac  oreciofis  veftibus 
vtiRiufta  deni^que  Iuxum.5<  pompam  immodicam  pre  fe  ferebant  ingeniti  am  ' 
bitioneftudioqipetquifere  -Quiete  tiara  dicut  inter  aftaquede  illo  referuntur  cli 
peum  aureum  no  patrium  vllum  inGgnc  (ed  cupidine  cum  pbaretra  ac  fagiptis  ba 
bsntem  rofitnmc0ege(iare;Quibusfa:ife  apparebat  animu  viri  muttis  corrupi 
telis  a primis  incunabulis  depriuatu  ad  varias  deinde  illecebras  8C  omnia  cbleda* 
tnentaque  turpem  voluptati  pariunt  fmfle  prdcliue . Verum  nonulli  pre(^antes  vi 
ri  ciueS in rcp.  principes bacliGetiam  alcibiadis  Gipra  morem  8C  cotiGiecudine 

vrbis  elatam  non  nominis  in  libera  cmitateviuehtisfed  tirannidem  affedatis  iu 
dicium  eHe  putabant.  At  populi  animus  qualis  erga  eum  effet  probe  Anftopba  ' 
pcsiis  verbis oftenditicum  de  alcibiade loqueretur.  DeGderat  inquit  populus  ac 
^ odit- videret^  rarius  bomine  capit' pauloqivlterjas  leonem  n rep. nutrire  non 
decetautG  nutriatur  Qusdeinde  libidini  (eruiendu  eftiSeci  ex  altera  parte  largi 
cionesIudoramGimptusS<ingcnsergarcmp.roagmficentiaqua  maiorfifuorum 
floriam  fuperabat  eloquentia  infuper  rei  militaris  difciplma  genus  forma  aliai$  p 
yiulta  quibus  alcibiadem  mirifice  natura  inGruxerat  eam  Gbi  gratiam  apud  popu 
fumvendicabantivt  multi  impura  iUius  facinora  Iiberu  viuendi  modo  equo  ani 
mo  tollerarent  bec  non  flagitia  (edadolelcentie  ludos  ati$  feruentisetatisIaCciuil 
nucupantcs^veluti  ea  quede  pidorc  Agatbarco  Taurea  illoaciucrfe  Cboree 
principe  referuntur  quorum  alterum  alcibiades  vi  dotnidetentfi  donec  fuas  pin  ' 
geret  edes'poftea  cum  donis  dimiGt.  Alteru  vero  cum  in 'eborea  t Ilum  fuperaffet 
^idorialeticiaifeltus  pugno  perciflit  lilud  autem  permultos  offendit  g>atbenien 
Sbusdejfltetficicn.fismebis  qui  capti  In  ptelio  fuerant  conGiIiantibuspreter  opi 
nionem  omnium  alcibiadcsccnfiiit  vt  deiUis  Gippliciiim  fumeretur.  Sed  bos  alci' 
biadis^mores  impuram  viuendi  rationem  impenti  boirines  modeftis  nominibo 
exculante.s .equius  fortaffe  qua  decuit  tolerabat.  Priidetes  vero  ac  inGgnes  nobili 
tate  viri  8i  incorinentiani  eius  iniquo  ferebat  animo  S<  infuitam  libere  ciuitati  aa 
daaamveluti  rpetiemquadamtirandisperborrebant:  Vnde  illud  Arcbiftrati  me 
Oiorieprodtcunveft  duos  inquit  alcibiadesquaGvnumde.^gnanstirannu  nei^  At 
6ica  negigrctia  tulit'  S<  Timon  ille  quem  antiqui  fcnptores  ob  nature  alperitatS 
inbumanamacinboGaitalem  appllant  alcibiade  aliquando  a contione  redeunti  ob 
Qiam  fadlus  M«le  inquit  virtute  adolelcens  auctoritatem  tuam  pocenciam  aug  e 
magnamenim  buicreip  •perniciem  augebis  Hec  Timonis  verba  q iibufKam  vela 
infanta  deridentibus  prudents  viros  qui  audacifllmi  aJoIefcentis  6<  ingenium 
^animumformidabantperturbarutSicigiturob  nature  varietatem  alia  atej  ali 
a de  alcibiade  habebatur  opinio  verum  cumatbcmenresviuete  aibuc  Pericle  ma' 
gis  eciampoft  cius  .Interi tum  amplificandam  imperii  cupidi  de  fiibigenda  Sialia 
rogitarent  priiqo  ex-alienisdifcordiisvt  plerum^fitoccaGonem  nacti  defcn.lonc 
eorum  fufeipiendam  putauitiqui  Siracufanoru  vim  tolerare  non  poterat-Itaqipe' 
tentim  miffis  antea  auxtiis  amicitia  deinde  ac  (bcietate  cum  illis  inita  eum  lam  adi 
tumGbi  in  Sicilia  patefecerant  vt  appareret  popufu  atbenienfem  fundameca  ma' 
ioris  milicie  iaceremaiufe^  moliri  inanimo  bellam'.  Hanc  populi  cupiditatem  alci' 
bia  les  Git  quo^  It  bidmiSCambitioni-coi^mentcm  quo  per  eum  fieri  poterac  aece 
debatirationibus  maltisolbendensbancexpeditioem  ingens  imperium  perpetui 
SloriamaEbeaienGaatreip.-paritucam  Audenda  aliquando  vlterius  progredinee 


pedctcntim  vt  antea  lei  totis  virjbusagredicniam  Siciliam  efle  Ipfe  vero  longe 
etiam  maiora  % verbis  proferebat  mente  concipiens  no  Sificiam  vtplcricp  finem 
bcKi  fed  alterius  expeditionis  initium  fore  puta batilami^  ea  occupata  prourciacar 
tbaginem  deinde  ac  Libiam  tumicaba  Peloponefiumqi  animo  deftinabat.  At  Ni 
cias  lonee  ali  ter  fenciens  magno  conatu  iis  conGIiisaduerfabantur-buius  expediti 
onis  difficultatem  Siracufanoru  potentiam  vicina  bella  in  medium  afferens.  Sed 
equiori  animo  verba  alcibiadis  audiebantur  a cuncila  pena  ciuitate  que  tSta  butus 
belli  cupiditate  f/agrabat  vt  eamin  inanibus  exploraram  vi dloriam  babere  videre 
tur.  Sedebant  enim  m tbeatrisac  paleftris  Termones  vici  alii  luucntutcmadbac 
expeditionem  multis  abbortationibuscootabantAIii  Sicilicformamfitomqicat 
taginisdefcribebant^alii  narrabant  exempla  maiorum-qui  rebus  preclare  ac  mag 
nifjce  geftis  amplifUmam  gloriam  fuis  pofteris  reliquiffet-  Fiicre  tamen  duo  pre' 
ffantes  viriSocr-ates  pbilolbpbus  8C  Metbeon  aftro logus  qui  loge  a {uperiori  fen 
tentia  alieni.  Ille  quidc  Ibbto  forrafle  demonegenio^  admonitus.  Hic  vero  aut  ra' 
tioe  aut  vaticinio  quodam  compulfiis  eiues  terrebant  mouebanttj!  vtabboc  tan^ 
funefto  ac  perniciolb  abffinerent  bello.  Quinetiam  Metbeonem  dicunt  (blicitu  de 
periculo  filii  pro.Gcilcentis  ad  bellum  quafi  preftgiftem  calamitatctn  futura  qdS 
jiorte' domum  propriam  combufiiffeat^  deinde  (iia  fortuna  in  contione  deplorata 
fic  populum  ad  mifericordiam  commouiflevtpretcr  cSfbetudincm  filium  fuu  re 
ceperit  beneficio  populi  ab  omni  railicia  ac  expeditione  exemptum. Cetero  omniiS 
animis  in  bellum  Siracufanumicouerfus  atbenienfes  mbil  vitra  differendum  rati 
duces  milicie  Niciam  Alcibiadem  ac  Lamachum  elegerunt  Kenuentem  vero  Ni/ 
ciam  actergiuerlantem  propter  collegarum  Ibcietatera!  populus  Atbenienfispu/ 
blica  auctoritate  adbibita  co^itimperium  vtacciperet.Eftimans  Lamachi  ac  al 
cibiadis  ferocitate  cobiberi  tarditate  Nicie  ac  teperari  modeftia  poffcr.Lamacb?, 
enf  6<ljiam  adfenectut?vcrgebat  erat  tamSinpericuIisadeundis  longe  audatior 
^ctas  {ua  poftulare  videref.In  medio  deinde  apparatu  belli  tetantf  rurfus  Nicia 
bac  expeditione  turbare  alcibiades  cotra  emtfs  fiiperaui  t pjicit  15  vt  p-  atbeniefis 
totius  admiflratione  futuri  belli  ad  duces  qs  nuper  elegea  t magna  cu  auctoritate 
deferret.  Deidep?  paucos  dieslatisiaorboco paratis  ad  bellu  cuToluerca  Pireo] 
^ liao  arbjteu  poffet  noua  repete  religio  cmi  tate  Tuafit  nutiatibo  cuctis  felfa  Cere 
risque  appcIiSt  Adonia  eo  eni  tempore  celebrabatur  multa  feda  borredagi  ^ten/ 
deret  matronas  pafflm  p vrbe  fimilis  cadaucriboqducuturadrogu  imagines 
collocare  8C  ante  lepultaras^cubere  magno  curo  gemitu  casirnitates  q mortuo^ 
celebrare  fiinera  folet.aditieblt  pterea  Mercurii  ftatuasqifratbenis  magna  copia 
erat  ex  olbo  locis  ciui  tatis  vna  nocte  fuiffe  diectas  capitibulq:  p fractis  ad  terrS  g 
ff  ratas  iacere  Perturbata  igit  ciuitate  atij  T id  fblu  intera  vt  auctores  bui?  facina 
ris  reperiret  incerti  rumores  fama  vulgarutbocSiracalanorugratiefuiffea  Cbo 
rinciisppetraturogiljaeraret  apfenti  bello po.atbenielem  aut  retardare ali^  diu 
cura  rcligioistiedfa  aut  auertere  penitus  pofle  quibo  nec  affentiri  atbenienfes  vi> 
debStur  nec  vlla  ratioc  adduci  vt  crederet  Corirbeoru  fraude  violatos  effe  Merci* 
riosfed  potius  exHagitiolb^  iuuenu  corruptela  quicofiieffent  coiuratioe  inita  in 
ludis  SCconuiuiisconuenire  boc  impiu  facinus  prodire  arbitrabantur  & forte  eos 
dies  capti  13 1 aduene  ac  (erui  nonulli  q cora  Tenatu  populoqi  adducti  buias  facino/ 
ris  culpa  lalcibiadIcoferebScafferetcs  eu  babere  Ibdaliu  cetu  q domi  coggarec 
velutirfcenabiffrionesadlacracerarisimicanda  ca  referenda  mifberia  que  nia 
gna  cu  reuerentia  celebrari  ab atbeniclibuslble.Addeblcpreterea  eosinterle  ce/ 
remonio^  munera efle partitos  Politione quedS elTe  e3q (aeras  tenebat redas^ 
tbeodo^  preconem  vocitari  di  alcibiade  veluti  (acrorum  antillite  reliquos  ibdales 


Arc&3nansi{leria<;p,ilaeer«.  Hee  iuRt jque  peedpae  a TlK^&b  accu&eore  in  Aid' 
bodcm  yeluti  impium  8C  exeerandu  bominem  fcripea  elTe  coperimus.  At  vero  al' 
cihUjiSinimiubane  naee4ioecaG3neranaAicumvbi(}i5C  veteres  illius  mares  d< 
ante  ac^am  vitam  no  contentam  mediocritate  ciuili  ad  fidem  pcelantium  criminiS 
reealilTet  G;  populum  ad  iramac  odium  cocitarunt’ vt  fautores  illius  liibft mentes 
aduerlarioru  vim  primum  de  amittenda  alcibiadiacaula  cogitarent.  Deinde  cer' 
nentes  nautas  remiges  omnes  deni($  milites  tum  domefticoS'  tum  peregrinos  ad 
oerlusalcibiadisfimicos  palam  manireHe^infurgereianimu  rurfusquem  prope 
abieceret  receperuntiomnesenim  anxiliares  Ted  precipue  milites  Argiui  Si  mille 
pedites  mantin^tes  fead  banc  militiam  venilTe  dicebant alcibiadem  terra  mariqp 
lut  nullum  alium  ducem  fequeretar.  Hec  cu  viderent  alcibiadis  aduerlarii  venti 
nemuttitudoin  expic^atione  belli  etet^iborum  vocibus  quorum  opera  niG  bello 
poUbabito  carere  non  poterant  ad  tollfdam  iudicid^leiAereturnouis  cdfiliis  viris 
l^gredmntur-Indruunt  oratores  ndnolbs  qui  ScGadueriiisalcibeadem  occultas 
tnimicitiasexercerent  ndtamS  minori  odio  ^aperti  inimiri  eumbabebant.  li  po/ 
putum  adeuntesvetuticjuesquibus  cureelTetreip-falus  militis  verbis  oftenduti^ 
indignum  atbenienCd  prudentia  GtGmutS^clanemingen  te  parere  SCmuIritudi  * 
nem  pene  Tmenia  cumexvrbjois  tumexlbciomm  copiis  colledam  ad  bellum  ar  > 
tnaregrauiGltnumfortaireomniumqaevn^ea  resp.  gelTeritiSC eodem  tempore 
eanti  exercitas  ducem  reum  conftitui.iudiao  diftmeri  ac  populum  atbemeniemq 
animo  Europam  Affricamc^concioiatUn  audientibus  aeculatioRibus  frudra  tem  > 
pus  tereremauigandum  igitur  eile  quod  bene  ac  feliciter  eueniat  Si  maGud  tem ' 
pus  ludicium  dilTerendum  .Gonfedlo  enim  belle  cum  alcibiades  per  ocium  adelTe 
(Iie. caule  poterit  iudicium  conlbitaatremcaulam^cognorcant£(  opportuno  reip, 
tempore  (Wudum  leges  fentetia  ferant  no  latuerunt  ingeniu  alcibiadis  beeiGdie 
quasmitnei  lub  amoris  fpetie  apud  imperitam  multitudinem  inllium  caput  ma<' 
cbinabantur.  Icat^  precibus  querelis  omni  den  con  tentionis  genere  eniti  ad  po' 
pulnm  cepit. -vt  de  bacaccufatione  ante  profetSionf  lixam  decernetur-indignuefle 
clamitans  Gibreditum  Gxum  intergam  caufam  referu  ire  Si  in  magnam  expeditio' 
nem  ducem  mittere :qucm  omncsgreci  acculatorum  criminibus  obnoxium  putet 
quamau^oritatem  inexircitu  baoicurum  eum  credant  quem  milites  ignoret  an 
vt  imperatorem  an  vt  reum  TequintariHanc  igitur  caulam  inimicorum  odio  at^ 
muidia  excitatam  ante  omnia  cognolcantiacG  alcibiadem  vt  inimici  volunt  nocen 
teminuenerintGbilecundum  leges  penas  conUituant.Sin  vero  manifelbecogno  ' 
uerint  le  longe  ab  boc  (celere  elTe  alienum  itum  m lucem  perferant  innocentiam  lii^ 
vt  fidenti  animo  profidfcalad  bellum.  Non  enim  decere  populum  atbenielem  ne 
^ reip-expedirene^  maximis  rebus  quxs  gerere  tantis  coni  tibas  paret  vtileeGe 
Sic  ducem  atbenienlem  t expedi  tioe  accedere  vt  magis  domelbicos  bofles  qui  poft 
tergum  reliquantur  ^ extemosqui  aduerGi  frote  dimicaturi  Gnt  formidados  pu' 
tec.  poli  longam  contentidem  re  integra  in  aliud  tempus  relcruata.  quia  prelcnti 
bello  moram  allatura  videbxturt  triumairi  lubente (enatu populo:^  arbenienGcIaf 
fem  co(ceDdant:nec multo  po(fea tempus idomum  ad  traiciendum  in  Siciliam  na' 
A dato profedlionisGgnoicum  magna  (epclbantiumvoluptatea  Pireo  (bluutduc^ 
tes  (ecum  (iipra  centum  xl*  triremes  centum^  quinqi  milia  peditum  tum  i^it 
tatiosacfunditoresmille  £<tricentos tormentorum pretereaac  maebinarum  ex' 
pugnandis  vrbibascopiamingentem'  Secundo  vento  ad  Itabam  delati  regium 
quodex propinquo  Sicifiami^^itprimo  aduencu  occuparunt. DeindeconG^I' 
tantibus  inter  (e  de  adminftrtione  fminentis  belli  alcibiades  Gxadente  Lainaebo 
vspuguante  vero  Nicia  ingenti  celeritate  in  ^iCiliam  tuiscit  ac  nulla  interpoGfa 


hi3ra  Cit^jinam  i appiclatti  non  ac{  ms  jam  longe  a Siradufis  Htum  enus-  o&cd 
piuic 9 oppidani  auefuisprefijiisvrbe  tu:n  auCeccerCrealifideitibGdia  pjiTrne 
H 3C  inttio  profpere  feliciter^  fecato  iatn  ad  reliqua  peragenda  milf res  Alobiades 
rerepirabmtexiftimtneesomiiaqaecunqi  forent  ilb  no  alio  duce  fiipcrarcSC  coi» 
fequi  poffet  cum  tridi  ndtio  allatum  eif -cum  atbenas  ad  iuditium  reuocan.  Nam 
pofldifcefrum  illius  maiori  pacte  vtplerui^  fit  meliorem  vincente  inimici  omni  co 
tenrione  adbibita  populum  cocitarunt  ad  eam  conspiratione  prius  inueniendade 
tndeextirpandtm  q iamau:lare  pricipegialcibiade  fa-Slam  clTe  dicebat.  Ita^  cep 
eameft  deconiuratisqiu  in  Gmulabantar  modice  primfi  agitariideinde  creiccnte 
odio  ati^inaidia  tata  extemplo  rabieseiuttateminuiGt-‘Vt  in  quofeu^  amicos  ae 
{bdales  alobiadis  Gne  vllo  difcrimine  (euitum  Ht  • Nulla  enim  feruata  iudjcii  for/ 
ma  alii  necabatur  abi  trudebatur  incarc^re  nec  quifi^  erat  tam  innocensiquiC  te' 
nuem  fuSpitionem  buias  criminis  incidiiTet  furentis  populi  m inus  polTet  effugere 
Eos  vero  qui  primam  hanc  culpam  inalcibiadecontulcruntino  Tucitidesqui  ba 
jusfacinonsi  biftoria meminit  led  Pfanmcus abti^  notiulli  Dioclidemae  Teuerd 
fuiffe  teftaotur  vt  ex  Pbrinici  Icriptisintelligi  Ijcee- Te  inquit  amicifllme  Mer/ 
curii  integrum  ati^  incolume  lema ineQ  cecideris amico  infamieGs&dioclidi 
prebeas  facoltatem  nocendt.Caucboinquit  ne  Teucer  aduena  poflitabeile  cplono 
ied  iam  fatiscopertumbabemus  neming  fuiffe  inter  eos  qui  alcibiadem  oppugna/ 
bac  Gc  Cbi  ipG  cooSfantem  vt  aliquid  vn^  ftabile  aduerGis  cum  firmu^  protulerit 
Quin  Potms  omnia  faila  pro  arbitrio  crurina  &:com?titia  videbantur.  Kogatus 
quidam  4ecu(a*oru  quonam  pa^oeumiqui  Mercuni  ffatua  percuiTcrat  colpexif' 
fet  relpondidit  fe  benefitiolune  pcrcufTorisvultum  (acrilcgiqinomfle.  Verum c3 
riminod.sredea Jtislune  qui  tenebrevigereprecipuefolet id facihusperpetri 
tum  effeconffaretilatispreceptumfuit  aprudentifnmisviriscumd^pugnltiafe 
cum  loquii^maliuolentia  ad  acculandu  alcibiadem  no  veritate  copoltiipopulusta 
men  fic  abibiadi  era  t infeflus  vt  non  argum^ta  non  tefies  no  deniqi  bominc  viium 
qui  illius  filutem  ac  innocentia  tueret  audire  eque  animo  poflet-  accufatores  ecOR/ 
tra  at9  eorum  crimina  in  abfentis  pernicie  fabneata  SC  libenter  admitteret  S(  fuis 
fententiis  comprobaret  Quibus  rebusaffeiflum  ell  vt  amici  alcibiadis  leui  etia  fu/ 
fpition»  nota  ti  furentis  popa’i  /iabiem  mttuentes  abi  occultis  in  locis  fe  abderent 
alii  fa'utem  liipifceretur  fuga  noRallipriurqtopinabantur  oprefU  in  carcere  tra' 
derentur.  In  ter  quos  fuiffe  aiunt  Andocidem  qu°dam  virum  genere  ac  maioruns 
gloria  clarum  cuius  originem  I VJixem  aucflore  Hellanicus  biftoricus  refert  Huc 
populus  atbenienGs  quia  ipfe  econ  tra  multitudinem  alpernabaturvt  inimieSiam 
multo  antea  oderat  Creditum  verofacileeff  eum  in  baccaufaeffe  nocentem  quia 
Mercurii  ffataaqueda  ampla  ati^  magnifica  domui  iiie  propmq  ceteris  difie^is 
ati^perfcadlisfblapene  ineacHapermanferae.Huicftatue  Andocidem  ad  euitan 
dum  furpitionem  pcperciffe  decebant  Vnde  nome  deinde  quodbodiequo^ieruat 
(brtita  effe  videtur  SC  a polf erioribus  titulo  indicante  Andocidis  Mercurius  vocf 
tata.  Huic  Igitur  Andocidi  lulTu  populi  in  carcerem  trulb  timens  quidam  nobilita 
te  imoar  prudentia  vero  audatiai^fuperior  in  eodcmcarcere  coftirutus  perfualit 
vt  iple  vna  fecum  alii^  nonulli  nocentes  fe  elfe  confiteretur  ManifeGanti  enim^ 
ipliim  dicebat  fecundum  legem  impunitatem  colbituulta^  fauciu-S  effepaiuosop 
timos  ac  preffantesvirosquibas  precfpue  formidandum  erat  mentiendo  falutt 
fue  conra'ere  9 cum  pleri%  bommibus  Ibrdidis  per  inuidia  fede  tarpiter^  necari 
Hoc  fuidentetimio  cum  aflentiretur  Andocides  in  medium  prodiens  eonfeflione 
{Iiaiiprealtt^nonuili  a populo  liberantur.  Fuerunt  autem  ab  eo  SC  proprii  feraivt 
maiorefide  filis  verbis acquireret^plerii^alufbcii facinoris  sominatide  quibo 


ommbtts  pretef'  Ws  qui  Fuga  arripuere  fumptum'  fappIiciS  efl.Poft  bec  popuTus 
atccnienfis  in  aicroiademiri  ac  indignatione  coauerftquordini  elegie:qui  vtn  trt 
rerae  fala  minam  primo  demde  Siciliam  petctentufcibiadem  coaenirene  modene 
alloqueretur  multis  rationibus  (uadentesvt  ad  diiiibluedumiudicium  Si  dilueda 
criuina que  Gbi inferebantur  aibenas  rediret . Metuebant  enimquod  erat  ma 
gnopere  formidadu  ne  G vis  ei  afferreturibomo  ferox  ac  turbulentus  aliquam  (edt 
tione  in  exercitu  concitare.Id^G  t^ptarealobiadesvaluiflet  facile  in  boftili  terra 
potuitTct  efficere.  Nam  {iia  fponte  milites  poftqi  perceperunt  populi  AtfcenicnGs 
edictum  pafflm  perexercitum  fremebant  cljmabantqs  neminem  efle  AtbenienGa 
pretcrvnumalcibiademicuiusduAjauipitioi^ bellum  Siracufanu confid  poflet 
eoabeunte  finiendam  miliciameffenec  viteriusinea  prouintia  tempus effe  teren 
dum.  Cernebat  enim  Lamaebum  virum  impigrum &in  rebus  gcrendisferocem 
probiberi  auctoritate  Nicie  quo  minus  fua  audacia  vtereturNicieveroT  bello  ge> 
rendo tarditatem quandam  effe  innatamiquam  (blusalcibiadespotuiflet  iua  vir' 
tute  at(^  ingenio  excitare.  Dilcedens  igitur  alcibiades  ira  indignatione  accenTus 
MelTanam  primum  que  certam  deffe^ionem  paraucrat  ex  manibus  A:  benieGum 
abffufitclam  Siracafanisrem  omne  aperiens  ac  detegens  eosiqui  tradere  vrbem 
papulo atbenifG  dccreucrant, Deinde cu  in  TburiosperuenlTetdcceptiscnlto' 
dibus  e trireme-' qua  atbenas  duceb£rur‘repeteproGIiit  ac  celeriter  fe  e profydhs 
naturameripiensicumccrtoinlocoderuliffec  facile perleqnetium manus  effiat 
At  vero  poft  bec  roganti  cuidam  num  patriam  Gifpe^l  baberet  refpondiffe  aiut 
fe  patrie  plurimu  credere  vite  autem  dilcrimen  ne  matri  quidem  lue  comittendi* 
putare.  Fieri  cnim  ignorantia  poffe  vt  nigrum  pro  albo  ferat  lapillum  Nec  multo 
polteacum  percepilTetfevna  voce  a populo  atbenienG  morte  damnatu  at  ego  in' 
quit  offendam  illisalcibidem  viuere.  Accu'atione  verofic  febabuiffe  aiunt.  Tfccf 
fafus  Cimonis  alcibiadem  Cliniein  iudiciu  vocat  quonia  contra  iusfafe^  Cererem 
violauit  cu  in  propria  domo  (bdaliumcetumbaberetquonimalupreconiStedarS 
jj  miniftri  ahi  difcipulbrum  officio  fungeretur.  Ipfe  velun  (acroru  antiftes  Arcba 
na  mifteria^  doceret  atq?  bec  omnia  faceret  contra  cdidba  leges.  C^colimfuc/ 
runt  abFnmoIpidis  £<  EleuGneiacerdotibus  coffitute  Atbenienlesigitut  publi' 
catis  alcibiadis  bonis  eo^ablente  damnato  ne  aliquid  quod  aduerfiis  illum  fieri 
poffet  in  taeffum  relinquere  dicreueruntvt  omnes  miniffri  miniffrecp  (acrorualci 
biadem  velati  impium  ac  nefanda  bominem  exeerarentur  earum  vni  decreto  po' 
pali  imperio^  negl^dfodix.ffie  aiunt  {upplicationu  ad  fenonexeerationum  officia 
pertinere.  Inter  bec  alcibiadesextburnsin  Pcloponeffum  profedlusff  Argos  con 
tulerat  at^  inde  cu  a patria  fiii^qi  inimicis  omnia  mala  expeiffanda  elTe  arbitraref 
fortunam  temptandam  ratus  ad  Liacedemoniosmiferat  qui  diceret  fi  publica  pre 
Alta  fide  Gbi  adeundi  Spartam  poteffatem  fecerint  allaturum  (e  multa  que  ad  con 
munem vtilitatem magnoperepertinerent-  FaAapoteffatealabiad-s  SCfiantea 
Lacedemoniis  vehementer  fuiffetinfeffus  tamen  mutata  fortuna  rerum  comiter 
bofpitaliter^  fuf^ptusprimu  eosde  bello  Straeufanoconfiiltantes  multis  ratio' 
nibus  compulit  vt  Glippum  ducem  ad  ferendamSiraculanis  upem  contra  atbenjv 
enfium  exercitum  mitterent.  Deinde  vt  illincaduerfus  Atbenienfes propinquum 
mouerent  beriu-Poffreino  vt  Deceliamvrbemqio  niNlpreniciofiusaffernatbe 
nienGbus  potuit  menibus  circumdarent  prefidii%  munirent  His^at^  alus  permu! 
tisbreui  tempore  facium  effvt  Lacedemonii  non  modo  in  publicis  rebus  fed  i us 
etiam  que  ad  priuatumviuendivGim  pertinerent  alcibiades  ingenium  admiraren 
tur‘Namcum  viderent  ipliim  ad  tondendam  v% ad  cutem  bamamroore  Laconi 
co  tonlbces  adbibere  Si  frigidis  balneis  vti  vt  duro  pane  nigra^  iurevefei  vix 


adduci  potpranJvtcredereCeuni'cfrcviram-qu''m3ccc‘pcrjnt  in  orrirti  dcfinsrurn 
genere  fuifle  variarum.  Sed  tata  inerat  alci  b»di  comitas  .itq)  ad  omnia  naturalis 
ingenn  dexteritasvt  facile  diuerfisco trariir.fl5oniinum  moribus  quod  alii  fc  afTe 
qui  pofTediffidunti  (uumviucndi  modia  accomodarc  vidrrcturtccu  Camclcoqu» 
dam  quem  aiunt  alfcedmc  tantu  excepta  omnes  colores  fuTcipiendos  aptum  cfie  na 
tura.  Erat  enim  in  Lacedcmoma  botnograuis  feucrusSCquod  apud  Spartiata» 
plurimi  fit  pugnator  cgregi?  In  Ionia  iners  malljSac  multis  voluptatibus  de.ditus 
In  tbratiaquoi^nunc  potando  nunc  equitandoincrcdibu  arte  barbarorum  mores 
imiiabatur.Cu  Tifapbcrne  verofatrapc  diu  verfatus  adeo  faftu  pompaqi&orna 
tu  omnium  rerum  cuncTos  alios  excedebat  ;v  t Perficam  magmfjcenm  qua  illi  plu 
nmum valent  (uisdeliciis  fuperarct.Hecrum ageret  alcibiades  non  mores  inaJi' 
os  raorcsautnaturamin  alteram  vertebat  natura  Icd  interioribus  cupiditatibus 
tedis  femper  ad  eorum  coruetudinemrquibasrn  verlabatur  fuam  accomorlabatl 
genium. Ita^  fiquis  ex  eo  vtaendi  modoquem  illeapud  Lacedeiwonios  pre  fe  fere 
bat  metire  mmine  vduiffetncm  filium  AebrIIiS  vtillc  poeta  inquit  frd  vira  Spar 
eiatamfubdrciplina  Licurgi  a primis  incunababsinftitutumalcibiademelTcdix 
iflet.  At  vero  ex  altera  parte  G idem  potui  fiet  occultum  illnisingerm  alditan-^ 
naturam  diligentius  intueri  eamprofedo  (entetiam  protuliflet  quam  deeleaim 
funere  matris  niimu  Gtis  pepercerat  comis  jlle  poeta  tulit.  Multer  efl  inquit  que 
(eroper  fuit pnGinum  ingenium  (eraanS  prifimoq;  natura.  Poftbec  cum-apis  La' 
cedemonioru  rex  in  expeditionem  efletpro-fedas  Ferunt  timeom  iJlius  coiugcm 
adulatioibusalcibiadisblanditiil^pclledimpnmu  fimifiarifer  fecum  fuiflo  ver 
{atam.  Deinde  impudentia  Giml  cu  amore  crclccnteeo  ccmerita-risatq;  infane 
ce'TilTc  vt  cum  infantem  peperiflet  ipfum  ScGfonsLcoticbidemdomi  tam?  [-iz* 
fentibusancillisalcibiademvoeitaretatqjeiusfilium  efle  fateretur  alcibiadcciio^ 
cpiocodixnTeamtnon  alequeGtam  familiaritate  Timce  quo  aut  corumcb  i 
^afficeret  aut  voluptate  fruoretur  ledvt  Iiberosqui  deinde  Lac:demoniofu  rc'' 
geS futuri  eflent  praerearct.  Heccu multorum  {«rmonibus  deferrentur  ad  agidi 
tradunt  bominem  non  tam  accufa  tora  criminibus  qui  farpitioncrr-dc  aVibiade  fa^ 
ciebat  quam  tempo-reeneaddudumvtviol.itam  vxoris  pudiri^jS  crederet  -Mam 
ascea  rex  ingenti  terremotapereunusreliiila  m vrbeccnkige  decem  continuos  ab 
fuerat  tnenrcs.Poflboc  tempus  natum  Lcotrebidem  fuum  filiumelTo  ■ opauit  cx 
quo  aiunt  illum  veluti  a rcgloGiguinealiePura  rucccn’ioncrf'gniapoflerionbasfu> 
lOTecxcluruin.Verumintcrbeccam  atbenienlesre  malegcfla  inge.ntemeladcm  in 
Sicilia  recepiflent  extempIoCbiilelbiiCiciceniadrpemnnaarum  reru  crecli  vno 
codemqi  tempore  Spartbam  mittunt  qui  dicerent  fe  defedt ione  a populo  a tbeni/ 
enG  fadarosGDacedemonioru  preGdiis  fulciantur  Lacedemoui  verobiaiibcntec 
auditis  pnmu  vna  voce  in  bancfententiam  ferebantur  vt  cenierct  optimum  efic 
boetioslef  bas  Pbamaba  cum  Cicicenis  auxilmm  ferre . Deinde  aiidorc  alcibiadc 
coGIio  permutato  Cbiisprimu  totis  vinbus  rubueniendueoti  clanem  parant  ca^- 
magnis  copiis  refertam  ad  tutandum  Cbiuraproficilciiubent  alcibiadesin  banc 
expeditionem  profedus  nunc  egregiam  operam  iti  bello  naaandonunc  Lacedo 
mornoru  ducibus  confiilcndo  tanto  detrimento  atbenienGbus  fui  tvt  pene  tota  Ioni- 
am ad  defeibionem  compulerit.  Dum  bec  in  Ionia  geruntur  incerimagis  tumob 
inuidiamqueanimumeius  vrebat  tumob  violate  vxorisiniuriam  dies  nodbifj:  ni’ 
bilaliudagitare  videb.iturniGvt  ruinaalcibiadisodium  Gim  reflingucrunt  h.iii 
Spittiaie  nobiliores  qui  aliquam  dignitatem  in  rep. obtinebant  eodem  paclo  vt  a» 
gis  inuidere  glone  illius  ac  rebus  prol^re  gellis  inceperant ■ Itaq:  perniciem  ei  co 
muni  conGlio  maebinantes  ad- prefedlos  claGis  in  Ioniam  mittunt  qui  iufiu  regunt 


Alci&ialem^e  medio  toIfant-Sedcanidoinj^cnio  vitrea-n  alia  te  miarieSC  quanta 
inuidia  g-Ioriam  fequeretur  non  immemor  efler  femper  Lacedemoniorii  fidem  (u  / 
(pe^im  babensin  beHo  gerenda  eorum  mandatis  obtemperabat  vitam  rame  alia 
gi  (ibi  cara  nei^  inoru  fidei  nei^  arbitrio  comittebat  Ceterum  cognitis  iis  que  Gbi 
parabanturinGdiisextempIo  ad  Tifapfcerncm  Satrapem  velufi  ad  (alutis  Tue  pa' 
tronumcofugiens  barbarum  calliditate  ingenii  cuius  lUe  erat  (iipra  modum  ama/ 
torfibiin  primis  cociliauit-  Nulla  enim  erat  natura  tam  afpera  tam  difficilis  ta  ad 
humanitate  aliena  quam  alcibiades  non  fibi  beniuolJ  redderet. Ita^  Tifapbernes 
C bomo  (uperbus  elTet  a tep  in  manis  5C  (tipra  omnes  Perfas  grecorum  genere  ia 
imicus  comitate  tamen  alcibiadislagacitatei^  pelledlusGc  eum  diligebat  vt  nomi 
nusbominicolere^ab  eodem  coli  videretur.  Quinctiamortum  quendaomnitx 
fuorum  pueberrimuinquo  Sefontesperbenas  erant  S<  parta  (alubria&vmbracn/ 
Ja  regiis  ornamentis  inftrudla  appellari  alciabiadem  luflIt.Hec  cum  ita  cflentialci 
biades  polbea^  vidit  (e  gratia  apud  Tjlapbernem  auc^loritateqiplurimtipofle:^ 
amicitiam  Lacedemonioru  cum  ob  priuatum  odium  regis  tum  ob  co  munem  ciui ' 
tatis  inuidiam  in  perpetuam  maliuolentiam  elle  conueefam  {uadere  barbaro  cepit 
ne  Lacedemonios  tantis  viribus  quintis  antea  iuueret  adueriusatbenienfes  foue 
ree  Ced  paulatim pecuniam  fubminiifradodilcordiaru  materiam  aleret  bellu  quo' 
ad  po.Tet  nutriret.  Fote eni  vtamberesp. diuturnitate  belli  aff'iclle  lupplices  de 
inde  ad  regem  Tuum  bumilel^  confugiant  Tifapbernes  admieSs  ingenium  ac  piu 
dentiamalcibiadisGnevlla  exceptione  in  bello  gerendo  eiusconGba  requebatur» 
Greciautemffupebantqi  cum  elTet  alcibiades  tanta  cum  ignomiapulfus  atbenis 
induAria  tamen  calliditate  ingemi  eam  audloritace  apud  Exteras  gentes  alTe/ 
tutus  foret^vt  non  modo  atbenienGbusfed  etiam  Licedemoniis  non  mediocri  foc 
midini  eflet.  Atbenis  vero  palTira  per  vrbem  querebatur  ciuesii^  fortem  viru  Bi 
egregium  ducem  alicno  reip.  tempore  de  ciuitate  expuIilTentodiomagisati^  inui 
dia  ^merito  vito  perniciem  ci  macbinati  paulopoft  in  ceruicem  patrie  redituram 
Nam  5<Gperid  tempus  m fama  res  atbenienGu  nec  prulpere  latis  nec  aduerfe  ad 
modum  elTent  prefedfisclaGis  i id  (bium  intentis  vt  recuperaret  nonulla  que  pau 
lo  an  to  defecerant  loca  6C  alia  que  deFe<aione  fatlura  videbantur  inftde  retinci£t 
tamen  magna  eosinceiTerat  cura  ^crebris  nuntiisrumoribuf^  acceperant  Tjfa' 
pbernem  centum  quinquaginta  triremes  in  Pbenitia  paratas  habere  que  G aduee 
fiisatbenasvt  fama  erat  a barbaro  mitterentur  liam  adlumiridelibertate  crede' 
bant  Alcibiades  atbenienGum  formidinecognita  celeriter  ad  prefedbos  roiGt  in  fa 
mum  qui  d:c’rent  pr  i latis  Gmultatibus  fe  poticre  femper  babuifle  remp  Nunc  fer 
uare  eam  poflit paratum  effe Tifapberncm; qui  grauifllmusboftis  immineat!  ab 
eorum  ccruicibo  remouere  G exaltera  parte  optimates  atbenis  vt  viros  forKS  dc' 
cet  remp.capefccntes  imperite  multitudinis  potentiam  deprimant.  Afeneiftitus 
cuneftis  nobilibus  qui  resatbenienGu  in  fanio  regebant  GiaGonibus  confibif^  alci' 
bjadisvnus  titu  Pbrinicusfufpicatusidquod  erat  lalcibiadebec  omnia  moliri  no 
tam  vt  paucoru  potentiam  in  vrbe  conlfiruatiq;  vt  inter  fenatum6<  plebe  conten 
tionem  inducat  aduerfari  aliis  cepit  buic  conGlio  quaru^  rarioe  obuiam  ire  ■ Ita 
AlfiocbGquf  Tifapbernes fueclain  pfeceratocultemonuitvtabalcibiadisdo 
lis  inGdiifi^  caueret  ifed  duplicata  vtrin^  fallatia  deceptus  cft  proditor  cu  prodi' 
torem  deciperet.  Timens  eni  Aftiocbus  potentia  alcibiadisquem  faebat  gratia 
Si  audforitate  apud  Tifapbemcni  plurima  poGe  omnia  queGbi  a Pbrinico  raerSt 
delata  bomini  patefecit  alcibiades  bis  cognitis  extemplo  miGt  in  lamum  monitS 
prefedlos  clalTis  ve  Pbrinici  perbdia  caueanC  Opera  enim  illius  omnia  coGlia  qae 
pro  lalute  aebenaram  agitentur  ptuzbariat^  enerti  Hec  vbi  relata  fdeatbenilGfi 


«JucibjS  aJcagraattcrin  Pl^rinicumcxatrcruntvtcSniunj  conliiiaconlpirarct  a3 
fcottiinemveluti  HoflemSi  proditore  patrie  pcrfcqucndu  Pbrinicusfjbi  vel?emen 
ter  metuens  antct^opprimcrturalioruai  infidiis  experiri  cotiflituid  an  fiipcriori 
fraude noua  fraude poffetoccurre.  Itaq;  ruriusad  Aftiochd  miGtqprimu  apud 
cum  quererentur  g>  ea  omnia  que  fidei  (ueco'miferat  Contra  iusfa^prodita  alci' 
tiiadi  effent. Deinde  operam  Tuam  magiiqjvri^  antea  polliccrenturifectiam  para* 
ttum  effe  dicentes" in  mambusfif.s  fi  Velit  claiTeni  acqi  exercitum  atficnienfiumtra* 
dere  Verum  bec  quotj  fraus  Cum  ab  Aftiocbo  relata  alci biadi  efrrt-"cuentum  que 
Pbrinicus  animo  deftinauerat  babcte  non  potuit-Na  vbi  Pbrinicus  iterum  abafti' 
oebo  fuasinfiebas  deteiftas  (enG  t Tnetuens  fecundam  alcibiadis  accufationem  cck/ 
nter  vr  preoccuparet  atbenienfiuin  animos  duces  conuenit' nioiiercp  vt  militem  in' 
armis  babeant  fibj  enim  compertum  cGe  boftes  paulopoft  cum  omnibus  copiis  af 
futuros  eo  conGfio  vt  atbenienGum  exercitum  quem  illi  imparatum  afqj  niermc" 
Kpenrecofidune  ingentnmpetu  agredianturattj  fi  fieri  pofliteuertat  Gib  idSrti* 
prope  tempus  ad  eofdem  duces  littercabalcibiadea^runtunque  Pbrinicum^' 
ditio  IS  inGmuUbant  tnoneban  ti^  vt  ab  fallatia  bommisiqui  tradere  exercitam  bo/ 
ftibus  Graul  cmncIaiTe  parauerat  idibgcncer  caaerent.  Hisbteeris  non  credidrunt 
prefeCfi  clafUsiexiiHmSteS  ea  cotnetitia  eGe  crimina.'5C  alcibiade  in  pernicie  pbri 
ftici  fabricata.  Dicunt  tamen  cum  paulo'poftea  (eruus  quidam  Pbririicum  per" 
bcmiffetfcenfirifleatbcnienfescumub proditionem  iurenecatum-SC  interfertori' 
ac  G>ciiseius  veJuti  beire  meririsde  rep.  viris  prcmia'detu'ifle.  Po{f  bcc  amici  alci 
biadis  qui  in  Samo  claiTem  babebant  fupertores!  faeSi  extemplo  Tifandrum  atbe-"' 
ras  mittant  qat  primorescrjitatiScohuCniatatiipeosdoecatTilapbcrnemalcibia 
dis  opera’amicumGbiaclbcium  fore* G illi  populari  (fatu  deie^o  rcip. gubernatio 
nem  fiifccpcrint  Veram  Ti&ndri  aduentu  quadringenti  vin* occupata  rep.  pretet" 
expecfbitionem  eorum  qui  verfabanturin  lamo  fegnius  ^ antea  gerebat  beiium^C 
alcibiadisrebasparumfauebantifiuenon  audentes  maiorem  motum  in  vrfcccon/ 
cire  Gue  arbitrantes  le  Lacedcmoniosqui  paucorum  ftatu  lemper  adiuuerantroi' 
gis  pacatos  habituros.  Sic  igiturfebabentibusrebusvrbana  multitudo  non  nui' 
lorumlupplidocoterritaqujftierant  quadringcntorumnunecati  quietcaClurs' 
videbatur.il  vcroqui'apud  lamum  in  exercitu  erant  grauiterf  *retesbec  que  ge' 
rebantaratbcnis-"nuHa  jntenedia  mora  repetere  cum  omni  clafle  Pireim  ftatuut 
alcibiadeantea  duce  exercitus  appellato  monttoqivtomnibuSrebusomifrisadde' 
Icndam  paucoram  tirannidem  atbenas  veniret.  Ceterum  alcibia.dcsSCfi  eorum  be 
neficiodux-fuiflct  tot  naninmtanrig!  exercitus  declara  tus  tamen  norttam  cupidi 
tati  illorunrquam  faluti  patrie  confulendu  ratas  prudentia  Gia  a perniriolb  incep' 
tro  multitudinem  reuocauit.  Vnde  aiunt  confcnfu  omiumfuiGepoftea  judicatum 
conGIio  at($  opera  alcibiadis  eo  tempore  ciuttatem  feruatam.  Mam  fi  vt  conAitue" 
eantetaffearatbenasSiomnem  exercitum  redtixii!ent;primum  Hellefpontum in 
{illas  Ioniam  denic^  omni  preGdio  nudatam  arbitrio  boftlum  reliquilTet . Deinde  t 
vfbem.-quo  ntbilfaneftius  euenirepoteratidaili  introAixifient  belluibec  nefic^ 
rent  alcibiades  prope  (olus  probibuiile  videtur  non  modo  Gmul  totum  exercitu  le' 
niendoifedetiam  vnuquen^  militemfeorGim  vocando  rogandoqi  nedum  pauco^ 
potentiam  delere  ibudentteodem  conatu  ciuitatc  caertantTrbaGfcnlusquo^quf 
aiant  inter  omnes  atbemenfes  magnitudine  vocis  plurimum  valuidevna  cum  alci 
bade  clamando  in  crepadoi^  multitudinem  leniebat.  Mec  multo  poibea  alcibiades 
Pbeni^Tasnauesiqae  a PerfarumregeinLacedemoniorumauxilmmmitrebatur 
calliditate  fiia  cobibnitne  viteriusprogrederentur  Tilapberni  Giadens  vtperniie  j 
fferetgrecoscumgrccisdimicantes  Gbi  mutuo  internitioncm  parare  Nemini  en^ 


labium  effequinLacedennwii  ilGas  patentia  foltiatfccnienfjuvoretfciiettarft  t>e' 
blatis  atbeniet7{)bus  LacedemoTiiosnon  Iblumrcliqaisgreeis  fed  etiam  Perlaed 
regafbrmidantfos  ForeiTi^pbernesiiSEatiaRbus  petfuafasprope  zipendomclaf 
fem  continait . Quad  vbi  atbenis  nantiatam  eft  raxitS  repente  gratiam  apud  raul^ 
titudiwin  alcibiadi  coparaait^Pt  eu  cxtetnpI<rqaadringentorii  ftaeBdeJeto  in  vr^ 
fcerectpicndnmcenferent  Veram  afcibiadesne  viderctinr  mifericordia  quadam 
di  iwnefjcio  p?ete  fuilTe  in  patriam  renacatusiftatuit  reditum  (aittti  aliqoJtodif 
ferre  ve  (i  fierfpoflx:  maiori  cum  groria  reujrtatur.  Ita^  pauciS  naaiibus  ex  famB 
profectus  ingenti  refcritate  in  Cboum  traiedt.Ibi  audiens  mindarum  SpartiatS 
atbenienfes  cum  omni  clalle  infcblatcni  verfiis  Hdfefpontnm  Batjigare-'cxtemp!o' 
decem  SCoc^triremibusXjacedcmonioru  veAigiatubiecutas  cum  ASidampra> 
peveniffetroffenditvtraqjclaflemvebementi  certamiire  occupatam*  Viiiasprimix 
alcdriaties  Lacedemoniis  rpematbeienGbus  formidini  attufit.  Pbffea  vero  ^ atb'e 
uienfe^notum  coi^xere  (ignum  in  puopi  pretorie  nauis  fublatum  c^tinuo  animiS 
ijaemprope  abccerant receperunt. Rtdmtegrato  acrius  arefio  alcibiad^  ea  par 
teiLacedemomi  fupwiorss  videbantur' tanto  impetu  boflesinuacfit-vttffi prius 
fermc  ^pugna  coferereTur  fuis  viribus  diffideres  fugam  arriperent*  WS  in  proxi 
mum  litus  vbi  Pbarnabacus  cum  pedeftribusconf^eratcdpiis  raptim  aucrterut 
dafTem.  InftabM  a tergo  afcibiades  nouiflimunrqulq?  aggrediens  nec  priuS  a pct' 
(equenduboffedifceffum  eff  ^ atbenienfesmuitis  tum  vadis  tum  Occo  Iitroresn' 
tetccpMS  maltis  eti  am  ferro  necatis  integram  victoriam  reportarunt.  Capte  tri' 
pinta  bof^um  nauesr£c  nonuIH  quas  atbenienfrs  patifoanteamiferant  recuperate 
Tropbeum  quoq:  pro  memoria  buius  vittone  coftitutum.  His  rebus  profpercgfe 
flis  alcibiadesnullam  moram  interponendam  putaiiic  quin  ad  TifapbernI  rediret 
fecum  ferens  egregia  munera  ac  prectofam  {uppcllectifem  exboftiurii  fjoofit  s dili^ 
gentfcolfectam.  Verum  oim  Lacedemoaii  ante  confertam  pugnam  de  Tilapbct 
ne  cum  Perfarumrcgequefti  magnopere  eflent  quod  magis  confifio  afcibiadis^ 
mandatis  {uisobtsraperans  boftium  rebus  faueret  TilapberneS  ad  banc  fiifpitio/ 
nemputgandamvenietem  oportune  afcibiadem  capi  extemplo  luflieSCincarcerS 
condi  nibil  minus  eo  tempore  5 talem  iniuriam  cxpectmcem.  Ceterum  poft  paa' 
cosdissafcibiadesoccaGonem  na^usdeceptiscoffodibus^q&i  excubandi  diligens 
ttarri  reraiferant  ••fugam  arripiens  ad-Cfacomenios  fe  cc^tufit.  Ibi  vt  T ifapbctnefn 
calamniiSAinerarecpaflimvoIgaaitfeeiusbeneficracfredimiffam  • Profect£isde 
inde  in  atBenienfium  exercicumicumcognoaifTet  Pbarnabacum  acMlndariKn  cfi 
omnibus  copiis  fub  CicicoconfedifTeiexteirqofo  milites  ad  preliunfaecedens  mul^ 
tis  rationibus  compu'it  :vt  iffi  neceffuium  eHe  putarent  aut  nauafi  aot  terreftrt 
pugnacomboftibus  decertare.  De&ceflti  enim  pecunia  t^meatuSCbmni  copia  ne 
ttffariarum  rerum  aut  dimicare  cogebantur  aut  cfi  magnodetrimento  abire.  AI/ 
cibiades  igitur  in  focum  quem  P^econeffum  appeflant-  eum  milKe-timni  defcendSs' 
lufBt  primuparuanauigia  fortibus  viribus  referta  amagnisnaoibus  circumdari 
Dcindeprcfertosdibgctercurarevtbocpaeioinftructa  claffequSto  maxime cS 
fifcntiopofTentraducrfusboftesprogrederenrur.  Et  farte  ingCns  imber  grSdiiie 
mixtusiquoribilaptiusad  falfenduui  boftiumpro^^himeiRnire  poterat  opor 
eune  cecidit  pnmfi  atbenienfes  occupate  omnia  tempcftate  benegerende  tei  fpem 
prope  abicerant.  Deinde  bmrtante  iubentei^  a^cibiade  ne  tantS  bet^onem  pbmiit 
terent  recreati  ammo  ire  ad  boftesperguot  nec  multo  poflsa  mira  ferenitatecOor 
ta  claf^m  boff ium  ante  porcum  Cidcenonim  cofpiciunt  que  videbatur  foluentis 
ac  abeuntis  fpeciemprele  ferre.  Veritusafci^ades  neboffescoufpedla  muftitu/ 
dine  fuarumnauimnoiilitesiti  terramexp9iicrcac$Ccontincti3ppficur«e'cIafrec'. 


f <te!iJp!o  pteFeiliS  iuTit  a tergo  Tua  vcftigria  peJetentim  (cqui'ita  vt  a fuis  poftrq 
niis  nauibas  mediocri  ititeraallo  abifTenc.  Iple  quadraginta  triremibus  celeriter 
3ute  omnes  progreiTus  bodem  ad  pugnam  elicit.  Lacedemonii  paucitate  conteni' 
pta&Jenti  anima  prelium  ineunt  ••nondum  alia  conrpctli  claiTeautftrcpitunau' 
tfcoexaudita'po^lea^V'ero%'afras'atc$atias  (upcrorementesconipexcre  naucs  tan« 
tuS  tepente  teeeor  pauorqiotTniesoccupiuitvt  no  modo  primurti  impetum fed  ne 
cotifjjcrtamquidenraduenietisclafflsfiiftinerent.ltaq!  inproximu  fitus  effufam 
arripuere  fugam.  Alcibiades  centum  iiauibusfubfecutus  copiis  in  terram  expoli/ 
tis  magnam  fugientium-partem  excepit.  Mindanim  deinde  ac  pbarnabacum  qui 
prefto  eum  capus  terreftribus  aderant  auxifium  fuis  laturi  eodem  impetu aggref 
fos  fudit  fuffauit<5  nec  prius  viiilarie  modus  impofitus^  Mmdarus  fortiter  pug 
nas  ceciditiSi  Pfaamabacus  citato  gradu  fugS  arripuit  Citieo  in  poteftatc  boffiu^ 
djreJiiif » ingens  enim  bommu  copia  8<-  prelio  cefa  magna  in  (uper  capta.  Nautum ' 
vero  n;  vna  quidemex  tantonum^ro  euadere  DOtuit.atbenien^es  bac  tam  ingenti 
vidi  iciapict»  non  (olum  conffrmine  in  Hellelponto  imperia'm  vidibaeur;fed  etia 
ex  altero  mari  Lacedemonioru  vim  ac  potentiam  depuliffeiStatimpolbbec  capta 
e f epiftoU  quedam  Laconicis  litteris  (cripta  qua  virti  paucis  verbis  cafanutatetn 
lufceptam  Epbons nuntiabant. Perdita  lunt  bona : Mindaras interiit  exurmnt g 
Ciperfuerot  viri.  Vos  quid  ulterius  agendum  Gt  conGiIite;  Poft  bec  milites  alcibia 
dis  fibi  aGTainin  tes  buius  vi  Aone  laudem  Ibcietatem  aliorum  militum  qui  Tbar  * 
Glli  regebintur  imperio  to-Icrare  non  poterant’ Nam  atbenien(es  non  multo  antea 
eodem  TbraG  loduee  apud  Epbefu  tam  ingentem  fulceperSt  cladem :vt  ab  Epbe 
Gis  Gteoin  locovbi  conflixere  tropbcumm  eumconftitutum.  Hec  ex  probabant 
illis  alcibiadis  nnlites  virtut  em  Gram  ac  Gii  dccis  prudentiam  extollentesieorum- 
igiauiam  increpantes  afTctcntelcp  alcibndem  nufi^  fuilTc  prebo  Giperatumi  iHos 
vero  datU:' i aufpitioqiiTbrafnili  ftpius  fufbs  fugacofcp.Sic  igitur  ingenua  bora 
mi  litu  eo  v%proceflitven8qiinacieneqi  in  caffriscomunem  cum  TbraGlIiexer/ 
citu  gerere  militiam  vellentceterum  cu  PbarnabaeusTeparato  exercitu  ABide/, 
noru  nes  eGetingrellusalcibiades  ad  arcendum  populationibus  boflecuTf  ra!/ 
{niooburamfadus  conferta  pugna  bominemin  fugam  vertit.  Et  cum  omniexer/ 
citu  perlecutus  vligadnoc^lem  fugientium  agmen  ingenti  edita  cede  mi'iiein  ca' 
ftcareddxitilbi  vmul'^diacismilites3i  eoRiuniopera  rem  felicitcrg  (Terant in' 
.uicemgcatulantes  Gimnu  fetkuviAoriam celebrarunt  brcii  tp  tantacpcordiaco 
aluerunt  omaiatn  animi  vepridinetotemtiones  beniuolenriam  peperifle  viderent 
Poftero  die  alobiades  inCgni  eredo  tropbeo  in  regionem  Pbarnabaciexerdtfi  du 
citaclate  de  populatas  agros  omni  m»gna  captiaord  copia  omnis  8^  generis 'pre' 
da  in  caf  ra  reuertitur  dimilTis  antea  fine  vIJo  precio  curdisquos  ceperat  facerda 
tibus.  Cum  vero  Calcbidonii  (pem  prodmdcvrbis  alcibiadiartuliffcnt  extemplo 
ille  ad  eos  proFedusvtaud^ribusdcfedionis  animumfaceret  ad  expellenda  de 
ciuitaeeLicedemonioruprefidiumiprope  menia  cum  exercitu  conflitit.  Cerdot 
deindefai(!asCilcbidoniosquecun:$preciodigna  babercntGib  aduentum (ndni ' 
ad  Bitiniosdetulifie  parte  copiarum  ad  obfidendamVrbemrelicflaiplein  finc  Bi' 
tdniorum  reliquum  exercitam  ducit  premifla  antea  caduciatore  vt  niC  omnia  que 
. Acbalcbidoniis  babueread  (e detulerinrinfelbum aginc in  fiio  agro  expeAct  Me 
Cu conterriti  B tbinji extemplo pacueruncmandacisamicitiaplus  cum  alcibiade 
ac  (bciet.ife  inita  paulopolb  alcibiades  ad  oppugnandam  Calcbidonem  teuerfiis  tu 
«xea  parte  qua  mari  abluitur  agrederetur  vrbeminterim  Pbarnabacus  vtobGdio  ' 
nem  (b^lueret  cum  exerccitu  vemt  datimij  cum  Hippocrate  vrbis  prefedo  Gus  co' 
^siun^.spag.iaqdi  pocedatefecirnecalcibiadedecratdaitte  certatnead  pugni' 


deuenere  Certratumaliquaiidiuancipiti  prelio  demunt  (upato  Hmpocrace  cum 
Pharnabacus  impetum  boflium  fubf^incjre  no  po^eecitaro  gradu  fugam  arripuit 
atcibiadcs  pofl  banc  vidboriam  prefec^is  atbenienHu  ad  obndideni  rclic^s^ipfein 
HeIIefpontamtraiecit  ‘pecunia  qua  maxime  indigebat  vndiqicoarturus.  Accidit 
autem  vt  peroccaGonem  cuinun^  deerat  Sybbriam  caperet.  Nam  aucHares  qui' 
dam  Dedende  vrbis  cum  alcibiade  conuenere  vt  cd  media  nocfle ignem  conipexif 
fetcitatum  agmen  ad  portas  duceret.  Veriti  deinde  ne  vtiusconiuratoruiqm  me< 
temin  contrarium  verterat  omnia  patcfaceret.-antecorftitutfi  tempus  ignem  ex 
tollunt  a/cibiades  confpec^s  Ggno  xxx , tantam  viris  aiTumptis  nodum  enim  exee 
citum  armauerat  quata  maxime  celeritate  potefbadvrbem  contenditriubens alios 
raptim  (equi  viginti  abi  acceiTerant  viri.-cd  alcibiades  pa  tefadla  porta  vrb€ingre 
dicar  interim  proditione  deceda  Selibriani  obmamdelb  agmine  veniebant  parati 
Omni  rattoe  conf Iigere  vt  boHem  de  ciuitate  expellerent. Hos  vbi  appropinquare 
aleibiades  fenGt  cum  pugnam  inire  tam  pauris  militibus  temeranu  e/Te  cenferet 
di  pedem  referre  nimium  turpe  videretur:  vfcj  ad  illam  diem  duci  inuidoJextem 
pio  nono  coGbo  Selibrianos  a^reGTus  eaduceotoremiGt 'qui  tuba  dentio  fadlo  (iis 
nomine  cos  moneret-ne  prius  aduecfiis  atbemefesarmabofbilia  ferant:i%  anima 
ronGIiuin9aIcibiadisnorint:Hoc  mandatoGcrepreHi  (unt  Selibrianoru  conatus: 
ac  G omnes  alcibiadis  copie  adfuiGTent  i vrbe.,p'radi  deinde  alabiadis  opera  vtrin 
i$Sermones:quou%  armatus  exercitus  ad  vrbem  peruenit  tum  metu  vidisSeli 
fcrianiscum  fidem  alcibiadis.  implorarent  .diberalter  dataeft  pax^Si  Tbracibus 
imperatu  qui  frequentes  in  exeratu  alcibiadis  erant  iam  diu  (ua  fponte  buius  im 
peratonsGgna(ecuti:nevrbemdirriperent  • Paucosdiesibialcibiadescomorae 
(-•sexadi  pecunia  preGdioi^impoGtocum  omnibus  copiis  Calcbidonem  reueetit 
H inc  vrbem  interi  atbenienGu  duces  ad  deditioni  copulerant  ac  federe  cu  Pbar' 
nabacs  inito  condi tianc>  dixerant  paucis^vt  Cilobidoni  certa  pecunia  pec(b'uta  i 
potedateatbenienGum  eflentsSi  omnis  Pbarnabaa  regio  integra  ab  iniuriis  (ef* 
uaretur  •'  ac  per  eam  atbenienGu  ligati  quandocu^  mitterentur  ad  regem  cdmea 
re  libere  poGTeot  alcibiadis  aduentofidc  vitro  citroc^  data  ioreinrando  fcdusco&r 
mant.  Sic  Igitur  cum  PbarnabacocompoGTisrebuscumatbemen^es  ex  caparts 
magno  bdii  onere  leuJti  viderentur  precerexoedatione  percipiunt  Bicantiosno^i 
uadarum  rerum  occaCanencm  nados  defecifle.Quad  vbi  ad  alcibiadem  perlatum 
eft  extemplo  il/e  non  ignaras  quantum  momenti  ad  res  gerendas  f celeritate  colla 
catum  foret idm  noda^nointermiflbeurruad  recuperandum  B'cantium  profici 
fcitur- Primo  aduentu  oppidani  celerius  ^ arbitrabantur  oppreGTivtin  re  trepida 
fit  pauentesper  vrbem  difcurrut  deinde  alii  alios  bortStcscoftituut  tncer  fe  quo 
quil^Iocociuitatem  defenderetialcibiades  econtraGc  terra  mariqiBicatiumobQ 
det  vt  nulli  additus  neq?  exitus  eflet  qui  no  firmetur  fius  preCdiis  teneretur.  Ita^ 
breui  tempore  fadim  e(bvt  oppidani  debilitati  comeatus  Topia  famem  tollerare 
non  poGene  nec  fatis  (cirenC  in  tanta  penuria  rerum  quid  Gbi  a^ndum  aut  paraii' 
dum  foret'  Hratit  ea  rempeibate  Bicantii  ciues  duo  Anaxilaus  atq>  Licurgusiqui 
m^is  cupiditate (eruande  patrie i|i  (pe vlla  priuate  vtilitatis aKedi  de  prodenda 
vrbe  cum  alcibiade  cduenere  tali  prius  initu  coGIio  ambo  enimproficircentes  info 
irum  tum  ad  ea  duitatis  loca  vbi  aliqua  ciuium  frequentia  erat  pafllm  vulgarunt  C& 
copertumbabere  alcibiadem  ad  cdprimendis  populorum  feditidK  quem  igni  pS 
deriseGfencin  Ioniam  reuocari.  Res  a multitudine  facile  credita  quia  eodem  die 
alcibiades  velis  in  altum  datis  ingenti  celeritate  ver{us  Ioniam  nauigaui t.  Seque 
ti  no:^e  quanto  maxime  cumGIentio  potuit  ad  occupandam  vrbem  reuerius  eum 
iam  :opori:3  omnia  ad  proditionem  edent  iple  eumparte  copiaru  in  terrS  defcedie 


ExaJtcra  parte  prrfe<3iclaflis  ita  enim  couenerac  portum  rgrcHl  magno clamdrc 
vrbeminuadunt  fimul  eni  8C  Oppiianis  metum  5C auctioribus  Dedende  vrbisad 
recipiendum  affifciadcm  animum  faciebat.  Primo  tumultu  Bicatii  externi  mi' 
lites  PeloponjiTiati  Bactii  ac  Megarcniesfac^a  agmme  ad  porcum  occurrunt' 
boftesiam  descendentes  m terram  ingenti  impetu  in  nauescopellunt  lamij  (pera 
bant  defendi  BicantiumpofTcno  fatisgnari  coru  que  gerebantur  a tergo  cum  nu' 
tiatum  eftaJcibiade  cum  armato  exercitu  vrbemingrcfTum  rExtemplo  multitudo 
omnis  reliilro  portu  iii  ciuitatem  regreditur  ad  arcendum  boftem  ;.'SC  opem  G qui 
poffctiaro  prope captevrbi  ferendam;  Primo  congrelTu  Atrox comittiturpre» 
humralcibiade  dextram  Tfceramene  Gmftrfi  regente  cornu:  ftetit^aliquldiu  Op 
pidanoru  immota  acics.Tandemvrgente  vehementius  alcibiade  bofteSin  fugam 
vertfitur  alcibiades  vrbe  victloriaq;  potitus  cura  adhbui  t vt  omnes  Bicantii  a cc^ 
deae  eorum  bona  a direptione  mihtumferuetur.  Sic  enim  an  te  cum  Anaxilao  Li 
curgocj  couenerat . Quod  quidam  ad  diloedum  proditionis  crime  ipfis  deinde  nS 
parum  profuific  videtur-  Nam  cum  lipoft  hanc  deditionem  Lacedemonempro/ 
fedlt  r ludicium  vocaretur:  Anaxilaum  dixifle  aiunt  nullum  turpe  facinus  a fe  pet 
petratum:  Etenim  cu  Bican'i  js  inquit  no  Lacedcmoni^eflcmiSC  patrii  meam  no' 
Spartbam  terra  mariq:  obfeflam  viderem  Ccrnerctj  preterea  omni  fumeto  quod 
repericbaturin  vrbea  Boetiispeloponefliacifqicofumpto  reliqua  multitudinem 
fame  perire fuccurtcndu  Bicantiorumfiliisduxi.ltai^ no fcoftibus ciuitatem prd 
didi  fed  ab  boftium  cede  incendio  ac  omnibus  malis  que  vic^i  a victoribus  perpeti 
Iblent  patriam  libecauioptimatu  Liacederaonioru  fecutus  exempifi  quibus  letu' 
per  maxime  cure  fnit:quacuncp  ratione  ciuitatem  (euarciHis  auditis  Lacedertro' 
nii  Anaxilaum  atij  Licurgumomni  fuplitioabsbfutos  dimtfere:  Cetera  alcibia/ 
des  tot  rebus  terra  maric^  feliciter  geftis  cum  i3m  reuifende  patrie  ineredibdi  cu' 
piditare  traheretur  nibil  vitra  differendii  ratus  claflem  cotifcendit  multis  boftiu 
ipo!  13  ac  omni  amorum  genere  exornatam.  Na  preter  ingentem  captiuorfi  copiS 
{upraduceta  nauiurnroftra^partim  a fe  capte  partim  delete  prefio fuerant  leci 
babuilTealcibiadem tradunt  Vwum  duris  famius  qui  ongmefuam  in  alcibiadetif 
refert  Ca/ippidem  quoq;  biftrionefuifleinnaui  illiusrcribitcnlcfcafta  ceteri'9ae 
mis  quibus  vti  incertamibus  (olent  peregregie  inflra^  Crirogonum  quendS 
modulatorem  qui  tanta  arce  remigum  manus  dirigebat  vt  cum  illi  remoru  pul{b 
cum  Cnfogoni  cantu  coniungerft  iocundam  audientibus  redderet  armoniam.  Ad 
dit  etiam  pretoriam  nauim  qua  alcibiades  vebebacurveluti  ex  bacbanalibusrede 
untem  cum  purpureis  velis  portum  ingreffam.Hec  ego  affirmare  nOnauGmcui» 
netpTeopompusneqi  Ephorus  neqj  Xenophon  qui  graaiiYimiaud?orcs  fuere  ba'’ 
rum  rerum  quicqiiam  meminerint.  Prcteteairec  tempus  i'Iad  poftularc  videbanf 
vtalcibiadesabexilio  veniens  Pircum  cu  tanta  pompa ingredereturS^  atbemen 
fiam  inuidiam  co citaret  quam  ille  etiam  in  tam  fecunda  profperaij  fortuna  mag' 
nopere  fii  pecdim  babebat. Nanr cum  portum  intrafletnon  priusin  terram  defee 
dere  voluit  9 fedens  in  puppi  Euriptolemu  nepotem  8C  familiares  pre  multos  con 
fjocxit  hortantes  vt  fidenti  animo  in  vrbem  veniret-lntcrbecmulfitudoomnis  ob 
Diam  effula  ftudio  vifendi  alcibiadem  poft  tot  vicdores  partas  certarim  extra  ciui 
tatemexierat  tum  ex  tanto  infuallo  primu  conlpecflusoraomniuinfeoculol^con 
uertlt. Itacjiplum  venientem  ceteris  prefecS is omilTis alii  falutabant alii  ofculaba 
taralii  ei  deferebant  coronas.  Senes  qui  appropinquare  non  poterant  procul  afpi 
cientes  virum  iunioribus  offendebant.  Erant  etiam  quiprefentem  felicitate  cum 
preteriris  calamitatibus  conferentes  prenimio  gaudio  lacnmas  tenere  no  pollec 
multi  quo^  reperiebantur  qui  cum  feroionibus  i^s  res  ante  ac(fas  repeteret  pais 


faisretuir  in  digno  uuria  a Dopu’ofac^J  magnoqj  id  damno  faifTe  dicaret' ?pSirS  ^ 
cufano  belJo  n:c  opa  nec  co lilio  talis  viri  vfa  rerp.ciTee  qd  ewmalcifciadcs  (ua  vif 
tatcpofuillet  efficere  mani  ferte  ex  illius  gertispofledeprefcende  qui  cu  atbenien 
fium  remp.  {polia  tam  imperio  maris  terra  vero  vix  fiiburbana  tenentem  inuencrit 
extemplo  cum  magna  bortiia  clade  no  modo  in  priftiram  potentia  reuocauaricifcd 
etiam  gloria  ac  magnitudine  rerugeftarum  claram  florenteq;  reddiderit-  Sicigic 
ateibiades  frequenti  multitudine  coftipatus  media  vrbe  in  forum  peruenitJsiad 
uocata  contione  leniter  primum  de  exilio  quertosommu  calamitatum  quas  fuerat 
ante  perpelTus  in  {iiam  malam  fortunam  maluq:  fatum  contulit  culpam . Deldc  cu 
expoiuiffet  quoftaturesfcoftiumefrencita  defctelloquod  gerendum  erat  magn» 
clatocg  animodifferuit  vtatbctiien‘«cumingcntiaflen{livniuerfe  cotioms  prefen 
tem  terra  mariqiducem  exercitusdeclararcntdecernerctcp  vtomnibuslibircfti/ 
tutis  bonis  dire  exeeratioes  in  {nu  caput  iuflii  populi  fatfe  ab  Eumolpidis  Si  pre 
cotnbus  reuocaren tur "Sed mcomanileticiaciui taris  fuere  nonulli  rcligiofi  viris 
«jaosnontam  reditus  a’eibiad:s^  tempus  rcuerfionis  offendit-'raeodiequoille 
portum  intrauit  ferta  dee  que  coli  atbenis  magna  cum  religione  (olent  celefcraban 
tur  .Templi  enini  omamcnru  omnedeponunt  pattimentategutiSi  ta'idieab  om 
ni  opere  vaeandu  ccnrtnt.  Ceterum  alcibiades  eanirtis  ex  fententia  facced entibus 
rebus  triremibus  centum  coparatis  ad  bellum  paalopoft  nauigare  decreuera  t cum 
repente  occaGo  quedam  fconefteglorieco^^quendeCbioblataaliquadia  refardauit' 
profetrtioiscoGIium.Namex  eo  t?pore  4 Decelia  vcfesmenibusfuerataLaccde-» 
moniiscircumdataiGc  deinde  tranCtus  in  EleuGnampreGdiisboftium  tenebatuE 
vtatbenienfesad  celebranda  mirteria  Goe  ornatu aur  ceremonia  vHa  pompam  ma' 
ri  deferendani  curarent . Etcni  (acrificia  eboree  aliaij  permulta  sque  fieri  terreftri 
itineri  {blita  erant  omirteban  tur  alcibiades  remqueaddeoru  cultam  Si  glorilba 
minum  magnopere  pertineret  aggredienda  ratas  ftatuit  per  medios  boftes  pom^ 
pam  perducere.  Cernebat  enimautociofe  tranfeundu  efleSi  ag;s  Lacedemonio^ 
rex  certamen  detrecrtareeautfacram  pugna  Siacceptadeincoljsecrt^u  patrie con' 
feruandam  in  qua  ertec  omnis  ciues  virtutis  fiietertes  habiturus  Primu  igitur  cfS 
'Eumolpidas  Si  precones  coGlii  {in  confcios  feciflet  quoGfam  fpec«’atores  maerti 
cibus  montium  qua  proficilcendu  erat  collocauit  quo{yametia  (aerum  agmen  ad 
omnesaditusexitufcf  explorandos precedere  luGit.Iplc deinde  (acerdores  mini/ 
ftrolqifacrorum  armatis  copiis  (eptos  ducere  eu  Glen  tio  cepiti  SpeSfaculum  egre 
gium  Sideo  dignum  pomoa  illa  ac  multitudo  partim  armis  partim  folennibusor/ 
namentisinftrurta  prele  ferebat.  Cum  vero  bortium  nemo  obuiam  edet  progref/ 
{iisalcibiadesfacrifiis  Si  lisomnibusque  ad  celebrandi  mirteria  pertinebant  rite 
peracris  (aeram  agmen  incolume  reduxit  in  vrbem  Hec  res  profpcrefeliater^fe 
cuta  alcibiadem  intantam  elationem  ac  {Iiperbiam  extulit  vtiam  ille  palam  iacla 
titbunc  exercitum  qui  tamdiuTuoaulpitiomilitauerat  (educein'  Gioarabile  efle 
Erant  autctueatempjrtaee atbenis  multi  egeni  Si calami toG  bominesiqui  reratn- 
nouarum  cupidi  alcibiadem  borrarentar'vt  decretis  Icgibul^  fublatis  remp. occa 
paret  fuo  arbitrato  duitatS  reseret  nec  inimicoru  inuidiamquamimultoante  (Iiar 
gloria  vicerat  formidaret  ••  Iplevero  SiGbac  multitudine  incredibi 'i  ftudio  ad  (e 
confluantem  quacaq;  ratione  foueret  ateg  iis  omnibus  quoru  opes  in  ciuitate  inGg 
nes  erant  occupande  libertatis  {ufpitioaem  inicerer. Tamen  qua  mentem  erga  ti' 
tanuidem  babuerit  non  fatis  copertum  habemus.  Illud  autem  nen  ignorare  vi^' 
mur  eo  tempore  principes  ciui  tatis  ambitione  viri  ac  audaciam  formidates  omni 
ftudio  cotitendifle  vt  ille  collegis  in  imperio  quos  vellet  acceptis  primum  vrbe 
excedas  cuo.-n.nbu3  copiispraficifcecelad  bellu-  bdec  cum  effet  alcibiadesidonea 


naaiga.iJitempcdatenJcSiis  cumC.naummcWrea  Pirco  (blucnscotinuatocuf/ 
fu  Anirum  petiit.  Ibi  fugato  LaccJetroioru  prefidio-Cu  vrfccq  expugnari  pofTe 
videbatur  nS  ccpiTec  inimici  atbcms  criminadi  miteriS  nac^ti  buic  Itia  fponte  alci 
bi.idem  peprrcilTe  dicebant.  Res  ab  atbcnienfibus  faciJc  credita -'quia  tanta  dc  cal 
Iiditatc  illiusbabebaturopiniovt  omnia  abeo  minus prorperegcfta  no  fortunefed 
culpe  Potius  tribuenda  putarent.  Itaqjcu  ante  ipfiusdifcciTumfibi  in  animum  in  > 
duxifle  t alcibiade  pirmo  aduf tu  altera  fafte  Ionia  occupatu??.  Vbi  audiebat  fegni? 
cuneoli  fuccedere  grauiter  indignantes  adueriiis  virfiibuius  tarditatis  culpam  in 
perfidiam  bominis  conferebant  no  fatis  memores  in  quatis  difficuJtatibusalcibia' 
desverHireturpeciertim  obpccuniaa?  inopiS  qua  interdia  cogebat  relicHacIaffecS 
pacis  triremibus  predatumexireivt  exercitu  alere  Silappeditaremibrtbjs  ftipe' 
dia  poffet.  Hortes  vero  non  fbludomefticisopibusfulti  rtd  etiam  a Perfarumrege' 
comea'u  pecuniaij  adiuti  maiori  facilitate  gerebant  befJu-Haru  reru  atbenienfes 
obliti  Cc  abtenti  alcibiadi  fuccenTebantivt  priftinam  maliuoIcnCiS  renouare  vide' 
rentur.  Et  forte  per  id  tempus  prope  EpheJum  rufccpta  clades  inimicis  illius  ani 
m im  fecitad  imoedenia  multitudineivtalcibiadi  erepto  imperio  duce  exeratus 
comutaret.Nam  cum  Lilandet  Licedcmonieclaflisprefrdius  ex  pecunia 'quam  a 
Cirofurcaperat  abunde  fixis  militibus  ftipendia  perlbluifiet : A'cibiadisquo:jfti 
pediriisfuisquacun^  ratione  faccurrendura  ratus  ad  pecuniam  colfigendamru 
paucis  nautbus in  Cariam  proficifcitur.Relicrtaseft  autem  prefesrtusclartis  An 
tiocbusquidam  vir  in  re  maritima  ac  in  nauticis  mihiftenis  vehementer  peritus* 
S-:d  dilcipline  mifitarispenitus  expers.  Huncin  difccrtu  fiio  magnopere  monuiffe 
Alcibiades  dicitur  ne  abfente  fe  manus  cum  boftecolereret.ls  vero  paulo  poft  pre 
cepto  illius  cofilioj  neglecrto  :cum  duabuS  triremibus  Epbefiim  nauigauit  Ibi  Li' 
fandrumquiineaportu  conrti  terat  nunc  audatiam  (uam  iacllando  nunc  Lacede/ 
maniorum  ignauiam  increpando  pralio  la.-elTebat ' Lilandcr  primum  cum  paucis 
triremibus:  Dainda  cum  omni  clarteobaiam  facrtusicum  adeuntem  antbebumfe 
quererur  reliquis antbcnicnfiumnaues offendit  properates  fugieti  anticboauxi 
hum  ferre  primacogreiru  farti  vtrincypoteftate  pugnandi  ad  preliam  deoencre 
Certatum  aliquiiiu  ancipiti  martcidemu  atbcnienfi-sre  male  geffa  jnfuga  auce 
terunt  clartem.  Lifandar  ma'tis  bortium  nauibus  magna qucgicaptiiiorum  copis 
pontus  vc  migiificentiuSvidoria  celebraret  tropbeumconrtituitiH  c vbi  ad  ab 
cibiadem  pirlata  Inc.  E ctemplo  ille  omnibus  rebas  omirtis  citato  cur  Ca  Samfi  re 
p^citilbi  coHedl.snaiibusqu?  ex  Eobefinafiiperfuerant  clade  8i fiiecIalTiadiun' 
trt  s cofeftimadlacertendum  bortem  progreditur: nullam  pugnandi  moram  fartu 
rus  Cillequocp  dimicare  iurtaacie  veIit:Ceterum  Li'ander  recenti  virt  oria  parta 
non  fepius  foctund  temptandi  ratus  leclafiem-j  uam  in  loca  tuta  receperat-  Etat 
autcea  tempertatein  exercitu  alcibiadisTbralTibuIisquida  Tbrafionis  filius  vif 
domi  ac  mi!itiecIaras:Sedalcibiadi  vebamenter  infertus-dsatbenasprofertus  ca 
aduocata  contione  quo  ftatu  res  Atbeniefium  eflent  expoTuirtet: multis calumnus 
Alcibiade  onet  nauit  Nam  paulo  ante  fiifceptam  cladem  difceffirtc  eum  arguebat 
cuidam  ex  copotatoribusfiiisignob.Ii  ac  inqmlinobominiclarte  re lirti:  profert! 
demde  in  Cariam  non  tam  vt  pecunia  legc-ret  pro  alendo  exercitu  Bi  ftipcrdiis  ir.i 
licibus  perlbluedis^vt  voluptati  at^  libidini  inferuiret  SC  reip.cura  portbabita 
pellicibus  quarum  fibi  magna  copia  erat  opera  daretiltai^dilcelTu  fiio  bortibusq 
baud  procul  abefiant  manifertam  occafione  oblata  vt  atbenienfiu  clartem  luidet^t 
Sicigitariua  culpa  re  male  gertam  clartem  dirtipata  exercitu  qfupereart  licricia 
lifciuia^  corrupefi.  Adiciebat  preterea  efi  babare  in  Tbrocide  locu  queda  membo 
aggeribul^  munitum  quem  ille  fibi  ac  fi  patrie  fiie  dirtidsree  refugium  coparartet 


H:s  atbeni^les  vebementetf  commoti  abfence  alci&iad'i  imperiam  abrogaront  aliiS 
daci!?Qsqui  exerdcui  clafTi^  preeflenc  in  eius  locum  {udec^sralcibadcspoftea^ 
pjpuli  atnenicrtfis  decretum  cognouit  multitudinisiram^inimicoru  miliuoleu 
tia  metuens  ^is  naiiil^usac  miliribus  qui  in  omni  fortuna  rerum  {Iiavel^iafequea 
bantur  coIeAsJmTfratiamnauigauit.Ifci  eum  populis ^Gne rege  viuefcart  beU 
Ium  gerens  cum  in  agros  eorum  njbil  tale  opinantium  crebrasexcurCones  feciGTeC 
breui  omnis  generis  preda  etia  luui^  militem  locupledtmt  multos  fegrecos  qui 
captiui  barbaris  (eruiebint  ab  eoru  manibus  liberamt.  Inter  bec  Tideus  Adimatt 
tusae  Menander  atbenienGum  duces  prope  Lanfacum  profeci  contra  portu  vel 
vt  decernerent  nauab  certaminevcIC  detredlarct  baftis  pugnam  rimorisconfeili 
onem  exprimerent  in  (brueli  nauiG  acie  ibetere- Sed  pa(b^  Lilinderapugna  {Iiof 
Continebat  atbenienfes  ad  capre  llumma  vnde  profccfti  erant  redierunt  ibi  cu  naia 
lo  imperio  nutla  militari  dilciplina  militem  coberceretSCmarcimportuofumenTet 
facile  bolbibus  benegerede  rei  occaGonemprebebant.Hanc  n^Iigentil  obleruanS 
alcibiadesquiabiislocisbaudproculaberat  terrel^ri  itinere  ad  prefe.Aos  atbeni 
enGum  venit  at^  eos  docuit  quanto  in  periculo  ipGvna  cum  exercita  verlarentuir 
quou*^  eo  m loco  continerent  claiTemvbi  nec  portus  nec  oppida  eGTent  que  boflic 
boimpedtmeto  GiispreGdio  foret  Accedere  etiam  ad  bec^eorum  milites  cornea 
tum  longe  perentes  in  terra  defeender^t.  Vagi  per  agros  GnevIIoordine  militan 
di  Currerent  naues  in  nudis  Iittoribus  relinquentes  ^fbiu  arbitrio  manifefte  ex' 
poGtas  ■ Hec  dicente  monentemqialcibiademvtexcapreflauus  ^Hi^biretdu  * 
ces  atbenienGum  neglexere  aff.rmantes  Gbi  nuc  adminiftrationS  belb  no  alcibiadt 
eltecomilTim.  Quinetiam  Tideus  cScumetiis  Primum  deinde  mi  nis  acceptura 
abire  celeriter  luGi  t.  Dilcedensalcibiades  paulopolf  nonullis  familiaribus  ab  ex* 
ercitu  venientibusniG  inquit  conGlmmmeum  fpreaiGfent  duces  breoiLacedema 
mos  coegiflfiin  aut  prelio  decertare  aut  magna  Giaru  nauium  parte  amilta  tupitet 
fugam  arripere.  Verum  bec  alii  iartantisbominis  verba  efladic-bant.  Aii  ecotra 
vebemeter  probabat  cerneres  quato  adiumeco  alcibiades  atbenieGbus  elle  po{lec 
Si  Tbracum  tumultuariam  manum  quS  in  armis  paratam  babebat  rerre^ri  iti> 
nere  i Licedemonbs  couertillet . Ceterum  extemplo  poft  bec  quale  fuiflet  eoGliS 
aicibiadis re  ipfa  8i  ex.oenitia  patuit*  N im  ex  atbenieGa  clade migna  bominun» 
copia  frumentatu  egreda  cum  in  agris  palTlm  vagaretur  Liiandrrint  rtusinom 
nesoccaGones  gerende  rei  ingenti  celeritate  bofles  inuadit  nibil  mnas  eo  die  quit 
Lacedemoniord  aduetum  expec^ates  itacj  fuga  magis  ^ pugna  fuit  Naues  paulo' 
mmus  9 ducente  bominu  tria  raiba  capta  quos  omnes  Liiander  necari  lufTie  Cono 
tantam  cum  o:3a  triremibus  ex  illo  tumultu  laluus  euaGt . Mec  multo  interiero 
tempore  poibbancvidlariam  partam  LiGinderoccupitis  atbenis longa  menia  di 
rui  SC  omnesatbeniSGu  naues  cremari  iufTicalcibiades  vero  poff^  Licedemonios 
longe  terra  raari^dominantesconfpexiceonimpotentiamGmuISi  miliuo'§tiam 
mecuensilatuitm  Bitimampro&circi.  Verum  TbracescumpercepinWntmagnS 
auri  vim  fecum  alcibiadem  ferre  inito  conGlio  virum  aggrediatur  omniqiei  erep' 
ta  pecunia  ipfum  fugientem  alicui  non  potuerunt  Puliusvndi^alctbiades  cuin 
milca  ineSmoda  ac  fortune  permutationes  illius  ammum  tranluerlmt  ager^  ta 
demomnibusconGliisrationibul^  labduibisad  Artoxerxem  PerTirum regS cS 
fugieod  impueauit  ratus  non  minus  gratum  aduentumGxam  ei  futunim^obm 
tbe  niftjclesxerxi  fuerat  regi  prefertim  cum  ad  ineundam  principum  gratiS  nou 
deterior  tbemift  ode  videretur  d(cau(am  pro  liberlia  patria  bonelborembaberee 
A litum  vero  ad  regem  facile  per  Pbarnabacum  cum  quo  antea  lecerat  fedus*% 
bdbieurum  fperabat  Ita^  cum  i pbrigiam  ad  eum  vcniflet  comiter  bolpitaUtcr^ 


fulccptus  batbaru  facunde  alfoqucdo  fibiin  priiniscoiicifiauit  atttemcfcpecjdti^ 
pus  libertate  amifla  8i  xxx . viris  per  Iifandrum  lacedcrrioniolcj!  cocefla  fera  tande 
penitentja  cepit''g>  abrogato  alcibiadi  imperio  alus  prefcdlisadminiftrationc  be!'j 
dGtuIifTet.Ita^abalcibi.ide  minus  erratu  fuifle  dicebant  icuminiftri  culpa  nonu!'' 
lasamilcritnaues^  (e  ipfisg» alieniiTimorcip.  tempore  egregiu  in  militia  ducem 
patrie  fue  abftulerint  illa  cuiufdam  calamitatis  que  breui  reftaurari  potuiiTec;!;ac 
vniuerfj  interitus  ciuitatis  caulam  cfTe  Habeda . Sic  igitur  fimul  coeutes  in  foro  ciS 
priaatamfue  cuiulqj  domus  tu  publicam  fortuna  ciui tatis  deplorabant  rcunilis  ta 
inenfpesquedam relinquebatur  manisat?  mcerta^i  alcibiadcviuanon  penitus’ 
adbum  delibertate  credebat -antea  enim  laccdemooioru  potentiam  fua  virtute  de' 
prcfTifledicebantSCnancetiaequoanimoalaturu  non  efle  vtfe  incolumi  tanta 
cum  ignominia  lacedcmonii  trigintagi  tiranni  atberisdominetur.  H?c  mirandum 
erat  eo  tepore  imperitS  multitudine  vaniscogitationibus  laborante  omnem  fpem' 
recuperande  libertatis malcibiadepofuiffeicumecotra  xxx- viri  nemine  magis^ 
alcibiade  metuCtes  cumfblu  efle  arbitraretur  qprefente ciuitatis  ftatumpertar 
bare  ac  delete  poftet-  Itaqibocmjtacura^lbliciti  vbina  ille 'gentium  elTet  qui' 
precipue  ager3t  aut  moliretur  ingenti  Itt^io  pcrquirebanticeterum  criiciasvnuf 
ex  xxx  tiirannisbuic  timori  qcumcj  racione  iuccurreadum  ratuS  Iilandrum  docu 
it  lacedemoniosgrcce  principatum  retinere  n^pofle  nec  prefente  atbenienGu  fta'' 
tum  firmare  donec  mrbuletiffimusbomo  & acerrimus  populi  cocitator  alcibia' 
desinuitafuperCcHeccritieverba  parum lifandri animu  mouebantniG  faperue 
niffentalacccedeoniislittere  iubetesvt  alcibiade  de  medio  tolleret»  Hoc  aut  que' 
rcbantlacedamoniiGueqaia  buncbommlvt  xxx  viri  magnopere  formidarenti* 
pridem  ingeniu  illius  in  maximis  rebus  experti  fiue  quHtep^venilTa  arbitraretur 
inquograuemproillataagidiiniuria  ab  alcibiade  pena  expeteret  lilander  iis  ac>' 
ceptis  litteris  exteplo  adpbarnabacu  inaGamm’ittity  eumbortetur  vtbanc  rem' 
que  in  Gia  poteftate  collocata fbret  quanta  maxime  celeritate  poteft  aggrediatur' 
barbaris  nullara  moram  interpon?da  ratus  mageo  fratri  flifimetri  patruo  ne' 
gotium  dat  vt  alcibiadem  que  vna  cum  timSdra  Icortoin  quodam  oppido  pbrigie 
efTe  perceperat  inteficicndu  curet  - Sut  nonulli  qui  ante^  is  opprimeretur  qu^d^" 
node  vifam  ei  timadram  per  (omnium  aiut  multum  Gbi  ir uberibus  lineametis  co' 
!onbu(^pingetem  alii  vero  no  timandra  (ed  mageum  fuifle  dicuc  quemillc  cerne 
re  videbatur  capite  Gbi  abfciflo  re’iqua  corpus  igne  cremare . Verum  ii  quibus  ne 
candi  alcibiadis  negociu  comiflum  erat  mandata  in  pigre  exequetes  cum  ad  cum- 
locum  vbi  ille  morabitur  multis  cum  (atelliribus  peruemflet.  Primo  aduentii  ribn- 
fiint  auG  alcibiadem  aggredi  fed  totius  circuitu  domus  ita  cuftbdiis  cejoreid  (unc 
vt  nemo  inde  elabi  poffet.  Deinde  cum  vndi^pirietibusapplicuiflent  ignem  al' 
eibiades  re  lopinata  turbatus  curaulu  raptim  ex  veftibus  & oml  gne  ruppelledi 
lis  fad  im  (iiper  igncmproiecit  tum^clamide  leuo  braebio  obuoluta  dextra  enfem 
tenes ante^  flama  vieenus  coualefceret  per  medios  bolfes  erupit  at  barbari  nd  au 
dentes  aut  ei  veniente  obaia‘pro?redi  aut  cominus  manu  conferere  procul  telis  vi' 
rum  petebat. Itacj  abundate  miffilia  copia  cuille  vlreriusfiiftinerend  polTenttan 
dem  vulneribus  multis  cofodus occubuit  Hic  exitus  alcibiedis  atbenieGs  fuic  coi 
polfea  Timadra  funus  (aris  amplu  ati^  magnifica  pro  (Iiis  facultatibus  faciedunr’ 
eacaoic-Sunt  autem  nonulli  qui  non  a pbarnabaci  militibus  lacedemonird  gratia 
wteremptii  (ed  a quibulHam  familiaribus  cubantem  cu  eoru  forare  prius  inuentu- 
deinde  vna  ctl  tnaliere  eo  pacilo  quo  enarrauim^  necatum  alcibiadem  tradunt 


&cipit  Vita  Cnriolam  Oanflimiviri  Egteco  fecmone  In  latiimm  P^ceGtiatinum 
TiranHat» 

ARCIOJ^VM  EA  tmliatomccopliitesexpatriciis 
illaAres  «lidit  vws-’exqaikas  etiam  Martius  Caios 
nomine  nepos  extititiqui  poUTuIumregnauit  Hofli' 
Iifi  Martii  qno^  fuere  Publius  ac  Quintius  qui  maxi 
ttiumpuJcberrimfii^  Rome aqueducSS  fecere. Iteniij 
Genfbriusque  Romanus  populus  Cenforem  (ecundo 
cr^uic.  Inde  {uadente  eo  l^em  decretStj  tulere  necuf 
Bis  eunde  ambire  magjifratlz  liceret  Gaius  vero  Mar' 
ms  deqaoidacoJaipfitnus  orbitus  patre  fub  vidua  educatus  matre  declarauit 
uniueriis prpbaniam  tiSifi  alia  etiam  babeat  ineomoda  baud  tamc  impedimento 
Fteri  quin  excellentitlimiis  quiipiam  virtute  vir  euadat  cu  alioquin  ipii  ie  ignobili' 
tvs  eriminSdam  carpend%  prebeat  ^ eos  cura  8i  indufgitia  deftitutos  corrupi 
Cnat.Hic  qno^  teftimonio  vi.r  adelltiqua  ingenua  prelfan%  doc^rine  indigna  fu? 
rit  natora^queadmodu  ^ malum  colendi  ibudiu  generoia  nac^a  tellus  vttlia  Hmul 
Sinoxia  parturit. In  omnibus  tra^coniibogerendisems  fortitudine  tolerantia  3C 
ineeeesad  virtucisop^amotii&indicauit'  Intemperatos  item  gerens  aiumosnee 
vl^incontetione  cedetesne^bominu  Ibcietatife  facilem  neq:  idoneum  tribuebat 
Gurn^illum  illecebris  laboribus  pecuniis  infradbam  admiraretur  bominemo/ 
defluni  qu^da  fortem  ac  iaftfi  appellabant.  Verfitmaeipfumauilibus  in  negociis 
inui^m  mmufq!  gratibfum  84nobiIitatis  ftadioflrfti  imqiio  ferebant  animo.  Que 
vero  alium  bomini  fruAlm  benigna  rauiaru  affert  cofiietudo  ^ ftudio  ac  difcipli' 
«i  manfuefaeSa  naturam  medium  ratione  certa  fu(cipere5<quod  nimis  eftabicere 
Ea  igitur  tempeftate  rebus  maxime  bellicis  Si  difaplina  militari  Romana  plari> 
jfium  fforebat  gloria.  Teftimonio  eft  ipfam  virtute  vnico  fortitudinis  nomine  ap' 
pellatam.  Idq;  quo.proprie  fortitudm?  vocant  Comune  generis  efle  vocabulu  Cete 
rum  Martius  belli  actibu^s  Si  decertSdi  ftudio  vebemeter  afferas  ab  meunte  fta' 
tim  pueritia  arma  tarilare  manibus  cepit.  Qua  in  re  nifi  cognatos  armorum  vliis 
p^feftofibiacpromptosinduftriavedicaflitnullum  eoru que coparalfe opus  fore 
exiftimSs  ad  omne  pugne  genus  adeo  corpus  exercuit  vt  curfu  peragilis  incapien 
do  atij  pugnSdo  in  elecJabile  pondus  babuerit.  Q6ilquisi«tur  leeu  de  animi  pre 
ftatia  aut  virtute  contldifTet  fiipera  tus  ingens  corpori  s robur  in  domitu  quidenr 
ac  nulli  cefluca.ni.laboricaaramefle  dicebat*  Pdftexadriim  RomaTarquiniii  rege  ' 
adolelcentulus  adbucprrmi  metuit  ftipedia  eo  quo  tempore  Tarquinio  poft  vari- 
.os  prcliorum  cpnfliib^tan^  extremi  iaibantieleam  plurimi  fefe  latinoru  aliorutp  ' 
. icaliorufbciosafciqcrevt  eu  non  fua  magis  gratia  Romam  reduceret  ^vtcreTcen ' 
irem  rem  Romanam  metu  ac  inuidta  deprimeret -In  eo  bello  quod  multos  excepit 
enet?  Mirtiu?  lpeA2tcdic5atpreftremie  dimicauic  lsenimcu  Romanu  ciuem  - 
commnius  fuepumbente  vidiflet  baud  afpernatus  eo  proteefio  ieruftitem  confodit 
boftetn  ^brem  poft  viftoriam  imprimis  ilium  imperator  qucrtia  dpnauit  corana 
Guicfiq}  eniraciuemferuafle  congerat  bec  ex  lege  corana  dabatur  Gue  propter 
Accbadas  is  preci  pue  qusrcui  reddatur  bonos  quos  Glandipbagos  diuinu  appel' 
!we,fp!etpracul^Cue$facilem militifrucKimtumotius td  patTimquercus  exbi 
bebat  Gue  id  cdueniens  {cruaei  ciuis  exiftat  pmiu  quoniS  loui  in  cuius  tutela  Gint 
ciuitates  facra,  quercus  elf  .E(f  preterea  quercus  inter  Glucftres  quidem  arbores 
frajit.tiongs.b3llifnmi^at$fet;tilifnmi  inter  mitigatas  autem  validiflGniaabea 


cibas  erat;  gtanjes  potas  mulfam  obn>niupafte  ex  eaEcreatcjjalires.  tnc(equo^ 
magnum  venatoribus inl^mmencavtfcus exeat.  Inca  pugna  taureae  polfuccih' 
apparuiHc  traditur  Aatimq;  poflpugnS  fudantibus  equis  vit^riam  t foro  nuciaf 
(e  vbi  nunc  edi  Ficatum  iilis  penes  fontem  templu  eft -Quapropter  ea  vii^orie  dies 
idibusquintilibuscaffori  acpolluci  facralblenni^dueitur-Ceterum  immaturus 
bonos  acdignitasanniscol^ata  luucnilibus  iilcuia  paruqifplendida  nat^afitingc' 
niaifbfetipEarnfltimacfaffiditamqiprimu  cupiditate  explere  eotinuoc^reftinguc 
re.Graues  6c  con(f  antes  animos  aget  illulf  tat  dignitas  q perinde  ac  aura  infpira 
te  ad  boneila  cocitantur  opera.  Eosenim  no  tan^  nrcepta  mereedeiled  quali  dato 
pignore  ne  gloriam  deferant  iverecundia  continet  pude  tqi  in  propriis  le  gcftis  cx^ 
tollant.Hocpa^o  ftimulatus  Martiusipfefib' fortitudinis emulationcpropofuit 
»9  nouis  lempcr  gerendis  ardens  egregiis  addebat  egregia  exuiuafc^  cumulabat 
exuiuiis  (emperc^  noudTimos  cunvprioribus  duces  pro  fue  virtutis  teftn7ionio'6< 
cumulandis  bonoribus  babebat-QuSobrem  cum  multa  per  id  tempus  dccertaire* 
rint  bella  Romani  e nullo  line  corona  aut  prcmioinceffifliM'«rticfsviruScft.Ce'ce 
cis  quld^  finis  virtutis  erat  glonaibuic  vero  glorie  finis  materni  exilEebat  lericia 
Id  nan:^  ingenti  tS  bonori  tu  felicitati  ducebat-vt  matri  eius  audire  laiides 
coronis fppcflarepreditucotitigeret-acipGus  pre gaudio  lacrimatis  aftringeref 
amplexibo. Hunc  quoqs  Epbaminundas affeflu  declatafle  traditur . Is  enim &anf 
maximi  fecit  felicitati  qu^  reSgelVasin  Leutnis  ac  vicJoriam  liiperftites  adhuc' 
paterinatertjlpecflalTent-Enimueroillevrroc^Ictcac  coimtvfus  e parente;  Mat 
tiustam&G  paternam  feteatn  debere  reacrctiam  putaret  v'ij!  quiqj  tamen  volu' 
mine  bonori  ac  Icticiebaud  fatis  elle  potuit.  Cuiusvolunta  te  atq;  preci  busvxire 
duxit  exqua  procreatis  Iib  ms  cum  matre  fima!  babitauit . Inde  cum  bis  in  ciuita 
te  magnam  ex  virtute  gIoria'S(-patelfatem  coparalTecdiuitibus  contra  plebem  fa 
uente  fenatuquemu^taalenatoribasgranifllma  perpeti  videbatur  cobarta  (editio 
efllienimqinbjsnutlil  aderat  peculium  aut  pignoris  aut  venditionis  nominConf 
nibus  fortunis  exuebantur  qui  vero  omnino  inopes  erit  carcen  deducebatur  qua 
^ pfures  vulneram  cicatrices  quas  ipG  pro  patria  laborantes  intermilitandu  acce^ 
perant  corporibus  ollendetIc.Pofiremocu  aduerlum  Safsnos  bellum  furcepiflemT 
Marco  Valerio  imperatore  pro  illis  ex  (enatus  con  lirltofponlbre  interueniite  di» 
uitesfelemodeftiusbabituraspollicitifunt.  Pod^autemco  bello  egrcgieacpro 
Ipereconfecflo  Vidi  ires  bodiu  rediere  nibil  in  eos  mite  aut  clcmesafcnrratoribus 
perpetratum  edfcnatuf^baudmerHe  conuentadilTimuIansrurfuscosinvincula 
duci  8<  bonis  Ipoliari  cotendeba  t . ^io  cnca  IcuilTimus  in  ciui  tate  tumultus  & in' 
tedinefeditioneserant  querescum  minimelatuilTetbolbes  incurGonibusfadlisa 
grumigni  vadabant  Cuncpconfuleseosqut  peretatem  ferre  arma  poterant  nomi 
ratum  citarent  neminreisaudifle  condat.  Submde  inter  primores  difcordia  fla' 
dfabat.ExidunibatnlauIlididridljmillum  nimis  rigorcaduetrusinopes  mollius' 
oportere  remitti  .Ceteri  quoril  5C  Martius  erat  reludaba  tur  non  ens  maghitadf 
remverutamen  5C  luperbie  popularis  initium  animo  vetlans  quod  adeo  temere 
9tra  leges  inflirgatur  idcirco  vt  refipifeant  fedandos  redinguedo%.  Cuius  rei  gra 
tia  cum  inter  paucos  dies  (epenamero  (enatus  cogeretur  nec  nullus  propterea  re 
busaf^rretur  exitus  congeegati  repente  pauperes  (e  mutuo  irritarut . Inde  reli'' 
eda  vrbe  in(acrum  montem  tratilamnc  Anienem  fecederut  vbi  quiete  refidedo  vio 
lentum  quidem  nibil  aut  feditiolum  agentes  (e  a diuitibus  vrbe  eiecdosdiu  clami' 
tabant;  Aerem  aquam  Si  lepulture  locum  vbic^  Gbi  prebiturl  Italia  nibil  amplius 
SC  Romam  babitantes  fe  adequi  quam  vt  pro  diuitibus  militando  vulnera  8i  mov 
^excipiantea  rgs  pauorem  luiecit  pacriras;  Gcadeuoi  tta^  qui  pIacabi!iores'SC ' 


p!ebi  catiores  erat  oracorcs  mittere  ptacuit.Priororfus  Memlas  Agrippa  maltar 
cum  pl;bcm2tado  tum  pro  patribus  inru^ando  denicgfermonecirciuco  vulgatam 
iilainnarranefab-jiam  tradttur.  Omni  inquit  baminis  membra  olimaduefusven 
trem  rofpirafle  cu  q:  quod  (olus  nibil  imperti  ens  ocaofos  in  corpore' fedetetincu/ 
ififlc.  Cum  interea  catcra  ad  eius  explendos  appetitas  labores  maximos  SC  mini 
fteriaperferant.Eorum  vero  futuitat?  ventrem  irnfifle.Ignorarcautlquod  cum 
•infevniuecfum  (brcipiat  nu  trimen  tu  ceteris  tamc  a fedifhributS  rurfiis  emittat. 
•Eademinquit  rur  us  pro  vobis  ratio  fenatuseft  que  enim  prodebita  rerum  difpe 
latione  apud  ea  cotifiia  (hnt  nobis  omnibus  ac  noftrovfiii&emoiumeto  refert  att^ 
diftribuit  Ei  re  conaliati  a fena  tu  Tpetrantvt  viros  quinij  defigerent  qui  fi  opas 
■fuerit  fiio  poffintvci  patrocinioicuosnunc  tribunosplebis  vocat.  Priores crcaue 
nmclunium  Brutum  5<  Sicium  Bellutum  quos  feccflionis  duces  habuerant  Coa 
cHi  vnum  1 corpus  ciuieate  ftaci repetitis  armis  populus  fcie  ducibus  ad  belfi  yfiis 
: promptifllmos  tradiderur.E^a  res  M-irtio  minime  co'hbuit  qUomam  inualfcete 
plebe  optimatu  dignitas  di  minuta  videretur.  Cumidquocp  pluribus  ex  patriciis 
baudfane  placere  cerneret  eos  tame  ne  dimicado  pro  patria  fe  a pfebeis  vincere  G' 

■ Merent  exortabatuf  ne  potentia  magif^  virtute  precelle^c  iltis  videretur.  Aduero 
fiis  Vollcoram  gentem  Romani  tiS  belligerabatubi  Coriolorumcrat  opidu  longe' 

•dignitatepreftanttflfimu  quod  cum  confulcominaS  admoto  exetbtu  circu^edilTet 
reliqui  Volfci  terrore  perculfi  fimu!  vndi®  in  Romanos  {iibfidi.i  contfabebant  vt 

• pro  muris  comifla  pugna  duobus  ex  locis  in  Romanum  fieret  impetus.ConminuS 

• vero  coiuldiutfis  bifariam  copiis  ipfequidc  in  aductantesextrinfecus  VoUcosfetf 

• tur  obuiusiTitumaute  Lartiam-  Romanu'‘ciuem'8{-exceIleti{rima  virum  ad  vr> , 
' bisob^dtone  reliquit:  Oppidani  paucifadlisobfidentibus  erumpfit  primui^  comif 

• lapugnaVincebant&i  am  Romanos  in  caftra  fagabant. Tum  M.irtiuscfi  pauco 

• rum  manu  prouolans  proftratisquifccum  conferraufilunt^Creprefibafiorfi  impe 
e ungenti  clamore  Romabs  reuocabat  Eratenimqualem  Cato  milite  optabat  na 

• manu  tStum  aut icif-i verum  VOCIS Ibno  SCvuitusaipedbi  bofti  terribilis  oximt^ 
nofjiirfiiperab.Iis.  Conglobatis  igitur  drea  fe  plurimis  pamdiretrocciTerc  boftes 
quibus  haud  co  tentus  IVT^rtiusperlequitur  Si  palantes  ad  portas  v*^  fugat  ivbi 
cum  crebrae  muro  mifliliacoiccrentur  perfeqai  deffitere  Romani.  Vc  vero  refer 

■ tam  armatisbofbbusvrbemvnacaiprofugietibus  ingredi  nullas  auderet  aut  ani 
moaduerteretistame  tumor  tando  tu  incitando -i  nifat  fortunam  exclamas  fugaa 

• tibusmagif^  fugientibus  vrbem  refecafie.P-iurisindecofedtintibasrepuIfbbo^ 

• ftefuperatasfaltu  portas  irrumpit-  Cum  nemo  prima  obftarc  aut  illum  irreStem 
excipere  prorfiisauderetpoftea  vbi  modicos  admodum  interius  repugnates  aut 

• opemferentes  S<rmixitos  boftibusfuos  alpexitJgeftis  manuu  pedum  agilitare 
Si  animi  audatia  intra  menia  traditur  incredibile  cofecifle  certainc.Qu-osinuade 
bat  vidli  lacebant  alios  ad  extrema  vrbiscopuleratfefflacdefperati  quidam  arms" 
proieceruntiquareingenn  Marcooblata  eftoccafio  exterioresintto  RomSbsad 
mittc.-idiiita  redarum  eft  in  poteftate  oppidum.  Vbi  addiripiendu  8<  exportadu- 
.intentos  cerneret  plurimos  molefteferensvjciferabanlndignufeexrimare  vtda 
confulacciueavlpiamfortafieconatocumboftibus  Marce  dimicent  bidirjpietes 
obambulent  8i  prede  gratia difcrimeeflligiant. Quos  vbi  fibi  nequa^  obtempetS 
tes  animadaer  cit  delcdl.s  quicofedt  iri  noluerat  qua  exercitum  ire  fenferat  proGci^ 
fcitu-' In  cerd -im  comJitonu  animos  accendere.  ne  cederet  exortan  deosirerdu 
orarenepofteriorad  pugnam  veru  in  tempore  aduentaret' vbi  coiundbam  fuis  a' 
uibus  diferimen  duceptare  pofTe  t.  Mos  tunc  Romanis  erat  vt  in  acie  cofficuit  pri 
ufqj  clipeos  reciperent  togaf^  circucingerent  tribus  aut  quatuor  audientibus  vna 


0) 


fine  (criptis  •■'•ftimetacoficefcnt  fcefccIetntpnancaparct.Ea  tn  Hofliam  cofpeilu 
actitantes  Martius  odenciitmitires-Quivcprimu  eam  paucis  cniore  refpcrfiisac 
iuJore  pfcaus  vi  us  e(t  turbari  nonulli  cepere.  Poftqj  autem  gratulabudus  ad  eo/ 
lulctn  proruarifTe  lunifl  dextns  captum  nficianetopptdum  Comitiiuscumlalu 
tatu  arnp’exa  tus  eft.  Ceteris  re  profpere  gefta  tu  coicrtatibus  tu  audictiba  fgens 
adtei^i  fjdutia  SCiSfignu  ad  cdferendas  ttianusdari  mignis  vociferacidibus  ora 
bac  Rogante  deinde  Cominiu  Martio  quem  in  modum  bofHIia  coponerentur 
armid^quonimmodo  beKacifiima  locaretur  acies  exif^imarefe  mquit  medias  att 
tiatumforcifiimis  edecobortesqui nulla  obremfiiam  remictacaudatiam.  Peto 
igitur  ac  deprecor  inquit  Martiuscdtraidosnosinacie  viroscollocaiquodcon* 
fili  eius  proptitudine  admiratus  fecit  Cum  primis  piloru  lat^ibuscurfii  Martius 
erupidet  nufi^rcfiftere in  fronte  Volfiri.  Accui  le  par  pbalangis  imifcuerat  illico 
ciilcindebac  .M  iltieumpoftbeclecouertuntarmis  vtrinq:  virum  circuuenietes 
Cui  metuens  confiilquos  babebaccirca  refbrtidlmos  fubfidio  fmifit.  Atroxita^ 
circa  Mirtium pugna  eomittitur  vbi  cefis  breui  coplunbusdum  a Romarisvio' 
!entiusinrumbitur funduntur  bodesiin quibus  perlequfdismcenti  Martiuorae 
vcisJaboreacvuWribuseger  fefe  in  cadra recipiat.  iKe  bauded  inquit  laborate 
vicdoris  cotinuoqifugientesinlecdatus  edi  reliquus  debincvicdusexercitusidelia 
deratis  captil^  plurimis  rpoftera  die  prefente  Martio  cderegati%  ceteris  tribu/ 
nalcanuila'cendescum  pro  re  benegeda  meritas  (iiperis  laudes  reddidilTec  con' 
uerfus  ad  Mirtium  mirurmodum  eu  coUaudauic  cum  rerum  (uaru  partimiple 
co.iful in  prelio  Ipetditor  afFuidet partim  ipfe  Martius  teftimoniu  attulidet ;poft 
modumcum  ex  ommbus:  Cii  rebus  tumequis  tu  captims  decem  fibi  priul^T  alios 
preda  diuideretur  deligereiuberecuripretereaad  eximie  forcitudinispremiumi 
figni  donaretur  equo  id  Romanis  approblcibusvoiucrfisiprocedesimediiaMar 
tiuscofulis  inquit  laudiboexulcare  (e  equdi^fiifcipere  alia  vero  no  derusledmer 
cedem  ducere:  proinde  fiialequcniadmodu  vnulquif^  (orte  contentu  fore. Preci/ 
pue  vero  vnienm  peto  ac  obfecro  gr-icilibolpes  mifci  amicus  in  Vol  cis  erat  vie 
equitate  ac  inodedia  elarus.Is  modo  captus  ex  locuplete  Iblucoqi  leruusfa^used 
ei  cum  magna maloru  moles  ingruativnu  ne  venudetur  amouide  faterit  Hecvb 
ditia  fiwt  ingens  Martio  clamor  obicituripluresptofedo  inuidum  magis  pecu' 
RUS  animum  ^ bellicam  eius  fortitudine  admirari:  qenimob  ciusbo.notesiuidia 
aut  emulatione  ilagrabantui  vel  eo  ampUoribusdignum  iudicabantiquodoblara 
eotempneret.  Magif^  qua  res  buiulremodi  paruipendebit.-qul  qua  meruerat  vir 
eutemamabant.Modedioremmdiuitianim  quam  armorum  predantiorvfiis  ed 
Maiui^  opibus  non  egre  qua  ipfisvciotnamentu  adert.  VbifedatuSRiilitum  da 
Rior  e(^ Si  mmultus  Cominius excipiens comilitones inquit bi^cc rebus inuitu  do 
nare  virum  non  Iicet:demus  vero  quod  illi  datum  adimi  nonpoftit:  Coriolani  fibi 
cognomen  decernamus  niG  prius  id  iam  illi  res  gede  vendicauerint:binc  CorioU' 
num  tertium  nomen  afiecutus  ed  que  res  maxime  declarat  proprium  fibi  nomi  eX 
titifie Gaio. ‘alterum  vero  Martium  familie aut  coniune  genens  fuilTe  PoderiorS 
tempore  vfiised  tertio  a rebus  gedis: aut  forma  aut  virtute  aut  fortuna  quiad/ 
modum  apud  grecos  buiufcemodi  indici  (olebant  cc^nomenta  a gedis  quidem 
denominari  liquent. Sicuti  SotberaSC  Calimeonaformavt  PbidonI  Cihpptiqi 
a virtute  vt  euei^entem  Si  Pbiladelpbon  a fortune  felicitate  vt  Endemona  ficuti 
BalTus  lecundus  vocatus  ediQuibufdam  etiam  regibus  appellatione  prebuit  n»r 
dacitasqueadmodum  Ant^ono  quidem  Dolonem  Ptbolomeo  vero  Lamirum 
Quo  genere  vfiis  plurimam  Romanos  condat  quendam  metellorum  nominauere 
wteatomquoniaai  cum  vicus  baberetdiuitius  frotem  vita  ligatus  obambulabat 


i 


<rL\<i\  (x/ywA' 


Atteram  qui  paucis  patris  ot»tu  diebnsfunebriBusIudt]SgIad[iatonim  manf 
ext^ibuerit  ceterem  vocauerut- celeritatem  ac  maturitati  apparatus  admirati  No 
nullos  adbuc  enatcendi  (orte  nucupantvtproculumiqui  fons  abfentepaKr  natus 
i Poftumum  qui  patre  mortuo . Vobiteum  cfi  ex  Gemellis  alteri  fiiperftiti  efle  co 
tigerit.  Ex  corporis  quoqibabitudiitedenominatioes  rite  imponi  fblenttvtnomo 
do  Sylli  nigri  ruffi  verumetu  ceci  8i  clodii  nei$  cecitate  aut  aliam  qoSuiscorpo' 
ris  calamitatem  per  cotumeliam  arbitrabantur  obiedam  quf  eam  perinde  ac  pro' 
pria  audiebant  nomina.  Hec  tame  ad  aliud  magis  firribendi  genus  attineret. Eini> 
to  bello  {^itionem  turbulenti  rurllis  {breieauere  ciues^nullam  nouam  tame  aut  it> 
(lambabentes  criminatione.  Verum  ex  prioribus  difeordiis  ac  diflenCombuSma' 
{orum  occaGonem  contra  nobiles  aadli  inculta  quidem  ac  infeminata  maxima  parti 
igti  cum  nec  aliunde  comeatum  conuei^ari  belli  tempcftas  Guiiletiacris  Annone 
cantas  ciuitateminuaGc  Cuius  magna  viguifletaSluS^tiainuIIaram^  pecunie 

facultas  plebi  (appetebat  .Quod  vbi  (editiois  aueSores  vident  verbis  alpehs  crimi 
nari  dmitesiq’  inuetecatememores  iniimcitie  eis  famem  indutantinterea  ab  Velf 
ternisvenere^egatitquivrbem  tradentes  eo  demitti  Coloniam  orabant. Cum  ent 
PeftJenS  duitati  morbus  ingruilTet  tantam  bominu  ftragem  aepernitiem  edide' 
rat  vt  ex  vmniuerGs  vix  pars  decima  reliqua (uperedetiln  tepore  igitur  Vcicter' 
trorumneceilitatem  adede  prudentiores  adfumabant^quoniam  dubiis  in  rebus  ciz 
fadhoforum  tumultus  increfeeret  leuamine  indigebant  Tedirionec^  pariter  didipa 
tam  iri  Si  ciuitatem  perinde  ac  morbola  Si  turbulenta  quadam  redundantia  expii  - 
daraede  (perabant. ‘Eorum  igitur  qui  ad  eam  mitterentur  Coloniam  delec(lu  ha' 
bito  con{uIes  expeditione  reliquis  i Volfeos  edixerunt  inteftinis  boc  part®  tumula 
tibus  quietem  excogitantes  vt  cum  dmitesac  tenuiores  plebeiqi  8^  patritii  inter 
comunia  Gmul  arma  cad ra  3i  belG  dilcrimina  verlarentur  mitioribus  inuicem  co' 
ponerentur  animis.  Ac  Sidnius8{  Brutus  turbulenti  (ane  bomines  magis  tnfur' 
texere clamoribusiremcrudelidiraS  manliiete  Colontenomineappellaricum  ta' 
men  mendici  bomines  tam^  ad  pernitiolam  Voraginf  exitus  in vrbem  aere  morbi 
do  & inhumatis  tefertam  cadaueribusdeducerenturialienosSi  letalis  quidem  ac 
peft.  feros  habitaturi  lares -Et  quaG  abunde  non  Gtquofda  media  peride  abos  pe 
ffilctie  obiec^fare  in{upernevl'am  calamitatis  genus  ciuitati  deGt  qua  locupletum 
leruinooppreda  fatifcitur  (ulceptu  vitro  bellum  adidde . Plebs  buiuiccmodi  ver 
bisinlfigata  ne^  confulum  dele<(lam  inibat  Si  Coloniam  detre^bac  quare  (ena 
tus  anceps  cum  palam  bis  plebis  ducibus  aduerlantem  Martium  cerneret  qui  tu 
more  alatis  iam  plenus  animis  magna  patribus  admiratione  babebatunCoIoniS 
emittunt  grauem  forte  deledhismuIcHamniG  excedant  cdminantes.  Alus  vero  mi 
bdSdetcecdatibus:  Martius  alTumptis  tum  clientibus  cd  ceteris  quos  inducere 
potuit  in  Antiatem  agrum  incurGonibusfi^is  Annonepturimi  Si  magnam  pe' 
coru  Si  captiuoru  predam  cdpariens  nulla  Gbi  prorfus  re  dedimpta  mihcibo  caSla 
(ecum  agentibus  ac  ferentibus  Romaredut.Quibusinde  locupletatis  reliqui  pe' 
nitentes  inuidere  Martio  inimicari  eius  gloriam  ac  potellatem  perinde  ac  contra 
plebem  augeretur  molelf  e pati . Paulopoll  petente  confiilatum  Martio  multi  t eu 
proni  erant  vereri  nScf  nc  virum  genere  ac  virtute  primarum  pod  talia  ac  tanta  be 
neficia  dignitatis  expertem  repudiarent-  Mas  erane  magiftratum  petertibo  pre 
benibs  dextra  ciues  benignis  orare  verbis  Si  abf^  interiore  tunica  in  forum  oper  / 
tos  velfe  delcendere  Gue  vt  eo  habitu  ad  iupplicandum  humiliores  accederet  Giie 
vtqui  cicatricesbaberent  manifelfeGgnaforcitudmisaperirent.  Necveroiobpie 
bis  fufpi  donem  ita  recinclios  Si  abl^  intima  tunica  (upplicesire  cogebant  non  etn 
dignitates  argetoaut  vllo  corroptelaru  genere  tumimpartiebantuc.  DiaGquide  - 


p3'Veii;.UfO  ac  venditio  illo  (era  prorupit  SC  inter  contionis  fnffragia  lefc  argentS 
Imircuit.-binc  iudiciorum  bine  exercituum  corruptela  vnius  dominio  fubiccit  vr/ 
bem.  Aurocaptiua  fcroiunt  arma.  Sapienter  vero  dixiffe  videtur  qui  Romanum 
populum  ex  eo  tum  primo  penfle  inquit  qui  primus  epulum  ei  largi  tioncmgi  de' 
dit'.Ea  quidem  peftisbaud  continuo  patens  ceterum  Clandeflia  prolcrpcns  Ro/ 
mam  paulatim  inuaGt . Non  enim  (cimus  quifnS  prior  Rome  populo  au t iudici  lar* 
gitionem  dederit^primus  autem  atbenis pecunia  iudici bus  cotuliflc  traditur  Ani 
tus  Ancbeiwnisfiliuscum  circa  PelopponefTiaciferme  belli  exitum  proditionis 
Pilicaufam  diceret.  Tum  incorruptum  adbuc  genus  aureum  Romano  cbferuaba 
tiir  foro.  Ceterum  cum  Martius  pluresofbenderet  cicatrices  quas  affidue  per  an 
rostris  ac  decem  egregius  bellator  exceperat  vniuerfi  iIIius  virtutem  tacita  venc' 
rationem  prolequebantur  detj  eo  conflile  deGgnando  mutuos  inter  fe  fecere  ferma 
es  .Irtlban  te  comitiorum  die  Mirtius  magna  (enatorum  frequentia  ftipatus  bo/ 
norifice  fotutti  ingreiTus  e(t.  Tum  manifeffe  declaratu  e nullam  re  tantum  fludii 
cureat^(blicitudinisquantum  inMartio  gedilTe  patritiosique  res  multitudinis 
beniuolentiam  in  odium  inuidiami^conuertit  Quippe  timuerant  G vir  tante  inter 
nobiles  dignitatis  maxime  rei  Optimatum  inclinatus  confulaturo  ancquercturme 
popularem  omnino  tolleret  libertatemiea  cogitatione  denegato  Marcio  confulatu 
alii  deGgnanmr . Id  egre  fenutus  tulit  quod  ipfe  magifcp  Martius  ea  laccflitus  con 
tumelia  videbatur.  Martius  ne^  modef^ene^equanimiter  illum  perpelluscaGim 
plurimum  iracundie.vcontumelioie  indignationis  aperui  tvt  qui  magnos  (piritus 
Si  exceKbsfoueretanimos.  N5  cratillevirquigrauitatemGmuI  cu  mSfuetudine 
quibus  m rcbusciuilismaximc  virtus  conftatftudiorum  ratione  aut  dilciplinatS 
peratam  baEieret  .'ignarus  ei  quiadminiftratorin  rep.futuruseff  fugiendam  ede 
magnopere  pertinatiam  iquam  Plato  (ociam  (blitudinis  appellabat  bominu  fo' 
cietatescomicercelebrandasacceptal^piacidefiifFeredas  iniuriasqucres  multis 
(blet  efTeiudibrio.  At  Gmplex  v(^adeoauftera%preftansvniuer(bs  (uperareac 
nemmi  cedere  omnino  fortitudinis  officium  efle  cenfcbat.Cum  tamen  id  exanimi 
iriollitie  8C  inbecdlitate  proficifceretariaquo  dumgraui  laborat  egritudinefuroe 
ille  perinde  ac  ex  tucfaiSsquoda  vicere  extuabat. 'perturba tus  igitur  acerbifli 
nie  infclTus  plebi  d.fccflic.  Qui  vero  in  vrbe  SCetate  6C  generis  (p/endore  f lorebSc 
e;  viro  mirumimmodum  cu  fempetaffedbi  tum  vero  eo  tempore  prelro  aderant  fi' 
muIi^S^doIendoS^  indigne  ferendo  ad  nullum  boneffumfacinusipfiusanimu  in' 
cadebat. His  naij  bemuolusin  te  militari  dux  erat  atqipreceptor  ^ dum  aliquoi 
Arenae  opus  berfccilTent  adiero  fine  liuore  ftimtiloipfbs  ad  virtutem  & gloriam 
concitabat.  Magna  interea  VIS  empta  frumenti  Romam  ex  Italia  conuecftaeftino 
minorex  Siracufisiquam  tirannus  Gelo  dono  miferatica  re  plurimis  (jies  inieAa 
eftSCaliraentorfi  penuria  fimulSCdiflenfione  ciuitatem  liberatum  iri.  Frequenti 
igitur  carie  confeftim  circufula  extrinfecus  multitudo  exitum  expedfabat  Annoe 
cum  libera 'em  eis  futuram  auclbonem  tum  impertiendam  (iae  precia  largiei^em 
fperantesrrantfiquidem  qui  eadereadfenatum  referebanc.  At  (urgens  Marti? 
eos  qui  aduendicandSplebisgratiamorauetant  vebemeter  carpfit  fadlio(bs  bomi 
nes  3C  reip . proditores  appellans  qui  pelbifera  temeritatis  ac  iniblentie  (emina  8i 
fibi  ipfis  noxia  foueret  in  plebem.  Que  dum  ex  initio  germinabant  baud  neglexifle 
confilii  prudeutie9  fuiffet  ne  facerent  bilce  principiis  dominationem  plebis  inua/ 
lefcere  terron  iam  eflequoniamquecu^  iis  colli  buerinc  facile  impetrant  &C  ad  nui 
Ium  faunus  obeundum  inuiti  cogi  queunt  eosnuf^  obtemperare  confiilibus  tan^ 
indomita  feracia  c(f  vt  eorum  patronos  (ues  vocare  principes  audeant. Nam  quid 
eAaliudinquitprodiAribuendis  populo largitioibusfuffcagia  decretfii^  Tedeces 


ferrei^aoi  inpoputaribasj^rcd  pnndpatibas  facJlita^t  %ad  «maittm-pernittera 
eonim  contamatiS  alere.  Nan  eof  detre^ata  (Renumera  militiaS^  deftituta  per 
recefTiQnem  pa  rria  Si  incufaco  fenaeu  gratia  accepifle -‘veram  ie  per  metum  impu-' 
nedimifros  eHeiacflabant  quin  voshee  per  adulatione  tribueRte&induIflileiidcic  / 
coconfiG  nullum  aut  iproru  {uperbie  aut  feditioibus  finem  facturi  {unt.  CuMigi^ 
hoc  vebemtns  quidam  furor  exiftatreCpilcamus  inqmt‘5C  tribntiitS  illius  pote' 
fiatem  auferamus  eon  alaris pemitiedignitatisileditionilcpciuitatis  cau^m.  Qur 
nonVnaiamvtolim-verumrcifTaan^dtGundla  concors nu^vnanimifl^fiitnra  elb 

Ro%noniC  mutuispercurbatos odiis difceptatiombu% langueres efi*e  Gnet Tatia 
permulta  dictitans  Martius  muentutf  & vniuerfbs  ferme  diuites  mro  scitatos 
infiti^a  in  fuam  traxit  (entetiamifolum  bunc  efie  virum  clamantes  qui  ciuitacem 
nu  lus  vnici  blandimetis  permittat.  Nonulfi  grandiores'natu  cii  eucntom  proQ}i 
cerent  obGftebantibinc  eni  boni  nibil  exortia . Tribuni  nicg  qui  aderant  vbi  vi^ri' 
cem  Martii  fententiam  intelligSt  lingenti  clamore  percurrunt!  turbaij  vt  ad  Qbi 
opitutanddinlurgatexbortatur.  Inde  dum  Martii  verba  i lenatu  babitarepetun 
tur  turbuTentiflima  facSa  cotione  ne  vulgus  ira  preces  contra  Tenatum  impetum' 
faceret  VIX  tempcratfi  eft  borum  culpam  malorum  in  Martium  tnfauni  referfte^ 
eum  caufam  dicllurum  mifiis  Ixlforibus  cit^t.  Quos  ille  per  tumeliS  babitos  a ic  te' 
pulit.lnde  tribuni  cum  editibus  vt  in  Martium  traherent  profeci  vimm  capione’ 
Conglobati  vero  pitritii  fugatis  tribunisedilibus  inculTereverberanoxriflamdi 
remit  illucefcete  die  conliiles  vt  percitnm  ira  popula  in  forum  vndi^  concurren' 
tem  vident  emi  tati  timere  ceperut . Quare  coadba  (enatu  deplacanda  multituidine 
aut  oratione  benigna  aut  vtilibus  decretis  agitatu  .Tunc  enim  cStentioni  dighita' 
ttsminime  locum  efieinec  ii  Gpiant  eo  tempore  pro  gforta  decertando.  Id  feuii  an' 
cep(i$  tempus  clementii  magis  8C  guberfiandi  humanitatem  expofeere.  Ea  tenuit- 
(entetiam  progreHi  igitur  ad  populu  columes  benigmitraia  orationem  habuerunt» 
nunc  obie^a  placide  refellentes  nuc  intermonedum  modellinimis  v ten  tes  morli' 
bustum  de  amone  precio  nihil  vti^  (ecumdilceptaturostalibo  verbis  mitigatus; 
elb  pop'jlus.  Quem  vbi  tribuni  leuiter  ac  moderate  audifdo  placari  cernut  afTurgS 
tesfeaaeuiteperatequidemagenriiuseireinquiutcederepopulum.  At  Martiu 
cauiam  dicere  iubent  quem  non  niO  ad  perturbanda  remp.populumi^  deftruendiS 
irritalle  patres  eSlbat  qui  citatus  parere  contemp^rit  edilibnf^  deniqt  m foro  per' 
contumeliS  verbaratis  intefiinum  quantu  in  eo  ed  bellum  exHi^tarit  ciuel^  ad 
arma  compulerit.  Ea  vero  idcirco  dicebat  vt  vel  preter  naturam  ferocem  Martii 
animum  humilem  runiiiTum^ redderent  autfi  vti  moribus  pergeret  inexorabiIS' 
aducrlus  illum  ira  exercerent.  Quod  illum  farfarum  efie  (perabant  probe  fiquidf 
homimsnorantingenium.Stetititac^vtcnmtnadilueret  Martiusquietemaefi' 
lentium  tenente  populo.  Cun:^  (Iipplex  expedi  iretur  oratio  odiofa  no  (blum  dicen' 
4i  licentia  6i  maiori  orfiis  elb  conuitio.  Verum  8i  Ibno  vocis  ^ vultus  difpoGtione 
intrepidas  extidt  ita  vt  eosafpernari  8i  paruifacere  videretur . Quaproptet  exa> 
rperatos  populus  fe  illius  verba  grauiterS{molelbe  pati  haud  diflimulantertu*it' 
Audaciflimus  tribunorii  Sidnius  parumper  habito  cu  collegis  colloquio  polbmo' 
dumproclamans  in  mediu  tribunos  mortis  clamalTe  Martiumpronuntiat  demde  ' 
edilibus  vt  (batim  correptu  e laxo  ad  ima  prouoluerent  edixit  quem  tS  ediles  anri 
puiiTent  id  plurimis  8i  plebeis  etiShominibus  tum  horroris  tu  (uperbie  plenum 
vi  Tum  facinus.  Patndos  ingens  dolor  incdHc  qui  Gquid  opis  afferre  pomn^la 

moreae(lrepitueminus3doni{unei^icantraqui'quis  manus  admoueratat^iitex'' 
^^milcuum  inter  fe  tenebant  Martiu  nonulIiprotenGs  ad  populu  palmis  oitab^ 
tauto  Ibr^pitu  Si  tl  defarofi-reru  Cade  mbi!  verba mbilclamor  effeciiSi ' 


amiei  acnccefTarii  tribntioru  vtinofinemultoru  eei^enabiliu  (^xigiad  nccc  Maf 
Ciuo)  poffe  .intelligfit- eos  inducunt  vt  pcnc  rouitatc  6<  acerbitate  fublata  non  vi 
non  indemnatu  occidant'  At  de  eo  populi  fuHragia  ferri  Gnant.  TutndeGftens  ab 
incepto  Sicinius  Patricios  rogat  quaobrctn  volenti  populo  Martium  digna  luere 
fupplicia-ipG  tantopere  illum  conentur  eripere. Cotra  illi  Siciniu  rogant  quid  co 
gitatis  excellentiflimu  Romanum  ciucm  caufa  indirila  ad  tam  inian.fiimij  refariu 
^ vexare  cruciatum.Tum  Sicinius  ne  bancdiflcnfioisacfeditioniscC  populo  cau 
fam  allegetis  inquitidabij  ei  quod  deprecamini  fiendebomlciudicid.  Tibi  aute 
predicimusTquit  Marci  tertio  vt  adGs  foro  qtto  te  nibil  aducrfulrgcspcrpctraf' 
fe  perllialbsciues  fatias'iudicmde  teper  fuffeagia  laturos.  Ita  fbluto  ac  recepta 
Martio  a patritiis  fiima  cum  alacritate  dilccflum  eft . Medio  tercii  fon  tepore  no' 
na  autem  diequanundinasvocant  Romani  fora  cofticuunt. magnam  propuKan' 
di  fpemiuditiiprr  bebat  fufeeptu  in  Antiates  bel/umJquo  interi  diutiusduraturo 
tabefeente  8<  ob  belli  negotia  relanguete  prorfiis  ira  pacatior  redoleretur  populuf 
Poftmodum  vbi  fmto  mox  bello  rediere-patritii  ere  broscouentus  agere  SCconG' 
Ia  agiMre  quo  padbo  nccMartio  deeflentJnec  fadiofi  rurfus  fcomines  turbulentas 
populidi'ceptationesinnouarent.  Appius  Igitur  Claudius  p’ebi  vebementerinfe 
ftus  SJ  labefacSi  remp'  fenatonl  deffrui  dignitatem  ob  teftaba  tur-  fi  contra  noti 
litatem  in  populi  poterat? fuffragia  fieri  paciantur.  Contra  'eniores  populo  cario 
res.fed  mitemacbumanuex  licenna  futurum  vulgus  aneucrabant.INlcc  eniiUiS 
(enatum  cfle  co tfprui  (cd  cum  (e  flocipendi  putent  auiiioritatc  ludicandi  fibi  bona 
riacfjiatio  ducereifimulat^  fuffragia  cepermt  omne  depolituros  iracundiS.Mat/ 
tiusita^cd  magno  infeftudio  tum  metu  plebis  ancipitem  ccrnfslenatum  tribu’ 
nosrogat  CUIUS  eum  criminis  rcu  argountiaut  quaderecaulamdiibunim  acect 
fant  ad  populum  ipedduellionis  adbione  effe  aiunt  fcijiillum  regnu  affedi^ffe  demo 
ftraturos  inquiunt. Tum  {urgens  iamco  inquitcaufamdicHurus  ad  populum  nui 
lumle  iudicii  aut  (iipplicii  genus  fi  couincatur  effugere.  Modo  id  accuface  inquit 
nibilpatrjbus  ementiri.  Eis  idem  conflanter  afferentibus  ip{a  de  rc  conditu ru  ed 
iudicium.Populideindefadboconuentuno  decurie  veram  tnbusin  fiiffragia  ire 
cogebantur.  Primaqimmdicam  ac  inertem  turbam  8i  cui  nullum  bonelbatiSineft 
ftudium  ante^  locupletes affuetos  belb  clariore!^  ciues  fuffragia  ferre  iufferunt 
Deinde  cum  in  eum  minime  probarenturobiecdaaffebb.iti  regni  crime  omittitur. 
Is  rurfus  memoria  repetitus  eft  (ermoique  Martius  babuerat  in  fena  tu  dum  faab 
venundari  precio  inbibebat  annona  SCtribunitia  populo  potcftatem  fiiadebat  inter 
cepi. Dabinc nouum  agi crime  ceptam  quod  captam  ex antiati  agro  preda  in era> 
rium  non  retuli flerivcrum  fuis  diuififfet  militibus.  Que  res  Mirtiu  vebementer 
perturbaffe  tradituriquodcuineara  exinfperato  inridiffet  no  facilis  ad  perfuade 
dam  multitudinem  cxtemjaoralis  fiippetebat  oratio.  Eo  collaudate  iam  militesin 
cipiente  ingens  tumultus  exoratur-' plures  nanqg  eam  detraiftarant  militum.  De' 
mum  euntibus  in  fiiffragia  tribubus  tres  illum  perpetuo  muldbarunt  exilio. Quod 
vbi  promulgatum  eft  populus  magis  profecdo  ^ (bperatisvndii^  un%  bello  bodi' 
bus  alacer  exu!tan%abiic.Senacus  vero  dolore  ac  triditiagrauiter  angiriamqipe 
nitere  5<egre  pati  quod  non  omnia  pertentaffctf&alpera  potius  cuneda  fubiflenE 
^inlolentem  adeo  plebem  tantaqiabutentem  licentia  paruifeciffent.Qui  inread 
eos  mtemodendos  non  opus  erat  vedeaut  aliis  dignitatis  infignibus  At  cofedim 
quifqaiscxultabatplebeiumiqmlquis  merebat  patriciu  ede  con  dabat.  Ipfeaute 
Marcius  nibilo  aut  vede  aut  incefftuaut  facie  contridatus  aut  bumilis  Iblus  intet 
toc  affixos  meroris  expers  videbaturinon  illum  conGIioauc  virtute  cafum  equo 

feres aniniO!veru5{indignatioe5{grauiffimapcccu!fustnoIcftW'qucda  triftltU 


O’!'  C l 


pro&cird  pT«fes  ignorant  ;qai  (itum  ac  in  furorem  verfa  velsemcntcr  excaduit' 
militatemlecordiamqiproputfat.  Eapropter  qui  iracundi  furentesve  funt^effi' 
cacesftrenuii^mdicanturtqueadmodum  Se  calidus  quS  febris  occupat  - AnimuS 
quippe  vtpotc  altius  intendente  pul{u  attollitur  quam-difpoGtionem  extemplo  re 
Martius  declarauit-Siquidc  doirumingreffusvt  matrem  coiugemq;  plagoreac 
viulatu  lamentantes  falutauit  modefte  prelente  ferre  caliim  monuit.  Mox  frequ? 
ticu  patriciorum  comitatu  (elc  ad  portas  proripuit  inde  nibil  aut  capiens  aut  indi 
gens  tribus  aut  quatuor  colcclantibus  famulis  exceflit.  Paulopoft  cu  in  agro  ver 
faretur  multa  fecum  qualia  furor  miniftrabat  agitans  confilia  no  boncllum  aut  vi 
tili  alias  vtilequicqjfed  quo  peccato inronianosgraflatur  cogitabat  vtin  eos  gra 
ueacfinitimum  quodpiam  bellum  accederet.  Primu  itaqicura  Vollas  experiri 
collibuit  quos  5<  corporibo  &C  opibus  pollere  fciebati  Acceptas  nuper  belli  clades 
Hontahtumeoru  vires  attriuiffequantu  difceptandi  cupiditatem irritafTeputa-' 
bat. Ceterum  ex  Antio  eratoppido  virobdiuitiasac  fortitudine  S< generis  fjsle 
dorcmree-iaminVolfcosnadlus  dignitatem  Tullus  Ampbjdius  nomine.  Hinc  fe 
magif^  Romanoru  quempiam  inuifiim  efl"e  copertum  ba bebat  Martius. multo' 
ciens  enim  cmulationeiacilabundivt  forriflimi  iuuenes  belli  gloru  inuidia  fli/ 
roulati  alterius  fe  minis  prouocauarSt  que  res  preter  publicas  priuaras  etiam  Iter 
cosauxerat  inimicicias.Haud  tamS  abftitit  quimmoexccllbsin  Tullo  nofcitSsani 
mos  qui  Komanos  etiam  occafione  caufamq;  prebentes  aliqua  clade  cupiebat  aft'i 
gere  cettifTimu  ei  reliquit  teftimonium  quifquis  aduerfus  iram  reludlari  difficile 
efie  dixerit  que  taerlepc  id  quod  vult  emptum  morteperfequitur  accepta  vefHq 
ignotus  ficu  t ScVlixesdelitefceretboftileracdmigrat  in  vrbem  obuiantibus  inde 
plurimis  nulli  cognitus  erant  enim  tenebreJTuIIi  domu  adiit  (ctj  repente  itrala' 
res  inferens  operto  capite  tacitus  quietuf^  (edit  admirantes  domeftici  baud  de  < 
.pellere  virum  audebant  erat  enimquedain  eo  vel  tacente  maiefeffas  Tullo  aute 
cenantirei nouieatemdenuntiant  Tullusadeu  contendit  qui fuefit aut  ciuisrei 
gratia  venerit  percontatur. Ita  retadlus  Mactius  parumper  imoratus.  Si  me  non 
dum  agnolcis  Tulle  inquit  aue  cernens  vero  credis  me  mei  acculatore  fortuna  co/ 
ffituit  Gaius  lura  Martius  qui  plurima  Volfcis  mala  intuli  nec  ea  me  negare  Co' 
riolanicognomefinit.Haud  eiu  aliud  mibi  exiliis  laboribus  mulnrq!  periculi spre 
mium  quam  boc  infigne  vobilcii  inimicitie  nomen  coparaui  quod  cu  mibi  adimi  ne 
queat  ceteris fpoliatusomnibusculiuore  plebis  ac  inibicncia  tumoptimatu  aero 
biliii  mollitie  ac  perfidia  cxul  extrudor  .Tuorupenatumfupplexadfumno  (alate 
aut  liberatione  cxpetiturusquid  enim  morte  rcforraidSs  borfiim  deferreteat  vo 
. lens  ex  iis  qui  me  e patria  extorreredeieccre  digna  recipere  (upplicia  lamipabcis 
quod  temihidominucondituo  magna  cxparterecipiens.  Siquis  igitur  de  inua' 
dedis  boftibusribi  animus  adeffeyavirgenerofemeisadid  calamitatibus  vtere 
SC  infelicescafusineoscomunem  Volfcoru  felicitatem  face.  Eo  enim  ji  vobis  for 
tiu^uS  aduerfam  vos  belligerabo  quo  animofius  qui  rem  boffiu  nouere  quam  qui 
ignorant  bellare  (olent  quod  (i  inceptare  non  audis  fefiurqi  {iibOftis  nec  mibi  vlla  vx 
nendi  cupiditas  fiiperelf  nec  tibi  me  (eroace  conducit  dmquide  inmfumac  mimi' 
com  baminS  nunc  vero  inutilem  8i  omnis  pror  (us  cdmoditatis  expertem . Hec  cu 
Tnllusaudifilet  miromimiRodum  letatus iundla dextra  Surge  inquit  confide 
Marn.Mobisenim  clSteexbibes  ingens  bonum  tuus  preffat  adultus- (ed  imiora 
profedboea  Voirdsfperare  ee  licet  tu  Martium  in  cenaborpitaliterbabaic.pqffe' 
tisiode  diebus  inter  & de  belb  confilia  conferunt  Ingentes  iterim  ob  Martii  dam 
Banoneminter  primores  plebeiof^dillenljones  Romampertarbablr.MoIcapre 
tecea  toni  vatea  tn  facerdotes  tum  priuati  boounes  procuranda  ^igia  nanciatur 


cx  quibus  vnum  fcuiurmoi^i  comendatnm  cft  mcmorieT itus  latinas  erat  vir  fcanj 
alieni  curiofus  uegociiinicbil  arrogas  miniroai^  {upcrAiciodis.bic  in  (bnimis  loue 
iibi  adftante  cernere  exiftimauir- referre  (enatui  iubzntSquocImalu  triibiditnuqi 
fibi  pompe  prefultatori  permififret.quod  prima  cum  uidiiTctmeglcdlui  fe dedit 
fe  dicebat  .Cum  Jteru  ac  tercio  idem  vfuni  contepiiiTct  cius  optir.iu  filifi  interire 
conipexit.tum  fubita  membro^  debilicate  corrcptuseft.poftmodu  cu  lec^cade' 
latus  ca  iena  tui  renunaffet  illico  corpus  priftinu  {enCfl*e  nigorem  traditur  lexur » 
genf<$  fuis  abiiiTe  pedibus  .quare  admirati  (enatores  magnam  inuef^igSderei  cu  / 
cam  ac  difigentiJ  babucre.  Ea  uero  erat  buiufmodi  Quidam  cius  'cruu  ceteris  ler 
ois  trucidadum  in  foro  uerbenbus  tradiderat.-poileai^  necauerat.  Dum  bominS 
plagas  incu  tu  t cun^  Teuis  modisSC  uariis  penaif  doloribus  afficiu  t pompa  forte 
fublequitur . Qgi  aderant  trifte  (pedlaculu  ac  indecoros  motus  grauiter  tulere.  Ia 
df  atis  (bldmodo  in  amanHImu  adeo  tortore  raaledidlis  atqi  conuiciis'  id  tame  faci 
nus  nemo  conpefcuit . Erat  quippe  plurima  in  leruos  bumanitaS  ob  precipua  illo/ 
rum  miniiferiaileuiorqi  cum  cisuite  communicatio  (olebat  babrri.  IVlaximauero 
bec  peccati  (eruo  pene  inferebatur  pena  ut  ts  plaui^ri  ligndcui  temo  affigitur 
dfanti  uicinia  ferens  circfigeretur.  quod  ubi  fadu  erat  infidusa  domellicisS^ui* 
cinis  cxiftimatusfurcifer  appellabac-Quod  enim  grcci  Hipoftacem  ac  Sterigma 
boc  Romani  furcam  nomi  nat. Cum  igitur  latinus  oirarenuciaffetfenatusdubius 
inquirebat  .•qaifnS  triftis  ille  malu%  prefultor  pompS  antece  ffifTce  .donec  nonulS 
indigniffimos  eius  (erui  cruciatus  memOria  r^etiucrdt  que  in  foro  plagis  affedfd 
poftea  necauerdt.ComprobStibasita^ponciucibusluptumcffdedominoluppli 
ciumideoi^inffauratu  eftfolenni  cum  pompa  rpedfaculu.Numa  quidem  cum  alia 
tram  rerum  tum  pontificii  juris  prudedlTinius  expolitor  boe  Romanis  ad  {uuid 
reli^onis  ornamentu  inlHtuine  uideturiut  cum  principes  aut  (aceriotes  rem  di>' 
uindfacidcprecoingentiuoceprecedesclamet  bocageianimos  (a  crificas  adbibe 
riiab:nsneu(!is  inrertecU  s operibus  que  plurima  bumamsin  rrbusui  necefli/ 
tatequodimoio  fieri  contigitidiuinusauerteretur  cultus  (acrifiru  ludos  Scfpe/ 
dlicula  non  bac  tantumodo  (ci  puGIla  quo!$  de  caufa  inffaurare  Romanis  mos  elb 
0!im  Tbeffaramducentibus  equis  cum  vnuseo^  attonitusreGliiTec  auriga  babe 
nas  manufmftea  compuitiquocirca  eam  denuo  pompSin(faarari decretu. Infert 
oribus  temporibus  unicum  trigefiesac^jm  accepimus  facrifiad  quod  aliquis  (em 
per  aut  error  aut  IcrapalusintercelTiflet  Talisdminisinrebus  roman'  religio  elb 
IVlartiusauteac  tullus  obnixe  cum  Volfcorum  primoribus  clSdelbina  Fereblt  cob 
!oquia.inffigabanCi$  ut  Romams  quoad  mutua  fludlua t (editione  bel  u inferrent 
At  ii  molefte  eam  orationi  admittebatiquonia  annue  Gbi  cd  Romanis  indidle  fue 
rantinducie. Belli  tamlcaulam  poftmodd  prebuere Romani. qui  obcuiufpiS  (a'/ 
fpicioni  calumnie  in  ipfb  lpec^cu'o  per  precdl  indixere  me  vrbe  Vol^i  ante  (elis 
oeca(a  excederet- Id  quidi  Marcii  dolo  ac&audeperadtdafTerutiqailubetaatls 
quendlfenaeui  nunciatu  milerat-vc  Vollcis  Romanosinterlioedbanddadonriivr 
bem($ incendere conGliamerae.Idqaiuperenatasconniltusoaiitu  in  fe  VoKco^ 
oekementiffimd  conf  lauit  odium-Tulius  attrocius  rem  verbis  attollens  inffiga  * 
tos  demum  induxit  :vt  vrbes  SC  quantu  agri  bello  eis  ademptd  erae  a Romanis  p 
legatos  repeterent.  Auditis  Romam  legans  inique  ferentes rel|MadedJt.  Prio  > 
«es  quidem  VoKcos  armaGimpGlTeipofteriares  ea  Romanos  depoGtaros.TallaS 
aduocata  publice  contione  abi  decretd  bellum  edaceipi  Marciam  eondiGteigide 
poGtis  immiciciisfidem  baberi  vt  qoad  prius  bellando  non  vaffarit  id  nfie  propsg 
nando  fiimopere  viuetiAccitoslViurcinsbabita  ad  populum  contione  sonraiHas 
eraadognais  qui  armis  potens  plnrimdqi  (apieacia  anioa  tnagnicBdioe  pfiaas 


fiabjtusvnacutn  Tullo  dux  Belli  S<  imperator  didluseft.TimensipturncduVo' 
fci  neceffaria  bello  tardius  pararft:ei  bene  gcr€de  rei  lurripercturoccafio  iufljs 
pndpibas  5^1  duitate  poterioribas cetera  coparareatgsinftruerciple  nullo  mi' 
litie  ordine  expeditilTimos  fecum  trahens  ex  infperato  Romanu  repente  inuaGt 
agrum.  Tanta  inde  vispredevteu  agendo  tum  ferendo  atqivelcendo  Volfcosla* 
aretur  exercitus.  Is  vero  paueifac«ebat  quod  predam  babundeconnedbaretlate^ 
vaftaret  agros  cuius  vero  gratia  ea  gerebat  permagni  exiftimabaf  carpendos  ple' 
bi  obiedlare  patricios. Nam  cfi  aliorumvniuefa  dirueret  Iblusnobiliu  agros  {iima 
ope  fetuabatiutatilos  ac  eoru  nihil  finebat  intercipi  ••quapropter  turbulentiflima 
ineereosincafationes&iurgia  excandebSt.  Hi  quideplebeiosiniquifUmc  vinini 
fortem  eieciffe  criminabitur  ii  contra  patnciosretrudefcentabus  inimicitiis  conci 
tafle  Martium  querebatur’ 5<  afflidhs  bcHo  ceteris  cos  fpcdbatores  federeaceris 
fortunaru^  {barumcuftodesna(Sosabfe^  longe  bellum  habentes  Tum  MartiuS 
vebemetimmilerem  cofeciffe  ratus  quod  ad  contepnendos  hoftes  audareoriatn 
Volfcuseflet  predam  tutus  abduxit.  Vt  vero  no  minus  mature  qianimofecoaiile 
fiint  ingStes  Volfcoru  copic  partim  in  vrbibus  prefidio  reliqui  partim  belligerare 
Romanis  cenient  .‘Martio  autem  alterius  optionem  imperii  ipii  trade  te  Tullo.  Ille 
Martium  cu  fe  nuf^  inferiorem  virtute  tum  vero  mebore  belli  fortuna  viiimafFir 
mans  ducem  foris  verfari  ffatuit  fcaute  duitatu  prelidiofuturu  exercitui  cotn 
meatus  SCneceflaria  foppeditaturu.  gilbus  rebus  acrior  facibus  Martiusinpri' 
misCirceum  Romanoru  Coloniampetitcui  vitro  i cius  poteffa  te  (e  dedenti  vio' 
lentunibilintulit.Indelatinoru  depopulatur  fines ibi  pro  latimsfbciis propugna 
turos  Romanos  opinatus.  At  ii  cu  a Romanis  multodens  (iibfidium  implorarent 
ad  id  ferendum  legnior  erat  populusiconfules  vero  extremo  la  confolatus  tempo 
re  pugne  periculu  detredlable.  Eapropter  vacui  latiniremiffii  Marti?  ad  eorfi  v£ 
fcem  caftris  admotis  Tolerinos  inde  VicanosPedanosBolanof^cotra  ferentes  at 
mavi  cepitCorporainferuitutera  redacta  bona  eorum  direpta  funt.Quiad  eum 
inclinabantur  eos  magna  cura  protexit  SCiie  quicqidetrimeti  eovcl  inmto  pate.» 
rentar  ab  illorii  ag:ro  £5  longiflime  caftra  dimouit.  Poftea  BoUa  ftadiis  circiter.  G 
Roma  diftante  potitus  omnibus  ferme  vf^  ad  inoxiam  ctate  cefis  ingente  nactus 
eft  predam.  Tum  Voliciqui  adciaitataprefidiadifjoofitierant  qiprimumcumat 
mis  deferuntur  ad  Martium  :hunc  vnum  imperatore  folum  fiiucj  agnofeere  prin' 
cipem  didbitantes.  Eius  inclitum  nomen  Siglojna  admirabili  virtute  per  vniuerlij 
ferebatur  Italiamivnius  traditione  corporis  tam  incredibile  rebus  effccine  iromS 
tum  Romana  res  nuUu  leruaSat  ornamenta.  Nulla  belli  cura  qaotid3a.ne  difcordie 
fedicio(ei5  contcntioesdonecobfidione  cingi  Eauinii  vrbem  nuntiatu  cft.  Ibi  Aui.« 
ta  dierum  templa  Romanis  erant  inde  primordia  genens  quoma  id  primum  En? 
as  oppidum  condidifiet.  Tum  miruimodum  populi  repentia  mutatio.  Abtiirda 
vero  acincredibilipacricinoruconGbamfoIicitus  enim  dereducedoin  patrii  Mar 
tio  {bmmavi  damnatione  eius  refeinderet.  Pater  habito  fiiper  plebis  voluntate  co 
fi'io id prorfus inhibuere  fiaeveomnino  mfefti populi  vocisobfifterentfiuequod 
plebisgratia  reuocari  vira  nolebant  fiueiS  idcirco  illi  graues  infcnGtj  forent  quod 
tamSCG  ne  ab  cuneis  miuria  laceflitus  eiTet  vniuerlbs  tamen  offenderat  8C  hofte  le 
patrie dcclararatin qua  potentilfimosSC  preffantifnmoscondolu.flecincs  fe^ 
cum:^  pariter  violatos  (ciebat  lata  de  illius  redi  tu  rogatione  abfcj  (enatas  confulco 
inferendalegeacfuffragiis  inanis  erat  plebis  auctoritas.  Id  vbi  Martius  accepit 
acrior  ira  fubiit  omiflacp  obGdione  furore  ftimulatus  ad  vrte  ire  perait  8i  ad  celi 
as  foflas  quadraginta  ab  vrbeftadiis  caftra  locauit.Tum  vifus  terrimlior  $i  quS 
% ingetes  an  tea  tum  altus  attuliGfet  omnis  tame  lo  prelentia  fedata  difTenGo  Neo 


cnitfl  aut  prirccps  aut cofularcsaudetatdcmartiireditn refragari  Cernarcerat 
muliebres  concurflis  in  vrbe  in  dearum  templis  feniorum  lacrimas  fupplicer.i:  pre 
catus  cundta  trepida  tiuf^falutis  autconGIii  locus  ^um  prudcntiHimu  plebis  dc 
cocilwdo  Martio  cofiJium  extitiffe  intelfigebSt.Inculando  omnino  parrcsquidu 
placatoopuserat  odiu  irac^  magis  ineitarat- Legatos  igit  ad  Martiu  mittere  pU 
cuitqui  reditum  ei  dantesin  patria  initantis  belli  periculum  (biui  exoraret  Miffi 
autemafenatuequales  Martii  ii  cu  primum  Martio  occurreret  fefe  abeo  tumfa» 
miliari  tum  amico  ingenti  alacritate  fiilccp  tum  iri  putabant  quod  fecus  cft  faiilu 
per  boftium  caftra  dedudli  cum  inter  cofortiffimS  turba  intolerabili  grauitate  fe' 
dentem  offendunt.CircuftantibusVoIfcorum  primoribus  legatoscaufamaduen' 
tus  iuflit  exponere.  Mitis  vt  decuit  6<fcu  mana  plurimu  coru  extitit  oratio  Mar' 
tiusvbidefiere loqui reiioondit pro  lequid^cx acceptis  iniuriis  acerbe  irateqi  pro 
Volfcis  vt  imperator  vrbes  quantu  agri  ademerint  reddi  iubes*‘  VoHco%  fient 
&Iatinosciuitaie  donari.  Nuliunifi  qui  equis  iulfll^  conditionibus  fit. firmii  as 
ft  ibilem  bdii  finem.  Ipfis  ea  dc  re  cofiiltandi  triginta  dierum  fp^tiu  dedit.  Abefi 
tibus  legatis  inde  ex  agro  caftra  mouir.  Hinc  Vollce  qui  eius  poi  Stie  grauius  inui 
debant  primu  crimen  nacSi  fimt  ex  quibus  Tullus  eratipriuatim  quide  nullig 
a Martio  lacefTitusiniuriisivcrfi  qui  bumanoram  morbus  animoru  cft  obfcurata 
penitus  fama  lefe  Volfcis  efte  contemptui  meftus  videbat  qui  omiafibj  Martium 
efte  putabant  reliquo^  no  nifi  ^tum  bonoris&potentie  Martius  erogaret  vfur 
pare  digniS  iudicabant.Hinc  prima  criminationum  caufa  occultis  in  ilJa  modisdif' 
feminari  cepta. Hinc  conlpirJtes in  cu  Volfti  (ucccnlebantiprumcj!  quia  caftra  mo 
nifiet  proditionis  inCmulabant»  Nec  vero  prodita  boftimenia  vel  armafed  tempo 
tisoportunitate  cuius  pavis  easj  natura  eftvt  fuperiora  illa  tu  con^eruare  tuaiin 
pernitiem  dare  queat.  Haud  minufij  triginta  dieru  fpatium  bofti  dediffein  qu!» 
fcus  nibito  maiusrebus  gerendis  momentu  acceffifler.  Quan^  id  temporis  inter^ 
ualliim  Mjrtiasnonociofasnonfegnisexigcnslbcios  Rominoriiinaadcns  ferro 
igniij  vaftafTet  leptem  ingentes  populifij  Frequentescepit  vrbes.  quibus  nullum 
Romani  ferre  fubGdiumprorrusaudcbant  adeo  cundloru  animas  terror  affecerat 
&i  refolutoru  ac  rigentium  more  membrorufradbe  vires  ad  bellum  er  int.Inftante 
diedicftaMirtiuscu  tota  rurfiisaffuit  exercitu.  Miftldenuo  legati  orare  vt  ira  po 
fitaexagro  Volfeos educeret  quei5  vingimagisTre  fit  dicat  pagatc^mbil  meta 
ceflTuros  Romanos efle  quod  Cquidequu  Volfcusaut  fcamanu  poftulet  facfturos 
fe  omnia  modo  arma  deponat  .Ad  bec  Martius  nibilvt  Volfeoru  imperatorem  fe 
rcfpondcreinquitveru  vtiadbuc  Romanum  ciuem  Proinde  mouere  feorarcijvt 
cquiora  lanioraq!  co.u'ercnt  vt^  eius  poftulata  coprobafiTent.  Tertio  demu  dic  re 
dire  iuflic  quod  fi  fecusdelibercntinullam  amplius  vacuisin  caftra  mandatis  mi' 
grandi  veniam  eis  orepernofeant  Senatus  vbi  re  infetftarcdeutes  accepi  tlegatof 
perinde  ac  feua  ciuitatem  tempeftas  ac  procella  vexaret  tan^ad  extremam  anco ' 
ram  ad  numinis  opem  implorandu  confugit.  Vniucrfos  nanij  facerdotes  Arufpi' 
CCS  Editos  Vates  Si  ex  vetuftuRomanoru  ritu  Augures  fblitis  pro  cuiufc}!  (acer 
dotio  ornatos  infignibus  ad  Martium  ire  decernat  orareij  ac  deprecari  vt  cu  fuis 
de.mum  redieSin  grani  cimbusimpium  adeo  bellam  abducat.  Hifce  viris  intra  ca 
ftea  fiifccptiS  nihilo  mitius  aut  placabilius  tribuit  aut  perfecit  aut  verbum  reddi 
dit  proinde  vt  priusimperata  facerent  aut  bellu  {ufcipcrent.ReuerfuS  inde  (acer' 
dotibus  fedatis  in  vrbe  motibus  difponendasefrecefueruc  per  muros  vigilium  fta 
tionesqiiifiibeuntespropuKarenehoftcs.  Suam  dehinc  in  tempore  ac  fortuna  in' 
conftantia  (^m  collocantes  nullum  eoru  laluti  remedium  adhibebant.  Cundl  igi 
tuc  au<  tate  turbatio pauor  S(  dirus  occnparac  rumor  quoad  quod  ab  Humero  peir 


fepe  efl  tafe  afiqaid  o!»iemr  qtioj  neqsa^  moTtitacIinis  animo  ieie  t Is  etii 

tnagnis  inretas& minime  viitatis  Kanctnmodfiinqnit  cTamatqiOIliprdlonbus 
po{\tit  dea  candida  pallas,  at  iaperuincm'^^me>'tS  conDertit.ltrindi  abo  tr  loco 
Fama  animis  popubdjuinaillabtarSC  Ci^itaevrmentfdmemmiufla  monebat 
Que  vtimpoITibiliaScbaudlane  credenda  fabuIamftaRint  qui  paruifaciantcu  ca 
tncn  ea  conueniftia  quidem  8C  pro  bomatie  ranfiiemdinis  ratione  profedla  Hume" 
rus  cecinerit  .-Quippe  cu  multocicns  >ta  dicas.afb  e^  conCliam  fcoc  animis  injenti 
busorfuS-Sic  fatus  dolor  eandem  inuaCt:6<iIIe.ambiguisver&t  pnrfortia  pedta 
racuras  • Et  rnt(us  .at  nibiliila.  SuaGtkoneftaanimoveHanti  Celleropbantiin 
tnagnislmirandi%  rebus  queimpetu  SCinf famato  quodauiindigere  videantur 
indindta  nona  deo  deledtu  noftcom  eleuari  moueri  excitari^  voluntatem  facit 
Mec  vero  vllus  nobis  appetitus  veru  appetituu  duces  ingerit  imagiesqbo  cum  ad 
initium  nunimeopus  cogat  fidutia  cerea  ipeq;  Gmol  adiedla  recufante  preifant  in 
ttiumautenimanoitrarucauiisadlionum  atq; principiis  tollenda  prorGisdiuina 
funt.  Aut  quonam  alio  modo  opem  adiumentfii^feruntbonhnibuS.Nec  enim  dii 
nobis  corpus  efltngut  nec  ad  ree  gerendas  manes  nobis  pedes  coponde  dC  pn* 
monent  fed  efficaces  animi  virrsati^dcIedbuquibufHam  pnmd  imaginibus^  co" 
gitationibas  excitant  aut  contra  auertdt  ac  reprimunt  nftuntg;.  Rome  auti  ma> 
tronc  varia  deoru  templa  tenebant  plurime  Bi  longe  quide  clariores  Capitolini  Io 
uisarma  luppIicesadorablt.InquibusSi  Valeria  eius  (oror  Publicolequi  Roma 
nis  ingeeia  perlepe  tu  fons  tum  intus  attulerat^diumenta-’  Publicola  iam  tnort€ 
Dbieratqaemadmodd  in  eius  vita  colrapCmus.  Vaferievita  non  dedecus  fed  {um 
tnampotins  (Itrpi  (uegloriSadiectlTe creditur.  Haigitur  repente  quofbperius 
dixi  modo  edeita  di  diuina  quada  medicante  publice  calamitatis  cogita tide  tadba 
exurgit  (ecuniqi  ceteras  trabes  ad  Voluminam  martn  genitricem  co  tendit  cuius 
domum  ingreflaeamcd  muru  Tedentemparuo^  Cnn  nepotes fouentes  inuenit. 
CircdFuGs  igitur  mulieribus  ^^olumina  inquit  tu^  Vermlia  nullo  fenatus  conliil 
to  aut  principum  edic^  nos  matrone  matronas  adimus.  At  deus  noflras  vt  atbi  ^ 
tror  mi&raCusprecesvigoreiniecitanimisvt  botlum  tumpronoflraciuium^  lii 
lute  tu  pro  veibraglona  oblectature  venerimus  clariori  profedlo  G animu  induxe 
hcisfuturaquam^SabinecociIiatisexbelloadamicitiamScpacf  maritis  ac  pa 
rentibusvendicarut.Eyaiupplices  PergamuSad  Martium  ad  quem  verd  iulbd 
9 depatria  perferre  teirimoniu  quod  ipf i licet  multis  op(Mreffii  mile ri  s nibil  tami 
ob  iram  graue  nobis  aut  infeAu  intulit  quf  illi  vos  relbituit  incolumes  tamScG  no!" 
lam  ab  eo  G t afleeutura  elemf  tiam . Ea  orante  Valeria  relique  acclamau  ere  mulie 
res. Tum  Volumina  ita  relpondes.  Et  publicaram  inquit  matrone  calomitatu  e" 
qua  nobisportioelfiSCpriuatisafiligimnrmalisique  cd  Martii  gloriam  vitta 
teminuferimus.-boftilibii8  magisarnns  dtcum&ptu  q faluum  aut  Iiberu  eius  cos 
pus  aipidmus  ingens  vere  vobs  calamitas  incambit  G adeo  patrie  vires  relangue" 
fcut  vtGiam  in  nobis  fpem  collocant.  EnimueronefdaGiqalti  nos  facit  qui  ades 
patriam  alperneturfCiubilifadat  quam  matn  vxoriSC  libens  antepoGxit.  VeriS 
cnimuero  ad  illum  nos  deducite  vt  (alte  pro  patria  lupplicesexpirareliceat.  Tmn 
pueros  ac  Vergiliam  vna  cum  reliquis  fecum  mulieribus  duces  ca(fra  VoUcorom 
adiit. Eorum miferanda  facies boftireuereriaminiecitat^GIentid. Hic  Martius 
in  {iiggefto  inter  Vollcorum  pcoceresfedens  vbi  eas  aduentare  mulieres  vidit  am 
miratione  confedbus  eft  in  primis  venientem  vxorem  nofeitans  Tmoto  Bi  ol^nara 
perCif  ere  animo  valuit  veru  conlfernatusaffedlu  ad  iprarum  cdffifus  intuitum 
baui  tulit  ut  fei^ntS  adiret  ac  perniadeuolans  gradu  oboiam  prodiit. Et  ma' 
ferepnmadiutiffiaie^&lutataiadevxoreaciiliisnalloil  padlo frenaire  lacrimas 


poterat.  Ve  vero  ^ufees  incepti  fiwt  amptexos  vif  am  parentis  amare  perinde  ac  le 
eundo  {'BRiinis  cnriu  de&rri  cernens.  Ceterfi  cum  incKoantem  ia  verba  matrem  t 
r''>'igerct  acceptis  Volfeorfi  primoribus  Veldminl  talia  orantem  audiuit.  Ht  C fi 
|i  raceamusiple  tum  velle  tum  miferi  corporis  appatu  cernis  quale  doireiliceret 
conditione  tuum  nobisconfecerit  exilium.  Exilii  ma  vero  ^ceteris  lanpemuIierU 
biis  infeliciores  accelTimus  quibus  duleiUimu  a'pedlum  fecit  fortfia  terribilem  te 
mibi  filium  buic  vero  mari  tu  patrie  muros  oblidentem  alpicimus.Et  quod  cete/ 
ns  calamitatis  S<malorulblecere  ralacium  deos  orare  9 procul  nobis  ablatd  elli 
non  enim  dC  patrie  vidlorjS  8C  tibi  Iklutem  implorare  fas  ell  queqi  atrociora  qmf' 
piam  nobis  imprecaretur  boUis  ea  noflris  inlinit  precibus.  VxotS  enim  ac  Itberoa 
aut  patria  aut  te  orbari  necelTeed.  Ego  vero  du  becviuenti  mibi  bellum  fortuna 
diiudicet  baud  morabor  teq;  nili  politis  inimicitiis  ad  pace  at^  concordiam  cSciIi/ 
auerodtavtvteri^  potius  beneficia  ^alteri  perniciofum  te  reddas.  Hoc  tibi  per' 
fiiade  lic9  cdfirmatus  SC  paratus  accede  vt  nd  ante  bodilcs  patrie  manus  conferaf 
^cefam  calcaueris  parente.  Hecenimcamibiexpe^anda  diesed  qua  filium  aut 
in  trinmpbo  tradluaciuibusautdepatria  triumpbantS afpiciam, Quod  li pro cd^ 
(eruanda  patria  profligari  a te  Vollcosexorardgrauefjliimquuqi  tibi  fateor  fmi 
nere  conli'ia  nan^neepeiuis  perdere  bonum  ell  ncqi  tuos  cdmilTos  fidei  pdcre  ia 
(Ium.  Nunc  maloru  finem  fploramus  ljmul(}i  populis  vtril^  la’ucc . One  res  tnaxi/ 
mam  Volfcis  glorii  comparabit  quod  cum  ingentia  nobis  bona  6c  vidlores  quidl 
tribuerint  nd  minusiocundd  ipli  pacem  & amicitiam  Qnt  cdlecuiuri  rue  fi  effcdla 
fuerint  tu  tan  tord  profedlo  dux  eris  5<  caufa  bonorum  fin  ea  infedla  permanferint 
vrncp  noxem  in  te  lelum  mrrl^  reficient  Cun^  in  ceteris  belli  fit  euentus  boc  cet 
tilecum  affert  vt  iiquidem  vincas  rmanilTimus  patrie  vallatotappelladus  fisifio 
vidlus  luccumbas  ob  tuam  videberis  iracundiam  benefactoribus  SC  amicis  ingen 
tium  origo  malorfi  cxtitiflc.Hee  dum  oraret  Volumina  nullum  rerpondensvetbd 
Martius  intentis  excipiebat  auribus.  Veverodelierat  cuis  diuturnam  teneret  fi 
(entium  rurlusVoIumina. Quid  files  inquit  natenum  irereceptaruqiimuriard  me 
tnorie  omnia  concedere  fatitis  arbitraris  an  deprecati  talia  matri  largiri  palcbcrri 
tnummunjficentie  genus  nd  ed.  Magni  ne  interede  viri  putas  acceptordmemimf 
fe  malorum . Sulcepta  auei  a parentibus  beneficia  eord  cultui  ac  venerationi  red  ' 
dere  num  excello  potius  ac  bono  digniflimu  viro  munus  cenfes.  Ceterum  gratiam 
babere  tueriqi  magif^  tu  debuit  nemo  cd  tameper  acerbilfimd  adeo  ingrati tudi' 
rrm  eas.  Et  cu  per  magnas  iam  patrie  penas  exegeris  acceperi%  nallas  adbut  nia 
t ri  gra  tes  retulidi . Erat  vero  equilfimu  atqi  (an^ifUmfi  vt  abs  te  vel  nulla  ingrui 
ti  necedltate  ta  honeda  tSef  iuda  podulans  im^trarl.  Quid  cd  in  mea  te  verbis 
fniamdefleClerenequea  extreme  id  parco  fpeibecaffatatd  vxorefimulac  liberis 
pedibus  aduoluta  procumbit  Tu  concIamSs  M «rtius  qualia  rnibi  ait  facili talli  ms 
terdCiacencc  (udulit.et  prefia  dextera  inquit  vicidi  patrie  quidem  prolpcramni 
misatgi  nimispemicioiamantlmibi  vKdoriam.  Abde  tantd  faperatasabrcedam 
Inde  fotus  matri  ac  vxori  pauca  locutus  eas  remifit  m vrbe.  Demde  fimal  ati;  nox 
abiitiVoIfcosabduxitbaud  equidem  omnes  eodicjuo  prius  dudioaot  paribusdi 
(politis  Icntentiis. Hi  nanc^virdSCgedam  rem  improbare  illi  vero  quibus  adpa' 
cemmclinabaturanimusinculareneutru.Aliiquan^idegre  perferrent  fadhim 
biud  tame  Martium  improbum  malignum  veopinaribomine  quoniam  tantis  fra 
dluSneceffitatibusconce^det.Relucdaote Igitur  neminevniuerfi  virtutemagis 
^ imperium  8i  potedatem  eius  admirantes  ipfum  liint  confecdati  • Quantas  belli 
terror  ac  periculum  cundlos  opprelTerit  ex  eo  Ibluto  facile  cognolci  licet.  ^omSu» 
ciuni  populos  fimula:^  monere  eadra  Vollcos  confpicaci  releratusdeoru  templis^ 


cotonati  pcnnrfe  ac  pam vidloria  pafljmrmoTaEant-  Prccipaeveto  inVopefindiS 
fconore  malieribus  (enatus  popuJu!^  leticiam  declarauit  quas  (alutis  imtiu  exti« 
nfle;egres?ie  tum  arbitrabantur  tu  predicabat.  Decretum  igitur  eft  a (enatu  vE 
quicquid  lUc  vel  ad  gratia  vel  ad  decus  repofcerent  id  confules  efftrtam  darent. 
ISicctame  aliquid  niG  fortune  mulieribus  cemplii  ab  Te  cdifircari  poporceruftt  {3p' 
tuRi quidem  exfemet  coUature  modo 5C(acrificiaS{diuinos tonores  publice  ciui 
ti»  dedicaret.  Patres  earu  magnificentia  collaudata  edem  publica  poiiierunt  im 
pen(a . Ille  collata  ntbilominus  fortune  Gmulacru  pecunia  copara  runt.  Quod  dum 
to  ecratetur  Ita  locutum  i^omani  memorieprodiderdt-Gratamc  diis  lege  ritecj 
me  matrone  dicaftis.Eamfecude  voce  manafle  rumor  fert.  Ardua  l}ec£<  queegre 
fadbi  credamus- fiquide  c Gmulacris  (iidore  lacrimas  cruentas  apparaifle  ftillaS 
nequa^iniporfibile-' ligna  eniraSClapides  p’eruqi  oriudamex  humore  putredine 
contrabune  (ubinde  multos  ex  (e  colores  emittentia  variaff  exaeretinc(burasfu' 
fcipietia  .QuereS  quo  minus  deoruimortaliu  prodigia  fmcnihilimpedimetoeffe 
arbitramur  parte  etiS  aliqua  fcilTavioIetius  aut  diGuni^la  penitus  gemitui  auefu> 
(pirio  per  GmilemqueunC edere Cmulacra  fonitu  ExinanlInlsaut^ articulatam  vo 
cem  manifefta  verba  ablblutacj  ant  integram  formari  oratione  ptorfus  abfurdu. 
Si  non  anima  no  deus  ab(^  corporis  inif  rume  tis  certa  parnu  ratione  compagi  (9 
nansloqucnfqi  fuit.  AteumveriGmilinos  teftimonio  multotiens  vrget  biftoria  id 
prcf-<(fo  eft qaod  innata  affedlrus  8<egritadoqucdam  Gmilem  (enGbusrcrfiappa 
tenciamimaginante  animo  inducitqueadmodu  in  (omnis  audire  non  audiendo 
afpicere  noa(picierdovidemur.Haud  tamSniottaliu  tollenda  religio  eft. at  gbe' 
niuoIentiaSC  pietate  ita  diuinis  afficiuntur  vtnequid  ex  bis  deponere  autdiminu/ 
crcqueantideoru  fidei  permaenum  momentum  adeft  quod  mira  dei  vis  exiftit- 
Nec  vero  pro  noftradiuina  penfinda  potentia  que  nullo  pacto  bumane  non  natura 
non  mora  no  arte  nS  viribus  equiperada  eft  Cqmd  nobis  impoflibile  efficiat  aut  no 
bis  inexcogitatu  excogitat  ccrce  ne quic^ablbram.curg!  omnibus  in  rebus  pluri 
mum  interiit  tu  veroinopenbus  maxime  dirparSCdiffimilis  exiftat.  Verum  etu 
vero  ve  placet  Heraclito  diuina  plurimu  ob  incredulitate  nelcita  delitefcunt.  Vt 
vero  Antmm  Martius  rediitiTullus  in  ipfurtTgrauiffimoftimalatus  odio  ei  con' 
feftim  necis  orditur  inGdias  veritus  ne  G in  preientia  effugerit  non  altera  Gbi  pre/ 
ftetiir  occiGo . conlpicates  igitur  inftrucSos  in  illum  coplures  incitans  1 ationeni 
Voilcis  reddere  S(  magifteatulKe  abdicare lulTie.Ipfe  timens  neadbuc  Tperio  da' 
tante  Tulli. -qui  maxima  inter  ciuesfuos  pollebat  potentia  (epriuacu  faceret  im' 
perio  le  abdicatura  G Volfci  edicerent  aiebat-  Illud  emmiefe  jubentibus  vniuerfis 
iniifle  ne<5  nunc  recufare  quin  modo  velint  antiates  rationem  adminiftrati  reddat 
imperii  .aduocata  cotione  impigri  aderant  faedioG  homines  plete  infligates  aflut 
gete  poftmodu  Martio  ingens  tumultus  obprecipua  cius  reueretia  copreffus  vt 
intrepide  dicere  Gnitiantiatesquog;  primores  qui  pace  magis  letabantur  aper 
ta  dabant  Ggna  (e  comiter  audituros  Si  iulfam  prela  turos  fententiS.aft  viri  confa 
lationem  T ullus  extimuit . Erat  enim  in  dicedo  guifllmus  maiore  pofterius  m caa 
fa  dicenda  gratif  priora  fibigefta  coperaucrant  quin  eius  hominis  gratie  magni' 
ludinem  certiOIimo  teftimonio  iplum  declarat  cnmen.  Nec  enim  idarco  tactas  ac 
tepilTe  quererentur  iniurias  quod  in  eorum  poteftate  rcdacfta  Koma  non  effet  niQ 
vt  illam  Gbi  propefiibicerent  Martii  virtus  effeciflctvlteriusitaijimorari  aut  te 
tandos  effe  multitudinis  animos  audacilTimi  nequa^  cenfuere  coplices  Si  neoranf 
audiretur  ingentes  Ciftulere  clamores  Haud  paruif  aciendu  non  negligendu  bu»c 
proditorem  VoIlcis  dominante  pncipam  (e  abdicare  nolle.  TumGrouladorti  opS 
ferente  nemine  virum  trucidantf.Idautem  facinus  non  omnibus  col/ibuine  mox 


dceUratfi  eft  .ad  eius  eiiitn  corpasbanoj/iricfe  bumandu  c ciuitatifeus  co.-urru  eft. 
llliusfepuicbm  tacjiprelbatinimi  bellatoris  ducis  armis  Scfpoliis  cxarnatu 
Tlomani  illius  audita  morte  nuflum  aliud  velbononsvel  odiiiignu  aparuerc;  po/ 
ftulatibus  matronis  vt  eu  dece  lugere  me  es  ficcretcocefium.Quimos  lug5di  pa' 
tri  filio  ac  fratri  erat  Id  longifllmi  i^tiu  lu<ilus  ab  Numa  Pompilio  inftitotu  cftf 
queadmodu  cu  res  illius  Icribebamuscxpofmmus.  Inde  Vollcorutn  res  e vcl^igio 
IVIartiu  defiderauere-primuna<5  inter  eos  a tgj  Sicanos  tfifociostil  amicos  de  im 
perio  orta  fcditio  ad  vulnera  vfif  ccde%  prouee^a  eft.  Pollbac  prelio  a RomSis  {ii 
perati  inquo  Si  Tullus occubuitiSi  (iiaru  ilorecopicru  internitioi  dedito' turpif' 
Omu  percuflere  fedus  vbi  expropnalibertate  delapC  parere  fe  imperata  fac^w 
tres  adlbipulati  Iunt< 


ETERVM  EXPOSITIS  omnibus  rebus  qdc  in  ti 
funt  nobis  c''gnitioncatcp  memoria  digneiriunc opere 
pretium  effecxiftinio  MartnSialcibiadis  motesna* 
ture  at(5  totius  vite  curfum  breuitus  verbis  conferre. 

V At  fi  primum  res  bellicas  conlpirare  volumus  reperic' 

mus  pariter  ab  vterif^efi  ducesexercituseUentimcit 
a preclara  a tij  egregia  facinora  edita  riCquis  alcibia 
dem  in  eo  anteferendum  putet^plures^  Martius  vi 
tftarias  cofecutus  in  cundlis  certaminibus  quibus  terra  mariqiboftes  fupauit.Sic 
coOliodifciplinaatijordina  militari ommageflitvtnibil  abeopretermiffiim  elTe 
appareat  quod  a peritililmo  duce  cJtpetendufbret.Illud  aut  e pariter  ambobus  tri 
buedu  pueo^eord  prsfentia  resfimper  florere  augetiqividebatur.ablentia  vero 
aut  debilitari  aut  corruere  < At  popular?  viuendi  modu  adula  ttoibusblad!tii%  re 
f -rrd  quibo  ille  ad  aucupandS  graciS  multitadis  iepius  fortafle  q:  decui  t vtebatur 
1-1  aVibiade  plenc^  rcprebfdut  In  Martio  ecotra  fbpcrbia  arrogdnag!  redarguuC 
qua  ad  pauco2(:  (emper  potentiS  couetlam  odio&m  fuifiTe  dicflt.po.  ro.Nos  vero  vt 
neutruin  bis  laudanda  ficbomine  multitudini  blandicnt?  minus  ^eande  afperna 
tem  vituperanda  ceniem?. Turpe  eft  eniaduIariSibusiperitl  multitudine  capere 
vt  opes  ^ maximas  cofequaris.  atpopulu  deprimere  in  eum  in  {urgere  vimquoij 
afferre  vt  poteria  vebeme  ter  excellas  no  Iblu  turpe  eft  fed  e tiauuftu.  Habitus  eft 
aut  Martius  moribus  integer  ac  in  omni  vita  c5ftans  .'alcibiades  econtra  verfiitus 
callidus in  fallendis bominibusaubbir  egregius.  Vnde  illius  dolu  quo  Lacede-' 
monioru  legatos  decepit  amicitiS  labefa^b.iuit  pace  difloluit  omnes  vituperSt  qn3 
qj excitato  poftea  fua  opera  bello  pot?tiorer?p. reddidit  Maritin?fia  ac  argiuo^ 
fjcietateadiuntaaiMireiu^apud  Dionifiu  Hiftoricu  in  maxima  illacctebritate 
ludorum  qui  Komeinftaurabantur  cum  falfiscalumniispopuloru  animos  conci> 
taiTer.audborf  faiffecomperiovtgraueinter  KomanosSi  VoHcos orirCtuc  berd 
Cau^a  vero  qua  Martius  arma  boftilia  io  patriam  vertit.  Turpior  longe  i^alcibia 
dis  Fuifle  videtur.  Nonenimcontentionedircordia^ciuilifed  ira  ac  indignatione 
qiadam  aqua  nemo vn^vt  inquit  Dioi grani  reportauit.Proascitus  tu  patria 
tu  multas  leabe  vrbesq  nulli  in  eu  culpa  o-raxerant  fede  turpitqiafflixifAtga!' 
cibiades  multis  imuriislaceftitus  {uis  ciuibus  inferes  bellu  maximsif  calamitatS 
caufa  fuit.  Penitetibus  tam?  poftea  no  modo  non  ignolcebat  (ed  etii  penclitatite 
fepeadiu.Tiatoac pfidioerat comunicIdoSimoncdo  S<fau?do  Marti^pterea 
cimtatlin  primis  toti  vexauit. Cum  non  a tota  imuria  fuftepiftct  fed  maxia  ati^ 
optima  cittid  pars  in  ead?  cauia  in  gua  ipfe  ruiftce  Si  stetionis  Si  |>icali  vetlaretttC 


Djitiij  maTtisIegattoitas  miffis  (Iipplicatioitaf^  JacretisJvt  vnias  bominis  irS 
lenirent  ficfeimplicabile  prebuie  vt  bellum  fufcepiire  videretur  no  quo  in  vrbe  re 
direC  'led  vt  funditas  ciuitatc  euertcret.Preterfcec  Martius  optime  de  fe  mcri> 
tos-  Valitos  qui  eum  exulante  fulceperant  dignitatem  ei  detulerat-  Imperium  ac 
totius  bellj  adminiftrationS  comilcrant.In  medio  curfii  (ecundaru  rerum  dereruit 
Alcibiades  vero  ab  agris  Lacedemoncm  veniens  priuatusin  vrbe  priuatus  etiam 
incxercirumanGt.ft  cfi  egregiam  operam  in  bello  naaafletprouocatus  Lacede  ' 
monioru  inGdiisammum  Gmul  cumcaulapermutauit.ItatpadTjfapberne  feconi* 
tulit  eo  coGIio  tantum;vt  Earbararumqui  grauiHimus  bonis  impendebat  ab  atbe 
nienCum  ceruicibus  remoucretac  vrbemacbcnaruiqua  redire  magnopere  cupie 
bat  integram  incoluirfq:  feruaree.Sedp{eriijbominesqaivtriu%  mores  coGde' 
rantialcibiadem  aiunt  nimiu  eedetem  cupiditatibus  Tuis  pecuniam  ex  corruptelis 
(blitum  effe  accipere.  Eamc^  deinde  ad  voluptati  libidinemgi  conferre:  Martii  t* 
contra  integritatem  ac  animi  moderatione  GcGiis  laudibus  efferunt:vtip(um  ple 
rum^abiisetiape'uni.s  que  SCbonefte  ei  deferebantur  SCiulle  accipi  ^terant 
abftinuifle  dicant . Veru  in  Conoraucrliis  de  ere  alieno  6<  nexorum  cauGs  ludican' 
dis  no  tam  lucri  Ipe  aut  cupiditate  alicuius  comodi  confequendi  9 arrogantia  di  a 
fperitate  nature  difiicilis  Martius  habebatur. Itaij  li  etia  dc  quibus  il'e  bene  me' 
ruerat  moroGtatembomims  vel domelbicliblitudinemvt  inquit  Plato  iniquo  ant 
mo  tolerabant  alcibiades  vero  Cbi  omnes  bomines  quibus  cu  vernabatur  incredibi> 
Ii  arte  conciliabat  in  rebus  gerldisidaflequi  videbatur  vt  quod  arduam  apud 
mortales  putSt  gratiam  Gmul  cum  gloria  li^eret  Quin  edam  cu  magn  scalamita 
tibus  interdum  remp.aflacilTet  lua  tameafnbilitateCcatbenienGuanimoscapie 
bat  vt  lUi  iniuriaru  plerumc^  obliti  Imperium  ei  magna  cu  audliritatc  deferrent. 
Martius  vero  honore  querens  ob  multa  fortitudinis  opera  fue  vrituti  cogructem 
al?equinon  modo  no  potuit  fed  rcpuliamquoi^cu  ingenti  ignominia  tubt.Siciei 
tur  illum  gratia  homine  (equebatur  hunc  admirabantur  omnes  amare  no  poterlc 
Jllud  autf  vere  dici  potelb  Martia  cS  ellet  Komano^  dux  femper  Romane  rei  p. 
profuilTe  obfuiflenun^ialcibiadem  vero  ducent?  athenienGu  copias  maxima  inter 
dum  detrimenta  (iie  patrie  at^  incomodaattuline:alabiadespreterea  in  ciuitate 
(emper  prefens  aduerlanos  (uperabic  abiens  inimicorfi  caluniis  crimibul^  obrue 
tus  Gne  ControuerGa  vincebatur-MarcinmSCprclentedamnarut  Romani.  Pre^ 
(entfqiquoc^  Vollciiniurianecaucrutquan^ip^e  caulam  fuccenlendi  equamillis 
prebuilTe  videtur.  Cum  td  bellum  quod  poBIice  {afeeperat  a mulieribus  perluafus 
priuatim  drpoliiit . Ulud  preterea  non  redbea  marcio  Fadtu  elle  uidetur  quod  poci 
us  pietate  matris  ^ cim tatis  cuius  illa  quoqi  pars  erat  milericordia  motus  patrie 
fueignofcendj  putauit.Namoratoru  precibus  lacerdotii  lupplieationibusfpre' 
Cisiqui  fuisinCgnibusuelati  lupplicesin  calbra  accelTerat.  Totius  denic^  Populi 
Ho.  ludlu  gemituq;  negledlo  unius  mulieris  lacrimiscelTit  ac  G patria  illms  cau  ^ 
(a  non  per  (eiplam  (eraarimereretur.patrieigitur  Giepepercitme^  a Romanis  p 
GiaGis  contra  quos  arma  fulceperat.nei^perluadens  Vollcis  pro  quibus  gerebac 
beliu.Horuomniu  natura  bominisinfoIensSC  iupra  modu  in  rebus  gerendis  eia  / 
cacaufa  fuilTeuidetur.que  quidem  multitudini  perleipQmmolellaicum  eihono 
rum  libido  cupiditai^  accedit  intollerabilis  fieri  folet.lta^  huiulcemodi  uiri  cum 
in  petendis  magiGratibus  a populo  repelluntur  dolent  indignantor  ferre  non  pof/ 
Ibntinec  fatis  meminifle  uidenturmon  tam  illos  prefern  qui  uirtute  prudentia^ 
excellut-'^  eos  poGhaberi  qui  ne^  popolu  rogandu  nu^  multitudine  colendi  cen/ 
fen  t ■'  V r olim  raeteilo  Ariltidi  ^ Epaminude  euemfle  aiunciqul^  ii  a populo  Cepe 
tcie^i  non  admodum  Gic  p>  Giccenlebat.  Sed  illate  iniurie  polfeapenitentem 


tnagif^  Vn^  antea  ampfexatantur  nite&antnrgiiiiomnikas  rckQs*get’eniis  v-{ 
viros  optimos  decet  tene  de  ciuitate  mereri  Quid  enim  ftultias  % multitudinem 
afpernante  grauiter  ferre  ii  a multitudini  ncgligaturialcibiades  igitur  cernes  po' 
pulumfepe  gratiafle^precitus  cedere  affabilitate  capi.  Cum  inotferu^da  mul/ 
titudine  Ibudiu  ac  diligenti^  adbiberet  miradum  no  erat  G poffea  bonoratus  gan/ 
debat . Poflbabitus  aute  iniquo  animo  inmriam  tolerabat-’  Martid  vero  Gue  no/ 
lentem  Gue  nefciltem  colere  eos  qui  Gie  ambitioni  obiequi  poterat  minus  grauiter 
ferre  decuit  repulfam  prope  culpa  conrradlS.  AtqibecGmt  que  in  eoviroieprebf 
denda  efTe  putamus-Reliqua  omnia  (pledida  in  Martio SCfuma  laude  digna  coni/ 
periofedprefertim  pecuniarii  abftmentiam  ac  vite  integritate.  Quibas  non  cum 
alcibiadequi  inbisneccotinecievn%  nec  bonetbatis  ratione  babuic- Sed  cum  ept4 
mo  quaqi  grecormn  conferci  pofTe  videtur* 


Incipit  Epiftola  Lapi  Oratoris  eximii  De  Vita  atiji  gelfis  Tbemillaclis 


i HEMISTOCLIS  ATHENIENSIS  clari{nmi&' 

(apientiflimi  ducis  vitS  ladnc  interpretatus  ad  te  tniT 
furuseram  bumanilTime  cum  eius  exilii  recenti  memo 
tia  mnltorfi  ducum  8i  principam  ciuitatu  cladibus  in 
t mente  rhibi  redoCatisiiii  eam  funi  ^ lepe  (oleo  dubita-* 

tionf  copulGt  fortfia  ne  magisan  virtute  codliocj  dpnf 
eHet  iis  qui  in  f loretiiTimis  tebus  p-admini(br^dts  Gne 
periculo  vellerit  Sicii  dignitate  verfari.  Nam  eum  me 
adgrecaram  GlmasviroSi  mato  enim  externa  in  tali  re  comemorare^notbra  men  j 
te  ^ cogitatideconuertot^ideopeneinuraisrabites  in  quibus  ictditioomniiS  (uuia 
dignitas  fuma  virtus  fuitTetiquii^  m rebus  perditis  (uo  conGlie  8C  (apientiaa  gra' 
aifTimispericulisacpropeintetitupatril  vendicatTent  partim  interempto  &e* 
fuis  ciuibuspartim  eie  Aos^quorda  etiam  priuatos  bonoribus  mtfere  atqi  ignomint 
ofe  vixilTe  :qao  in  loco  buius  ipGusque  dico  Tbemiftodis  fuga  SC  pfecutio  Mtl' 
tiadis  carcec:aIioru<$  coplurium  omni  dignitate  pneipid  no  dilGmiles  exitus  Gib 
eunt,  ^le  qdemegorepenumeromecdrepctensioebementerindignari  (bleoqai 
maximis  laboribus  periculi(^  (IiislalutemSC  incolumitatem  cetens  peperiiTent  i 
cStu  abfuilTe  ut  digna  fuis  uirtutibus  premia  reportaret  mt  quibus  latuti  fuifTec' 
a quibus  ornande  erant  abiisvt  (celerati  impii  ple  dlaretur.ltaq;  interdii  fa' 

cileadducorvt  opinor  ex  fortuna  borainibus  pendere  omna  8Cita  abeadnevie 
tute  res  maximas  cofici  8C  eande  cum  virtute  conium^a  nimiim  pofTe  at  Gne  for'/ 
tuna  virtotf  mbilvalerefed  eGe  nome  vacuu  inane necno  illoS  rapientiGlmos 
judicem  qui  ea  de  caofa  a re  p.  a negociis  animo  abbonrentes.  quo  tfpore  flore 

in  jisplurimu  poterantmagnoquodiiudicio  8<conGtio  contemptis  bonoribus  6^ 
magiftratibus  (e  in  otium  &Utudtnetj  co  eu  Ierunt  maluerut(^  remoti  ab  omni  coH 
eemptione  ciuili  obfcuri  8i  incogniti  viuerc  9 (e  fbrtune  comitttte  cuius  furentis 
impetu  bumana  opeGidinerefe  pofle  diffiderit . Hec  igitur  niG  exquiGtius 
Centur  poterunt  qaiba(Ha  vere  toctade  videri.  Veru  ego  cumacomuni  intedigen^ 
tia  a vulgi  opinione  abducere  amtnuSC  ad  veras  rationes  reaocareinffitutoGct 
talligo  ac  ludico  f ortunl  longe  virtute  inferiori  efle  nec  cum  ea  vUo  modo  cofereit 
dim  5^  banc  imperitorum  opinioni  abinbecillitatebaminii  deGdiac^proGcilaqui 
cuaiipdvirtucedeficiltGquidmterdurauipcudltiafaa  offenderint  culpa  omi^ 


inFortotiamrenciunt  eSqi  veluri  raagnfi  aliquod  5<  infeftum  nnm€  pcrborrelcuC 
quam  f]  perfera  virtute  forenecdtemneret^  pro  nibjio  ducerent  nei$  e^o  haedi 
co  in  rebus  bumanis  no  permaximu  in  vtrSqi  partem  mamentd  babere  fortunam 
verum  fi  qui  ita  virtute  le  armet  attj  infbruant  vt  poflit  aduerfa  ferre  c5ftanter:SC 
(ecuniis  moderate  vti  bis  profedlo  no  video  cur  aut  aduerfa  fortuna  metuedafic 
aut  fecunda  magnopere  expet^da.-que  fi  eius  fociam  fe  preffitentipreclare  fecum 
a^mrainul^dbi  laboranda  putabunt . Sm  minus  baut  tatr.Sa  mente  confilio^ 
defiftentifed  in  fe  tantam  at^f  (iia  utrtute  omnia  prefidia  Jocabunt. coaccriori 
ac  preieneiori  animo  ad  rem  gerfdamfcunbetJquo  minus  Cbi  externe  opisadeffe 
Cognofcent.Eftenim  virtus  eiufmodimttranquilis  5i  ad  voluntatem  nolfram  f!u 
entibus  rebus  languefcatafperis  vero5{  incomodisli  adbibetur  magna  eluceat. 
Mecueroid  magnopere  comouetifi  qui  clarinimi  vin  cuad  SpIifTimosdignitatis 
gradus  cuafifTentpoff  ea  cociderunc  nec  eum  que  fiiis  laboribus  confecutierSt  iba 
totn  retinere  potucrut.Namfiquisredle&di^entercdfidcretifaciIeperfpiciaC 
eos  omnes  mf  fatos  opinioe  cum  imperii  cupiditate  fIagarent:3C  cfi  quibus  pares  U 
bertate  eHedebebStuis  vi  fuperiores  efife  nitereturdebitas^  meritas  temerita 
eis  penasdediile.  Quod  fi  quibufHa  eiuGnodi  caflts  intmicoru  calumnia  incideruC 
cos  aute  cum  eque  tulififent  ad  pofbremu  efie  reflicutos.‘aut  cum  fradbo  animo  ob^ 
ied:oc^  fiorent^^  ob  Jeuitate  nature  fibi  ipfis  co  Aare  no  pofient  fed  delperation?  re 
mm  ad  bofbes  cofugifiet  iconfilii  inopia  non  fortuna  in  maxiraS  fe  ac  flios  clade  8C 
■gnominiS  coniecifle  eHecifiTe^  vt  obfcurata  priori  innocetia  pofferioribus  deficis 
iufbe  omnia  pati  putarentur  qui  quidS  nec  magni  viti  necfapietes  buiurmodi  fiinc 
Quid  eft  ent  fbu!ti9  qua  fi  t naui  fis  fminete  procella  abicere  gubernaculu  &i  te  con 
tempta  falute  fludbibus  obruendu  permittere.  Nam  acer  diligens  gubernator 
nibil  expauefeit  (ed  forti?  cotra  vim  tepefbatisinfiirgit;5C  fi  eum  qui  ceperat  cur 
(um  tenere  no  poteff  mutata  nauigaci£e-'qua  faeuttas  datur  in  portum  petuenite 
eltendit.  Vt  fi  perierit  no  negligitia  fua  perifie  fin  euaferint  no  forte  (ed  clfilio  e» 
Dafifie videatur.  Qoirapientlegregiu^ciulproponereCbiin  rep.decctfi  quid 
indigne  patiturnofeabiicere  fed  Fortune  tempori  cedere.-S( ad  aliam  oportuni 
tate  fe  luas  vires  re&ruare  quale  atbenis  Arifbide  Fmfle  accepimus  e nofbris 
Furium  Camillu  qui  $i  puffi ire  ciuiii  c^cefferut 8{ ea  oportuna res  cecidit  fafuti 
nodefaerut.Itai^  taliS  viroru  quoteidie  magis  gloria  claret<  A qaoruinfbitutisi 
bectumibi  aberrafTe viderisquinuflatuaculpafeditioibus&quafi  ffidlibus  ci 
aitatiseiecfbus  patrie  iniuriasita  tulifbivtinea  exilii  calamitate  Fortuna  tuam  in' 
daleree  omnes  conflantia  probaret Fapientia  miraretur.  Itai^  meritifllmo  comunf 
ciuifi  co'en{u  SC  votiaeate  fuma  cum  gloria  in  patrii  rcuocatus  per'picue  declara (ll 
Tibieiufmodi  caflim  nodelicfli  fiippliciufedilluflrlde  victutis  macerie  extitifiec 
Quevna  ex  omnibus  virtutibus  Xoemiflocli  defuit  ceteris  tamen  ita  excelluitvC 
cucflis  eum  grecie  duabus  anteferre  no  dubiel. Quare  fi  no  me  latet  ^ imprudl 
ter  agam  QUI  tibi  inbac  tanta  occupatione  vite  at^vrbis  meis  (criptis  obflrepere 
andelprefertim  cum  tibi  quoteidie  alficLeonardusaretinus  princeps  eloquentie 
bui?  ctatis  dec?  $C  ornametu  latfe  Iigne  Ambrofi?  albas  Nicola?  Nicoli?  Po^i? 
Carolus  Aretinusdodlifiimi  8i  eloquItifTimi  viri  qui  te  (Ius  (criptis  tenelt  quoru 
Termonibus  tue  affiduemulceltur  aures  decreui  taml  meoru  laborum  ac  vigiliarii 
tibi  aliquid  fpartiri  baud  nelcius  ad  {umoru  principu  colloquia  tenuifilmos  intere 
dum  bommesadmitti  (olere.  Fretus  igitur  tua  bumanitate  Tbemidoclis  rcsge> 
flas  a me  nuper  ex  Plutarcbo  t latinu  verfas  quod  preclare  mibi  vife  fune  atf^  imi 
tatioei  orimis  digne  ad  te  mitto  vt  ex  iis  G quid  ad  tau  vfiim  pertinebit  deligere 
pallis  Si  te  eu  vita  pietate  fimal  8i  feliatate  (uperade  leteris.  In  quo  fi  minus  tibi 


hteus  labdi*  gra  tus*crit  deVebis  tatne  casSi  TbetniAocIis  nomine  8C  Plutsrcbi  aa 
i^oritate  libenter  legere:  Iraij  vt  facias  te  orofi<ob!ecroSC  mcii  bec  probari 
abs  te  percepero  plura  ac  maiora  tuo  nomine  aggrefTum  elTe  profiteor  Vale 


Plutarcbi  Hifforiograpbi  greci  ‘De  vita  at$  geftia  Tbemiftoclis  Hiftoria  p La* 
ipum  Oratorem  in  Latinum  uradudla  Linguagium  Incipit 


t^EMlSTOCLI  INITIA  generis parfi  fkneglorio'' 
fii  fuere.  Patre  enim  ipilim  Naocle  baud  claro  quidem 
bomine  ex  populo  Pbreario  triba^  Leontide  ex  no  iu'' 
fba  matre  tiatum  perbibent  ea^  tresciam  genere  aSro> 
t tonum  Rucupatnrn:  Sedma^umgrecisvt  mibivere 

videor  dicere  TbemiftocJf  peperit  Pbanfas  aute  Tbc 
miftoclis  matrem  tradit  non  Tbreieiamied  caria  r.c^ 
abRoeanoied  Eutcrpceinomefuifrc.NcantbcsquO' 
gj  alicarnallum  carie  ciuitate  patriam  illj  aicribit. Quare  in  cinofargcscotribucn' 
ribusnotbis:idellautem extra  Vrbem  Herculisgimnafium  quodncisjqaidem 
Legitimus  extitiflct  ob  matri  que  mortalis  erat  perluaGt  ingenuis  quihilda  ado 
lelcitibus  vtindnofargesdelcenderat  at^  vna  fecum  vngerentur.  Quofatilovi' 
'detur  «otborum  aclegirimoru  dircrimen  callide  {uftulifle.  Quod  vero  licomedas 
gen’rispropniqaitate  attigerit. ex  eo  maxime  apparet  quod pblicteleftrifiideft 
initiandi  ideus  cp  erat  Kconv^dariS  comune  a barbans  ante  incenfum  ipfe  inlbaurS 
uit.Etpidfuris  illaftrauitiVcSimonidescradic  Adfeuc  etilpuervebemesadma 
'dum  animi  plenus  an^ipiritusfoifledicitur  foret  natura  prudens:€latoani> 
iTiorriagna  femper  atgj  eximia  ipedfabat. Nam  cu  eiadifcipulisprecipiedisquie' 
Ic  'te  ac  animum  relaxire  licebat  no  vt  reliqui  iblent  pueri . Ludis  inercie  Ce  de/ 
d^bat.Scd  excogitadis orationibus  quibufdacomponendisipanidue  verfabatur. 
Erat  aute  ee  vel  acculatioescuiufdlvef  pueroru  defenfiones  Vnde  SC  roagiftruni 
'eiils  dicere  fblitum  quadog; ferunt. NihI  equidem  teparuu  Opuer  led  certe  mag 
'num  aliquod  bonum  autmalufuturu  auguror.  Na  ad  ingenuas  difciplinas  illas  q 
ad  gratiam  5{  liberale  educationem  queruntur  per  difcendas  tardo  bebeti inge 
nio  fuit.  Quibus  aute  ad  prudentiaSi  remgeredam  informantur  fcominfi  mentes, 
eascotempfitmamfeftoat^jdefpexitvtqui  fapraetate  nature  bonitate  confide' 
ret.Exquoeffecilrameftvtcumpoderiori  tempore  iniis  difceptarioibus  quasli/ 
berales  di  vrbaiias  vocitant  irrideretur  ab  eruditis grauius  ati$  aiperius  le  defen 
'dere  cogeretur  cu  diceret  le  lira  canere  &pfalreriovti  nefeire  veru tame  ciuitati 
paruam  8<oblcuram  maximi  ac  clarilTimlreddidifle  Et  G enim  SteGmbrotusaf’ 
firmet  Tbemiftoclem  Anaxagoreaudiendi  ftudiolumfuilTeiSC  Meliflbquoijpbi 
■fico  operam  dedilTe  temporibus  tameerrauit.Contra  peri  clem  enim  sTbemiflode 
natu  multo  iunioreifamiosobGdentemjMelliGuspro  lamiis  imperator  pugnauit; 
cum  Anaxagora  autem  verlatuseft.  Magis  igitur  nineGpbilocadeidu  videtur  g 
Tbemiftoclem  Pbrearii  aadiroremfiiiirealTeueratiquineqjocator  fuit  ne<j  Pbifi 
'cus  led  eam  lapientia  qnam  vocant  re  autem  vera  bellicam  faculrate  Aquandam 
rerum  geredarumprudetiam  et  cognitione  profefPus  eftilblonislecSam  quadam 
iquaG  {ucccinonelecutusiqua  pofteriores  cum  ad  vim  iudiciariamadiunxilTetS^  a 
negociis  ad  vfum  dicendi oratioes que  traduxiflenc:  Sopbifte  babiti  8i  rucupari 
^»iE  Sed  ad  buc  cu  iam  rip,  gerere aggreflus  elTet  ferunt  Ic  contulille.In  jpGuS 


aatetnioaentotfs  primarius  natare  tantum  tnaneribas  aJiatusetoqaentie  vtto 
penitas  8i  erudi  bois  expers-  nec  (absiibi  conftare  nec  in  iifHem  fempnr  conGllerS 
Vifbs  efticum  natura  ipfa  in  agendo  magnas  in  vtranqi  partem  mutatioes  induce 
ret  '&‘  ad  deterius  fepeferrenrurivtipfum  in  pofterum  Fateri  non  puduit-afperos 
inquies  immites  pullos  in  optimos  equos  euadere  cum  idonea  fUis  difciplina  di 
inftitutto  adbibetur . In  quibuS  autem  aliqm  Angendo  diFTentiutta  patre  diu  repu 
diaeumelTe  SCvjluntariiJ  matris  interitum  ex  filii  ignoirinia  collatum  ea  $C  faKa 
Videntur  cocrarie  quo^  audloritates  allunt^Quibus  dicitur  pater  «iin  eu  a ca  « 
peFTendare  p.  deterreret  vetuftasitli  triremes  abiedFasin  litteredCcotemptaso' 
Renderccoluenequifieodemadoa  mulbtudine  populi  (ludtoG  bomines  cfi  inutt' 
{eS  fiint  tradlare tur. Celeriter aute  6i audadier viciis  eli rem  p.in  cenfiis  cupidta 
te  glorie  attigdTe  . Qut  ilatim  ab  initio  cu  venditare  Gbi  IFnderet  principatu^dtl 
rasinimicieiasfibi  pstentiii  S<principum  cmitatiscolIauit-Miximevero  Ariftia 
dem  LiGnacbiFiIiueontrariainrep-fenti^eemadaeHariumbabiut  EtS  videtor 
TbemiftocIiscdtenmuItasiuueRueinitiBmlbabuifTe.  Amabat  vter^  SteCltan 
tiam  genere  mufierS  fane  forma  preftantS  vt  Anfton  Pbilofbpbus  tradit.Exbae 
poftea  in  re  publica  perpetua  inter  eos  difcenGo  manCtquS^vite  ac  morum  difll/ 
tnilitudo  n6  parum  eam  auxiite  videtur.  Nam  Atiilodes  cum  vir  probus  foret  SC 
natura  mitis  fiCmSIuetusnec  ad  gratiam  aut  gloriam  inanem  rem  p.gereret-1^ 
fecuritati  ciaid  babita  boneftatis  8i  iuftitie  ratione  co{u!eret  cogebatur  cu  Tbemi 
(locle  qui  iludio  nouaru  rerum  populum  aHidue  cocitabat  in  certatnF  cotetionS^ 
descendere  eiufi^crefcent^poteatiamcobibere.  Dicitur  enim  ad<’oinUain3tu8  ad 
gloriamradeo  reru  maximarum  am bibone  bonons  cupidus  extibOe  vt  quo  Cempa 
re  (iiperatisf  maratbone  barbaris  miltiadisducis  gloria  celebrata  eftuuuemsad 
buc  ad  fe  rcdies  diutius  omnia  volutaret  animo  8i  nodlurnis  vigiliis  ind  ilgeret  cS 
fii  tcis  repudiatis  cdjiuiis  rogantibus  vero  admirantibu%  eius  vitemutationete'' 
f^ndcretiMiItiadisTropbeumGbiioninoaadimere.Cumigitarcereri  exilVima 
renc  a barbaris  in  Marathone  re  male  geIFa  bellum  (e  in  pofterum  {ulbulilTe  Tbe' 
milfotles  catnrem  maiori!  certaminum  initium  ducebat  elTe  ad  ea  que  obeuda 
gretia  vniuerfa  (e  can^  m paleftcam vnxit afTdne^  ciuitatem  exercuit  % !ongi(' 
Cme  fatura  pro(piciensCum^mose{retAtbeniennbu5  magnos  ex  argcnb  fodi' 
nis  prouecus  in  plebem  diuidere  {olus  in  popalu  adiens  {uacure  anler  eif  vt  ea  di* 
ujGo  tolleretur  ee  pecunie  tnremes  ad  bellum  eginenfe  parandas  at$  edif^ean' 
das  conf  'rrItur-Nam  id  in  primis  tota  greba  maximi!  maxime^  atrox  fuit  egea 
tei^  nauali  potentia  mare  qudda  tenuere  qua  re 'Tbemilloeles  cum  nodanum  aut 
perlas  formidandos  diceret  loge  enim  bi  aberant  tiec  magni!  de  te  metum  prelen  ' 
tesiniicerlt  TedireinegiScas  SCcotentiSiS  cimlaoportunitacS  nadlusad  paradas 
triremes  leuiter  eos  facile  impulGt.  Centum  enim  ex  illis  pecu-nis  triremes  eJf 

ficatepoft  cum  Kerxe  nauali  prelio  dimiearutex  hoc  paulatim  deducendo  ad  rS 
maritimi  duitatem  traduxit.  Vt  cum  pedeifribus  copiis  baud  pares  barbaris  fo' 
rent  mantimisviribuseoru  impetas  coerceret.  Iea:{i  ex  forbbusffrennaiGfmili-' 
tibus  di  qut  digni  gretia  imperio  putaretur  nauticos  bominesvC  inquit  Plato  8( 
m intuti )S iebe-di  miliuotis  occaiijne  ad reprebedenda reliquit  cii  diceret  Tbe/ 
milf  acIem  bida  8i  icutociuibus  {iiis  adempto:  AtbenienGum  populum  adntuta' 
rum  opera  di  remigum  traduxille.  Ha^  omnia  ui-iFamiltiadisrepugnlbs  audio 
titaee  di  fentecia  gelTit  vt  SteCmbrotus  alFirmit.Quod  G bisgeftisde  vera  acGn 
cera  gerende  rei  p. ratione  deflexit  albus  perlccacandu  Gt  iudibum  Quod  autem 
tj-n?re:ord  filas  ex  re  maritima  eoferuata  Gtquod^  AtbenienGiSbuitatedini 
tam  Fjndicus  disuerlam  triremes  vendicaru.it  cum  ilia  t&  Kerxesipfe  tellimoio 


iflepotcft.Integcoenimt&rrcftri  exeratanul!apcclii  offenfionc poft  illa  nauall 
cladem  in  fagatn  couerfus  eft<  qaippe  cui  minus  ad  deccrnendu  prclio  {uppetecet 
viresiac  mardoniS  magis  vtperfecutionemgrecocum  retardaret  ^vt  eos  fubige 
let  ;vt  mifci  quidem  videtur  dimifit.llli  vero  in  parandis  pecuniis  uudium  6<  dili/ 
gentiamulii  liBeralitatis  benificentie  laudibus  deprecantur.  Nam  munificum 
quidem  virum  8i  fplendidum  ad  ipfas  peregrinorum  SCbolpitum  inuitatiSes  fum' 
ptu  permaximo  aiunt  indigere  Alii  in  deteriorem  partem  parcitatis  at<$  exilitatis 
eomemoratione  traducat  .quippe  quem  ferunt. la  cibaria  Gbi  muneri  miffa  ven 
derecofaeffe.Cum  aute  Pbilide  nutritore equoru  dono poftulaflet equum lac  ille 
felargicurfineganetiminatuselbillelcdomumeius  coeinuo  ligneum  equum  fa' 
dfuruniiobicure  videlicet  per  enigmaminatusipropinquoru  criminaiS^  accufatio 
i)es  in  bominem  fe  cSieiifurum , At  Iplendoris  glorie  cupiditate  mortales  omnis 
exuperauitiqui  cum  iuuenisadbuc  elTetiSC  obrcurisidideur  Epiclem citbarilH 
qui  cum  colebatur  {ummoftudioabatbenienGbus  rogafle  vtapud  fe  artem  exer* 
ceretscupiensdomu  fiiam  a multis  queri  6C  frequentari*Et  Olmpiam  eum  veniC- 
fe  t cenarumq!  S<  tabernaculoru  apparatu  ac  cetero  luxa  magnificentiaq;  cfi  Cimo 
ne  certaret  inuidiam  in  le  grecorumS<oflenGonem  concitauit.  Illum  enim  natu  ia' 
morem  8C  ampIilTima  familia  natu  eas  res  omnis  decere  arbitrabantur.  Is  vero  vix 
dum  latis  notus  (ed  qui  videretur  minus  {iippetentibus  facultatibus  preterdig' 
nitatetn  efferreoftentatiois  ac  iaeSantie  lubiit  nomen.  Vicit  autem  cu  tragediis  t 
penderet  cum  magna  iam  {ludia  eius  certaminis  atq;  ambiciones  forent . Tabulam' 
quoq  fixit  in  q erat  fcriptfi  .Tbemillocles  Pbreanus  coru  prebuit.'  Pbrimens  do.» 
cuit*  Adimantus  perfuit  attamS  gratus  multitudini  fuit  tum  quod  in  iure  djcido 
coleruandoq  reru  contradaru  fide  tnftem  Sc  feueru  ludicem  fe  preberet  vc  fuit 
illud  in  Simonidem  ciue  qui  ab  eo  cum  Pretor  elTet  preter  equa  quida  pollulauit 
Namnstj  tu  inquit  bonus  Poeta  eilesG  modos  numeros  in  canedo  cot^neresng. 
^ipfe bonus  Pretorfi gratiScuiuf^Iegibns anteferre. Ac rurfus iu eudem  Si' 
monidS  cauillis  inuee^us  infanire  illu  dixit  cum  Cocintbios  obiurgaret  magnS  in' 
colentes  Vrbe  ipfe  (ui  {lamas  fingeret  g ita  afpeJla  effet  fcdo  ac  deformi  t Ad  po' 
ftremu  audlus  magnis  opiboSc  gratia  populari  exortis  inter  cu  Ariftid&j  fediti!’ 
oubis  celaro  lilu  exilio  ciuitateeiecitcfi  vero  iam  medidefeeiustminere  duita-'' 
ti  putaretur  latbenifiel^  de  iperatoreadidbelludeligedo  conGlid  iniilTentifetut 
reliquos  orancs  periculi  meta  pcullbs  manus  iperii  fponte  reculalTe  cpiciide  tantiS 
epbemidi  filiu  populari  bomine  8i  dicendi  facultate  5i  copia  pditu  ^d  [uxucio{3 
&i  nequaSiqueftui  pecuiariodebiturpeni  cupidine  inoafiCIe  Cuqid  iamcu  obtl 
tarus  luffragiis  omniu  putaret  Tbemiftocll  veriefineille  demadatofibi  iperior 
atbenienGum  res  euerterer  pecuniis  de  ambitioe  epiddem  deieciGle.  laudat  auti 
eius  illud  in  primis  quod  in  interpretem  dicitur  fecilTe  miCTisemmaregelegatis 
matis  8(  terre  imperiu  flagita tibus  Illu  publico  decreto  coptebefu  iuffic  itererni 
qdgreco^liguaad  barbaro^ nutu SCiperiiavterel  ell  etilpclaru illudi  arcbiniiS 
jrleiti  que  atbenieles  liberolcj  eius  8i  genus  omne  am^oritate  Tbemillocics  infa 
mn  notauerunt  quod  ex  medis  aurum  in  greciam  intuliflet.  Sed  id  omnium  maxi 
mum  atqi  illuAriflimu  quod  bello  tota  grecia  compolico  ciuitates  inter  fe  pace  ami 
ciciaq  coniunxilTetipcrruaGs  omnibus  bello impendente'idomefticas  Gmultatcs 
in  aliud elTe  tempus  differendas^ad  remconficiendam  Cbileum  Arcbademad 
iucoremdidtarbabuilTe.  Inito  autem  imperio  ilatimdues  agreflus  eilinnaucs 
compellere-'  fuaGtq  telidla  Vrbe  quam  longiffime  a greda  claiTibus  boftem  exdpe 
renei  cuius  {encentiemultisreclamltibus  intetnpe  vna  cum  Lacedemoniis  expedi 
taaes  eduxit  :vt  pro  tbefTitlia  dimicaret  quod  non  di  ad  medos  inclinare  videret 


Poftea  vero  % inde  re  infei^la  abierunt  ac  tcflalis  aegis  focietate  fecatis  boetiS 
tnediceamicitie  eoeagiooccupauit  magis  tamen  apud  Atbenienies  TbemiAocIis 
zd  re  maritimi  adborcatis  valuit  audoritas  Itac^  miflus  eft  in  Artbemi&u  tn  naut 
feus  eius  loci  anguibias  preGdiobabiturusquoin  loco  Euribiadi  grecis  maxime^ 
Lacedemanus  imperium  demandatibus:  AtbenienCbus  vero  quod  reliquos  fimiU 
Binnis  nauia  numero  anteirent  indignam  purltibus  aliis  concedere  TbemiHocles 
cognito  periculo  ipleimperiuHuribiadi  tradidit -'leniuit^  AtbenienGu  animos  af 
iirmans  G ad  bellum  ibreuos  fe  viros  olbenderetigrecoril  in  fe  Ibudia  di  voluntates 
mpofterumeSuerfurosede  Qui  vnareapparet  eu  vnum  omnium  maxime  au^a 
remlalutisgreeisextitiiieieHeciGTei^  vcatbenienresfortitudine  boftes.-manfiieto 
dine  aute  8i  facilitate  (ocios  vicilTe  videretur.  Sed  eum  iam  barbarorum  dafle  ie 
ad  apbetas  inferente  perterritus  multitudine  uauium  que  in  fronte  erant  ac  aliis 
ducentis  Gipra  (ciacbuGipcacircuannauigarenaciatisdecreuinet  intra  greeiefi^ 
nes  reduclis  copiis  in  peloponeCTumij  appulGs  terreflrS  exercitam  nauilms  vndi^ 
circumdare  quod  inexpugnabiles  regis  maritimas  vires  duceret  :eo  metu  ac  for' 
midine  permoti  euboi  ne  eos  defererctgreciat^  bolbi  proderent  inito  clamcum 
Tbemiftocle  colloquio  magna  ad  eu  pecuniaru  vimperpelagontcm  mittunt  qui 
bus  acceptis*  vt  icribit  Herodotus  cas  Euribiadi  tradidit  Exciuibus  vero  Gbi  ad 
aerlante  arcbicele  qui  in  Iaera  naui  Trierarchus  erat  deficienti buGj)  ad  nautarum 
liimptum  pecuniis  ad  reditum  properabat  in  eum  infenfbs.  lamante  ciues  magis 
TbemiibocIesconcitauir.Quareadcumimpetufacaocenamdirtpuitiea  iniuria  ^ 
moto  bomine  indigne  ferente  TbemiftocIcsillipanemS^carnemin  cilbaGim' 
nuGTo  argenti  talento  m cenam  miGt  iubens  eum  8i  in  prefen ti  cenare  8i  prima  lu' 
ce  triremium  curam  (ulcioerequod  G recufairet  facere  (e  cimbus  delaturum  quod 
argentum  ab  boibibus  miiTum  conditum  apud  febaberet  becex  pbanieLelbii  mo 
numentisaccepimus.  ^te  autem  tunc  in  i^s  anguibiis  adueriiis  barbaros  nauali 
bus  preliisgefba  {uncibaud  magnum  ad  vniuerla  judicium  feceruntifed  ipla  expe 
cientia  permaltum  grecis  profuere  qui  in  ipGs  periculis  edodbi  opera  didicerunt 
9 multitudine nauiam ne($  luxus  SCaparatus  Ggnorum fulgorem  nescia' 
mores  iaebabddo  ne<p  barbaricas  poeanes  quicuq!  formidoIoGim  babere  vires  for' 
tibus$(  periteaudaderi^prelium  ineuntibus.  Verum  iis  omnibus  contemptis  in 
ipla  corpora  inuadendum  efle  8i  cum  ipGs  confertis  manibus  decernenium  quam 
fentenriam  Pindarusin  ArtbemiGi  preliolecutus videtur cfi diceret 'Atbenien 
Gum  Iiberosmanifefbalibcrtatisfundamentaieciffe.Vincendienimmitium  fidu' 
tiaeft.ElbautS  ArcbemiGum  Euboiefiipra  Hefbieam  lictus  ad  Boream  verflim 
cui  oliconum gens c regioneoppoGta  eft.que  (iib pbiloCete quondam  fuit,  templd 
9 in  ea  baud  magnum  Artbemidis  proibee  nuncupate  6i  locus  circum  arboribus 
conGcuscoIuncqi  ibidem  ex  albo  lapide  ereclbe  .‘Iapis  autem  ipfe  manuatcncus  con 
tcadlo  croceo  colore  odorem  quoq;  exalat  croci  per  Gmile . In  earum  vna  elegifi  car' 
me  buioGnodi  erat  mciflim  In  numeros  aG  t populus  8i  ex  finibus  aiUos  Cecropida 
Ibboles  fudit  m bor  pelago . Acubi  medorum  bello  cecidere  coborces  Hec  pboebe 
ftatuitvu^o  ropbea  tibi.Extat  in  littorc  ingens  tumulus  atrum  ab  imo  pulue' 
rem  veluti  igni  adulbum  emittens  m quo  clalGs  reliquias  8i  cadauera  cremafle  vi' 
dentur . Igitur  vt  primum  de  cbermopbilard  pugna  nuntium  in  ar  tbemiGum  eft  al 
latumiLeonidam  oppreflum  Si  tcrreftri  tranGtum  Xerxera  efTe  potitus  in  grecia 
fe  receperunt.  atbenienGbus  in  excrema  agminis  parte  colbitutis  Si  ob  virtutf  Si 
rerum  gefbarum  gloriam  ad  preclara  omnia  obeunda  animo  (emper  paratis  Tbe' 
niJlocIes  vero  regione  nauibus  ambiens  :qua  intuebatur  dercenllim  aut  prefugiiJ 
boGibus  Giturum  grandibus  litteris  in  lapide  incidicialiis  forte  ibi  inoencis  aliis 


ah  eO  iuxta  naaalia  aat  quo  aqnatfi  appulfiiti  forent  coftitutis  ioni&us  per  fjttcraS 
itiandans^ve  C fieri  poiTetad  ferelicJlis  barbaris  progcnifores  fuos  concederent q 
periculum  pro  eorum  Iibcrtatefufcipcrent  aut  G nnnusid  facerent  barbaris  in  pre 
iio  cladi  ac  detrimento  forent  bis  fperabat  (e  aut  itnpulfurumioncsad  defc^one 
aut  turbationem  allaturum  ionibus  barbaro  in  iurpitionem  addudfis.  At  Kerxe  t 
Pbocidemdefuper  cu  exercitu  inuaden  te  pbocenGutrtj  Vrbis  incendio  deuaftan 
te  baud  reftitcrut  greci  nec  Atbenienfibus  quidem  rogantibus  in  boetiam  ^ acSi 
eo  agro  bofti  obmam  iere  vt  ipG  in  artbemiGum  mari  opere  tulerant . Cu  nemo  eo' 
rum  precibus  gratia  moueretur  ied  ad  peloponcfum  omnes  intenderent  animS 
8C  in  traiftbifiiam  copias  omnes  cogere  properaret  ab  altcroqs  mari  ad  alteru  mu/ 
rum  perducere  proditos  Atbenl^le58Cde^lltutosab  omnibus  iraGmuI  ac  nxdi' 
cia  cepit  (ed  cfi  minus  decreuiiTet  cum  tanta  vi  bominum  ac  multitudine  cofli^/ 
re  id  tantum  ad  prefens  necelTarium  erat  relidba  ciuitate  naues  confeendere  a qua 
re  vehementer  multitudinis  ammi  abhorrebant  quod  neqi  c^tineretur  cura  vicflo/ 
rie  neqideoru  immortalium  templis  patrumc^  monumentis  amiHis  Talutem  vHam 
foperefle  ducerent . Hic  igitur  Tbemiftocles  cu  populum  bumanis  cofiliis  in  fen/ 
tentiam  luam  traducere  pofle  diffideret  vtin  tragedia  attollens  maebinam  Ggnis 
diuinisprodigiis^S<  oraculis  IblidtarecepitGgnd  ex  dracone  nacfhis  qui  videtor 
illis  diebus  extemplo  euanuiHe-Sacerdotel^  vbi  fuenire  iniadbas  primitias  quas 
per  diem  ei  appoGierant  in  populu  nuntiarunt  rumore  a TbemiAocle  diffipato  de 
am  vrbemexcelTiffe  S<ad  mareleJIis  ducem  ptcbuifTe.  Oraculo  autem  ruriuspo 
pulum  mouere  aggreffiis  eH  ligneam  inquit  menia  nibil  aliud  Ggnificare  ^ naueS 
at^  idcirco  lalaminem  diuinam  no  timidam  necg  infelicem  adeo  nuncupari  vt  que 
ex  magno  grecorum  {iicceffii  cognomeninpollerum  effit  babi  tura  . Sed  cu  Tbe/ 
milfoclesfcntentia  valuiflet.  Decernit  vrbem  palfadique  tutefe  AtbenienGu  pre' 
erat  comendari  iuuentutem  vero  omnem  in  triremes  imponere  liberos  vero  8i  roa 
iuges  mancipiaq;  vt  facultas  effit  per  fe  quenqt  leraarc  comprobato  decreto  pluri  / 
mi  AtbenienGuin  parentes  8i  vxores  in  troe^cn?  exportarfit  perhumane  cxccpiS 
tibus  troejenis-  Decreuerfit  enim  vt  ii  publice  alerentur  duobus  obolis  Cngulo  e' 
largitis  puerif^facAa  potelfasvtvndecit<$  liberet  poma  acciperent  proiis  ma/ 
giftris merces  petfoluta  eft  huius  audbor  decreti  nicagorasfuiffi  traditur.  Cutn 
vero  publice  pecumc  Athemefes  deficeret  Icribit  Ariftotcles  ariopagi  Senatum 
cui^  munus  militie  obeunti  oblo  dragmis  traditis  caulam  complendi  triremes  vel 
potiffimam  fuiGTe.  at  didemus  boc  quoij  a Tbemiftocle  geftum  effi  alTeuerat.  De 
Icendentibuseniminpireum  Atbenieniibusait  expalladiogorgonis  vcrtici  amif 
fomelTeiTbemiftocIemveroperquirereacpertcrutari  omnia  Gmulantem  vim  ae 
genti  permaximam  inueniffi  in  ipGs  tbefauris  reconditam  quo  in  medium  prola/ 
to  naues  confeend^tes  abunde  viaticum  {uppetiffi:  Enauiganteaute  ciuitate  aliis’ 
milerabile  id  (pei^aculum  aliis  admiratioi  eorum  animi  magnitudo  fuit  eum  pa> 
rentes  quidem  a (e  dimittetibus  inflexofi^  fiie  ad  ludius*  Lachrimas  complexui^ 
illorum  preGantibus  in  infulam  dilcederent  mu!ci<$  ex  ciuibus  infirmis  vinbusaf 
fecSaij  lam  etate  relidi  digne  milcricordia  viderentur.  Erat  etiam  quedam  que 
rpedantesfledere  poffit  animi  dulcedo  ex  cicuribus  animStibus  cum  clamore  8C 
deGderio  adlittusvndi<5  cofluetibus  eoru  nutritoribus  naues  conlceadetibusiin 
quibus  memoratur  xantippi  periculis  patris  canis  quod  abeuntis  domini  deGderi 
omSClblitudinem  ferre  no  poffit  i mareacinGluiffinatado  trireme  affiquutus  in 
lalaminem  eGTe  delatus ibiqiexpirans  continuo  intereffi.  Quoin  loco  extac  ehan? 
bis  temporibus  canis  tumulum  voc^tfepulcrum  eius  fuiffi  [traditur.  lam  veroea- 
magna  Si  pclara  Themilloclis  vident  effi  q4  cu  fenGffit  ciues  arililde  deGderarei 


meto  foliatas  na  fe  o&  inm  in  tart»ri  anucitiam  daret  reH^  grecoram  eoetteret> 
Vi^is  enim  3 Themiflodefa^ioeanteinitiam  belli  copulfiis  in  decennale  exilid 
fuerat  decernit  tis  licere  q ad  tempus  exulailent  ab  exiliorediri  S<  c&  aliis  Cmul 
ciuibus  libere  dicere  ac  ientire  que  grecie  in  primis  cSducerent . Poftea  vero  9 
Euribiades  ob(i»rte  dignitati  claill  prepoGcus  Imperator  ad  periculu  ignauus  ^ 
timidus decreuitadifcinamclairem  reducere*qpeIopon££d  exercitus  terreflris 
coierat  contradixit  Tbenuftocle^uo  tempore  celebrata  illa  dixille  proditum  elb 
cum  enim  dixiilet  Euiibiades  O 'rbemiflocks  in  certaminibus  qui  in  tempeftiue 
afllu^ant  alapis  cedi  Iblentita  eft  inquit  Tfaemiftoclesled  neciiqaidelenmtot^ 
dinem  coronKtur  tum  eo  baculu  vt  cederet  attollente  cede  inquit  Tbcmiftocles  ve 
rum  audias bic  cios  manlbetudinl  Eunbiades  admiratus  dicendi  quod  vellet  po* 
teftatem  ferre  q cd  ad  priorem  oratione  le  reuocalTet  aiTurges  aliquis  bominem  1 
quit  cinitate  erbatd  non  redle  eos  qui  baber^t  ad  deferedas patrias  adhortari  itu 
Tbemiftocles  ad  deum  cduerla  oratione.  Nos  O bomo  inquit  nequiHime  domos  3t 
nisnia  reliquimus  indignum  elTe  dueStosinanimatord  caufa  feriiitutem  fubire  ci' 
uitatem  vero  nobis  ducenti  triremes  maximi  grecorum  ciuicatem  pteflat  que  nde 
tiobis  preGdio  alTune  falutem  per  eas  retinere  nolentibus.  Quid  G nos  ob  ignauia 
prodideritis  If  atim  (en  tiec  aliquis  ex  grecis  tantd  atbenienfes  liberam  ciui  tatem 
6^  agrum  baud  deteriorem  ^ amiferat  pofHdere  bec  loquente  TbemiGocIe  Euri 
biadem  ad  &redeutem  vehemens  fonnido  inceGicneeos  delererit  Atbenienfes 
at^difcederet.  Aderctricumautemabeorententiadifndente  nunc  etiam  nobis 
inquit  de  bello  eft  fermo  qui  inflar  Tbetbidum  gladium  quidem  babetis  cor  vero 
rullumgeritt8-‘Pradantquidamaud(ores:  Tbemiffocli  rebusex  (iipenori  nauis 
eabellat^  differenti  nofbul  vifam  ad  dexteram  nauium  partem  volata  delati  ma' 
loiniidiileqaoomrno  ineiusfentetiam  ierfit  omnes  decertatariijnauali  preHopa 
rabantur  fed  vbi  boGiuclaifisadpbalericum  delata  in  attieam  circum  flatiaoccu'' 
pauit  Iittora.fC  Rexipfecd  pedelfribus  copiis defcendit  ad  mare  exerota%om 
niscoa^isinvnuvinbus  apparait-'TbemiflacIis  ftatim  excidardt  monita  6<rut/ 
Ius  pcloponenfes  ad  ifcbinu  ^ec^re  ceperunt  G quis  aliter  fentiret  aut  diceret 
grauiter  ferre.  Decretd  e/b  igitur  ab  us  proxima  nodiedifcedere  gubernacoribuf 
cfi  imperata  nauigatio  bic  ftiemifloclesangi  vebemeter  animo  G greci  ab  anguftiif 
abdu^iS  preGdiis  per  duitates  diflolultur . Ita:^  inito  fecum  coGIio  quo  padlo  iot 
pedimStum  aliquod  moliretur  grecis  per  Gccind  nc^ociu  conficit.Fuit  antIGcci  * 
tiuscaptiuusqmdam  genere  perfaTbemiftocfi  in  primis  carus  que  liberis  peda« 
gegu  prefccerat.Hunc  ad  perlas  cfi  mandatismittic.VtTbemiftocIes  Atbenien' 
Gum  dux  regis  amicitia  patrie  libertati  preferens  primis  omomm  illi  nuciet  gre/ 
eos  ad  Fugam  inclinatos  elfe  proinde  admonet  ne  fugiedi  illis  ptebeat  facultatem 
fed  dum  eoscfifuGo  3i  trepidatio  babet  a terrelbribus  copiis  loge  feiuniflos  adotif 
SC  maritimis  vires  opprimat-' bec  Xerxes  vt  ab  amico  bomte  dnfla  accipiens  leti' 
ciacp  plenas  pofbremoid  nauifi  duribus  Ggnificauit abas  quide  complere  impe'’ 
rauit  ducentas  autfi  tranGtum  paHim  circuetes  claudere  inlulafi^  preGdio  alterna' 
re.ne  quisexboffibuspoGieeuadere. bec  Ariibodes  liGmacbi  nliusvt  prima  agi 
fenGc.-ad  'fbemiftoclis  tabemaeulfi  venit  S<  G illi  elfet  mfen  liis  ab  eo  vt  ante  dixi' 
tnusinexilium  pullos. Obuiam  prodeunti  TbemiibocG  conGlium  barbari  dedr' 
coitione  nauifi  aperit.  Ille  dC  virtutem  viri  5i  probitatem  iam  ante  perfpecSam  5^ 
cognitam  babens  Si  eius  cfi  prefentia  maxime  letatus  que  per  Cecinfi  egerat  eun' 
lAa  enarrlc  hortatur^ vtgrecos  oblurgldo  abfterreat  Ibudeati^ vna  fecfi  efficere 
Vt  in  a^ulbiis  prelium  cfilbratur  Arilbodes  igitur  laudato  Tbemilbode  alios  ia/ 
ees  Triecaebas  adteosadprelii  excitare  at^mceadere  coesbatar  ,iMoo  da  &de 


aifiibintiBas  iflis  ecce  vm  tettedia  triremis  tranffugaquam  panctiag  nonarcbuS 
babebitcircaitiois  nuntia  intcrucnit.  Quare  iraCmuI8<  necceflitasgrccosadpe 
rimum  im3u'it  prima  autc  luce  in  locum  editum  Xerxes  cofcendens  defp'cicbat 
grecorumclalTem  at^  omnem  prcIii  apparatum  vt  PHanodemusauciloreft.rupra 
Heracleu -n  que  m fala  ab  attica  angufto  freto  difiugitur  V c vero  acedodarus in 
finibus  Megarenfes  agri  in  loca  que  cornea  vocant  curru  aureo  coftituto  fcribifij 
per  multis  adbibitis  8C  negocio  illis  dato  que  in  prclio  gererentur  fingula  confcri^ 
berefAt  Tbemiftocli  ad  pretona  nauera  boflias  macianti  tres  eximia  forma  cap 
tiui  adolefcentes  predudi  fiint  vcfte  autc  (plendida  5C  auro  inlignes  u fandanes  re 
gis  fororisSC  Au  tara  ti  filii  dicebantur  efle  quos  eupbrantidcs  vates  intuitus  vbi 
magna  84  clara  e facris  f fama  rrfulfit  84  fimul  Ibarnutus  ad  dextera  fignum  dedit 
Tbemtftocle  manu  apprehendens  iuflit  eum  adulefcentes  primitias  54  notis  nucu 
patis  omeftie  Dionifio  immolare  lic  (afutem  cu  vidoria  grecis  fore  Obftupefcctite 
autem  Tbemiltode  refpolum  magnu  atqj  horrendum  vt  in  magnis  certaminibus 
ac  rebus  perditis  euenirclblct  ex  improuifis  ac  repetims  magna^  confultus  84  co' 
gitatis  ad  Ipem  falutis  ere:la  multitudo  vna  (imul  voce  deum  fuocauitcaptiuol^ 
ad  aram  conftitutos  vatis  iufTu  facrificifi  peregerunt-  Hecpbanias  Lefbius  vir  in 
Pbi’o^opbii  claras  nec  in  biftociaru  manumetis  rudis  aut  imperitis  litteris  prodi 
dit.Djnimeroaute  barbaricarum nauiu  Efcbilus poeta  vtlcicns  atqi  affirmans 
in  tragedia  perfis  (cribit  bis  verfibus  Xerxi  54enim  noui  mille  fuere  rates.  Atgi  fu 
ganauespeeffarent  celeri  aliis. Septe  ducente  fic  fama  frequens  tenet.  Atticarfi 
vero  nuuid  que  centum  84  o^uaginta  erat  numero  (ingula  decem  54  odo  ex  tabu' 
latispugnatesbabuit  quorum  fagittariquatuor  reliqui  grauis  armature  miltes. 
Videtur  autem  TbemiffocleshaaddateriuSoccafianene  temporis  noffe  ae^ob' 
fccuifra;%  locum  n:  ante  triremes  aduirlis  pronis  opponeret  birbiricis  ^tempuf 
adeffecfi!!  tum  perfreta  fecudam  i/enrum  84  Hurlam  impellere  qili  grecasquad 
dem-ffjresbumdiorelm  foret  nibil  leG:  in  barbaras  vero  in  "urgentes  pippibus  64 
tabulatis  aftisSibonultjs  incidens dfi  inferentur  au»ri:ic84  grecis nambus  latera 
prebuitiTbemiftocIis  iufTu  ve  prad’tis  ducis  celeriter  ingruccibus  84  Gmu!  quod 
aduerfus  illum ariamenes  Xerxis  Mmarcbusinua'era'r  qui  cu  nauem  magna  ba/ 
beret  veluti  e manibus  fagitcistelifij  infeffibjtvir  forcis  84  fter  regis  fratres^ 
bitate  maximeiuftitiatj  infignis.Hunc  igitur  amenias  decelenGs  84  Solides  pedi 
enDs  vna  ic  mfereees  vt  naucs  in  le  iticideruc  a diuerCs  pronis  cateni!^  iniedisbe 
Ierunt  illum  flie  triremii  iroimnente  Gibeuntes  ac  lanceis  inlantes  in  pontum  de' 
turbant  CUIUS  corpus  iaditum  fludibus  dignofeens  ArtbemiGi  ad  Xerxem  de/ 
tulit. 'In  eius  modi  fortuii  pugne  flamma  magno  lumine  abeleuGneilluxineferfit 
Ibnitum  quoij  84  vocem  toto  TbtiaGo  agto  ad  m irc  vicj  exauditi  elle  v t ex  bonri' 
bus  multis  mifticum  laccbum  educentibus.  Ex  multitudine  vero  vocum  referri  a 
terra  paulatim  gemita  84  in  triremes  decidere  vifum  Alii  ymagines  84  Gmufachra 
affirmant  ab  egina  apparuifTearmatord  hominum  manus  pro  grecis  nambus  at/’ 
tollentium  quos  Eacidas  effe  coiecerat  a quibus  ante  pue-aS  precibus  84  votis  im' 
plorarant  opem.  Primus  igitur  Licomedes  AtbenieGs  Trierarcbus  nauem  capit 
cuius  Ggnu  fidum  ex  erepoftea  Laurigero  Apollini  cofecrauit  Alii  vero  barbarif 
multitudine  pares  eos  quod  parti  nauium  in  angulfiam  fe  inferrent  84  in  le  inuici 
incurfarent  velperi  cit  v%  ad  id  tepus  reftitiffjn  t in  fugam  compuferu  t vt  Simo' 
nides  Qradiditpuicberrima ac cebberrimx parta  vidoria  qua  nutlu  maritimum  da 
rius  opus  ne^  a grecis  vn^  nei:^  a barbaris  geffum  memoratur  fortitudine  quidc 
comuaiaeoromptitudinepugnantiiifed  confilio  prudentia^  Tbemiftociis.  Poft 
preliuin  Xerxes  re  nialegeffaadbuc  animno  plurimum  m^itatus  agreiTus  e-f 


pedfilres  copias  i fafaitiinc  contra  gcccos traducere  !prccJu(oa%eritus  tranGtu: 
qui  medii  inter  atticam  8i  indiTam  erat  Sed  Tbemiftocles  Ariftidis  tertSdi  gra/ 
cia  fecum  romunicauie  Aatui^e  fe dedudlis  jn  berefpotura  nauibus  potem  foluere 
vt  inqaiens  in  Europa  AGam  capiamus  Quod  cum  improbaret  Ariftides  diceret 
^nunequidem  cum  barbaro  luxuria  defluenti  coferuimusprelium  quod  £ in  grec 
tia  occluferimas  bomine  tot  viribus  Eretum  5C  metuperiCuli  m neceUitatem  com' 
pulflim  baud  vitra  fub  tabernaculo  aureo  fedens  ociofiim  fe  pugne  fpeilatore  pre' 
fcebit  led  audebit  omnia  6C  ob  periculu  omnibus  prefto  fc  offerens  que  flapfa  co-^ 
temptacp  funt corrige t ate^  emedabit  5C omnino  de  {umma  rcru  fanjus cofilium  ca 
peret.  No  Igitur  nobis  biepos  O Tbemiffocles  euertedus  ell  fed  alio  £ fieri pof 
fetconffrudlo  bomoex  Europa  celeriter  exigedus.Si  ergobec  tibi  inquit  Tbe' 
tmftocles  videntur  c^ducere.Iam  itiud  nobis  omnibus  cogitadum  eft  acprouideu 
dumvt  grecia^  celerrime  difeebat.  Itaq^  eo  probato  conGIioper  aracemex  re/ 
gis  Eunuccbis  inter  captiuos  inuentum  regi  nuutiat  grecos  parta  mari  vidloria  tn 
fcellerpotum  qua  iun<!fus'£rat  nauigare  ponteq:  foluere  dccicuifieproindeTbemi 
Efocles  de  regis  falute  Iblicitus  ad  mare  ffatim  maturare  admouet  ac  tranlire  quo 
sdiple  (bcioru  perlecutionem  moraretur. His  auditis  barbarus  ac  Gmul  metu  cor/ 
reptus  cotinuo  ad  difcefluin  properauit'  Ac  Tbemiftoclis  Anftidilqi  prudetia  in 
cnardanio  maxime  manifeffa  fuit  ,£  quidS  cum  parua  parte  ex  Xerxis  copiisinita 
prelio  de  rebus  omnibus  inditerimevenerut.  Quo  prelio  ex  ciuiraribus  Eginctas 
potitos  pugnadi  laude  a^irmac  berodotus  Ac  Tbemiffocfi  Sc£  ob  metu  inuidie 
tecufanti  primas  partes  detulerunt  omnes.  Cum  in  Ifcbinum  fe  recepiflen  t princi  / 
pes  lato  ab  ara  {uffragio  fc  qui%  virtute  primfi  fecundum  vero  Tbemifbociem  cl 
fu?runt ' Lacedemonu  quoiji  (partS  eum  deducentes  Hunbiadi  premiS  fottitu^s 
dederunt  laurei  fapientic  autem  Tbemiffocli  eurne^  eximio  totius  vrbis  curru  da 
narunt  Sifparta  abeuntem  Tncente  naues  a {partiatis  miffeviig  ad  montes  confe 
cutefunt.Dicitur  otimpieinftanri  celebritate  efieo  profedlasTbemiftocIcs  in  fta 
dium  procefTifTetcotemptis  certaminibus  omnes  oculis  iniHumene  conuerlbsiin 
eoi^rpeifbandodiem  totfi  confiimpGfG  ^ eum  cum  plaudi  5^  admiratioe  offidifte 
peregrinis  8i  aduenis  Quare  ipTe  fetus  ad  amicos  dixif^  tum  dioru  laborum  quos 
pro  grecia  fufeepiflet  frudtu  fe  amplifTmiom  reportareper  magna  enim  illi  bono/ 
tris  cupido  natura  inGta  erat  G ex  iis  que  dc  illo  monumetis  littcrard  produntur 
coiecHate  licet.  Ciafn  enim  proFedfusne^priuatum  nei^ publice  vllumc^iit  mu 
nus  fedqueinffabant  in  eam  diem  qua  nauigaturus  erat  omnia  diffulit-  Vt  Gmul 
tnulta  coficiens  5i  varios  ad  colloquia  admittens  bomines  plurimum  opibus*£i  po 
tentia  preflare  putaretur. Cum  ad  interfeAoru  cadauera  ad  mare  vifendi  acceffif 
fet  vt  armillas  palTim  torques  abiedbos  afpexit  preteries  ipfe  amico  q cu  feque' 
batur  collige  tibi  inquit  tu  enim  nequa^TbemiftocIes  es  Ad  antipbanem  formo 
fumolim  adolelcentemqui edante fuperbe admodum fCfa/Eidiofe  accepiifet fcd 
tunc  ob  eius  gloriam  obferuare  o adolefcens  dixit  o dolefeens  Iero  tande  vei^  am/ 
bu  vna  ad  lanitatem  reuertimus  Dicere  etiam  (blitum  ferunt  fe  neq:  bororibtxsab 
atbenie£busafncinei$  apud  eos  in  adrairatioeeGTefcd  procella  vexatos  imminlte 
pericula  ad  (e  veluti  platanum  fubterfugere  reddita  autem  ferenitate  eueliere  at^ 
deiecere.Seripbio  cuidam  in  iurgio  relpodit  cix  ille  dixifTet  no  eum  fua  (ed  patrie 
gloria  Iplendorem  affecutum  vera  inquit  Hercule  narras.  Verutam!  nec  G ego  Si 
ripbius  nobilis  nec  tuG  atbenie£s  edes  clarus  vn^  fuiffes.alie  quodam  ex  ducibo 
quod  aliquod  in  re  p.  beneficucontuliffevideretar  elatofCpro  Tbetnilfocleleef 
ferente  quod  fuas  cd  Tbemiftoclis  rebus  gcftis  conferendas  efte  diceret  refpon' 
4u  oparofixo)  poftridie  diem  cum  fefta  aliquando  certaiTe  dicentem  fe  negociis  ac 


latontusFCfmaximis  refec^amefliiJin iI!o  acccroparatisrftusomncs  peroc-fl 
frucccntur.Ad  becfeftumrefpotidifle  vera  loquensfcdnjficgofuiflcm  tu  run^ 
extitiHes-Ica  fi  tam  ipre  a vobis  a&fuifiem  vbi  nunc  vas  omnes  cfTctis  Filium  aut 
quod matrisdelitie  foret ob  idinfeipfc&Ifevrbane^  iocatus inquit  plurimiS 
illa  pocetiagricis  omnibus  antecellere.  Na  grccis  Atbeniefes  AtbenicGbusipfus 
ipfi  vero  illius  matre  matri  vero  filiu  imperare.  Cumveroinomniboprecipuufibi 
quoddi  vendicarecuperet-agrucj  venalem  pericriberet  p preconenunari  iu{TIc^ 
bum  illiefle  vicinam  ex  iis  qui  filiam  in  vxorem  petebant  frugi  ac  modeftuman'* 
tepolaitlocuplctiinquiensle  virum  pecuniis  indigente  magif^  fine  vito  pccuni 
as  querere.  Atq;  in  ipGs  que  apopbcbegmata  illi  vocat  falfis  videlicet  Si  dicacibus 
eiuimodi  fuilTe  memoratur.  FuGs  igitur  fugatifcij  barbaris  oportunitate  nadfus  in 
(baurande  vrbi  ac  maro  circudande  animu  ftatim  deiecit  cum  antea  ne  impediret 
pecuniisvt  Tbeopompius  tradit  cum  epboris  tranrtgilTecvt  autem  pluriraifen' 
tire  videntur  dolo  fretus  Gmulata  legatioe  {joartam  profeclbus  efl:  Cunij  quererc'* 
tur  rpartiate  oopidum ab iUis  muro  circddari  acculante  PoIi.’rcbo  ab  eginctis  ea 
deinduftciamilTjinficiasiuit  jubens  certos  bomines  Atb^nas  Culcita  tii  mitti  vt 
Si  tempus  vna  ex  ea  cunEflittoneadiicerecoperi  facundo  SCiiqni  mlffi  efientpro 
fe  obfides  fiib  i-ire  AtbemenGum  forentmec  eum  fefellit  opimo  Rs  enim  cognita.' 
vt  erat  Lacedemonii  nulla  eu  iniuria  affecerant  fed  dilTimula  ta  ira  in-olume  dimi 
(erunt.  Ex  eo  tempore  piteum  quod  pcrfpexiffct  eius  loci  ingenium  & oportuni  y 
tateedificarecepctit=at(}aio  ad  rem  maritima  ciuitatSdilponuriatq:  accorajda> 
ttiticotrariamquodamodo  veteribus  AtbcnienGu  regibus  regende  ciui tatis  ratia 
nem  lecatusJUi  enimivt  fertur:  cum  in  eovebementer  elaborafletvt  emes  a maa 
ri  abdaccrentiafTucfacerenti^  obmiffa  nauigatione  arbonbas  regionem  conlctcre 
fabule  locum  dcdorfitineptumna  de  agro  cum  pallide  difceptante  cam  illa  oleam 
o^endifletiadicibusabeaenelupsratu.Tbemiffodes  autem' nove  Ariftopbanes 
Comicus  ait. -ad  urbe  Pireum  adiunxit.ledad  Pireum  vrbemS^  ad  mare  terram 
apcauitqueres  populi  opes  cotra  nobilitate  anxit ’um-ji  luiimqico-timitia  com 
pleuit  ad  nautas  r-jmiges  gubernatorf^  trafl  itis  vitibus  idcirco  3'i'piCa  quoi 
in  pace  Gtu  efb  ad  mare  fpe^abat  quod  poff  trigfta  titranni  ad  terra  ro-ricrteruc 
rati  ex  maritimo  imperio  populare  potencii  coaOari  agro  aurem  mtetos  bommes 
paucoru  imperiominusleinfenfosbabituros.At  Tbemiffoclesad  naueicaitt  mari 
timSqi  potentia  matus  quidam  excogitauitpolbea  enim  ^ Xerxe  abeuntempega 
(as  biemandi  gratia  grecou  claflis  Gibdiicba  eft:  Atbenienfibus  rotione  vocatis  irt 
quitle  babercconfiliureip.falutareledid  Iciri  no  opusefle  lubentibus  aut  Atfee 
nieCbus  cu  Ariftide  tantu  comunicarj  ac  fi  ille  probaret  negociu  cofici-  DatoigiS 
illi  in  cofilium  Ariibide  butcTbemiffocIesexcogitaffele  inquit  greco^clafferainc 
cend’re  quod  ille  cuaudiilet  in  cotione  magna  expeclfatioe  venit  dixit^earequ^ 
Tbemiftoclesdicerctnullafibi  ne®  vtiliorenecp  ini  artiorem  videri.  Qgiro  Attse' 
nienCes  iulTerunt  Tbemiftocle  ab  inceptodeGfterc  .Cd^  Ampbiirtioicjs  conuenti' 
busLicedemjnii  niteretur  ciuitates  5 cfi  medolbrietateinierateocofilio^bibe 
reveritus iMe tbelTifis 8i Argiuisae  Tbebanis eiedlis ad  lacedemoios  delatas fuf 
fragiis  reseora  arbitrio  gereret  patrociniu  ciuieaeum  fiilcepit-'  Pilagorarumque 
meres  imutauit  cd  docuifTet  triginta  Si  vna  fuilTe  ciuitates  earuip  plurimis  tenii 
es  que  medico  ballo  coIjoiraffent.Proindeindignueffe  reliqua  grecia  a Pederis  (b 
eietate  ad  duas  vF  tres  mauas  cinitates  coGliu  deferre.  Ex  boc  igi^  maxfe  lacede 
moiosofienlbsbabuitidcircobonoriboprctulerunc  Cimonemeumqiin  re  p.Tbe 
m rt  icli  adueriarium  excitarunt  premebatur  8i  iam  per  id  temporis  inuidia  Ibcio' 
ta.m  .quod  lis  in.lilas  obies  nauibo  ab  iispeeunias  coegiffet  vt  certat  ex  lis  q fcribil 


Herodotus  apad  anJrum  ffi  argenti  peteret  dicfja  ab  eo  di  auJita . Duos  enim  jn 
quit  a j vos  ago  deos  vim  ac  iuaCone.  At  ii  contra  duos  apud  /equoqiper  magnos 
deos  refpoderunt  paupertatem  ac  impofnbilitatf^autqojbus  probiberi  Te  tUi 
pecutijasdareTbeirocreon  vero  rbodius  poeta  quoda  carmine  rTbcmiftocicgra 
arcrSC  vehementer  tnuee^us  ait  illum  pecuniis  adducflum  alios  quidS  exules  re' 
ducere  ic  vero  hotpitem  S^amicu  contemnere.  Eft  autem  carm^  fcuiofmodi.Si  tu 
paulaniam  xantippum- LeutichidS^  Laudesiariftides  merito  quem  (aera  tulerut 
Moenia  cecropidum  nobis  laudetur  vbic^  Latone  quonia  fadlos  themilbocles  bo' 
f^is. Improbus  ac  mendax  iniulbis  proditor  idEHoiioidiqui  iura  (acri  cotemlit 
amens  Labium  vilis  pretii  dulcedine  captus  Timocreonta  lares  vetuit  remeafle 
paternas  At  tribus  acceptis  argen  impune  talentis.  Aduocat  bos  illos  patina  de-> 
turbat inque  Et coduclla Ifcbine quef^ fecifle taberna. Holpitibufc^ (uisgelidas 
apponere  carnes  Aufus  ridicule. ii  poOtisepulItur  £<ip(um  inde  borS  votis  nulla 
{iipercfleprecati^Malto  5Cil  precarius  ac  petu'atiaspoft  eius  fugam  ac  dairna' 
tioeminTbemiftoclis  vitJinuaGt  Timoercon  edito  carmine  cwuscftinitifi  Mu 
fa  boc  grauigcnfi  carmen  vulgato  per  ora.  Vt  decet  8i pbas  e(f . Dirifur  aut  n edi 
ce  Timocreon  amidtie  inuidia  a Tbemiltocle  co{(aca  dampnatic  e ir  exilium  efTe 
copullus.  Vbi  igitur  eandem  Tbemiftocles  inEmiI  {Iibiit  bcc  in  illum  toiecie  .IS 
vero  ciuibusobinuidiS  at^  obtredlitioem  ad  eius  calumniam  inclinatibus  coadt^ 
eft  paulo grauius  agere  eiufe^ rebus  gcftisJepius  cSmeraoratis  in  rofione  if  fis  p' 
lentibus  inuidisatqtobtredlatoribusdicere.Quid  vos  beneficia  eiufdein  vss  fepC 
locata  faftidiunt.Oftenditaute  vebementer  multitudinis  animos  cumdianetens 
pium  dedicauit  quS:  Ariftobulam  ideft  optime  co  {utentem  appellamt  vt  qui  opfei 
me  ciui  tatis  grecorum  (aluticonfiiluilTet.  Secus  autem  domS  in  melita  templum 
edificauit  quo  nunc  populi  corpora  morte  damnatorS  proiiciunt  veftes  quo^  8i  la 
queos  eoru  qui  {ufpendio  mterierCt  eodS  eHerant.  Fuit  in  Ariftobule  t^plo  Tbe' 
miftoclis  fignum.Id^ad  noftram  vf<5  permSfit  etatemiac  videtur  no  animo  tantd 
verumetiam  ore  ipfb  ac  vultu  Heroicas  exftitifie.  Teftularu  igitur  illum  fuffra^ 
giiseciuitateeiecerdteiufqi  dignitatSac  nimias  opes  deprefterunt  vtfbiiti  erant 
facere  in  omnes  quoru  potentiS  grauem  Si  minime  ferendam  putarent  S<  popula 
rem  equabitiratemfnfiirSqi excedente.  Nec  eni  eiurmcdi exilium  animi  aduerfia 
eratfed  Icnitio  leuatio^inuidie^q  claros  viros  Si  depreftbs  (emperSi  ^crditaioa 
efie  cupit  Si  in  buiurmodi  ignominiS  veluti  Hatu  quodam  odium  omne  Si  acerbi ' 
tatem  cotendit  Exadlo  igitur  vrbe  Tbemiftocle  Si  argis  morS  trabcnteiPaulamc 
conOietudo  Si  comertiumraduerfariiseiusaccafandi  occafionS  prebnit  Si  e Leo' 
bote  Alemeonis  filio  tribu  a graulctbe  proditiois  eft  accu^atusaccufatioi  fauenti' 
bus  fparttatis  Paufanias  i^tur  eft  proditior  em  inftrueret  ab  initio  celauit  Tbemi 
ftocIemSin  intereos  amicitia  efiTet.Vtaute  vidit  ) ommS duitate  eircftiini Si  exi 
Imm  (iium  inique  ferentS  in  (pem  venit  pofte  homine  ad  eius  co£!ii(bcietatem  co' 
pellere. Itatj!  regis  litteras  illi  aperuit  eftqi  in  grecos  vt  improbos  ac  ne^  1 otrines 
concitare  conatus  eft.llle  repudiatis  Paulanie  precibus  participem  (e  (celeris  eius 
fieri  negauit.  Verum  ea  cofilia  occulta  perpetuo  habuit  nec  proditioem  indicauit 
iiiie  eum  defitum  in  opinatus  fiue  alter  deprehendi  pofTe  qui  nuUa  ratione  adres 
acieo  dubias  Si  incertas  raperetur.  Sic  igitur  Pauftnia  capitis  damnato:  epiftole 
queiam  bicde  rebus  adimentieinfufpitioneThemiftockm  adduxerunt:  Lacede 
monus  infamiS  diftipantibus  eiul^  nomen  inuidi  detulerut  cum  iis  ab  efTet  Si  pri 
ora  crin-madepcari  per  htteras  niteretur  Cum  enim  aduerlarii  in  eum  calumniS 
coniecilTct  fcriplitciui  bus  le  quidem  dominSdi  aliis  fortafte  gratia  (miicndi  vero 
nui^rc  adduci  pocuillevt  (e  iplu  gretiS^  vtuuerlam  barbaris  at^  hoftibo  ,pderet 


Attamen  populas  detaMmtn  irfipu^fi.fcomjnts  certos  ad  eutirt  ccHprffcendenduia 
mifit-vt  in  iudiciuaclduc!lusgrecorum(ententiis  damnaretur.  Quibus  precogni' 
tisThcmiftocUstranfmiGt  cerciramrqueciuitasfibi  beneficio  deuirrta  erat. At 
bitet  enim  cercircis&corintbiscotrouerfjarfi  da  tus  (bjauit  inimicitias;  cum  vigi 
ti  talentis  nmlrtafTecorintbiosJiuflifletqi  Leucadem  comunem  vtn(<^  Colonil  m 
mediu  ponere  .Inde  in  co  Unentera  fuga  profebbus  Atbeni?fibus  ac  Lacedcmoniis 
perfequetibus  conicciC  ie  in  fpes  dubias  S<  incertasiad  admetum  molIoiToruni  re' 
gem  fe  coferens  qui  cu  ab  Atbcniefibus  quidam  pctiflet  :a  TbemiftocJe  cum  in  re 
p.  floreret  irnCuS  vebementer  bomini  femper  offenliis  fuitJpucabatcpiniurias  fi  af 
lequi  poflj  baud  dubie  perfecutu  jre . In  ea  aute  fuga  8i  perfequutioe  ciuile  magis 
6<rccenteinuidiam^  vetere  rcgisiram  metucsJbuicfecredidit  fupplicemtj ad 
meto  prebuit  proprium  quendam  regionis  morem  (ecutus.  Arrepto  enim  admetf 
paruulo  filiocu  cofem  .'acranu-^  (utra  colebatur  religione  Te  coierit-' quod  fupplt 
candi  genus  maximu  ac  ferine  folum  nun^  repudianda  moIolTiopinabStur.  Sunt 
igitur  quidam  qui  affirment  pbtibiam  regis  VxorebocTbemiftocIi  fubiecifleSC 
cum  eoin  facrariumperduxiflefilm.  AliiabadmetobocipfiimcdocSum  Tbemi/ 
ftoclem ferunt vtexpofcetibus  Atbcniefibus  Laccdcmoniis  fe  excufaret S<n8 
fuppficededcrct  religione  diceret  impcdirijllluc  aute  ad  ipfum  vxotemSi  liberos 
clam  Atbenis  Epicrates  Acbaraeus  miGt  qu£  buius  gratia  poffca  Cimom  in  iudi 
ciumaccerGtd  capitis  damnauitJVt  SteGmbrotus  affirmat  ficnclcio  quo  padlobo 
rum  oblitus  ant  oblitu  Tbcmiftoclem  facies  in  Scilia  ait  delatum  elle  di  ab  yeroe 
tirannoin  matrimomu  filiam  contendiffe  pollicitum  Gbi  mditionc  grecosfubatSu' 
rum  recufanfe  vero  Hierone  in  Afia  nauigaffe  bec  paru  confc  n tanea  videntur  efft 
Tradit  enim  Tbcopbraftusin  libris  quos  de  regno  infcripGt.rum  'qns  ad  certa 
mcn  m Obmpiam  Hicron  miGflet  tabernaculu;^  m^nificetiffirr»  jnftrutbam  fta 
tuifTetiTbcmiftoclemaduocata  cdtionegrceisfiiaGlte  tabernacula  tiranm  diripie 
dum  efTecqaofii  certamine  ptobibfios.At  Tucidides  addic  ipfum  cs  pbidna  ad 
a’cerum  mare  omnibusignotfi  nauticis delcendiffe  quoad  boneriria  nauequa  ve^ 
bebatur  in  naxid  veto  delata  que  tfiobGdioneab  Atbcniefibus  premebatur  ^ loco 
metu  perterritu  domino  nauis  fe  ac  gubernatori  aparuit  ac  parcim  precibus  8i  ob 
(ecracioinem  parcim  imitando  falfo  \k  illos  atbenieGbus  delatura  quod  non  impra' 
dentes  (ed  corrupti  pecuniis  iplum  excepifTent  coegit  eos  preteruediosinfulam  id 
aGam  nauigare*Exeius  aute  bonis  permulta  c'am  per  amicos  exportata  m aGam 
fecum  detulit.  Que  vero  prolata  in  mediu  ac  publicata  Gmt  Theopompus  centum 
talenta  Tbeopbraftus  o^uaginta  numero  fmfle  perbibet  cu  minus  tribus  talStis 
babaiffec  in  bonis  priufquam  cep.attigifTetcu  vero  in  cymam  profedlus  a multis 
fe  capiendi  gratia  niaxira-;(5ab  Ergotele  8<  Pitbodors  obfcruari  fenGt  erat  enim 
venatio  maxtequeffuoraiisquinulluqueffusafe  genus  alienu  putant  propoGtiS 
ducentis  per  precone  a rege  taletis  ei  qmbomme  adfe  coprebenfum  perduceret 
Aegas  igitur  quod  eft  oppidum  eolicum  clam  omnibo  fugit  preter  nicogenem  bot 
(picem  fuum  fugeconfciumiqui  Eoiides  cudlos  diuiciis  8<copiis  anteibat. aGe 
potetibo  £<  fadl.oGs  per^  Familiaritervtebatur.  apud  bunc  latens  paucas  diesdi 
uerfatus  effspaulopoffcufemelefTet  cenatus  peradb  facrificio  quodami  Olbiusft 
(iorum  Nicogenis  pedagogas  infanus  ac  numine  afflatus  b JiuGuodi  cu  clamore  cf 
fudit  vcrfiim  Noclli  vocem  nodi  coGIia  nodi  vidoria  dato.  Poft  bec  Tbcmiff oclef 
per  quietem  videre  vifuseft  draconemGbiuentnobuolutumac  fiirrcptantcm  fe 
tollo  attollere  qui  cum  pnmu  faciem  atngifTet  i aquilam  verfiim  jpfu:^  circfifuGf 
aliis  {ublatumm  aerem  inde  ^ longiffimeafportaffe  deindeoblato  aureo  bacula 
pecGmili.iis  quos  caduceatores  ferre  folent  ei  innixum  onetuomnio  ac  IbliciuidiBe 


[ 


V i Va  c 1/4' 


liMratum  efle;emitritur  igitur  a Nicogenecum  fcniurmodi  frauJcm  elTet  macM' 
natus.  Barbarorum  natio  plurima  maxime^  Perfarum:vebem€ter  truljeru 
Citiam  (ulpe^ambabetin  eai^  re  admodu  aggreftis  e(i  acdiffici'is.  rsloenimmo/ 
do  c5iuges.’  verumetiam  auro  emptas  £<DeIIicescurio(eaireniane.-5<  ne  ab  aliquo 
extero  videantur  (blicin  (unt-Cc  domiailidueocclulas  babet.  In  itineribus  obeun* 
dis  Ilib  tabernaculis  cIauGsvndi<$  in  vebiculis feruntur-Sic  igitur  inflrucAu  cur> 
eum  ingrcfTus  TbemiftocIeS  latus  elbiullis  comitibus  dicere  omnibus  occurretiba 
rogantibuf^  legrecam  muIierS  ex  Ionia  ad  quadam  ex  regis  principibus  ducere 
TncidideSigiturS^Cbaron  Lampiacenustradutpoft  Xerxis  obitfi  ad eiasfxIiS 
Tbemifboclem  cITe  profedlu . Epborus  aute  8i  Dimon  ac  Clitracbus  8i  Item  He 
raclides  afii9  complures  ad  iplum  Xerxem  venifle  aOeuerSt  Veram  annates  ma/ 
gisTucidides  (equi  videtur.  G non  exqoiCte  ad  modSSC  diligenter  editi  iunt. 
Tbemidocles  igitur  ereptus  periculo  ad  regeqi  profedtus  in  Artabanum  tribuuu 
twilitum  i ncidi  t primu  cum<$  diceret  le  grecum  cfle  Si  cum  rege  magnis  de  rebus 
comunicarc  velle  8<queillevebemeter  expeteret,  at  ille  O bofccs  inquit  bomi  ' 
num  inter  Te  leges  plurimum  differunt  aba  que  apud  alios  boreffa  bab^tur  fed  om 
nibus  pufebrum  domelbica  inftituta  (eruare  ac  retinere.  Vobis  igitur  propofitu  t ft 
libertate  atc^equalitatem  maxime  admirari  nobis  vero  cum  multe  atg;  pulebetri 
tne  Gnt  leges  illa  omniu  bonedifllma  eft  obfemare  regem  Gma!acrumq|  dei  omnia 
Tcruantis  adorare.  Si  igitur  noffris  legibus  parere  votueris  regei^  adorabis  pbas 
erit  tibi  intueriregemat^alloqiiiGn  aute  tibialia  mensell  internuntiis  tibi  cun 
rege  vtendum  erit  Non  enim  patrium  eft  regi  bominem  minus  adorStem  audire 
Hec  vbi  audiuTt  Tbemillocles  ego  O Artanabe  inquit  gloriS  bnc  8i  potentiS  re* 
gis  audburus  acceffi  Irac^  8i  iplb  obt^perabo  veftris  legihis  podea  ^ amico  propf> 
tio  PecGs  deo  ita  videtur  8i  mea  opera  plures  etiS  ex  iis  qui  nde  regnant  veftrum 
adorabunt  regem.  Quire  nibi!  eft  cur  boclermonesnodrosremoreeur  quoscii  ea 
follocuturi  fumus.  Tum  artabanus  quem  te  ex  grecis  adede  dicemus*  Nam  bau^ 
priuatuquandam  SCobfcurum  bec  mens  te  e0e  declarat*  Aftboc  inquit  Tbemi' 
ftocles  nemo  artabane  ante  regem  audiet . Hec  a Pbania  Gc  prodita  {unt  ■ Hra 

eo(bbenas  autem  libro  dediuieiis  tradidit  per  mulierem  eretricamqua  tribunus 
vtebatur  cogreflum  bunc  3i  colloquifi  inter  eos  effe  conftitutum . Pqftea^  igitur 
ad  reg?m  TbemiftocIesintroducftuseftat($  vero  adorato  regedcntiu  egit  per  ( 
terpre  tem  quifnam  eflet  a rege  rogatus  5’Tbexniftoeles  A tbenienGs  o Kex  inquit 
affumexiliu  a grecis  Si  perlecutionlperpeftus  CUI  cum  multa  a perGs  mala  t&  ma' 
iores  iam  gratie  debentur  cfi  grecosa  perfecutioe  auocarim  tu  cum  liberta  gra 
tia  5Cin  tuto  conftituta  ineundi  aliquam  a vobis gratiS facultatem  prebuit.Mibi 
omnia  preleneibus malis  conueflientia  alltine.  Nam  paratus accelH tibi  gxarias 
debereGipfeiniuriasremiferisGn  minus  ira  exorare.  Tu  autem  cum  aduerGrioS 
meos  teftes  beneficioru  babeas  quibus  ego  perfas  afiecerim  bac  mea  fortuna  ad  il 
luftrandumvirture  tuam  magis^adexplendam  iracundiam  fruere.  Hinc  enim 
fupp'icem  tibi  bominf  Si  amicum  Gruabis.  Inde  boftem^recis  infeftiffimfiocci' 
des:Hisdic^is  Tbemiftocles  orationi  (ue  diumitatisfide  adiunxit  cum  Si  Nic<££ 
ms  fomnium  Si  oraculum  Dodoneilouis  in  medium  protuliffet  a quo  iuffus  ad  dei 
gertilf  accedere  augurari  te  diceretad  illum  potiffimu  mitti  Magnum  cni  vtrfi 
q;  Si  effe  5i  baberi  rege.  Per(a audita  Tbeimftoclisoratioenibil  tu  ilbrefpondit 
&G  illms  animi  elatione  ac  magnitudine  vebemfter  eftet  admirat^  fed  couertos  ad 
amicos  vt  maxima  funcftas  felicitate beatfi  ft  effe  profeHiisf  td  precatus  arima' 
nium  vt  id  boftibus  fuis  in  mentf  poneret  vt  a fe  eiutmadi  viros  expelferentiDiis 
taenficia  peragiffe  dicitur  ac  pocula  ac  potu  cocuertum  ftatim  popotaffe  Ad  bec 


nolSd  rer  inter  dortniendu  pre  gaudio excIanTancbabco  AtbemcnferiiTbemifto' 
clem.  Ac  prima  luce  aduocatis  amicis  ipfum  ad  fe  introduci  iunjt  omniia  fpe  cie' 
metie  deftitutd  quod  intueretur  rcgiosianitorcsfibi  audito  prcrerttjs  nomine  ve 
hementer  inFenfoselTemaledidtis  etiam  laceffifTe.  Accedebat  et'amrboxancs  tri' 
bunus militum  qui  vbi  adeumperuenit  Thcmiftoclesaffidenteregc  aliifcjt conti 
centibus  fulpirans  fumifla  voce  O grecia  inquit  varie  ferpens  buc  tc  regis  fortuna 
perduxit.  Verutamen  cum  in  cofpeclium  veniflet  ac  rege  rurfus  adoraflet  contra 
faluiatus  ac  benignus  5C  perhumanis  ab  eo  verbis  exceptus  cft  cfi  diceret  feiSdu 
centailli  talenta  debere.  IHumenifeipium  agentem  pbascft  accipere  prcmidiqS 
ei  qui  duxifletdeberet  per  prccone  edixerat  fed  multo  bis  plura  pollicitus  eftbc/ 
nobilium  animo efle  8i  que  velletdegrecis rebus audarterSClibere eloqui  iuiTit 
At  becTbemiftocIem  (ermones  refpondit  bomina  periftromatis  verfi  coloribus  p 
Cmilcsefle-  Etenim  vtinillis  cum  extendutur  ita  & in  bis  firomasfigucafcf  appa 
rere  contrartisafit  abfcondi  ealHem  a tqi corrumpi.  Quare  Gbi  tempore  opus  efTe 
Cumea  fimilitudineadmodu  letatus  Rex  effcttempu% eum  fibi  quitum  vellet 
fumcrciuflilTet  annuum  t5pus  flagitauit  in  quoquatumfat  erat  ptccepta  perfa^ 
liBgua  per  feipfum  cum  rege  nullo  interprete  in  colloquium  venit  exiftimancibus 
iis  qui  aberant  illum  de  rebus  greeorumcdm  regecommcHtatumcfle  . Verum 
cum&l  circa  aulam  5C  circa  amicos  Regis  per  multa  conGIio  cius  Tmutata  effents 
magnam  Cbi  a potentibus  conflauitinuidamvt  qui  de  illis  apud  reg?  liberius  Io' 
qui  auGiS foret.  IMam  bomo  res  eia  rege  babifi  per  multum  a ceterorum  bofoitaifl 
tonoribus  differebat.  Venationes  enim  SCdomeificaquoq!  (fudia  cu  rege  Gbi  co> 
munia  erat.  Quare  &:  regis  matrem  adiit  5C:n  eius  familiaritateinGruatiit,  Mag 
norumqao^  fermonibus  iufTu  regis  interfuit.  Poftea  Vero^  Damaratus  fjoartia' 
tamunusa  rege  petere  lulTuspcciitvt  Gbi  pbaseflet  tbiaraGiblatafcapiceregia 
more  per  fardos  incedere  Mitropbauftes  r‘’gis  patruelis  apprebe  "a  Damarati  ma 
ru  bec  inquit  Tbiara  baud  cerebrdquod  vc  icuraGf  habet  nec  tulupitererisetia 
fi  fulmen  acceperis  cum  vero  Rexexeapetitune  jraincenfus  Damaratum  rrpudi 
aflet  nec  eum  illo  vnq;  redituras  in  gratiSputarcturiTibemiffoclis  precibus  placa 
tusacdclinitus  eft.  Ac  ferunt  pofteriores  reges  quorum  temporibus  comerf  ia  in 
terp’r'asgrecof^  freqaentiorafiierut  quotienfciimcp  petentes  exgreco  botnine 
impera torequid  vellent  nuntiis  ac  Iittchs  polliceri  (b litos  illum  apud  fe  magis  qt 
Tbemiftoclem  valiturum.  Ip(e autem  Tbemilfoclesdiatur  cum  iam permultam 
opibus  gratia  valeret  a multitif  fumo  ftudio  coleretur  fplendidilTime  apparata 
menfa  prefentibus  filiis  interieramus  dixifle  O filii  niG  interiiffemus.  Tres  etiam 
ciuitates  plurimi,  tradunt  illi  a rege  dono  etTe  datas  que  ad  panem  vinumcjatcp  ob 
fimum  fumptus  (appeterent.  MagneGamSC  Lampfacumac  Mpun  tam.  His  alias 
pretereaduaseijecinus  Ncantbes  6<pbanias  addunt  pereo  tam  PaletepGmad 
vefteinSC  ruppcliedbilem  ad  ceterum  cultum  5Cornatum.Poft  beccum  adr-'''  :’:i 
casconficiecbsad  maredefcederetEpixyes  vir  genere  Perfafiiperioris  Pb.  • vpia 
prefecfasdiuilG  paratas  tetedit  inGdias;  Pifanisquibuldam  dato  negotio  v:  illis 
cumin  vrbe  leonis  capite  nuncupata  diuerfaretur  obtruncarent.  At  iHc fertur  me 
ridiano  tempore  dormietideonim  mater  per  (omnium  (eofieresOTbenn(focles 
exclamafle  effuge  leonem  caputne  ipfein  leonem  incurras  Ego  vero  probocabs 
tebenefiaoitmeGptolemam  miniftram  mibi  legi  efflagito. Turba  tus  igitur  Tbc/ 
tmff  odes  ac  animi  dubius  precatus  e(f  dei  dimifl^^  priore  via  queLeopboron  du 
eitur  ac  alia  profedlus  cum  locum  ilium  decUnaflet  ac  iam  tenebre  eiTenr  taberna 
culo  mutato  caftrapo(uit.Ex  lumentiseni  tentorium  ferentibus  vni5r  flumen  de 
sukciC^are  Tbei^odisfamultaulea  madida  extenla  GccabIt.At  Pifani  accin» 


g*a diis  oblatam  Gbi  occaGoneni  rati  eo  Te  intuTenint  ac  aulca  qne  Gccabantar  vifii 
decepti  ad  Iunain-'TbemiftocIis  tentorium  elle  opinati  {tmt  fr^  illum  intus  quie^' 
Icentem  muenturos.  Vt  autemad  locum  priprius  profedfa  aulea  deieceruntqui  ad 
erant  cuibodesin  eos  impctom  faciunt  ac  coprebendunt  Oc  eo  periculo  liberatus 
Tbcmiftoclesdeeg:  vifionemvebementer admiratus. 'in  Magncfia  templum edift 
cauit  Dindymene  matri  ac  filiam  inneGptoIemam  illi  (acerdotem  legit-  Cum  vero 
acceiTilTeiardos  ac  per  ocium  templorum  apparatum  ac  donorum  multitudinem 
cdtempIatuscflet.‘alpexit!nmatrisdeumtempIopue!!eCniuIacmm  ex  ere  quam 
fcidropboram  vocant  duorum  cubitorum  magnitudine  quam  ipfe  curandis  aquis 
prefe^us  Athenis  deprehenGsiisqui  aquam  alio  traducam  ^bduxerantex  eo' 
rumibpplicio  confici  in  templa  collocari  iulHc . Siue  igitur  indoIensGgni  cap' 

tiuitatem  Gue  AthenienGbus  oibentare  cupiens  quantum  apud  regem  iam  gratia 
audboritate  valeret  cum  lidie  profedlo  (ermone  contulit  ab  eoqi  contendit  pluri/ 
bus  vt  fignum  illud.Cbi  Athenas  exportandum  permitteret:  tu  incenius  barbarus 
re<5indi^cferes:inquitle  de  iis  regem  per  cpiftolam  cerciorem  faeSurum»  The 
miibocles  uero  metu  perterritus  ad  mulieres  confugiens  pellicibus  donis  muneri 
bul^affedbis^illumahiraiad  manfuetudinem^  clementia  reuocauitiamqi  barba 
roruinuidiam  reformidls  cetensin  rebus  impoiberum  caucioremle  prebuit.  NS 
enim  AGampererrans.ut  Theopompus  affirmat  {edMagneGam  incolensimag/ 
nisadhisrauneribusiilHemt^quibusperlarum  principes  fundbusbonoribus:per 
mulcum  temporis  liberam  ab  omni  metu  uitam  ac  Iblicitudine  uixercicum  rex  aQ 
aticis  turbationibus  impeditus:  uel  minima  grecaru  reru  cura  contineretur.  Sed 
poibea  quam  egiptus  fauentibus  AthenienGbus  defecit  a rege:S<  grecorum  trire 
mes  cimoneduce:Gibacllamariu%  cipram.-ciliciam^inualeruntiultitillugrecis 
occurreresad  deorum^!  vires  que  quottidie  in  regis  pemitiem  magis  inualefcebSt 
reprimendas  accedere  lami^potentie  rootntv  erantiducef^  ad  bellum  cum  exerci 
tumiifircum  dc  illis  ThemiltocGarege  nuntium  eftallaeani^iubenee  ad  bel'd  gre 
cisinl^erendumlccoaferretacilli  promiflaperibluerebic  illum  nec  ira  concitauici 
ciues  tuos  nec  tanti  honores  at<5  opes  ad  bello  pa  tnam  lacellendam  implerut:  for 
taife  quidem  ratus  opus  maiuf^  a le  conGci  poGer. 'magnis  prefertim  tumjdacibo 
abundate  grecia  SC  Cimonis  gloria  inter  grecos  preclariflimis  rebus  gefbis  maxi/ 
me  florefcente  plurimii  vero  pnotislaudis  verecundia  addudbusiexiilis  moribus 
conGIium  cepit  vite  boneibum  ac  decorum  finem  imponere.  Itat^  cum  peradlis  Gi^ 
criGciis  in  vnd  conuocalTee  amicos  manuq^appreb^diGetivt^uIgatior  fama  tenet 
epoto  taunno  (aguine  quSadmodum  opinantur  quidem  veneno  infula  m Magne/ 
Ga  mortem  obpeciit  cum  quintum  latn  SC  (exageGmu  etatis  {ue  ablbluiGet  anS  eiuf 
9 etatis  plurimam  inadminiftranda  re  p.SC  militaribus  imperiis  contriuinet.He 
gem  vero  cum  SC  mortis  caulam  Gmul  Si  modum  acccpiflct  magis  tum  hominem 
admiratu  ferunt  eiu{$  polbea  amicisacfamilianbusperpetuobenigniGime  5(hu' 
traniflime  vGim  efle:  Reliquit  autem  Tbemiftoclesex  Arcbippa  Lifindriex  tri 
bu  Alopecia:Arcbeptolim5cPolicutum!8cOeopbantum:cuiusS<  Plato  pbilolo 
pbus^vc  optimi  quidem  equitis  fed  ceterisin  rebusignari  at^babetis  mentionS 
facit  (kd  ex  natu  gradoribus  Neocles  equi  morfu  inteoitiDiodcm  vero  LifandeC 
auusGbi  in  filium  adoptauit-pilie  illi  complures  fuerant  quarum  innepGtolemam 
exfecundavxore natam  Arcbeptolisexaliamatrefrater in  matrimonio  babnie» 
Itabam  vexo  Pantbides  Cbius  duxit  vxorera.  Sabarim  Nitbomides  AtbenienGs 
Nicomatem  PbrafidesiTbenuftocbs  ex  Ibrore  nbpos  qui  tum  polb  illiusobitum;! 
MagneGamnauigafleteamcam  fratribus  affinitatem  contraxit  minimam  vero 
Oinniam  iilioru  natu  AGam  educaoitiSepulcru  viri  in  foro  magnetu  illuftriffimif 


extat.Sed  de  reliquiis  minime  Andocide  fidem  babenda  puto  qni  ad  amjcu  icti' 
bins  ait  illas  deprebenfas  Atbenienfes  proiecifle . Mendatio  cnim  po  ten  tes  S<£i' 
ctiofosaduer  iiS  populuti  incitare  conatur  bylarcbusquoq:  veJutiin  tragedia  ma 
cbmam  biftotia  fere  attollit  pradueffis  Neocle  quodam  SC  demopoli  Tbcmiftoclis 
liberis  certamen  SCdifceptatioem  5<affe<Jlum  fufcitare  cupit  quod  quidem  ab  eo 
fidbumquiuis  facile  intueri  potefl.  At  Diodorus  biiloricus  iniis  que  de  monutne 
tisfcripHc  opinione  magis  addudlus%cognitioe  aliqua  £<rcientia  fretus  tradidit 
abeoquodiuxtaalcimumeftcumdelcenderispromdtorio  extare  atq;  eminere  ve 
lutiquendam  cubitum  atcf  intus  qua  mate  tranquillum  elf  fundamen  tum  eximia 
tnagnitudine  elTe  nec  procul  inde  quidam  in  Crnilitudinem  are  quod  fepulcrum 
Tbmiftoclisfiiifle.  Opinatur  autem  Platonem  comicum  boc  idem  fentire  bis 
verlibus.  Tua  tumba  oportuneere^a  mercatoribus  vbi^falutabitur  enauigan/ 
terqi  ati^  annauigantes  intuebitur  8i  interdum  certamen  nauium  contemplabitur 
iis  vero  quiTbemiftocIeoriginem  traxerantbonores  quidam  in  Magnefiamvf^ 
ad  noftram  memoriam  babeantur quibus  futiAuseft  Tbemiftocles  Atbenienfis: 
quodegoapud  AmmoDiumpbilolbpbamfanuIiariilimeamiciOumcqifumvrus  t 


tacipit  Vira  Camilli  OariHimi  viri  H greco  fermonc  in  latinfi  per  Lapfi  tranflata 


VlilVS  CAMlLLVS  de  qaomufta  magna(5extSt 
(cripta  ea  re  vehementer  admiridus  videtur- quod  plu 
rima  ac  maxima  imperando  clara  facinora  geiTeritiS^ 
didlarura  quinquies  triumpbo  quater  potitusiitiaele 
( { eundus  J?ome  conditor  babitus  fuerit'  confidatumVe' 

ro  nun^attigeritibuiusreicauTa  fuit  ciuihs  perturba 
tio'quod  populo  aduerfiis  Senatum  de  creandisconlu 
Iibus  dilcrepantc  tribum  m ilitares  qui  exercitui  pree(^ 
lent  defignabantnr-qui&ii  omnia  audloritate  confulariadminiflraret' tamen  mi> 
nus  moleife  magiftratus  propter  multitudinem  ferebatur.  Nam  6<  lex  viros  8i  nS 
duos  rebus  prefecilTe  leuabat  molelfiam  illorum  qui  principatum  paucorum  gra' 
Ili  animo  tulerant.  Per  ea  tempora  cum  magnopere  rerum  geftaram  gloria  CamiI 
!us  florebat  iniquum  ducebat  inuito  populo  conllilem  delignari.  Et  C interea  res 
publica  comiciaconfulariaegilTec.  In  aliis  autem  multis  variil^magiifratibusta 
Iem(ereprebuit  'quamuisvnus  imperaretiaudloritas  publica  gloria  vero  priuata 
elTet^quan^  collegasinmagidraeubaberet,.  Quorum  alterius  modelfia  quod  fine 
inuidia  imperabat'alterius  prudentia  propter  quam  primas  partes  obtinuit  caula 
erat.  Nam  dum  enim  tunc  magno  militum  apparatu  circa  domum  exilfenteipre 
per  feip^m  ad  gloriam  primo  emerEt  J Nam  in  magno  prefio  quod  gerebatur  ad 
uerfus  Secanosde  VollcosiEbididlatore  Poftumio  ruberno  merens  cum  cxcrci> 
tum  preequitaretrSC  vulnus  incoEa  aceepilTetibaud  dolore  vidbus  elbifed  euullb  e 
corpore  telo  fortiter  cura  fortiffimis  boftium  pugnSdo  erumpltmm  impetu  rettu 
Gt5<  terga  vertere  coegit  Deidealu  munera  obiuit  ^cenfurS  magilhratu  magna 
eo  tempore  (brritus  eft  auiloritate.  Memorie  traditur  cfi  iple  boc  munere  funge/ 
retur  pulebro  facinori  operam  impendilTe.  perunt  eni  cum  ratidibus  perfaaiTiirei 
tum  pena  bomines  minando  deterruilTe  vt  minus  viduarum  mulierum  nuptis  de' 
uitarentur.  Q^rum  profedlo  propter  bella  magnus  erat. numerus.  IVTagno  plane 
emolumeto  illud  fuit  qdeiusopen  orpbli  qui  prius  imtnunes  erant  ad  vedligalia 


Mi 


penienda  coljerecpentar  Iwe  acciderat  quia  ob  afliduam  rem  militarem  res  p .ma/ 
gnis  impSCs  vexabatur  maxime  veiorfi  eos  fblicitabatobfcffiobosqoidam  cne 
tanos  vocant  .IMain  bec  vrbis  Ta(cie  propugiiandiS  erat  8i  armis  twilitibufqi  eque 
ac  Roma  opnientior.  OptunCmraac  dcbdarumlplendofeclariflimamalrotiens 
egregiecum  Romanis  pro  gloria  & imperio  dimicauerat.  Veram  ea  tcmpeftatc 
ingenti  vexationi  bcllora  ferfa  at$  attrita  non  amplias  de  impefii  excellentia  cer' 
tabat.led  altis  maris  longifcj  ac  duris  oppidani  vrbem  cingentes. multa  armo' 
rum  5i  frument)  telorum^  vi  ac  vniuerS  deniq;  apparatus  cdpientes  intrepido  ani 
tno  longam  Ferebant  oblidionem  que  non  minus  ^ laboriola  Si  molefta  obfidentibo 
^ obfeflis  fiii  t Confueti  enim  Romani  biemate  domi  nec  multum  temporis  eftiuo 
tempore  militare  tunc  primum  a tribunis  coadii  funt  propugnacula  ftroere  Si  ea/ 
ftra  inbaftili  agro  lubipTa  eftate  at^  byeme  vallo  folTaif  cocluderc.  lam  fere  rep' 
timo  belli  anno  Finiente  tanquam  duces  aeculandi  eflent  quod  molliter  obGdioneni 
agere  videnturremotis  primis  ducibus  tioui  tribuni  militaresadbellum  deligna 
tilunt  quorum  tunc  lecundo  Vnus  Camillus  erat  cui  Cum  obtigidet  in' faIerio'sS< 
Capenates  expeditionem  ducere  nibil  eo  tempore  in  ea  obGdione  peregit.  QmtuC 
quod  Romanis  alii  inceflerant  cure  multis  iniuriis  regionem  laceUentes  8C  prcler/ 
tim  tirrenum  bellum  molcftantcs  a Camillooppreffi  fiint  Si  multi  in  murum  con/ 
tradFi  in  predpitium  dati. Deinde  circa  paludem  Albanam  cum  vcbementcrbel' 
Ium  inftaret  fimilis  monftro  res  veniens  quia  inbil  minus  credendam  erat  intermea 
que  admiranda  SC fide  indigna  videntur  quoniam  cdinunicaula  acratioe  naturali 
carcrerterroreminiedt.  Eratenim  tempusantumnalefCiam elbas deOerat  ique 
nei^  imbribus  aec^  aulbralibus  ventis  moleftia  ac  aduerla  fuerat . Sed  multe  paki/ 
des  Italie  ac Floutifomer^  pareim  omnimodo  partim  valde  aruerunt.  Omnesaut 
(luuii  aque  ac  lemper  bumiles  ac  deprelH  per  ellatem  fluxn-ant . Palus  varo  Alba'/ 
na  que  ex  femet  prindpiumac  fmem  comparauerat  lepta  montibus  altis  nulla' de 
eaula  nifi  aueSo  fiilpbure  tumebat  atip  cacumina  montiS  fine  agitatione  ac;flu{ila'e 
lata  leniter  attingebat.  Quod  primu  in  admirationem  pafloresadducebant.  Poft 
%Palus(e(endamp!iaScapsre  potera&Et  magnus  aquarum  fluxus  per  i^rosara 
cos  plantaf^  ad  mare  factus  ell  no  Iblumanimos  Romanoru  Ibupore  perculfit  ve^ 
etianiomneSqui  Italiam  incolebat  magna  illud  portendere' cenfebat  plurimus  de 
bacreincaflris  Romanoru  qui  cdtra  Vebios  obCdionembabcbant  nmi'3r  exortuS 
Cit.Itai^  manifeibeillisid  quod  de  Paludeacciderat  cognitum  cft.  Veram  vtcue 
nirelbletin  longa  obliebone  quod multe  inter  bolbesconuerlationes  oriatur f dbS 
eft  vt  Romanus  qmdem  familiaritate  cum  quodam  ciue  eoniuxit  qui  veterum  lee 
monum  periaa  pollebat  SCpIus  aliquid  ^alji  ex  vaticinio  fcire  videbatur. Poft^ 
Romanus  accepit  elationem  Paludis  viditqi  bunc  obCdionem  defpiciente  deride 
temc$  nd  boc  tantum  admirandu  inquit  bec  tempora  prebiturai  Sed  bis  multa  ab 
furdiorafignarminereScbecijbf  comunicaturfi  polliceret  forefi  quid  remedii  icd 
manibus  malis  adbibere  poffet.  Cu  attentas  aures  bomo  prebuiflee  Si  mutuo  ler/ 
mone  vteretur  tan^  latentia  quedam  auditurus  elTet  patxlatim  Romanus  fic  fabu 
fansSCillum  fiibducens  vt  longius  ab  vrbe  abieret  cu  magna  valeret  viribus  fiibli' 
men  illum  rapit  Si  multis  caftris  cooirrentibas  milidbas  prebuit  dlle  coadiis  do/ 
ccnsquodfiitunnnerattan^  ineuitabileelTeteius  ocultavaticmn  de  patria  pro> 
tulitilnquit  enhn  non  prius  illam  capi  pofle  ^ perfufam  Paludis  Albane  aqod  bo/ 
ftes retro  refledberentSdr.e mari  promiiceretur  obftarentbeccum  Senatusacci' 
peret  Si  de  re  dubitaret  vifiim  eft  in  rem  fore  Appollinis  cdfiilendi  gratia  quolda 
tn  Delpbum  legare  iFuere  legati  CofTus  Licini?  Vaienus  potitus  Si  Fabius  Am 
buftus  viti  magni  vbi  sluluece  nauibus  delati  domu  rediere-  Alia  vatidna  fcrfKS' 


que  dcquibaOaia rebus  patriis  apuifeiba  latina  tiuncupita  naga^  prcJix^rant.' 
^ aqua  Albanam  arcere  amari  quantum  pofTent  ad  priflinuqt  meatuin  reduce' 
rencmfTerant.  St  autem  boc  minus  tranfijere  polTent  in  planjcieper  fonas  dedu' 
cere8<in  vnam  cog-ercre  bis  relatis  ab  oratoribus  ea  que  ad  rem  diuinam  pertine 
bintiacerdocesabfoluerut  populus  autem  ad  opera  facienda  Icceffit  6<aqHani  di 
uccdt.Senatus  vero  decima  b:Iliatinodepontisprim‘.s  ducibus  dictatore  Camili 
Ium  creauit.  Ille  autem  niagiftrumequitumducens  Corneliam  Scipionem  ■primo 
vouitfj  felicem  exitum  bellum  baberet  magna  fpeiilacula  fc  faAurum.SC  tcmplu 
dee  quam  maturam  matrem  Romani  vocant  conlectaturumbanc  certe  ex  facrifa/ 
ciis  in  quibus  catriturLeucbateam  nominari  volunt.  Etenim  ancillam  in  templu 
adducentes  alapa  pullant  deinde  impellunt  8i  fratrum  filios  ante  fingulos  fratres 
fub  braebio  ferunt.  Si  circa  (acrificia  cuiruot.  Hec  fimalacbra  funt  earum  reru  q 
ifantia  5C  que  Nioc pellex pafli  fiant.  Poft  vota  Camillus aduerfiis Falilcos  copi' 
as  duxit  bos  atxj  Capenates  quiauxilio  illiserant  magno  inprelio  vicit.  Deinde 
ad  vebiorum  obGdionem  flebit  iter.  Vbi  cum  ducum  afperumcj  promotorium  in' 
tueretur  cuniculos  circa  vrbem  in  locis  qui  aditum  intra  muros  preberent  fodien 
do  parauic  per  quos  oculee  atep  profunde  fub  terra  ad  bolfesducerentur.Quapro 
pter  cum  fpes  vie  ineflet  iple  extra  pugnam  faccflit  SC  ad  muros  bjfles  prouocat: 
Aliiautemclamper  cuniculos  irrumpentes  latenter  in  arcem  penetrant  queerat 
iuxta  templum  lunonis  quod  in  vrbe^  magnitudine  religione  pollebat  ferint 
contigifTe  eo  tempore  ducem  tirrenum  bic  lacriGciis  operam  impendere  & augu' 
rem  inteftina  contemplantem  altetj  exclamantem  dixilTe  deum  dare  viiloriam  ei 
qui  lacilficia  illa  fiiblequereotur . Hoc  audientes  Romani  qui  in  cuniculis  erant  fta 
cim  pauimentum  fregerunt  8C  cum  clamore  at:^  armorum  Crepitu  egredisntes  ex 
territis  bollibusac  fugientibus  inteAina  rapuerunt  di  ad  Camillum  detulerunt 
Sedbscforfanfabalofa  elTe  videbantur. Cipta  autem  vtbe  cum  Romani  incredi< 
biles  diuitiasprcdando  agerent  ferrentcjCa.-nillas  cu  prolpiceretabarceea  que 
gerebantur  primum  quidecollacrimauit. Deinde  felicem  fe  ratus  ex  preienti  for' 
tuna  manus  ad  celumac  deosfiipinas  tendens  inquit. Summe iupiter  ceteri^ oim 
nes  dii  buminorum  operum  ludices  non  pro  meritis  fed  pro  rerum  necelTitate  Ro 
minam  fortunam  afpicitc  iniquocd  ac  nefariorum  bofiium  vrbem  accepimus:  Si 
autem  8i  nobis  equa  prefentis  felicitatis  vitio  debetur  obfecro  omnia  que  i vrbem 
8i  exercitum  Rominorum  mila  conferenda  elTent  in  mcipfiimparuo  malo  ternu' 
nari.CqmbecdixilletvtmoseA  Romanis  preces  agentibus  le  addexteramvo 
luere  circumaertenscecidit.  Turbatis  tllis  qui  aderant  cu  refiirgeret  inquit  %be 
ne  pro  meis  votis  ac  precibus  accidit  boeparuum  malum  in  maxima  bona  Fortune 
Direpta  vrbe.ftatuitiunonis  Aatuam  Romam  vt  vouerat  tranlTerre.  Conuenien 
tibu?  in  boc  artificibus  Camillus  dee  boAias  mailins  cu  precatus  eflet  ea  vt  Ro' 
tninorum  curam  fiilciperetS^  vna  cum  aliis  diis  Rome  babitantibiis  firma  Aabi' 
Iif^  maneret.  Ferunt  Gmulacbrum  locutam  dixi  fle  boc  velle  atif  aflerereiLiuios 
aurem  inquit  cum  iple  Camillus  dee  flatuam  fiiljoenderet  8i  precibus  eam  prouo' 
caret  quoldam  ex  ailantibus  refpondifleSC  velle  Si  approbare  8i  Roma  pronate 
profe^im  elTe.  Qui  autem  vehementer  aflerendo  rei  bme  admirande  fauent  »b/ 
Crantur  patronam  magnam  ati^adiu  tricem  fuifle  fortunam  vrbis^exparuis  mi 
nimi%  principiis  ad  multu  glorie  atqi  ootentie  emerfifle  line  dea  que  multis  vbi<$ 
lignis  apparuerit  admirantur.  Ita$  afferendo  ferunt  mulcodens  fiidorem  Ratuam 
ac  fiilpiriaemilifle quando^  feleauertiirequ£do9  expurgafifi: de  quibus  multiex 
iDiionbjs  in  biftoria  Icriplere.  Multa  etiam  que  nos  accepimus  admiratione  dig/ 
Ba  comgmorare  poflemas  que  ao  rmehco  contemni  polTent:  Ssd  buiuCmodi  rebus 


perniutram  ceeiere  veJ  nullam fi<Jcm  adbibere  propter  bumaBam  Imbecillitatem 
qae  nec  terminos  nec  imperium  {ui  babet  8i  eam  feratur  quandoi^  ad  (uperlbitio' 
nem  84  {uperbtam  quando^  ad  contemptum  (acrorum  inlblentiam  rerum  diui^ 

narum  periculofbm  efl*  Pium  autem  at^  optimum  eft  vt  nibil  nimis.  Camillas  % 
nec  magno  cum  labore  decimo  oblidionis  anno  vrbem  boUilem  occupaerat  laneex 
iis  qui  eum  beatam  faciebant  in  tumorem  at^  animi  elationem  adducas  qua^ 

drigam  albis  equis  tracta  afeendens  alii%  iuperbie  vtens  pro  legitimo  ciuili^  ma 
giftratu  molcftius  trifipbauit . Quo  trifipbandi  genen  null^  ex  ducibus  ne^  antea 
ne^  exinde  vfuscll  lMS  putant  (aerum  buiufmodi  eurrii  regi  partii|i  deorum  effe 
celebramm.-In  bac  re  quia  nondfi  laute  luxuriofetj  vlurpatum  viuere  erae  nec  non 
quod  legi  dc  diffociandis  habitatoribus  vrbis  (e  oppofiierat  apud  dues  Camillum 
quida  calumniis  prolequebStur  Rogatione  eni  tribuni  plebis  tulerit  popniu  at^ 
&natu  diuiGm  babitare  84  alterum  Rome  dut^is  (ortibus  alteru  in  captiuam  Vc 
bcm  Coloniam  agere  tanqua  opuledores  futuri  edent  84  duobus  magnis  pulebris 
^ Vrbibusaleeraditata  vnaregionemcu(^odirent.  Populus cd  iam numero cte> 
uidet  munera  obibant  $4  (uffragium  petens  in  contione  frequens  mmultus  agita 
bat^Senat^  at^  optimates  cenfentes  non  diu ilionem  Romefed  pernitiem  futuram 
C populus  (bius  adminiffratet  cd  boc  indico  animo  ferrent  ad  Camilld  refugium 
babuere  ille  certamen  deprimens  occafiones  iniciebat  populo  at<5  occupationes  q' 
bus  (emper  lege  del^rueret.His  igii  dt  caulis  me(fitia  afficiebatur  Camillas. 
apertiffime  ingentefq;  inimidtieCbi  contra  popuid  fuerunt  ex  fpoliorum  decimis 
qoerion  abfurdefuilTentniG  muldtudo  iuffiflimu  prreipium  (urcepiffet.  Nam  vC 
videtur  Camill^ad  Vebios  expeditione  ages  G Vrbem  caperet  buie  dee  decimas 
vouitiCapea  aurem  direptai^  Vrbe  Gue  ^ traderet  dues  fatigare  impenGs  Gue  ^ 
obliuio  quedam  ex  incumbetibus  rebus  eu  cepiffet  votum  psr  negligitiam  bab  jee 
rit.  Poft^magilbratd  illum  depofuerat  de  bac  re  ad  Senatum  retulit.  Augures 
monebant  in  facri&dis  deotd  iram  apparuide  que  propidatide  84  gratiarum  acEli/ 
One  placanda  elTet  decernere  Senatu  nam  difficile  erat  fad!ld  votum  infectam  ede 
illosquiin  partem  prede  venerit  iureiurandoadrictosdecimasinmedid  afferre: 
multa  moteff  ia  violetiaq;  affecti  (Iint  eum  pauperes  edent  84  multd  laboribus  ex' 
baudifuidentSi ad  tanta  collationem  earumquascompararmtpodederinttj  co 
gerentur  bis  rebus  Camillo  cumultulte  deficienti^  probabiliod  excalatione  ad 
abrurdidima  tationcra  le!e  aplicuit-Nam  profitebatur  eum  voti  obliuionem  cepide 
Illi  iIIudmoledumGbi  dicebant  Gea  que  edent  bodiu  tunevouidet  nucea  que  ci> 
ues  haberent  (oluerit  .Itaij  vt  quil^  quantu  erat  equum  in  medium  contulerunt: 
vilum  ed  auream  cratberam  in  delpbum  mittere  (ed  patua  auri  copia  erat  in  Vr' 
be.  Cum  ilb  quibus  bec  predpua  cura  demadata  fuerat  de  auro  inueniendo  conG' 
lia  agitarent  mulieres  inter  (e(e  (Iia  (ponte  cofiiltantesomma  ornamenta  aureaq/ 
bus  circa  carpus  vtebleur  in  oblationem  contribuerunt.  Auram  fuit  pondere  o^o 
talentorum  .His  mulieribus  referes  Senatus  honorem  pro  eard  dignitate  decre' 
uit  pod  mortem  queadmodum  pro  viris  ita  pro  feminis  in  funere  laudatiul  orati 
onembaberi  Non  enim  antea  mos  erat  apud  Romanos  muliere  mortuam  laudare 
parata  longa  ornataqi  naui  cu  fortibus  v.ns  tres  ex  optimatibus  in  delpbum  midi 
byemsprofe^  inerat  £<r  mari  trlquilitas  At  operepreciu  audire  queadmodum 
i!!i  in  mi  cimfidilcrimen  incidentes  exin(pirato  (iacim  periculum  euafereNam  Ii 
parcorum  triremes  cicca  Eoliinfiilasdeficiete  vento  eos  manus  tendentes  oran' 
Cefi^  tanquampredones  aggrediuturfC  captos  educdol^  e mari  pro  pirati  bus  ba' 
bueruntire^^corpora  venundanda  (iib  corona  expofuerunt.  Sed  tandem  eum 
creditum  edet  virtuti  ac  potentis  vxiiusvici  TinuGtbei ducis dimi(C(ant. Edic 


paratis  Tuis  nauibus  in  detpbuniiniGt  5^  vt  donaria  (iirpendpren^oprf^ninauauie 
Quapropter  RomcrondiRni  bonorcs  relati. Tribunis  plebis  rutfus  dc  diuidenda 
habitatione  mittenda  Colonia  leg^  excitantibus  bello  contra  Phali^cos  exorta 
quod  oportune  cecidit  vilum  cH  primoribus  comitia  (cundfi  lege  agere . Icaqi  Ca' 
milium  cu  aliis  quinq;  tribunis  railitnm  elcgerdt  tanquam  res  ipfa  ducc  qui  digni 
tateSCgforiaacreru  experientia  polleret  indigeret.  Populo  lanciente  Camillus 
futnptiscopiisaduerllis  Pbalilcos  impetum  fccit-  Si  Pbalerios  Vr&em  ad  bellum 
tnjnitam  omnibus  rebus  bellicis  habentes  calbris  circuioit.  Quamno  facile  capta 
neq:eo  tempore  capiendu  pueauit-verumquerebat  ciucsicaftrisretinerciat^ad 
bellum  excrcerei  ne  domi  ia  ocio  vitS  agentes  fadlionibus  (editioibul^  Vrbem  fe' 
darent.Rccilcenimfemper  Romani  ac  vfi  medicinaqucadtnodfi  medici- vt  ciuilcf 
difcordiasac  leditiones  vitare  vel  extra  vrbe  ca  mala  ad  boft eS  conuertebant.  SiC 
certe  obfidione  Pbaleriisdefpicientibtis  ratis  vndi($  munitos  cfic'pretcr  cos  qui 
murorum  Aacioes  tenebant,  ceten  omnes  per  Vtbem  in  vcftibus  vci  fabantur. •filit 
autem  eoru  ad  ludum  proficilcebanturSC  circa  muros  deambulare  a tg:  fele  exer' 
cere  cogebatur. Nam  publico  dodloregrecorfi  more  vtebatuc  Pbalcrii.  Volebant 
enim  ab  ipla  adolefcentia  filios  vna  erudiri  atgi  congregaru  boe  modo  magift er  lu« 
di  inCdias  Pbaleriis  tendes  per  pueros  lingulis  diebus  illos  primo  fub  mnns  per 
Pomerium  feducebat.  Deinde  ipfos  poftij  deambulando  exercuerat  in  Vrbe  reda 
cebat  iPofl:  paulatiih  illos  fubducis  audire  tanquam  tueo  profinfci  liceret  alliefe' 
ae.Tandem  cu  omnes  fecum  baberetiad  precuftodias  Romanorum  profeAustu/ 
bet‘if los  ad  Camillum  deducere.  Iplc  trillis  graui%  cu  in  medium  fiecillet-‘le  po 
erorum  magtlfr2  elle  declarauit  £C  vt  illi  gratificaretur  curaffe  per  pueros  iquit 
Vrbem  libi  tradere^Camillo  viliim  elb  rem  indig nS  audire  vnde  prefencibus  Tquie 
iniquum  elTe  iniuria  ac  violentia  balbes  vincere.  Nam  8i  leges  queda  betli  inter  bo 
nos  viros  8i  no  lic  incendium  vt  non  vitande  llnt  parue  impiec^  gra  tie.  Sancitu  ent 
ell  non  aliena  iniquitate  fed  propria  virtute  magnu  forte  mij  ducem  oportere  mil.* 
tare . Ita^  iullit  bominis  veftimenta  fcindi  5^  manus  pofterga  vincere  Pueris  afic 
virgas  verbera^  dari  ivt  proditore  verberibus  affictetes  in  Vrbe  ageret.  Subito 
Pbalerii  poft%  proditione  magilbri  ludi  lenierunt  Vrbe  vt  cofentaneam  eft  in  tali 
quelfu  ac  calamitateoccupata  clari  botninesac  mulieres  ad  muros  portal^  pleno 
gradu  ferebantur  .'Vt  magiftrfi  ludi  quem  pueri  nudum  vinibum^  in  Vtbem  igno/ 
mmiolc  agebant  intueretur.  Camillum  feruatorem  atij  deu  patre  mgi  appellabant 
Ouare  non  Ibium  parentes  ipfi  paeroru  verum  5iiam  ceteri  emes  qui  bec  intueblS 
Camilli  equitatem  ingenti  beniuoletia  admirabantur.  Itag;  ftaam  congregato  Se' 
natu  Oratores  ad  Camillum  legauerut.Camillus  Romam  illos  ad  Senatum  mte 
tit.llli  cum  in  Senatu  ftetiflent  inquiut.  Quoniam  Romani  pluris  iuftiriS  qi  vidJj 
nam  fecereidoc^bosillosdederevelle  vt  potius  vinci  ^ liberos  elTe  optarent  .'conft 
tentesnon  tantuui  Romanorum^  virtute  fuperatoselTe.  Sena  tus  ad  Camillum 
silos  remittit :vt de  bacrepro  animi  fui  fententiS  decernerer.  Redadlis  in  dicione 
Horniorum  Pbaleriisifadlac^  pace  cu  omnibus  Pbalilcis  Camillus  vafa colligere 
iulHciati^  dilcellit.  Milites  qui  preda  tu  iri  Pbalerios  expe^abatipolf^  Romam 
vacuis  manibus  mdicruntiCamillu  tanquam  populus  a odio  el!et  ac  paupera  vti/ 
litati  inuidereciapud  alios  ciucs  aceulauerut.  Polfi^  de  diuidenda  babitacione  tri 
buni  plebis  legem  tulerunt :ad  decretu  rutius  populum  accertunc- Camillus  nu!' 
lius  inimicitiis  nullius  audacie  parces  prunus  omniu  multitudinem  coercuitivtie 
gem  abrogaret :M  iltitudo  contr.i  Camillum  ira  inflamabacur.  Sed  eu  laboraret 
ex  ftliali  calamitate  nam  alterum  exidiis  morbo  cofedlu  amiferat  nibil  tamen  ire 
in  eum  dimilTum  elb-  Quam  calamitati  ipfe  vir  miruetae  ati$  optimus baud  equo 


animo  tnlit.  Scdcummicita  fjBiacniratioeffetinclafuseSmuIieinbus  propter  Ia 
domi (ccotinebat.Accuiatoi; erat  LApuleius. Criminatio  autederpoliorfi 
tyrrenorum  expilande  Nam  fama  erat  portas  qualHam  eneas  ex  Etrufcis  {poliis 
apud  eum  efTe  inuentas  Populus  ira  afFedtus  Aatuerat  qnacu^  cflet  via  cdtra  Ca^ 
millam  decernere- Ita^ cu amicos &C  Cdmilitones  Camillus congrcgaflet .•8<  coly 
legasqui  nd pauci  erant  {umis  precibus  illos  orabatme  ip{um&l(baccu(atu  ac  ab 
mimicis  deriliim  defererent.  Amici  bene  prudlterc^  re  inter  eos  agitata  refpondea 
runt  aduerfus  accu(acione  eius  nullum  prel^are  auxilium  polTe  cum  iudicium  feno 
tcntiamqjde  eo  fctenddbaud  exlpedarc  volaiffetdusilBsira  flatuit  ex  Vrbe  de' 
cederc-Familiaritcr  igif  blandei^  appellata  vxore  ac  filio  tacitus  domfi  vl^  ad  pot 
tam  egreditur.  Ibi  cfi  fteti{ret-'conuer{usretro5Cad  capi  tolium  manus  fupinas  te 
dens  deos  precatur  C innoxius  ex  inuidia  a populo  penas{u!npferitiquam  primd 
KomanospemtetiacapiS^ipGusoperainomnid  mortalium  alpedlu  fdigere  at^ 
Camilli  defiderio  teneri.IIle igitur  quemadmodfi  Acbilles  imprecatides  fouds  ad 
uerfus  ciues  ablentes  damnatus  eibqutdeci  milibus  alTibas  qui  numerus  ad  aigeti 
rationem  cdfbituit  mille  8i  quingentas  dragmas . Nam  argenteus  aHis  erat  boc 
ex  decem  ereis  denarius  vocabatur  .Nemo  fuit  ex  Romanis  qui  nd  putaret  Catnil 
Ii  preces  ftatjm  exauditas  fuille’  dC  vitione  de  iniuria  nd  quidem  lOCudamiTed  tri 
Ifem  ac  celebrem  paiTitn  diuulgatdfufcepiire.  Tantadeomm  Romamagrefla 
eft  vitio  8C  tita  ignominiola  oportunitas  belli  innidie^  at  periculi  aduerlus  VrbS 
apparuit  Gue  ^ talis  fortuna  imineret'  Gue  9>deord  quidam  Gt 'qui  de  ingratitudi 
ne  contra  virtute  vitionem  nun  remoretur  .‘primum  quidem  vifutn  ell  ingrediente 
lulii  menfe  magni  indiciu  mali  apparuifleimortem  videlicet  cenforis.  Nam  Roma 
ni  putantes  cenforiu  magiUratum  lancilum  elTe  plurimum  illi  tribuebant  Secunda 
ante  Camilli  exilium  Marcus  ceditiusvir  nec  clarus  nec  fenatorius-  led  mafuetus 
at^  optimus  apparens  rd  fblicitudinis  plenam  ad  tribunos  militum  retulit.  Nam 
inquit  cum  in  preterita  noc^e  vid  iret  ^ nouam  vocant  quedam  alte  t&  appelldtem 
accepiiTeifele^  auertente  neminem  vidilTe  audill^  vocem  bumano  lanitu  maiore 
dicentem- Age  Marce  cediti  ad  pricipes  diluculo  veniens inqaies  breui  tempore 
in  Vrbe  G illos  babitutos  eHe-Heccu  tribuni  militum  audlGTentitanquam  ridica' 
laaciocofababueruc-PauIapoftea  que  in  Camillu  a^a  {unteuenire-Galli  celtico 
genere  orti  quia  domi  propter  multitudine  baud  nutriri  poGTunt  foris  ledem  ac  vi 
dium  querut . Qui  cd  multe  Gnt  Myriade  inuenum  bellicoforui^  bominum  piares 
ex  filiis  at^  mulieribus  (ecum  ducunt -Quorum  quidem  ad  Boreum  oceanumtri 
leuntes  (uperatis  Ripbeis  motibus  extrema  Europe  occupant-Quidl  inter  Pire 
nos  montes  dC  alpesTede  ponentes  prope  Senones  ac  Celticosdiuincolut.fuc  vC 
fama  efttprimum  gulbantes  vinu  ex  Italia  delatum  Gc  illius  admiratione  ac  noni ' 
tatefuauitatisametesfac^  Gint  omnes  vtcollecffis  armis  (iimptif^  filiis  ad  alpes 
concelTerunrqueGuerdti^  eam  terram  in  quabuiufmodifrucitisoriretar.AlilauC 
infrucAuofuam  atcj  immitem  arbitrabantur.  Primu  qui  ad  illos  vinum  detulit  ar 
in  Italiam  eosaccerGuit ardtem  titrenamfuifle  ferant  viru  3C  Iplcndorc  S(  natu' 
ra  prelfantem.Verum  ac  laborauit  calamitate.  Curam  gerebat  cuiufdl  puerior/ 
pbani  qui  SC  opibus  SCpreifantiaforme  omnes  ciues  anteibat  inomd  erat  buic  Ln 
comonibicab  ipGi  pueritia  {ubiptb  Anintevixit.  Etcum  prirauadoleuitetas 
minus  domum  ilGus  dimittfs  qu^  amore  vxoris  arantis  deperibat  Fingebat  eS 
80  vitam  lete  agere  velle  permultu  temporis  borum  mutuus  amor  dC  cdGietudo  la 
tuit.  Scdcu  duxita  abo  amore  inf  limaretur  ve  illd  baud  amplias  celare  poiTenc 
fuuenis  contra  lUu  manifeife  irruit  at^  e domo  expulit  .Ille  cu  in  ius  Lneumonem 
vocaret  vidlos  cu  xrailneudiue  amicoruni  LBCumonis  tamen  pecuniis  domum  CaS 


dtreraicqui  rufnarc  acccnto  cJe  Gallis atJ  ilfos  (eccffit atcp  in  itali-i  r xcrcitu  daxk 
llli  ircuentes  quam  primuvniuerftniantiqaamqi  regionem  Tyrrenorum  fubeoriS 
imperio  abalpibus  vl^  ad  vtra^ maria  redigere  vtipfiasnomims  appellatio  tcfta 
tur.  Nam  mare  boreum  adriaticani  appellant  a Tyrrcna  Vfbeadria  que  ad  notfi 
inclina  ta  eft  m cofpecflu  tirreni  pc/agi.  Per  banc  regione  arbonbus  ptena  multa  Hu 
mina  Huunt  8i  Jctus  eft  ager  pabulo  bec  ocfto  8(  decem  pulcbras  magnafiy  Vr  bea 
babetS^adqucftaiSCad  vi^amampIiflimas.Has  Galli  Tyrrenisciecftis  occupa'* 
nerc.Sedbecquoda  coniuratioistcrapore  priasgefta  (iint  ea  tempeftate  Galli  ad 
DuCumTirrenam  Vrbem  caftralocauerat.CIufiniinftituto  refugio  ad  RoniaeP 
legatos  litteralig  ad  Barbaros  exorarur  Icgauerunc  Romani  cx  Fabiorru  familia 
tres  virosqui  bonorc  8i  claritate  in  Vrbe  inligncs  babebitur  bos  G-iIli  ob  Ronia/ 
tiumnomS  non  inhumaniter  fufccpere.  Qui  pon^preliu  quod  ad  muros  erat cer* 
(atumeft  in  colloquira  cu  Romanis  venerut  .Scifcitatibu%  Romaoep  legatis  qua 
iniutia  a Clunnis  laceftiti  eftent  quod  illorfi  vrbem  obfidioc  premet ; Brennus  G$l 
loru  rex  ridens  iniuria  nos  afficiut.CIufini  inquit  cu  parum  terre  8<regiois  incole 
re  pofGntSC  qua  plurima  occupare  animas  Gt-SC  nobisaduenismulti!^  ac  egenis 
nibilimpartiri  velint. In  boc  plane  o Romani  vobis  inmria  intulerat  primum  AI 
bani  fidenate  attj  ardeate  Nuncautc  Vcbioru  ciuitasatij  capenate  multil^ 
Pbalilcoru  Volfcoruq!  aduerf^quos  caftra  moucteSiG  vobis  cx  rebus  Giis  no  ime 
partmtur  in  feruitute  agite  deftruite  eoru  Vrbes  eucrtitebanc  rem  nulla  in  par/ 
te  grauiter  ferenda  ducemus  5C  antiqui  legem  iubecem  resmmora  tribui  maiori 
ab  vfcj deo  incipienti  ad  beftiasvftjfinietem  imitamini,  Nam  boc  nature  quo' 
dara  mftincftu  inGtfieft  viuendi  gratia.  Plura  babere  potetiores  inferioribus.De 
Gnite  Igitur  obGdioni  CIuGnorammifereriine  doceatis  gallos  optimos  ac  miferie 
cordes  amicos  fieri  illisquia  Rominis  iniuria  affecti  funcHis  rebus  cognitum  eft 
Brenno  ftare  lententia  belladi  legati  ex  colloquio  digrefTi  cfiin  CIuGumveniffent 
Cuevt vires  illorum  experirentur  Guevt  bellando  fefeoftetare  egregium  duceret 
CluGnis  ad  confecraadas  contra  Barbaros  manus  animos  fecere  iperu  facfto  a CIu' 
finis  cu  prelium  iuxta  muros  mifecretur  vnus  ex  Fabiis  quintus  ambuftus  equo  P 
Gdens  fubiitis  calcaribus  contra  egregium  forma  virum  gallum  multo  ante  alios 
preequitantcm  irruit.Primo  cara  ex  velocitate  impetus  cumfulgetibus  atmisfa 
cie  tegentibus  icognitus  fuit . Poftqi  vero  vieftor  euafetat  8i  Gallo  Ipolia tranffixa 
pscft  ore  gladio  detrahebat  ■•Brennus  illum  cognofccnsteftatur  deos  quintum  Am 
baftum  oratorem  prelio  le  adraifcuiGTe  SC  contra  iulgentiS  cgifle.Quarccumre' 
ceptui  canere  iuflif!etprcIramc|fubito  diretnilTeticoIleiftis  vafis  Romam verfiis 
iter  intendit. Sed  poftquam  Romam  exercitam  duclauit  ne  videretur  Romanas 
iniuria  Laceffere  ac  illis  nolentibus  Gne  caula  bellum  mouere  nullis  fadlis  incurfio 
nibus  bella  indix<t=Rome  conuocato  Senatu  multif^  alus  gefta  a Fabio  accufabaa 
tur  .Sacerdotesfatftarediuina  iubebant  Senatumcontravnum  crimen  expiare 
bos  feciales  Numa  Pompilius  manGietudinc  lufticiacj  Rex  prcftantifljmus  cofti 
tuit  Qui  paciS  cuftodes  cognitores  at^  iudiccs  forent  caularum  que  luftum  dice' 
rent  bellum.  Rem  ad  populum  Senatu  referente  5^  (acerdotibus  ada  Fabii  accu' 
{antibus  fic  inultisex ipfis rem diuinam  ncglexerrfftt  ac  ludibrio  habuerunt  vt Fa 
bium  cum  fratribus  eius  ttibunu  militate  defignaret.Celtecfi  fcec  audirent  feret 
q;  grauiter  mbil  contra  egerant  ftd^  propere  ad  iplbrum  multitudinem  5^  ad  pri 
marios  ipfius  exercitus  concefferunt-  Et  quan^  vim  8i  animiim  eorum  qui  in  me' 
dio  erant  preterrefacerent  viderentur  regionem  vniuerlamat^  Vrbes  celeriter 
daftrudaros  effe  nulla  in  re  illos  Icferunt  neq  ex  agris  quicq  vaftatum  Sed  prt^* 
quius  tiegledis  Vr  bibus  Roma  proficifci;  ^ titu  Romais  bcUa  inferri  coclarolt 


V,. 


^KW  i “ 


A’i03  a[it=!m  -Mpuos  emrenJos.Cum  Barbari  Tramam  helloinfe 

ftareat  trjbaai  m. litares. Romanos  ad  ptignf  edux?re  q numera  baud  tenues  na 
pmcioresquiira?' ta  mi'ibjs  mifitibaserant.Sjd insueta armisma'titudo  tunc 
prifflj  arma  eipefTcrat.^jj  tempore  nec  litato  ne  anisicato  rem  gerere  in  memo' 
na  fuit.Tantu  eurbarionis  ad  reS  difoonfdasea  obGdione  fufeeptum  eft.Na  ante 
pugnam  inicnda  ac  pericula  aggredilda  deos  confulere  mos  fuerat  SC  in  minoriba 
periculisfepmsmorurcbosquosdi Altores  appellabat  eligere  cofiieuerant  no  ig 
notantes  quitum  mfe  vtilitatispericulofa  tempora  babetGvnusinprieipatuvna 
fententia  ac  libera  3i  impuni  magiftratu  fungeretur  Si  in  malbus  ad  res  pulcbre 
ordinadasiudicia  retineret.  Ac  no  parum  ptoFeAo  rebus  obfuit  Romanis  Camil 
li  ingrata  feueritatis^Qui  cu  virgrauiseiTetnec^  ad  gratiam  ne^  blande  magiftra 
tum  gerebat.  Cum  igitur  prope  urbe  m ftadios  nonagfta  veniflen  t barbari  baud  ^ 
culfiuujo  qui  alia  nucupatur  qui  non  longe  ab  exercitu  in  Tiberim  prorupebat  con 
federunt . Hic  apparetibus  barbaris  cum  male  pugnatum  cITet  quod  baud  ftruAs 
acie  dimicabant  fula  extemplo  acies  eft . Ad  ripam  ilumims  quo  finiftrfi  cornu  de 
fugit  aceltis  magna  ftrages  fa  Aa.  Dextrum  autem  latus  inclinas  fixperiorem  par 
tem  ex  planicie  ad  colles  minus  cedis  patitur.  Hinc  multi  fuga  per  agros  {altu% 
dzflipati  ad  vrbsm  rediere  Alii  omnes  qui  barbaroru  manus  cuaferantad  Vebios 
bolfium  vrbe  fuga  arripuere  tan^  Roma  capta  eiTetSC  Romani  omnes  ibi  trucia 
dari.  Fuga  vero  noAurna  fuit  eo  tempore  quo  pugna  commifla  cft  inftabat  eftius 
couerfio  circa  plenilunium  Si  fuperiori  die  magna  calamitatcfabicena  domus per^ 
tulfa  fuerat. Nam ericenti  exeoru  famdia  in tirreno bello ceriderSt.  Decretum c 
a (ecundo  confli  Au  diem  aljadSv%  nunc  a flumine  nucupariide  Nepbaibisdiebo 
£ue  opus  Gt  Gue  no  aliquas  bonas  ponere  Heraclitus  beGodum  quafda  probas  qaaf 
riam  matas  facientem  redarguit  tant%  no  teneret  naturam  totius  oliei  cffevnSq^ 
a^bi  dubitauit.In  bac  re  aliqua  commemorareexemplaforfan  baud  incongruum 
erit  Tunc  quidem  boetis  inflante  menfeippodromionisvt  verofecudum  Atbeni.» 
enfium  appellatione- Hecatonueoms  quarto  die  duas  cotigit  clarilTlmas  vincere  td 
Aorias.qgrecos  libros  reddidere.  Vnam  (cilicet  apud  leutras»  Altera  vero  apud 
Geraflrumi  Hac  prius  pluribus  ducentis  annis  quado  Lettamiam  acTfceflalosvf 
ecrunt.PerIe  menfe  vordromionislexto  dic  in  maratboris  tertio  apud  plateas 
npud 'Micbalim  a grccis  luperati  Gint  Et  quinto  die  infine  eiafdemenGs  circa 
pieniluniuin  aruilis  Atbenienies  pugnam  Cbtaminqua  Cabria  dux  erat  viceruC 
in  falamina  autc  circa  vigeGmum  diem  vt  nos  in  annalibus  legimus  Attul^^men 
fistbars-ilion  barbaris  manifeftfi  infortunium.  Nam  Alexlderingtanieo  duces 
Regis  Tkargalionis  vicit.  Et  Cirtbagm?  'es  T Sicilia  a Tbimoleone  viAi  Gint  fe 
ptimodiebuius  meGs- Quo  tempore  videtur  Cartbaleoncm  cepi  fle  ybfivt  Epbo' 
tus  & Califtbenes  & Damallcs  ati^  Pbilarcbus  in  biftoria  Icnbfit . EeSuer*?»  Mc 
tagenion  quem  Boetii  Paneniu  vocant  non  felix  grec-s  fuit. Nara  buius  meGslep 
timo  dic  in  prebo  quodgedu  ell  in  Cranone  abanti  luperati  tandem  fugati  ceGqt 
liint-  Et  prius  in  cberonia  aduerliis  Pbilippu  pugnantes  viAi.  Eodem  die  menGs 
Meragitmonis  per  eunde  annum  qui  cum  Arcbidamoin  Italiam  traiecerant  a bar 
baris  ibi  exillentibus  necati.  Car thaginefes  autem  nonum  diem  bnius  ir.eGsinfi 
re  tanqnam plurimas  maximasi^ommu  calamitates attuIilTet me faGum  babent. 
Sed  non  me  fugit  per  ea  tempora  quibus  mimfteria  agebStur  uterum  Thebas  ab 
Alexandro  duratas.  Et  poft  bec  propugnaculu  Macedonum  fufeeperunt  atbeni' 
enfes circa  vigeGmam  diem  vordrominis.Quo  tempore  clam  bacbi  lacnficia  pera 
pune  .Rorrani  quoq:  eodem  die  prmsquidea  Cymbris  viAi  Scipionisexercitam 
anurere>SedpoGealucullo  copias  dueStearmenios^Cigranem  vicerfit  Attolos 


vei:oKex&  Pompeius  magnus  eorum  nataljtus^icmfuuobjjre.-Sed  tamen  f>2ud 
in  animo  cft  de  multis  qui  fuis  periodis  vG  fun t feribere . Veru  Komanis  htc  dies 
vnaeft  dierum  nefaftorfi  Et  propter  banc  quolibet  mefe  duo  aftere  ad  plusrcligi 
onis  5<labentis{uperftitioisadea  queforte  acdduntvtcofiictii  cft  addite-  Hec 
profcdlo  in  libris  de  Komaniscauns  curioCus  digeruntur.  Confedlo  itaqiprelioE 
confeftim  Gilli  fugietes  Romanos  colecuti  fuiflentbaud  obftatueffet  Romani 
funditus  delere  !§<  omnes  qui  in  ea  remSferant  capere  atcji  obtruncare . T antu  ter 
roris  ex  ea  caJamitatc  fugientes  tatumgj  turbationis  acamenticrctro  attulerunt. 
Barbari  magnitudinisvidlorieignariJcouerfiex  vieftoria  ad  dirripiendain  caffrif 
fuppelledlilia  facultate  fugiedi  ex  Vtbe multitudini  prebnerc.  Et  remanetibopre 
parationis  5C  tutele  fpes  iniecla  eft.NamreKcftisceteris  Vrbis  partibus  Romani 
Capitolium  magna  vi  magnoqi  preGdio  telotu  munierunt  t Primum  cx  (acris  que' 
dam  in  Capitolium  fuftulere.  Virgines  vero  vcftales  rapto  ex  laribus  ignC  cum  &' 
eris  fugerunt -Sed  a quibufda  memorie  traditum  eft  ■ nibil  preter  eternum  ignew 
cfleferuatum.ANumaenim  rege  taquam omnium  principium  efle ignis  venerari 
inftitatamcft"NamniobiIi(rimunvqjiodda  ignis  exiftit  in  ipfa  natura  & motio  ^ 
dam  eft  vel  cu  motione  totiusgeneratio.  Alia  vero  materia  que  calore  vacat  ocio< 
fe  ignaul  terq;  iacetis  Si  cadaueri  fimilis  ignis  virtutem  tanquam  animam  cupit  S4 
paulatim  fulcepto  igne  ad  agenda  quid  vel  paciendum  vertitur . IMuma  Pompiliur 
vir  curiofts  acfapietiflimus  qui  in  colloquium  cum  mufis  per  fapietiam  veniebat 
ratione  quadam  pbilofopbie  motus  fcuc  ftruari  cu(^odiri<5  perpetua  vigifia  ne  cor 
rumperetur  voluit  .Tanquam  etetna  virtusque  omnia  feruaret  cflet  Aliqui  ferut 
quemadmodu  apud  grecos  ante  facras  edes  purum  ignem  pofuine^SC  que  Gmt  in/ 
tus  omnibus  niGipGs  virginibus  veftalibusefTe  abicondita.  Magna  preterea  fuit 
famaTroianum  illud  paliadiu  quodi  Italiam eneasalportauerat ibi reCdere.Sut 
quidamquideiamotbraciisfabalatesferunt  Dardanum  Troiam adaedlumcum 
vrbe  concederet.-facnficia  egide  atij-illud  cofecrafleiEneam  vero  in  ipfa  vrbis  ca 
ptiui  ta  te  furtim  (uftulifte  .TeruafTetj  ad  id  temporis  :quo  in  italia  vrbem  condidit 
Quidam  vt  multi  in  bacBe  (cire  oftentet  duo  inefTe  no  magna  doba  ferunt  quorS 
alterum  apertam  ac  vacua  alteram  plenum  ac  claufum-Amboru  vero  a(pet!fus 
tummodo(an(^lIS  virginibuspatet  Sed.quidabosmentiri  arbitrantur. Quod  pue? 
las  multa  exfacriscorripientesferturduo  dolia  abfcondinefub  terra  tn  teplo  Quf 
rini.Vnde  locus  illc  ad  buc  dolioru  appellationem  retinet.  Virgines  maiora  aedig 
niora  ex.lacris  fumetes  vitra  fluuifi  fugerant.  T unc  Latius  Albinus  vir  popularis 
cum  etiam  ipfe  fugeret  infantes  filios  vxore^acnecedaria  vtenGIialecfibabensr 
curru  vehebatur . Poftquam  vidit  virgines  in  finu  deorfi  (aera  inculte  ferentes  (o' 
la(^  ac  labore  vie  fatigatas  cofeftim  vxoremcufiliisatcj  (uppcIIecSilia  terra  ex' 
ponit  illas  currum  ingredi  at^in  aliqua  grecorura  Vrbe  fugere  iubet-Indig/ 
num  fuit  Albini  no  obfcuram  pietatem  atfji  bonore  erga  deos  in  grauiffimis  tem/ 
ponbus  Gne  ariquamemoriapretenre.Alioru  lacerdotes  deorfi  ac  (eniores  qui  co 
fulatu  SC  trifipbo  potiti  fuerant  non  tulerfit  Vrbem  relicdum  iri  Qui  cu  (actas  fplS 
dida{9  veftesfumpGftentpreGdente  Fabio  pontifice  raaximopace  deorum  expo' 
ftentes  fecp  ipfbs  propatriafortunedeuQuentesdCfortiineinftfitesin  eburneis  (et 
bs  in  foro  ornati  colederunt . Tertio  die  ab  ipfa  dimicatione  Brennus  cu  exercita 
ad  Vrbem  adiien  tabant  qui  cfiportas  oflenderet  apertas  SC  nullas  in  mucis  ftatio 
nes  difpontas  primfi  inGdias  dolum^  formid^it.  Admiratus  paftim  in  Vrbe  (bli/ 
tudinem  Sed  po(l<|  per  (peculatores  rem  cognouit  per  collinam  portamlingreirua- 
Rbmamoccupauit.anno  tricenteGmo  5<  (exageGmo  acpauloplusab  Vfbecodit» 
a Gslbs  capta . ;Si  fidum  eft  aliquam  temporum  diligentiam  feruacein  ii» 


rebus  quibas  illa  rerum  perturbatio  de  aliis  nouioribus  JubirationS  iniedt . Cap' 
ea  Vrbe  ve  coleneaneu  eil  celeris  de  bac  re  fama  per  greeia  peragraiiit  HeraC'it? 
ponticus  qui  paulo  ante  quam  /iama  caperetur  obierat  in  comentartis  de  anno  in' 
quit  vcfperi  fermoni  babuilTe  quemadmodu  Roma  grecia  Vrbs  que  lacct  ad  mag 
nam  mare  ab  exercitu  vitra  Hiperborosmoncesadueneance  caparetur  IMon  admf 
cor  plane  Heraclitufabulofumbominem  vera  oratione  de  capienda  Vrbe  montes 
ypcrboreos  ac  magnum  mare  extnliile.  Ariftotelem  aut?  pbJofbpbum  certo  dixif 
fe  ferunt  Vrbem  a Cebis  capiendam.  Seruandam  veroa  Lutio  Erat  bic  Marcus 
Lutius  Camillus.  Sed  bec  conie^ura  quadam  dic^  Cum  igitur  Bxernusleruato 
Capitolio  RomS  occupalTet  > vidiiTeti^  inter  tranlcundfi  per  forum  quoCdam  viros 
jnrignibabitu-£<federeS<  tacere  magna  admirande  captus  e(b'qmtanqaam  nui 
lo  rei  publice  vulnere  (audatelne^  facie  ne^  colore  mutati  (unt.  Seded  eHetani 
Rio  intrepido  flexi  in  fcabellis  que  Cec&  contulerant  fefe  inuicem  intuentes  filentiix 
agebant.  Quare  bac  rerum  nouttate  admiratio  Gallos  babuit  8i  taquam  de  Cordo 
nbus  dubitarent  diu  acceflu  ta^o^  abifinuere-  Pofti^  autd  quidam  fidens  animi 
iuxta  papirium  marium  ibetie  rnand^  manfliete  extendens  promilTam  Barbam  de 
mulfit . Papirias  (cipione  i capite  feriedo  centriuit . Barbarus  ftndlo  gladio  illum 
necauit  deinde  cetera  fa^  impetu  morti  tradiderSt. Et  tandem  late  vagatur  ena 
Cs  nullo  reuocarur  pectore  ferru  Poftea  icati  cdtra  eos  qui  in  Capitolio  erat  do 
mos  permultos  dies  Ipoliant  parietefl^  eruti  faces  teAis  illate  quod  Capitolid  ler 
nantes  eorum  imperid  negligerunt  8i  iadlis  telis  pugnarent  Quapropter  Vrbem 
rapina  SC  incendio  mifcent  ^ viroru  ac  mulierum  fenu^ac  puerorum  atrox  edita 
cedes  ac  multSin  medio  One  nomine  plebem  obtruncdt.Longaoblidide  opus  Gal 
lis  eratvidlasgcatiafnimentatuire.Ita^dmiliintereos  aliqui  circa  Capitolium 
cum  Rege  alTidunt  aliqui  regione  peragrantes  irmentefe^  dnisGm  villas  depopu' 
lantur . Alii  bona  fortuna  elati  ducem  ordmei^  negligetesfparGij  nullo  terrore  va 
gab-tur.  Plurimi  iplbru  8i  maxime  ea  parsque  inftriA or  erat  ardeam  vbi  Camii 
Ius  exulabat  SC priuaee  ociofet^  viuebatlecetferunt.  Camillus  fpe quadam  conGIia 
agitabat  non  de  bol^ibas  fugiendis  l^G  daretur  oportunitas  quomodo  Romanis 
auxilio  efle  pofTet.  Quapropter  cu  perlpiceret  ardeatas  multitudine  quidem  (atis 
numerofbs  (ed  propter  imperiti^  mollitiem:^  imperatoriun  minus  audaces  prim^ 
ad  iuniores  orationem  babuit  no  ceRfendam  efle  Gallorum  fortitudine  Romanos 
perditos  fuilTe  proprerea  quibas  in  eu  non  redUe  fenferunt  illa  pati  contigifle 
11°«  ludicandd  operam  elfe  eorum  qui  ad  vincendnm  nibi!  (Mrebuere  Sed  putandiS 
id  fortune  ollcntatioe  accidifTe  .Quare  egregia  facinus  fore  S<,izm  cum  ipfo  dilori 
men  Barbarorum  aduenarfi^  bellum  a fe  reoellere.  ltaqi  G auderet  babata  temp8> 
ris  ratione  tuto  vicariam  feprebitarum.  His  rermonibus  preeeptis  aiuuenihis 
ad  principes  Vrbis  ventum  eft  .Camillus  ad  Senatores  ardeatas  concelHt.Poftm 
a Senatoribus  in  fententiam  Camilli  diicelTum  elliCamillus  omnes  quos  ad  fete/ 
da  arma  adoleuerat  etas  intra  muros  eollec^s  ad  pugaam  inlfruit . Mam  bec  igno 
ta  elTeboltibusqui  non  longe  ab  Vrbe  aberat  meditabatur.  Cum  Barbari  perom 
nem  regionem  pafTim  vagarentur  8t  multam  bominu  pecudumi^  predam  agerent 
intreside  ac  peculantec  in  calfris  militabant.  Adueni  ente  noeSe  umno  vinoc^  lepuf 
ti  fiiG  per  calbra  iacebantiDe  bis  Camillus  per  fpeculatores  cerocor  faelbis  ardea/ 
ras  ducens:  Poft^  fufa  media  noiSe  per  ea  loca  que  intererant  ab  holbibus  tacite  p' 
tranGuit  Vallum  magno  clamore  Giperat  8C  vndi^  tubarum  {bnitu  omnia  mi&et . 
Illi  per  crapulam  vix  e Ibmno  a {bnitu  ac  ftrejntu  excitantur.  Pauci  tamen  ip(b  in 
tamaicu  expet^efa^  (efs  ad  bellim  aedogentes  tanquam  (Iragem  fdan  nitereni 


contra  Camillum  infurgunt  quamplutimi  autc  ex  potccioriLus  (oporc  vino(j  gr» 
uariceduntuc-inermcsquoc  vero  e contra  vallo  noc^u  fugam  corripuere  rquj  non 
malti  lierunt  per  regione  diHitG  fiib  luce  ab  equitibus  trucidati.  Fama  baiusrei 
extemplo  diuulgata  multos iametate adultos vna  collegit :8C  prcicrtim  RomSos 
qui  ex  pugna  que  apud  Alliam  iluuiumcomilTaelf  ad  Vebios  confugerant  qui  in 
ter  (e  ipfbsiamerantes  dicebant  fortem  Romanis  imperatorem  fortunam  abftu/ 
lifle8<ardeatis  Camilli  res  bene  geftasctnamcto  glori eqi  fui nc8<  Vrbe  que  talif 
viri  dC  mater  &C  nutrix  fuit  periilTe . iMos  vero  imperatoris  penuria  alienis  in  Vrbi 
busfedentesltaliimdelenmus  Eya  adardeatas  mittetes  velipfo^djcempeta/ 
mus  vel  nos  ipfi  fumptis  armis  ad  iplum  veniamus.  Non  cni  amplius  ipfe  a Roma 
exulat.Neij  nos  patrie  mditioneboftiamreda^e  que  nulla  effciucs  fumus.  Cum 
in  vnum  fententie  omniu  congrueret-'  Camillum  per  oratores  fumis  precibus  da/ 
cemaceerlebant.  Ule  non  prius  inquitlemagiUratumaccepturamiquam  ciuesq 
in  Capitolio  erant  id  ipGs  legibus  decerneret  8i  fe  ducem  ex  conGIio  dicerent . Eos 
enim  eenlendos  patriam  leruare.Qui  Glubeant  voluntatem  ipibrum  non  impigre 
teruacurum.  Si  autem  ciues  boc  minus  agercntnibil  inuicisillisfacllaruni.  Ca 
-nvlli  religionem  probitatemi^  omnes  admirabantur.  Sed  quomodo  bec  in  Capito 
liumdenuntiaretur  facultas  deerat.  Nam  impofli  bile  arbitrabantur  boftibusVr' 
bem  habentibus  in  arcem  mittere  nutium  poffe.  Erat  quidam  adolefccns  pontius 
comitius  non  {umo  genere  nsc  tamen  oblcaris  pare  tibus  orcus  verum  honoris  gla 
rie^  cupidus. Hic  fua  Iponte  ad  Capitolium  iter  Cnc  litteris  neGabhollibusint' 
ceptaselTetiGalli  mentem  conGIiagi  Camilli  nofccretmgreditur  qui  vili  Vifte  ia 
dutus5<  (ubea  Giberum  ferens  aliam  viam  intrepide  peregit. Cum  vero  jSvelf«' 
fiadVrbem  appropinquaret  per  pontem  a Barbaris  leruatum  iter  negaretur? 
capiti  vefteminuoluens  que  breuisleuif^  erat  fubero  per  aquas  nando  delatus  flu 
men  tranauic6^ad  Vrbe  nafcendit-Qid  ftatim  vigiliis  infidentibus  fugic  tibus  qs 
canied{ara8<  tumultu  cogoouerat  ad  carnetalcm  portam  contendit  hic  quod  age/ 
rent  per  Glentium  diu  {peculatur  Nam  buic  Capitolium  maxime  dire:3:oincum' 
bit  Si  petram  magno  circuitu  atijalperita  te  natura  ip!a  locauitper  eam  laixnter 
a&cnditSieosquibascaflodit  arcis  demandata  erat  magno  labore  per  locutnva' 
cuum  peti.  QuoscutnlalutaflecSC  flaumipGus nomen  indicaffetreceptusad  prin 
cipes  Romanorum  contendit  Qui  ad  conuocatum  Senatum  ingrcdiens  ftatim  vi' 
dloriam  Camilli  quam  no  dum  acceperantdenuntiauit  lurrauitt^  militum  lenten 
tiam  ac  pcrfuaQt  Camilli  didlatura  deferri.  Cum  illum  imperatorem  tantum  ex/ 
peterent  omnes  ciues  Romanj  oui  eflOTt  extra  Vrbem.  Mi  bis  auditis  agitato  con 
Glio  Camilium.didlitoremdeGgnat  Et  pontium  retro  cademvia  remittunt.  Qui 
vt  prius  bona  vfus  eft fortuna  nam  eius  tranGtusbolfes latuit. Itaij  Romanis  qui 
Roma  aberat  nantiat  ca  quea  Senatuacccperat-Illilibentianimo  Camillum  pro 
didfieorc  ilifcipiunt  Camilluslam  duo  milia  militum  iteqs  plures  a (bciis  coegerat 
8C  ad  boftes  aggred  'cndos  preparauerat  boc  mado  fecundam  Camillus  diilaturS 
adiit^Quidumad  Vebios  conc  indit  militibus  ocurritSC  a lociistanquam  aduer' 
fnsboftesirnturasefTet  plures  milites  collegit  Quida  ex  Barbarisq  Romecr^C 
CimfoitetranGrent  per  ea  loca  quibus  no  Au  pontiusin  Capitolium  afcederat^SC 
lepeveftigiadefcemerentmanuii  ac  pedum  ina(cenfu6Cregre{ru&peautem  at' 
tritam  (emitamatqidilapGis  ad  regem  boc  referunt  Rex  cum  ad  locum  veniret  .p 
fpicerctcg  tunc  obticuit.  Vefperi  autf  conuocatis  bis  g leui  efTetit  corpore  ac  maxi 
me  quofiam ex  Celtis  quii$ ad {uperandes  montes  idonei  inquit.  Viamnobisin' 
c^nitamboifesadipfosolfenduntea  parte  qua  nec  afcefus  nec  reditus  apparet 
bominibos  vebementer  erubelcendum  eft  vcbem  indxtioem  noftram  occupafle'  Si. 


fcanc  locum  tanquam  inexpugnabilem  ne^igera  ipGs  5oeentibus  bus  qua  vi  a 
arcem  aggrediamur  ci  enim  parte  qua  vnus  faciTearcendie  nec  mu^cisf-ntu^atim 
difficile  quumo  mutuo  auxilio  aditus  difficuJrasIcnabitor-  Itaqsirunrra  ac  bono' 
tes  pro  caiar<5  meritis  referentur  bac  a rege  babita  oratioe  multi  ex  Gslbs  alacres 
ad  mandata  peragenda  fefe  accingant  & media  node  per  petram  aeviua  prerap' 
taq;Ioca  taciti  in  Capitolium  ea  parte  qua  alcenfus  mollior  videbatur  euadontJ5< 
arcem  ftationefj  dormientes  maximo  apparatu  inuadunt  Sed  nec  ab  boroine  nc^ 
a canibus  bolf  ium  ingreilus  preceptus  eft  Sacri  anleres  luxta  lunonis  templum  in 
erant  qui  antea  affluenti  cibo  pafcebantur  .Tunc  quia  vidlus  caritate  laborabant 
Komani  negledi  anferes  fame  vexabantur . Eft  boc  animal  natura  pauidum  di  (en 
lii  audituc^  acerrimu  -Illi  propter  famem  vigilantes  ac  tumultuantes  Aatim  Gallo 
rum  ingrcfll  m precipiunt.  Qui  cum  inter  fc  clangore  8<  curfii  ferantur  omnes  a 
fbmno  romani  expergilcuntur . Bar&uri  ne  lateant  tumultuando  ate^  violltius  irra 
endo  arma  que  fortuita  parantur  rapiunt  8i  clamorem  attollunt-  Manlius  vir  co' 
fularis  8i  rubore  corporis  atqi  animi  magnitudine  clarus  omnium  primus  duobus 
cx.boftibus  vna  occurrens  alterum  eleuantem  bipennem  cefa  manu  obtruncatial 
terum  vmbone  percuflum  in  facie  retro  per  petram  precipitem  dedit.  Alus  cocuc 
rentibusromanisipleinlfSsinmuroquofdam  per  murum  fugere. quoldam  falire 
de  muro  precipitariq;  coegit  .Cum  iamnon  dum  multi  murumrnperaflent  necq,^ 
laude  dignum  eg}fl*ent.  Cum  ita  periculum  euafiflcntromamSCiamluceneret.  11 
Ium  qui  vigiliis  preeratemuro  ad  boifes  per  petram  precipitarut-Msnlio  vida 
re  primum  decernitur  di  potius  dignitati  illius  quam  necelHtati  confultum.  Qu5 
tum  enim  cuilibctdietimad  vidumimparciebatur  illi  contulerunt-  Namcoliieti 
famsfex  libras.  Vini  autem  quartam  partem men {ure grece quam  Cotyllum  vo 
eant  tnbuerurf.  Sed  Galli  j res  minus  probra  erat  vidu  laborabant.  Nam  Ca' 
milii  terrore  frumentatum  ire  arcebantur . Nec  non  peftis  multitudine  £adauerd 
que  paifim  proieda  lacebant  ea  caifra  m loco  depreOb  habentes  vrbem  egredi  no 
(inebat . T une  altitudo  cineris  euaporantis  propter  ventos  at^  colores  per  aera  Gc 
citates  tenuitatem^  habentem  corpora  bominu  ex  relpiratione  corru.^era  t.  Maxi 
me  autem  huius  rei  caufa  fuit  mutatio  vidus  ex  locis  vmbroGs  qni  ab  cGiua  agf> 
da  leta  refugia  prebent  nec  non  acceiiis  ad  humilem  depreHamep  regioem  que  au 
tumnali  tempore  ingrata  elf  illorum  valitudmem  comouit  Diuturna  iam  fada  Ca 
pitolii  obleGioleptimum  menlem  attigerat.  Quare  adeo  magna  hominum  pernici 
es  in  caifris  orta  elb  vt  propter  cadauerum  multitudinem  multa  corpora  fepulcb 
rumdeCderarent.Nec  tamen  propter  boc  mcliusres  obleflbrum  geritur.  Fame 
enim  moleiliai^  illi  angebantur  quoniam  quod  Camillus  ageret . cognofeere  nS  po 
teranfNam  ex  eo  quod  intentius  Earbari  prefidie  ftationel^ad  vrbem  cuftodie' 
dam  locaranc  aditus  in  Capitoliu  negabantur  .^^ibus  rebus  Gc  fe  babentibus^ptl 
mum  fortuitu  per  (bationes  de  componenda  pace  verba  Gunt  deinde  optimatum 
fententiaiSuIpitius  Romanorum  tnbunusmibtum  ad  colloquia  cum  Brenno  pro 
fedusirapadionem  venit,  mille  pondo  auri  pendere  8i  illos  ex  Vrbe  regioneqi  de 
cedere.  At  hanc  rem  iureiurando  adbibito  auro  delato  celte  dum  aurum  pondo 
raretur  cum  adeffent  8i  clam  primum  aperte  deinde  lancem  primerent  at^  gra  / 
uatent  Romani  in  eosdebac  iniuria  queruntur.  Brennus  ridens  ponderi  gladiii 
atqi  angulum  ferrum  appo{uit.Sulpitius  cum  iterrc^aret quare  boc. Quid  aliud 
inquit  Brennus  niG  obprobrium  vidbis.  Qui  lermo  in  prouerbium  vfiiiqiatas  eib  ro 
tranorum  autem  quidem  boc gratnterferebantdicebant^fiimptoaororetro  ab/ 
eundum  :8i  Barbarorum  expe  ditionem  ferendam. Quidam  concedere  nec  ad  ma/ 
loreoi  miuriam  prouocare  fanis  arbitrabitur , Nam  babiu  tempo^ratioe  miuril 


roUcrandam  eflciat^auputtt  fofertndam  quanquam  non  puJcI^mtn  (ednTcfTariu 
Cum  dc  bis  aduet fus  CeltaS  altercatio  a Rom  i js  oriretur-  Camillus  ad  partas  cu 
exercitu  adaentaatf.  Qui  intcrrogadopoftqjdereccrtior  fadluseft  cxcrcitumvt 
ciat  fequi  iuffit-Ipfecfl  primoribus  properas  ftatim  ad  romanos  cocedit.  Sulcc^ 
peus  banori&ce  5C  cu  Clentio  pro  dilatoris  dignitate  aurum  cx  vcbiculo  arripies 
feruis  cotulit.Cdtas  vcbicuJum  atq:  lancem  cape rc  Si  abire  imperauitdiccnsRo 
mamispatnutnraorfefle  non  auro  fed ferro  patriS  tueri,  Brenno geauiter  bocfe< 
rente  dicenteainiuria  affici  quod  federavioIarcntur.Camillus  e contra  inquit  pa 
cliones  no  ratas  nec  legi  ttimas  efle  i lulTu  ffxo  facilas  cu  ipfe  didlator  fit  nec  aliter 
fnpra  eummagiftratfi  gerat  qui  no  habentibus  facultate  pacircendicuboftibus  au 
dloritate  prebucfit.iMunc  quod  velint  dicendu  cum  legittimus  dominus  adfit  qui 
veniam  pecftibus  daturus  eft  atej  (iippliciu  nili  eos  pro  iure  no  egifle  peniteat-bis 
verbis  Brennus  tumultuas  bellum  acuit.  Itags  ftridlis  vtrimqi  gladiis  adinuicem 
mixti  tumultuSdo  per  domos  Si  angiportusvt  res  pofcebatdiucrtut  cu  proiplb 
rei  militaris  ordine  loca  occupare  no  poflent-  Brennus  rede  fentiens  ftati  non  ce 
fis  multis  Celtas  ad  caffra  deducit-  No(Su  dato  figno : taciti  omnes  vafa  colligeret 
Vrbem  reliquit  Si  inter  fexaginta  ftadiorura  profec!bus  baud  longe  fabina  vle  co- 
fedit.Poft^  dies  illuxit-’ Camillus  egregio  cu  exercitu  Brennu  petit. Camillus  fe 
cum  Romanos  tuc  magna  audatia  fretos  babescu  lam  diu  fortiter  pugnatu  elTet 
multa  clade  occupatis  caftris  Gallos  fundit  fugatij.Fugientiu  quida  a perlequen 
tibus  cefi  quofda  vero  Si  plurimospcr  agros  palantes  vicine  vrbis  villei^  occidere. 
Sic  Romam  captam  profedlo  admirandu  fed  mirabilius  per  fepte  menfes  fub  diti' 
one  Barbarorfi  pofitam  lalul  efle  fac!lam.  Camillus  vt  digna  res  erat  tanqua  ille  q 
amiffamrecuperaflet  patria  Si  in  priftinS  ftatum  reduxiflettrmpbauit.QuieRo 
ma  cu  filiis  propter  bellum  leceflerat  ftatim  rediere  .lOi  vero  quos  in  Capitolio  g 
obfidione  fames  pene  ab[u  mpferat  occurretes  ex  ea  prelenti  S<  mfperata  iocundita 
te  ad  irtuicem  lacriniaccs  amplexabantur.  Sacerdotes  at^  temploru  Ediles  omnia 
que  in  fuga  corripuerat  Iaera  vel  occultando  vel  fecum  ferendo  vt  illa  ab  boftibus 
feruarent  ciuibus  qui  illorum  defiderio  videndorum  tenebantur  offenderunt.  Illf 
!eto illa  animo  tanquam  deos  flios  Romam  redeuntes  conrpexerunt.Camillusfa/ 
tffa  re  diuina  i luftra^  Vrbe  ac  remotis  bis  qac  indigna  videbantur  Iaera  (Iiis  rcftf 
tuit  fame  templum  non  immerito  eo  loco  vbi  diuina  vox  cecidit  -Ccdicio  Marco  q 
exercitum  Barbaroz'  denuntiauitinftruit.  Sed  magna  eumdifficultatcimultocj 
augurum  labore  :vrt«s  gloria  Camilli  in  fidem  Romani  populi  rediere.  Verum  ciS 
opus eflet  vrbem  omni  ex  parre  coruptamedifKatione  reftaurare  animi  moleftia 
ad  opus  faciendum  multitudinem  inuafic:8<regnitiesRomanisinerat  ^jibusia 
omniumrerum  difficultate  pofitis  tunc  ocio  ac  laboris  remiflTione  propter  recen' 
tia  mala  potius  erat  opus  quam  moleffia  premii  grauari  quam  cum;  ne^  rebus  ne 
qi  corporisviribusvalidieflent.Sednecquiesfuit.Conuerfisad  Vebiosanimist 
Vrbem  omnibus  rebus  ornatam.Etmagiffratusillis  qui  in  adminiffranda  repub 
lica  ad  gratiam  agunt  impartiri  Iblitam.Sediciofi  bomines  aduerfus  Camillum  va 
cesin  vuigumlpargereiillum  bonoris  glorieijeius  caulaiplbsornatiffima  Vrbe 
fpoliare  velle- curareij  lummo  conatu  vt  dirupta  loca  habitarent  tSC  Vrbem  quam 
fere  funditas  ignis  ablumplerat  irenouaturum  efle-  Vt  non  Iblum  Dux  at^Intpe 
racot  Romanorum  verumSiiam  conditor  contempto  Romulo  appellaretur."  Qu» 
cx  re  cum  magno  inuaderetur  terrore  Senatus  ne  tumultus  Vrbanifierct-  Camil 
loquanqaainuitoinannumdiiftaturamprorogauitSCfi  mos  eflet  nullo  modo  vl^ 
tra  fex  menfesdicffaturam  retineri-Senatus  vero  blandiendo  at^  exhortando  po^ 
palum  placabat  SC  Iaera  patria^  fepulcbra  at^  locos  (anellos  quos  Romulus  vel 


^JatnaveIqmu^satias  ^egumiprssfaeraasirat  jeer3t90.'leoJeI»i;  £^i'i[)^i>nisca 
(nit  naper  inuencuni  in  Capitolio  dum  fundamenta  foderet  tanquam  fans  datum 
eHet  locom  illum  caput  Itafie  faturum  8i  eternam  ignem  a virginibus  vcftalibus 
eultoditum  oblrararirurfas  ac  reifingui  relidla  Vrbe  ad  dedecus  ipfis  accelfuriz 
Siue  quod  eam  abaduenisbabitatamvilun  {untSiae  ^delerta  pecoribus  pafcua 
Gtprebiturabee  cum  ad  fingulospriaatim  Sc  pubbce  multis  per  dianontbus  apud 
populum  agitarentur- rurfus  a muttitione  de  inffauranda  Vrbein  quirelasitum 
eftfilumisprecibusatbi.-neipfbstanqulcx  naufragionudosegenof^  fadlis  ad 
nliqua  proftratos  Vrbis  molilda  cobeccerentiCum  alteram  Vrbem  paratam  ba 
berent.  Camillus  Senatus  concilium  aduocauit:£^  multa  iple  prorepublica  exbor 
tando  dilTeruit^multa  etiam  alii  quibus  orationem  in  Senatu  babere  libuit. Tan* 
dem  iple  allurgens  Lutium  Lucretium  qui  primo  lentendam  dicere  conliieaerat 
iulfit  orationem  pdmu  baberei  deinde  vt  ordine  ab  aliis  fententie  dicerentur.Fa^ 
igitur  liiendo  cum  Lucretius  principium  dicendi  ag^oOurus  oHet -‘forte  for' 
tuna  centurio  ex  preCdiis  diuturnis  cum  coboitibus  reuer  pccieribat mag 
na  voce  fignifernm  appellansinquit-'lignifer  IfatueOgnum^bic  p'i’cbre  maaebi' 
musQulimo  tempore  conClium  de  futurpiac  incertitudocxoris  vocis  Fuit  quadu 
Lucretium  deum  adorauie  {iipplicauit^  : eumomniomalfantiumaiTcnlit  vt  cum 
ad  id  dicendum  afllaret-  quod  bonum  faulfumifeiixqi  Senatui  populo^  R-jmSo  fo 
ret . Admiranda  fiiit  ex  boe  bomine  permutatio  animorum  multitudinis  de  Vtbe 
requirenda  que  (efe  exortando  ad  opera  facienda  conlequebatur  led  non  ordine  ali 
quo  aut  laboris  impartitione  verum  vt  qiii%  paratus  erat  animo  ducebatur  ad  Ia 
ea  moIiCda.Itai^  Vrbem  edificiisdiruptaoictuibul^delblatameelerilbudio  ac  & 
licitudine  relfauraaerunt.  Ferunt  enim  iatra  animum  muris  publicis  SC  prioatis 
edibus  illam  fuilTe  renouatam.  Uli  quibusa  Camillo  nemtiu  datum  erat  vt  lacraS 
edes  fuislacis  reedificarent-'tuvbaeis  omnibus  rebus  poRi^  in  edem  martis  vene' 
eunt  circHeuntes  palarium  nam  boc  vt  alia  ferro  ac  igne  dirutum  a Barbarisap 
parebat'  cum  operam  purgandis  locis  SC  moliendis  muris  impenderent  forte  in  ba 
Culum  Romub  profundiflimo  in  cinere  demerlu  incidunt  bic  arabas  euljoides  fle' 
xasbabet.  Vocatur  vero  LituusScipfo  dum  auibus  auguria  captant-IndeGgnan 
dis  Gituri  edificti  locis  laciendil^  fundamentis  vtuntur  ■-  Quo  6C  Romulusqui  ni# 
bil  niC  aulpieato faciebat  vliis  elf 'Sed  poft% e eonlpedhi  bominum euanuit  facer# 
dotis  baculum  (umentes  tanquam  rem  facram  intadfumleruaueriSt.Cum  boe  ab 
igneferuatum  oFfendiKcnt  ceteris  rebus  corruptis  magnam  de  Horna  (pem  (ulce' 
perunt  tanquam  eterna  illis  (alusfuturaeGetfWuato  Ggno. Non  dum  iis  rebus  ne 
nata  opera  erat  quod  vnaSecani  VollciqtacLatiniin  agrum  Hemanum  impeda 
Fecere  £cTyrreni  circa  Sutrium  que  locietatem  cu  Romano  populo  inierat  caftra 
poiuerant-Cum  Tribuni  militumqui  belli  principatum  babebant  apud  montem 
Martia  8i  Latinis  ferro  fzme^  premerf  tur'5C  in  difcrimineamittedoram  poGts 
jRomsm  mitterent  .Camillos  tertio  didlaturam  induit . De  boc  bello  duolex  fama 
cA.  Sed  peius  eam  que  vulgatior  efb  narradam  duximus.  Ferunt  Latinos  Gue  VC 
cccaGansm  belli  qaererent-GuevtGc  plane  vellent  rur(us  fanguinem  Romaorutn 
liio  admilceri-a  Romanis  virgines  mulieres  petilTe  dubitanemus  Ronnmsquida 
gendumelTetcumnondumborridum  bellum  (mineret  nec  iam  vires  recuperar' 
(ent^timerettp  ne  Latini  dum  Romana  conubia  peterent-’ oHides  per  inGdiasque 
terent.  Analia  nomine  Titula  vel  ve  quidam  dicunt  pbilodda  principes  monu-ti 
Vt  ancillas  in  morem  nobilis  fponfe  ornatas'5C  maxime  eas  quedCpuIcbritudmer 
liberali  afpedla  exifterent-*cam  ea  mitterent  Reliqua  vero  (e  curaturam^princi 
^ssptrfitaGbabitode^llaancmadf  prorei  oporeoaiute^ivolticace  illius  illas^i 


aul-o  & vcfte  ornatas  taeinis  qui  non  procul  Vrbe  con(l*drl:a>it-‘mifer6t.  IModu  ce' 
tere  ancilie  gladios  boftjbuS  fubduxerunt.  Titula  vero  fiuc  Pbilorida  c 'pnficum 
cxceifam  afccndens  poft  terga  velle  rciccJVa:  Komam  vcrfiis  quemadmodum  cum 
principibus  coueneratllartiam  elcuauit^uod  nemini  aliorfi  cimfi  conflabat.  Qua< 
re  pofl^prrcipesveftinando  tnilitesadinuicem  cxortantcs.  Htvixin  ordinem fc 
feconflituentcsconuocareimagno  cum  tumultu  ilii  ad  pugnam  egrediuntur.  Cu 
ad  vallum  veniflentboftmm  qui  Ibmnofe  dederant :boc  minus  expccftantcscaftra 
occupant  .Sf  plurimos  fwro  trucidant  bec  nunc  iuln  tunc  quintllis  nonis  gefta  {3c 
S<  (blemne  illud  certamen  cognomen  illius  rei  faculam  c.  Primum  enim  per  Vrbe 
cogrega'i  ambulantes  multorum  nomina  £C  patria  comunia  magna  voccappel 
lant.Vt  Cauim  vtMarcu  vtljUtiumSCiisfimilia  imitantes  eam  appellatioemq 
tunc  mutue  compellando  ex  indufltia  vtebantur.  Deinde  ancille  magnifice  orna' 
te  circumeundo  locandogi  cum  occurrentibus  Icommatibus  agunc  ccrtant^ inter 
feymaginem  eius  certaminis  quod  cum  Latinis  habuerant  efiirgere»Cu  veto  co' 
uiuantur  vmbrafici  teguntur  SC  diem  illam  capratinas  nonas  appellant.  Vt  putat 
propter  ficum  illara  quam  ancilla  aiccndit  acflJmam  extulit.  Nam  liluenTCtn  ft-- 
cumcapnficum  vocant  Verum  aliiborura  plurima  in  morte  Komuli  fidla  ditilaij 
cfle  arbitrantur.  Eodem  enim  die  ipfiim  extra  portam  repente  procelloia  calljgle 
circumfepeum  ab  oculis  hominum  euanuifle  ferut . Sed  vt  quidam  putat  eam  diS 
afoIisecIipG  que  tunc  fadla  eft  nonas  caprinas  appellatam.  Nam  aya  capra  appel' 
lantEt  Romulus  apud  paludem  Capream  orationem  ad  fuoshabenseuanuitvti 
comentariisrerumabcogeftarum  fcriptueft.  Plurimi {criptorum  hancalreram 
opinionem  magiSaGerunt. Camillus  tertio  didlatordciignatos  cum  accepiffettri 
bunos  militum  a tq;  exercitum  obfidione  arceri  a VoI(cisIatinifq:non  folum  etate 
Virides  fcd  quofdam  etiam  qui  lam  annisgraues  erant  ad  capifda  pro  patria  arma 
coegit.Cum  Igitur  per  longam  viam  longe  circuitu  ad  motem  Martium  clam  ho 
ftibus  veiiiflet  poftiplbs  caflcaIocauit5<  per  magnos  ignes  cius  aduentum  Cgnifi 
caui  b Romani  igitur  qui  obfidione  paciebStur  audatiorcs  fadb  de  prouocandis  ad 
pugnam  boftibus  animo  agitabantiLatini  vero  Vollcilij  cum  de  boftibus  fulpica/ 
rentur  lefeitra  vallum  magna  lignorum  oppofitioc  tueuturS^  vndiq;  exercita  obi* 
ftruunt  ftatuuntqs  vallo  claulbs  T yrrenum  atij  ea  que  e domo  futura  erant  auxilia 
preftolari  hoccu  Camillus  prcfdflet  timens  ncid  quod  hoilibusfibi  accideret  ne 
Cfaufus ferro  teneretur.rerumoportunitatemaccelerauit.  Cum  ingens lignorfi 
aftaret  accru?5<  magna  ex  motibus  flama  fpirarct  parata  ing?ti  pira  diluculo  co-*- 
piis  eduolis  ianit  oiioiHa  fumptis  telis  ex  vna  parte  (iiblato  clamore  cotra  boflss 
ruere  lofe  fecu  duces  eos  qbusnegotiu  erat  datu  ignem  ea  parte  val/i^icere  qua 
vetivebemetiusfiarctoportuni  tat  e teporis  expedlauit.  Pugna  aciqlbicvetoq;  in 
geri  exortis  dato  irruedi  figno  rcp^te  circucirca  f lamas  iacflSt  in  vallu . Itacj  ftatt 
accelTis  magnis  vndiq:  obicibus  ligneis  nulla  latini  medela  nullis  pparatisargumS/ 
tis  extinguere  Igne  potuere.  Sed  poft^  ignis  quafivniuerfacaftra  corripuerat  in 
paruu  locu  coJIeAi  cum  la  non  ampli?  vires  igneas  fufFerrepolTentr  armatas  acies 
hofliu  que  ^ vallo  aftabSt  fefe  precipites  iaciunt  borfi  paucis  fugere  lituis.Depre 
helbsaute  intra  vallum  omnes  ignis  corripuit  donec  romJivt  res  hoftiu  raperent 
flaraas  extinxere.his  cofecSis  relidlo  in  caftris  Lutio  filio  que  cuftodem  captiuor 
hominu  ac  reru  prepofliit  ip!e  in  agrfi  hoftile  incurfionem  focit  Et  ccanorum  vrbe 
capta  recociIiati%  Volfcis/lati  copias  ad  Sutriu  ducit.  Non  du  vero  ea  que  illis 
acciderat  dedicerat.  Sed  tanqu$  cxiflimas  illos  a la  tinis  in  reru  dilcrimine  Clau^ 
fos  obfidioe  teneri  auxilia  properabat.Illi  vero  ia  boftibus  Vrbem  tradiderat.Ipfi 
2ut  cecu  omniu  Ipoliati  nifi  veftibus  cu  filiis  ati^  vxocibus  fortuna  eo^  deplorStes 


Camillo  aJucntatid  acctirrnnt.CarailfaScoafpccSamirericorJta  tnottis  Cavidt* 
eetSium  7?omatios collacrimantes  atcjfcunc  rerfi  euentammolgfte  ferentes. -Su' 
trinis  inferentibus  Komanis  ftatoit  vltionis  afciecila  dilatioe  ea  die  repente  ad  Su' 
trium  Iter  corripere.  Nam  exifbimabat}?oftesSutrifi  Vrbem  ditiflimam  omnes* 
RreffosiIIani  fine  timore  in  cuftoditamfeafcere. Plane  vera  animo  confilia  ag-itaaif 
Non  enim  fblumeiusaduentus  regionem  verant  etiam  vrbem  fatnit.  ItaqtSCpor' 
tas5i  muros  nullis  prefidiis  lematasoccupauit.Nam  illiper  domos  fparfi  vino  ac 
veneri  indulgefaanfPoft^  fcnfcrnnt  vrbem  ab  boftibus  iam  captu  iri  ita  vebeme' 
ter  crapula  grauati  pafiim  tacebant  vt  paucis  Fugam  arripientibo  omnes  domi  ex' 
cedbatesSC  icfefcoftibuspirebetestarpitar  ferro  perierant.  Vrbs  Sutriorum  que 
bts  vno  die  captaeftboc  mode  Camilli  opera  boftibusfugatisaCiuibus  recupera 
ta  eft.Hic  trturpbus  non  minus gratie  ar^glorie  fibi  comparamt  quam  primi  illi 
dao.Namciues  qui  ipium  odio  infcdlabantur  omnia  potius  bona  quadam  fartus 
quam  virtute  gen  dicetes  tunc  res  gefte  prud^tia  ac  fortitudine  Camilli  coegeruC 
Wu  gloria  extollere. Marcus  Manlius  qui  primus  Celtas  Opitoliia  noeSu  agre' 
dientesexarce  expulerat  vnde  Capitolius appella batur. Camillum inuidiacdioqi 
aperiisTimc  perfcquebatnrbiccum  putarent  leSC  gloria  S<  auctoritate  primum  in 
republica  efle  non  polTet  Camillum  optima  natura  virum  gloria  fiiperare  gefta 
Camilliad  tirrannidcm  criminando  cxtorquebat-'6C  multitudine  acprelertim  ere 
alieno  onu^lus  per facfiotiem  fibi  conciliabat *nam  quofdam  in  ludiciis  contra  cre' 
ditores  patrocinio  tuebaturiquofiiam  veravi  rapiebat. £<  pro  legibus  contra  eos 
agi  non  permittebat. Quare  breui  multorum  quibus  res  ampla  domi  non  erat  be-* 
niuolentiam  fibi  conblauerat  .Qui  audatia  pcculantiaij  forum  vexantes  multa  ter 
irorisoptimrtibusiniecerant.Poft^  eorum  cauia  quintus  Capitoniusdidlaturam 
iniit  in  carcerem  Manlium  detrufit.  Sed  cum  populas  infignummeroris  vefteni 
fnutaret  quod  vluepatum  erat  in  magnis  publici  calamitatibus  iSenamsperti' 
fnelcrns  ne  tumultus  in  ciuitate  oriretur  iulTit  Malium  dimitti . MSlios  dirriffas 
nec  tame  modc.^ior  erat  fed  infolentius  fadliones  leditionel^  in  Vrbe  agitabat  Ita 
e?  Camillum  rurfusad  tribunatum  militarem  Senatus  elegit.  Cum  igitur  contra 
Man^iuaccufationes  adduceretur  magnopere  accufatoribusafepedbus  obfuit.  NS 
xs  Jocus  quem  nodlu  in  Capitolium  alcendit  vnde  Celtas  pugnatido  propulfauit  ifl 
conlpedba  eius  dd  dum  cauiam  oraret  albabatbic  ad  mifericordiammouit  animos 
tomanorum-Iofe  enira  manus  illo  extendens  lacrimalcj  effundens  pugnam  illam 
ante  oculos  differendo  pofiiit  Quate  iudices  pendentes  reddidit  SCiuditia  diSer$ 
da  prebui  t qui  ipium  in  manifefto  crimine  depreben  tum  dimittere  nolebat  ne^  le 
gibusvti  poterant  quod  locum  in  quo  prorepublicafortiter  pugnauerat  ante  ocu 
fas  fitum  babebant. Camillus  curi  rem  prudeter  preaperet  iuffit  mutato  loco  in/ 
ris  vt  extra  portam  ad  Lucum  petifium  inuidia  agitarentur  Vnde  cum  non  elfet  a 
fperilus  adCapitolinm  quando  de  eo  iuditia  trartaretur  SC  iudicibasmemoriate 
rum  ab  iI!o  geftarum  animo  excidiflet  dignu  pro  meritis  fiiis  fiipplicium  tulit  Ma 
lius igitur  damnatusin  Capitolium  dedu:llu8eff6<  per  petram  depulfusmonu/ 
mentum  glorieSCfuppliciiloco  reliquit  Romani  diruta  eius  domo  edem  decqud 
monetam  appellant  ibi  dedicauerunt.Sancierunti^  decreto  publico  nequis  in  futu 
rum  ex  patriciis  arcem  habitaret  iCamillas  cum  iam  maturus  eui  eflet  &C  quoda' 
modo  nuidiam  8<  odiam  flic  felicitati  tanta  gloriaextiraefeeret.  Sexta  tribunatu 
militaretn  renuit-Sed  manifeflifiima  erat  excufatio  corporis  mala  valitudo.  libs 
enim  diebusin  morbuminciderat.Nec  minus  tamen  magiftratam  ei  populus  pre 
buit  exclamans  quan^  non  equitaret  nec  arma  ferret  tame  in  bello  efie  terrori  fao 
ftibus  Ita^  tantamodoprefiderevolensmagiflrataiaifliic  di  cum  vno  ex  collegis 


L'itio  Furio  cootra  ?)ofle3  pergit  'Hi  prcneflrini  Volfcitp  erant  ^ui  magno  exere» 
tu  agros  fbcioruum  Romanorum  depopulabantur -Cum  igitur  non  longe  ab  bofti 
buscaftra  locauilTctquan^  pugnandum  eiTetputauit  bellum  terrendum  tempore 
ve  corpus  ad  conferenda  prelia  roboraret- Lutius  collega  eiusing^tiglorie  libidie 
ad  pericula  aggredienda  fummopere  tractus  perruafis  centurionibus  ac  Turmajp 
principibus  timens  ne  inuidia  quadam  alminoribusfibi  gloria  eriperetur  inuitoCa 
tnilloinacie  copias  eduxit-Ipfe  vero  ^ mala  valitudine  laborabat  in  caflris  cfipaa 
cisrelirtuseft  Lutio  prelium  velociter  temcretji  incunte  cum  Camillus  prccipe/ 
ret  romanos  in  fugam  verfos  fefe  non  continuit  fedex  tboroprofilicnsSCprefugi 
entes  irruens  ad  perlequ entes  cura  (eruus  ad  portas  valli  obuiam  vadit  Quare  fia 
tim  quidam  conuerfi  illum  fcquantur.  Quidam  autem  extra  profecti  ante  cfi  flS' 
tes  pugnabant  Sufete  ad  inuicem  borrabantnrnon  deferendu  ciTe  imperatore  Tuc 
fcotes  ficaperiecutione  defti  terunt  Poftridie  Camillus  eductis  copjiSprouocatil/ 
ad  pugnam  botibus  egregie  ipfbs  deuicit  in  fugientes  facto  impetu  vallum 
occupauit qi olurimofcj ferro trucidauit.Poft beccum audiuifTet cjuitatem  Su* 
trinorum  a Tyrrenis  captam  bi  omnrs  habitatores  qui  Romani  erant  iugulatost 
eos  qui  mmusaotiad  conferendas  manus  Romani  dimiCt.  Ipfc  vero  fumptisbjs 
qui  ctatc&audatia  vigebant  contra  Tirrenosqui  Vrbem  occupauerat  irruit  qut 
cumvicifTet  partimexpulit  partimmorti  tradidit  Camillus  Romam  rediens  mut 
tacjfpolia  referens  dcclarauiteos  qui  necj imbecillitatem  corporis  ncos  Icnectute 
pertimefeerent  fed  jllum  5<  inuitum  Si  egrotantem  potius  quam  floribus  etate  iii 
uenes  Si  magiftratum  fummis  vicibus  ambientes  principem  bclli  eligerent  prude 
tia  omnes  fuperare  dumodo  imperator  6»  audatia  Si  peritia  rei  militaris  clarus  eT 
fet  Quapropter  fama  exarta  Tufculanos  deficere  a fide' populi  Rcrr  ani  tellu  Ca 
nullo  demandatum  eft.  Camillus  cum  fibi  concefTum  efTet  vt  vnum  ex  quinti  ro’/ 
legis  optaret  pretermiflis  aliis  rogantibus  Lutium  Furium  preter  omnium  fpem 
optauit.  Hic  erat  ille  qui  nuper  preter  Camilli  lentrntiam  pognaucrat  & rem  roa 
legefTerat-V^erum  cum  vellet  infamiam  ac  ruborem  buius  viri  obfcurarceum  fibj 
collegam  aduocauit  iTulculani  vt  malefadla  diflimlarenc  tegcre-itcfiiS  in  eos  mo 
tis  2 Camillo  copiis  ad  agros  colendos  tanquam  tempore  pacis  homines  ad  oprra 
Faaenda  egredi  lubent.  Porte  patefadbe adlbabant Pueri in  ludo  litteris  indulget 
Populus in  tabernis ofiidmlcj! artes  fuas  exercebat  Cuies  togati  foro  vtuntur  Pn 
cipeS  tanquam  nec  bellum  expedlarent  nec  bellandi  fententia  ftetifTft  .•  amicitiam 
romanispoJJicebatur.  Nec  tamen  Camillus  credidit  Quod  illisa  populo  Romano 
dercilcerenon fentirec.Sed cum miferatusefTct eorum penitentiSiufTitvtad  Se 
natum  venirent  ac  iram  eius  placaret  quod  fi  fadlu  efletuple  in  (enaruS  (enrentiS 
conceiTuriim  fiC  tan^  eius  cfTet  omnia  crimina  vrbi  reinifllirumhec clara  facinora 
fexto  eius  militari  tribunatu  gefta . Poft  hec  Licinio  fcolone  magnas  in  Vrbe  Tedt-" 
tiones  excitante  contra  Senatum  populus  fummis  viribus  annitebatur  conftitutis 
duobus  confulibusivt  alter  popularis  crearetur.  Cum  necji  ex  patricus  tribuni  ple 
bis  creati  eflen  tinam  multitudo  comitia  confu lana  haberi  nopermilerat.  Itagjcfi 
res  propter  contumatiam  principatus  adminiftraretur  magnis  feditionibusiquar 
to  dictatura  inuito  populo  a Senatu  Camillo  demandabacur-‘fedtpfeadbocno(a 
eis  prompto  animo  erat  inei$  adiierfus  homines  petulantes  propter  multa  magna 
^ bella  cot  ra  eum  tan^  pluribus  cum  ipfis  militie  bonis  quam  cum  patriciis  domi 
rempublicamaffecillet  contentiones  fufeipere  volebat tunc  propter  inoidiamit 
Iorum  eledbus  v t populum  vincens  opprimeret i vel  a populo  vidlus  opprimeretur 
Sed  nitebatur  Camillus  prefentibus  rebus  repugnare  .Cum  precepifTet  diem  quo 
tribuai  plebis  legem  laturi  erant  numerum  militum  recenfuit- populumii  ex  foN 


■Us' 


in  «rapam  aeferfiuitminatDpqittOtiotcd  entes  tfiagnaspenas  dattnras.Trjfcunis 
pepaliexadueriodT^atori  repugnantibus:  indicenti^  penam  quincp  ttumdum 
argenti  miC  decretum  ac  legem  contra  populum  ccfitamabrogaret-Cue  quod  penS 
exi liumq;  timeret. ‘le  iamienc^ute  confeci  minie  dignam:nue9  vires  populi  im« 
mSlaSinluperabilelm  fuperare  poHe  minus  confideret  .'domum  concefTi^&GmuIa 
ta  corporis  mala  vautuciine  dicaturam  depofoit -Senatus  alterum  delignauit  di« 
calatorem. lUemagilfrfi equitd  eligens  (colonem principem ledicdiscaufa  Fuit*  ut 
ea  Icxque  magnopere  patricios  tnfticia  afficiebat. ‘autenticaref.  Hic  enim  legem 
tulit.NemincpluraquingetisiugeribobaberepolTe.Tancud^reoId  lx>c  dccect» 
clarus  babituself.  Sedpaulopoftip(ee9crimredamnatusfuie-‘qaodcetens^bi 
bQec3t-’5creaindd  eam  le^m  quS  ediderat  penas  dedit.  Cum  iam  controuerlie  ^ 
comiciis  confularibus  dencere  inceptarent  :quod  grauilTimii  genus  fedicionis  pri 
mas  partes  in  Vrbe  babueratiSC  Senatui  aduerius  populum  {encieti  maximas  mu 
leftias  prebuerat.  Clari  in  Vrbe  rumores  nanciantur  .Celtas iterum  ab  adriatico] 
inari  traiicietcs  multis  rayriadibus  Roma  celeriter  contendere:  pariter  cu  boc  ru 
more  belli  opera  inceptantur.  Nam  in  religione  iam  agri  ab  bo(f  ibus  vadantur 
quibus  no  facile  erat  Romam  confugere  ad  montes  euafere-  Hoc  terrore  omnis  cu 
Ullis  fedicioceflata.Ht  cum  omnidlenteneie  in  vnd  concederet  iquinto  Camillum 
vno  animo  diidatorem  deligunt  .Hic  iam  fenedlute  vebementer  ingraueicebat  SC 
quafiodlogelimumannum  attigerat  .Qui  cum  neceSitatem  S<  periculum  animad 
iierteret-nei^  glona  vt  antea  alledlusine^  exculatione  u{Iis  (ed  dati  iele  accinges 
militum  eledha  babuit-animaduertentes  violentum  Barbarotp  robur  politum  ede 
in  gladiis  quos  barbarico  more  nulla  arte  ferebant  Qi,  capita  bumcro%  cedebant 
galeis  fernis  leuibuf^  Si  plutes  circumferecias  habentibus  vtebatur  ut  iplb  iido 
gladii  debilitarenfatt^  frangereni.  Clipeos  lamina  ferrea  Circuit  eu  ligni  vires  (iz 
a Iponte  ad  idius  perferendos  minus  ualideelTent.Ipfe  milites  docuit  ut  longis  m 
manubadisuterenticdibusgladioi;  bodilium  (ele  Tubicietes  impetus  expedbrec 
Podquam  Celte  ad  anienem  fluuid  cadra  Iocauerat:ingenti  preda  onudi  Cami!/ 
Jus  eduAis  copiis  in  mollibus  tumulis  vndi^  fere  clauGsdatuta  babmt  8C  pluri  / 
mam  partem  cadro^  celari,  paruam  vero  alpici  pode  voluit  ut  cuab  bodibo  tabex 
nacula  arduis  inlocisindrudlaperlpicerenc  timere  viderenfbanc  opinione  cu  Ca 
millus  augendam  cenferet  nulla  illis  quosbodes  depopulati  fuerant  auxdia  tulit. 
Sedvallolereclaudesnicbilagebatvlaquo  Pabuli  «ufa'qtx)(HavagosacadriS 
pri^redbs  incedanter ad fumamul^ebrictatemgale  indulgentes  cognouit-Tuc 
cu  iam  adbuc  nox  edet  expeditos  premittfs  milites  qui  Barbaris  in  ordinem  cddi 
tutis  impedimento  edent  egredientes  turbarent  diluculo  exercitum  eduxit 
fatis  in  campis  multos  force%  nd  queadmodum  Barbari  expe^abant  paucos  at(^ 
ignawosmaciemredegit.Hocptimuanisios  Celtarum  deterruit  Romani  ad 
bellum  eos  eliciebant.  Deinde^  iexpediti  milites  irruentes  priuf  quamcopiein 
ordinem  redigerenf  ac  per  turmas  diuideren^  irritarent  Bc  vi  ad  congregatos  mi 
lites  irrumpentes  line  ordine  dimicare  cogerent.  Tandem  Camillo’  iubente  ordi  / 
nes  preliu  conterere  illi  gladios  attollentes  celeri  curtli  ferebant. Idi  autem  baftis 
occurrentes  Si  partes  ferreas  idlibus  fupponentesferru  molle  illotae  tenue  longd 
q,  ruibmprunfQuare  datim  iledlunt  gladii  ati$  duplicant.Scuta  autem  detradlis 
pilts  perforata  di  grauiter  lela  .Quapropter  priuati  melioribus  armis  Barbari  ni/ 
Ccbant  armis illo:^  rem  gente  pita  manibus  capere  at^  auferre.  Romani  aiad' 

nertentes  eos  inermes  ede  gladiis  vtebant  Itaq>  miferrima  orta  cede  eo^  qui  erant 
in  frontibus  alii  per  campos  didipati  fugiutinam  promotona  CamiUusoccapaue/ 
cat  .Calfra  quia  iocudodita  erant  quod  magna  fiducia  pugnatu  ed  no  difbcaker 


Captafiintljanc  dimicatione 5^ tertio fuiftc anna  pofl:  captam  Romam  Fctut.Ro/ 
mani  qui  magno  Barbarorum  terrore  prcculfi  fuerant  . Hac  visJloria  maximam  e» 
tra  Celtas  audatiam  fufeipere  tanquam  mala  fortda  aducrlantc  6i  non  virtutte  ac 
viribus  primo  ab  illis  virti  fuifTcnt.Sic  igitur  magnopere  trepidatu  eft  ncicx  fic' 
rct  vta  militia  facerdotes  diuidcretur  fi  bellum  Gallicum  nouextitiflctbuncita^ 
finem  babuerut  Camilli  certamina  militaria.  Cum  in  Hoc  magiftratuociofiiseflet 
VrbemBeletranam  fine  bello  cepit.  Erga  Camillum  in  rcpublica  maximo  odio  af- 
ficiebatur populus. Qui  pocerts  ex  virt oria  rediens  annitebatur  contra  legem  alte^ 
ex  confuHbus  jnuito  Senatu  popularem  eligere- Senatus  vero  Camillum  depone^ 
re  magiftratum  non  finefeae.' tanquam  illo  dieSatore  ampliori  maiori  auc^lontate^j 
principatu  optimatum  pugna  turuseflct-Poft^  ledente  Camillo  ac  in  foro  iura  di 
cente.  Lictos  tribunorum  populi  nomineiuflit  Camillum  fequi.SC  tanquam  illum 
ducturus  manu  corpori  abduxit- maximus  clamor  ac  tumultus  foru  occupauit 
propallantibus  lictore  ex  fuggeto  iis  quierant  circa  Camillum  multitudine  aute 
retro  vt  traheretur  dicente  idubius  prefentibus  rebus  Camillus  magiftratum  non 
depofiiit:  led  allimptis  fecu  iis  qui  in  concilio  erant  Senatum  petit  priuiqua  di- 
cere aggreftlisefTet  ad  Capitolium  couerfusdeos  teftaturvt  ea  dictaturus Ct  que 
tandem  bene  vertant  reipublice  & G feditio  ciuilis  tollatur  templum  cocordie  edi' 
ficaturam  le  pollicetur  Cum  multe  in  Senatu  varicqicontentiocsciTet  quod  in  va 
rias  fententias  mortalium  mentes  trahebantur  tandem  in  hanc  lententiani  itum  e 
vtalter  ex  confiilibus  popularis  crearet.  Diftator  cum  ad  populum  hoc  nuntiaret 
ftatim  vt  equum  eratipopulus  cum  Senatu  reconciliatus  eft-'&C  Camillum  plaufii 
ac  clamoredomumvfcy  remittunt.  Poftridieautem  congregati  decreta  tulere  vt 
concordic  quemadmodum  Camillus  voueret  in  foro  S<  in  cotione  ingens^  rebus , 
benegeftis  templum  moliretur.  In  celebritatis  quas  latinas  vocabant  addita  vna 
die  per  quadriduum  Iblcmnitatesinftituerunt  Et  deinde  ftatimroraanos  coronaf 
ferre  ac rcidiuine  intendere  voluerat. Comitiis  a Cami  Io  iulTis.IVIarcus  Emiliuf 
ex  patriciis-Lutius  Sextus  primus  ex  popularibus  confules  defignati.  Res  gefte 
a Camillo  huiurmodi  exitum  habuere.  Superiori  anno  cum  Romagraui  peftelaba 
ratet  ex  multitudine  innumera  lus  cecidit- Ex  principibus  vero  plurimi  intetqs 
Camillus  omnifiannisgrauiftimus  maturo  funere  obiit  iSc  plus  defideriiaclucbur 
9 ceteri  omnes  qui  ea  tempeftate  peftilentia  ceciderant  Romanis  reliqui t 


Epiftola  Xiapi  dratorls  eximii  in  Vitam  at(j  gefta  Periclis  Incipit  feliciter 

ERICLES  ATHENIEMSIS  lapientiffime  pater 
vt  a veteribus  aucHoribus  memoric  proditum  accepi' 
musiXanthippi  filius  fui  ti&EIaxomenii  Anaxogore 
dilcipulusque  ferunt  cum  ingenio  dodhrina  eloquentia 
maxime  preftitiftec  quadroglta  annos  Athenis  pfiiifie 
Vthanis  eode  tempore  5i  bellicis  rebus- Huius  precia 
^ ra  fadla  a plutarcho  feripta  cu  per  ocium  legerem  quod 

iam  antea  ftatuiftem  pro  meo  officio : tuo  nomine  aliqd 
in  latinfi  vertere  ta  ftatf  occurrifi lad  que  eius  vita  potiftimii  mitteref . TSta  em 
inter  te  atqi  illii  ni  fallor  edClio  prudecia  rebo  geftis  fimilitudo  eft  vt  fi  quis  vtt6qt 
veftru  diligentius  contemplatus  fic  aut  periclem  te  in  agfdo  imitatum  elTc  aut  ab 
eodem  Anaxagore  fonte  a quo  ille  hauCe:  tua  quoc^  hec  manafle  arbitrecor.  Nam 
^ is  vir  cu  ica  bonis  arcib  in  ftnuftus  ^ ornatus  ad  tep-gerenda  fe  cotuliITeCivt 


Atbcnlcnlja  animas  ao^aritate  [ua  qaacu^  acIJct  impeneeetata  inftitutis  S<  ’c' 
gibus  teinperauit-‘{ublati8ceteris  fac^nibusicomoni  confenTu  cimum  princrpS 
qaoad  vixit  quiecam  Si  paccacam  rc^ret  duitatem-ita  eam  terrrftribus  mariti' 
auxK.-vtnovniactfenioclo  greeie  formidfuloia  veriietia  barbaris  natia/ 
nibas  permulta  pofl  fecula  Atkenienfium  ditdpiinatn  rei  militaris  &gToriaman' 
£t  A cuius  quidem  moribus  tu  nibilaberrafti  Htenimis  rebnsommtoquead  gra 
iiiflimu  virum  Si  {ummfi  facerdotem  (peccant  reli^onem  Si  (aptendam  in  {iiperfti 
tionibus  tollendis  in  diuiiuscultibus  cerimoniif^  unorum  lacroruqrdi^nedis  SC 
in  regendis  moderandil^  duitatibus  in  (edSdis  populorum  temere  concitatis  mS 
tibusiininredicendoipunSdis improbis aliil^  cmiliSnsdCprecrptis  £<iidbitutis 
cum  trad^dis:  tum  rednfdis  nullus  Komane  eccleCe  Princeps  prodentia  iuftitia 
equitate  te  liiperat.In  bellicis  vero  reSus  eum  te  prelbtiftiivt  tn  laboribus  perfe 
rendisadeudis periculis  fortitudines^ patientia  ingerendo  prouidendoqi  indue 
Uria  Si  cSGlii  celeritate -‘cum  maximis  belli  duabasino  bis  dica  noftrisri^  veteri 
bus  illis  confer^dus  efle  videaris.  Per  te  enim  Homane  eccldie  bellicoGl^mi  Si  in 
feftifGmi  bolbes  oppreHi  deleti^  (imt.  Per  te  plurime  duitates  in  fide  pontifias 
amicitia^  retente  Si  eonferuate  per  te  eundem  oppreHaSC  iam  pene  erepta  digni 
tas  {ua  amplitudo reftitutaeft.Tudenimtuo  labcve  vigilii%  pace  aliis SC ocium 
peperifti.  Vtteforisrigerenteacperichtanteillidomi  vacui  cura  SC  Iblidtudine 
coquiefcantexquoGrecHe  facere  velint  defenlbrem  te  SC  patronum  SCvtita  dieS 
Celarem  {uum  appellare  debebunt.  Quare nSiniuria  tuum  nomen  clariflimS  tota 
iam  italia  celebratur  .Itaij  vt  reliqua  que  ad  me  non  attinent  aliis  dicenda  reliqui 
quod  mei  e officii  ac  muneris  gratulw  patrie  gratulor  mibi  gratulor  doibo  mds 
quod  diuina  quada  (orte  8i  felidtate  noftre  ciuitatis  tantum  Doni  tam  precipuum 
tam  expecdatum  ab  immortalideo  traditum  nobislitat^  cocefllimvtquopro  pu' 
gnatore  Romana  ecdefia  defenfa  Si  conldraata  e(b  eundem  nos  Si  Si  periculoGfli ' 
mo  tempore  duitatis  adiutorem  contra  perditiHImosciaesbabuerimasSinuc  (at 
erorum  magifbrum  Si  religionis  principem  fimus  habituri:  Quorddam  vero  ingra 
torum  hominum  procadtatemdC  petulantiam  vehementer  deteftari  (bleoiquss 
sudiui  (epe  ridens  Si  (lomacbans  cum  obtraedandi  tibi  gratiam  magis  quam  o£' 
do  negarent  religiofs  bommi  militare  munus  ne  ftimmo  quidS  difcrimi^ie  vHo  mo 
do  obeundumeiTe.Qui  fi  religiofiipG  forent  vt  non  enefed  videri  volant  eor(!  ego 
teprehenfionem  equo  animo  ferendam  ducerem.  Verom‘ii  Gint  qui  cum  (c  totos  I 
erdedefidie  luxuriec;  dediderant  nihil  aliud  agunt  nihil  fiudet  nifi  vt  lorda  velle 
incelTu  tardo  demifib  ore  capillo  horrido  fqoalida  ac  deformata  facie  rephendedis 
fcucre  aliorum  erratis  do  medicas  foedes  Si  vite  turpitudinem  tegant  .In  his  no  fi 
des  non  equitas  non  (ancilitas  non  religio  non  landlamaliqdautfincerum  inuenirf 
potedfedcotra  magna  perfidia  nequidima  cupiditas  fdmmulcelus.Itai^  nodtar 
nis  (lupris  llagiciis  adulteriis  crapulis  vino  fomno*^  languidi  veluti  talpe  ex  fiih' 
terraneis  cubilibus  fic  illi  ex  Aumrnis  ludrornm  tenebris  emerfi  non  modo  !abo' 
srein^indadriam  alicuius  {ufpicere  (ed  ne  lucem  quidem  intueri  polHint.Sed  hsf 
cum  liia  malignitate  omittamus  nec  enim  digni  liint  de  quibus  lermo  &at<'^o  ve 
ro  tuum  idam  animum  eum  apertum  Bi  fimplicemtu  cellam  at^  magnihcumSC 
admiror  Si  laudo  magita  fiimmi  pontificis  graaifiimo  Si  proba^fimo  de  te  iudi' 
CIO  concedendum  puto. His  freti  fapietidime  pater  Periclis  vitam  tue  maxime  co 
gruentem  interpretati  lumus  tuo  nomine  eam($  aderimus  tibi  ad  te  non  li  ad 
extremam  8C  alienam  ledvc  ad  tutorem  hdetilTtmum  Si  parentem  optimum  no* 
:dre  ciuitatis  confugimus  te  oramus  abs  te  opem  petimus.  Helpi  ce  igitur  nos  dee 
Bieti(Iiai2  pater  fiiicipe  caufi  aadei  orna  ciues  tuos  teipfu  ornabis  noli  comittere 


vt  te  obfenremus  fruftra . Te  Cnim  fpcc!lemus  te  intuemutr  T te  omnes  'pes 
S(cogicatioe8coIIoratc(unt.  Si  tu  parens  deleris  fitiosvbialmm  imolorenms.Si 
tudelpias  quis Tubleuabit  alios  Noti  tuis  ciuibo quod  etiam  alieniiTimispreibare 
Iblituses  tuum  oHiciiimdenegare.Curavtn  tein  bello  formidarunt  boAe^nunci 
pate  ciues  tui  at^  amici  diligant.  Patere  vt  ii  nunc  Cngutj  bumanitafs  & beneb- 
cencietue  pencu'um  faciantquiolim  vniuerli  in  reprimendis  (editioGs  au^jrita 
tis  prudentiei^  fecerunt . Vates  enim  conGIio  vates  gratia  auctoritate  vales : modo 
voluntas  adCe  omnia  conficere  potes.  Deniq? illud  Periclis  buius  quod  ledliirusef 
lemper  tibi  in  ore  atc$  adeo  in  mente  vcriecur  qui  cu  grauitor  egrotaret  iamm  ef' 
fet  ad  moriendum  vicinus  collaudantibus  vicinis  res  luas  bellicas  admirari  (ediy 
at  cur  eum  tantopere  laudaHent  ea  quorum  particeps  fbrtua  eflec  &a!iis  quo^  da 
cibuseontiginentqueio  paceclementer  mafueteqigeniiret  filentio  pretetirent 
Quare  bunc  talem  virum  vt  reliquis  in  rebus  ita  8i  bac  poulTimum  immitare  ve' 
lis  nequa  tibi  ex  eius  virtutibus  defuilTe  videatur . Sed  iam  Plutarcbnm  iplo  ciuf 
tnores  narrantem  audiamus. ^em  oro  vt  libenter  legas  SC  quod  pluribus  verbis 
fortaiTe  contendo  qtneceHe  eft  mediligasfC  apudiummampoaeificeffi  tua  coinS 
datione  9 gratiofuni  Eacias.  Vale. 

Platarcbf  Hiftoriograpbigreci  De  Vita  ate^geftis  Periclis  pet^Lapaa  PottS 
Eximiuni  Hilboriainlatinum  tradudla  Linguagium  Incipit. 


G ES  AREM  CVM  peregrinos  qttodamRomcloca# 

: pleeesiMminesicamimSiGmiaruin  catulos dreumiaS 
tes gremio  «[9  deditos  interetur  intuerrogalTe  ferfic 
nunquid  apud  illos  mulieres  liberos  parerent  Sapiens 
profedlo  8(  digna  principe  admonitio  qua  arguit  eos^ 
preter  naturam  eam  indulgentiam  8i  caritate  q ma»' 
me  debetur  bominibusin  ferasimpederent . Num  igi^ 
quia  canum  di  Gmiarum  catuli  docilitatis  aliquid  ^ac 
tenrionis  in  fe  adresinfpici^asbabere  vidltur  idcirco  animus  nol^cr  adducitur 
Katione  ad  eos  reprehendendos  qui  boc  ad  aures  nec  auribus  cuiatq»  nec  Ipsdliuo 
nedignas contemptis boneltis^vtilibasl^udiis  abutantur.  NamTeniui  quidem 
qui  perturbatione  ad  omne  quod  le  offerat  ate^  occurrat  mouetnr  fortalle  necefia 
rmm  cfl  id  quod  obiedbum  eft  Gue  vtile  Gue  inutile  Gt  contemplari.  Mete  autc  5i 
ratione  cui^  natura  eft  datum  G velit  vti  8i  (e  ipGim  vertere  lemper  8(adid  qooJ 
videatur  optimum  facilime  immutare  Quocirca  decet  contemplationes  circa 
nia  occupatas  tenere  ne  contemplentur  lolum  verum  etia  nutriantur.  Vt  emoco' 


Iis  iscolor  eft  congruens  cuius  ipecies  ipla  Si  venulVas  alpecilum  pafeit  Gc  oportet 
ad  ea  acula  intendere  animam  que  Gio  8i  proprio  bono  voluptatem  Si  delecllj 

nonem  prebeat  -Hec  Gint  in  is  operibus  que  a virtute  ipla  proficilcuntur.  Queaa 
IpedfuiplbemutatioemquandamSi  llimulosad  imitandum  iniitiunt.atceteris 
in  rebus  Si  Gnulla  admiratio  confequatur  fac^m  tame  ad  opus  ipllim  properam^ 
pleruim^SCiamcotrarium  eueniri  lolet.  Opere  enim  iplb  delegari  eius  au^forem 
contemnimus  ac  delpicimus.Quemadmodu  in  GiauiiTimisvnguentisacpurpunr 
His  enim  oble^amur  tin^ores  vero  vnguetarios  illiberales  Si  (brdidos  eGedu 
cimus,  ex  quo  fapiens illud  anehiGenis  qui  cum  audiUGt  IGneniam  optimu  elTe  Ti 
bi.ctQe.at^bomo  nequi  cftrquit.NoenTG  probus  foret  tibicen  «net.Et  PbiliippJ 


tam  accepiftet  fifinm  (naaliter  qooJam  in  loco  ceeinifle  vrSane  efl  abiur^ams  No 
He  te  pueiet  mquiens  q^teapafcbre  canere  fcias.  Satiseflenimre^  canentibus 
aliis  audi?^  ocium  {aperefleac  permultam  quidem  vide  turimpartiri  monsGce' 
ftensiisdetebascocertantibusipfe  Ipedlatocem  tantum  (eprebeat.lp{uin  autem 


ado!e(cens  cum  Pifeloaemefletmtuitast  Pbidias  fieri  coneupiuit.aut  lunonem 
argis  Policletosnee  anacreonaut  Pbilemonautarcbilorus  £CG  vebementet  eoru 
opera  Gt  admiratus.  Non  enim  neceiTarium  eft  &G  ad  modum  obledlet  opus  quod 
iacitndumGt  idcirco  {latim  artificem  eiusprobari.  Vnde  ea  nibil  (pedlantibus  vtl 
litatis  afferunt  quibus  nibii  excitantur  ad  imitandum  nec  adducuntur  quidem  v£ 
eorum  {na&mi!ia  efle  concupifcant.  Verum  virtus  eiuGnodieflvtipGs  ftatimre' 
biis  geflis  ita  afficiat  bominesi  Vt  non  modo  admirentur  opera  veru  in  audiores^ 
^ Gimmo  if  udio  ac  deGderio  incendantur.  Nam  in  bonis  quidem  externis  pofTide 
re  tantam  ac  perfrui  ac  in  virtutibus  res  iplasgeflas  expetimus.  Ad  bec  illa  qui' 
dem  nobis  ab  aliis  bec  auc^  aliisa  nobis  {uppcditari  volumus  bonefbas  enim  ad  fe 
allicit  at^  ad  agendum  Ibatim  impellit  nccimitatioe  ipla  Mediatorem  probum  led 
ipfb  opere  confpedlo  efficit  vCanteponSda  cetens  iudice  tur«  Q^propter  nobis  ^ 
faciMum  elTevilumeib  vc  vitas  clarorum  bominum  vt  cepimns  mandaremus  lit^ 
teris  BC  boc  decimo  libro  Periclisae  Fabii  maximi  qui  cum  Hanibale  fceflum  geO 
Iit  Vitam  compleict  Gimus  qui  cum  cetens  virtutibus  inter  feGmiles  tum  maufiie 
cudine  luffitia  pacienna^  in  tolerandis  populi  motibus  8C  in  collegarum  ffolentia 
perferenda  vtiliflimi  patrie  extitemnt.  Quod  G re  ipfa  exquirere  volumus  venta 
tehi  ex  ipGsquedebiistradunturfarile  eftiudicare.  Pericles  enim  tribu  quidem 
a Carmantides  Curia  veroCbolaigens-  Familia  autem  SC  genere  tum  paterno  tii 
materno  clarus.  N ( -K  in  tippus  qui  in  italia  regis  profe^os  deuicerat  * Agaciftd 
ex  Ciiftenis  genere  in  matrimonio  babuitque  PiGdratiblios  expulit  agenerolb 
animo  tirrannidem  Iblfulit  leges  etiam  tulit  optime<$  rempublicam  temperauic 
8(adconcordiamBC  conflationem.  Ipfa  autem  flattm  per  quietem  Gbi  vilaelb  < 
leonem  partu  edere  8(  poft  paucis  dietus  Periclem  pepent  Ipoeie  quidem  corpo/ 
nsbaud  indecora  capite  vero  ob  longonec  ceteris  partibus  refpondenti.  Ex  quo 
omnesfereeius  flatae  velantur  calTide  quod  videlicet  nollet  fcupltores  ea  re  bo'* 
minem  deformiorem  videri  6C  Attici  paete  eum  Scbinocepbalum  contuntelie  gra 
Cia  appellare  foliti  [unt.Ex  comicis  Cratinus  illi  efl  infenfor  difcordia  enim  iquic 
Silongetnim  tempus  admixta  inuicem  magnum  procreat  tirannum  quem  Cepba 
fegetetam  dei  nuncupant.  Ac rurfusin reprebenGone.  Venis  bofpitslis  bone  Iti 
piteriCtin^interdamdiftcultatereramdubiaseiretfedereiplumaietn  ciuita' 
te  grauato  capite  temulentum  nonnun^  ex  capite  vnde  clinio  tumultum  magnum 
excitare.  Eupulis  autem  in  populis  cum  audiret  de  Gngolis  principibus  qui  ab  ix\'‘ 
feris redirentvt  Perielesnominatuseftvltimusquodcaputab  inferis eduxiili° 
IpGus  autem inmuGris  preceptorem  Damonem  p'ttrimi  fuiffe  confentiunt  -'cuius 
nome»  aiunt  correpta  prima  Gllaba  perferri  oportere.  Arifloteles  autem  affirmat 
apud  PitoelemmuGceoperamdediffe.  At  Damon  videtur  cii  maximus  foobtfla 
efletquo  multitudinem  lateret  vim  artis  muGcenominctegereftatuif^.VetCi 
batnr  autem  cum  Pericle  affiduevt  cum  Aeleta  Alipta  cimliam  rerum  ac  magi' 
der.Haud  ttmen  Damonem  lira  potuitocultarefed  vt  bomofadliofasBC  damnC 
di  aqxduseiintate  riedluscomiciS  materiaiB  peebuit.  Piato  igitur  quendamitiom 
Ita  rogantem  inducit. ^momigiturdicmibi expetenti attjoptanrirTuenini 
vcatontpefliim  Periclem  edueaflijenoaiseeiaio  EUatiSFMiGcivt  Parmenide? 


sugitor  fuitqui  artem  qnan<jamdicehtli  que  rxeontrajitione  in  amijjguitatecon 
fcludcrct  edocebat  vt  Timon  PIiaGu?  inquit.  Per  bec  magnam  vim  in  vtran^par 
t^m  di (putandi  afTequutus  cft  non  dptiofam  illam  5C  (cndulam  jenonis  omnia  re' 
prehendentis. Plurimum  vero  Glaxo  Menio  Anaxagora  preceptorc  vfus  eft  q illi 
tnagnificcntiam  animi  atq;  elationem  gramot e ad  popularem  potcciam  capenendi 
iniecit  cius  que  ingenium  maxime  cxcitauitatqi  incendit.  Hunc  rinsctatisbomi 
ne  mentem  appeliabantifiue  quod  eius  prudentiam  in  contcplanda  cognofccndaq) 
rerum  natura  exceffentem  Cngulare  admircntur^Guequod  rerum  principia  ro 
In  Fortuna  ac  tiece^Gtatefcd  in  mete  pura  atqjfecreta  ab  omni  comixtionelocaflet 
quecomixHs  ceteris  concretis  cqualesparriculasdiftrifcucrat*  Hunc  virum  cu 
in  {iimma  admiratione  Pericles  babuiflet-in  eo  genere  docSnnc  quod  fubliroeSC 
&xcel{um  vocant  maxime  inftrudlusillamanimicelGtadiiicm  no  modoivita  atqi 
oratione  (eruauit  ab  omni  turbulenta  5c  maliciola  (currilitate  feuindlamifcdoreq 
cf  vultu  ip(b  triftior  ac  feucrior  fui t. -nulla  iocunditate  aut  varietate  qui  ba' 

. bituetnS  corporis  ab  ot  ammt  pcrturbatioeinuidlusviderctur  (bno  autem  vocisSi 
confirmatione  maxime  placidus  ati?  (edatus^ac  cereris  que  Gint  buiurmadi  mirifi 
ce  perterrui  t omnes.  Igitur  ab  imperito  quodam  8<  intemperato  bomie  per  diem 
totum  conuiciis  ac  maledidlis  laccfTitus  ad  porticum  Glentio  pertulit -novle  vero 
ttiodefteSC  temperate  domum  dilcefliticumj  eum  maledicus  ille  fequcretur:8<qt 
tidiC  magis  maledicendo  feruelceretivt  autem  ad  ipfamianuam  ventum  eH.-S^iS 
tensbreelTentiquendam  ex  feruisacceptolamme  deducere  bominem£<  domum  G 
ftere  iuflit.Verum  Ion  poeta  dicit  morem  Pcriclisin  congrefTu  8i  confuctudine 
fnperbum  inflantemcj  faiFIe  ciij  elationi  Contentionem  6C  dclpedlionem  alio/ 
rum  admixtacti  fuiOe ; Laudat  autem  Cimonis  ad  omrem  motum  facilitatem 
led  Ion  virtutem  Tragica  quadam  difciplma  8(  bane  Satiricam  rat»nsm  em' 
ninoomittamus.eos autem quj  Periclis grauitatem^  fcueritatern elate  opimais 
inflationis  nomine  criminantur  bortaturjeno  vt  ciurmodiGbi  aliquam  inllitio 
-nempergant  parare  vtipfa  Gmulatione  boneftorumGbi  cmulationcm  quandatn 
latenter  Giggerant.Nctj  bos  folum  ex  AnaxagorcconGietudinc  Peridcsfrailus 
percepit  iveru-netiam  fiiperliitione  fe  liberafTc  videtur  queadres  fublimes  mstd 
jnititignoracibuscaufisSi  circa  diuina  obimpcriciampauidis  atqi  attonitis  que 
pbiGca  ratio  arnoacnsTecuram  Ipes  optimas  afferentem  religionem  inducit.  Di 
cituc  Pericli  feme'  arietis  caput  no  vno  cornu  ex  agro  elTe  delatum  at^  Lapancni 
VVtumca  csrnu  elTet  intuitus  robaftumSC  (olidum  in  media  fronte  Gtumdixifle 
'Cum  due  cHentfadioesin  ciuitateiTucididisvnam  ac  periclis  alteram  adeam; 
a^turamefle  imperium  apud  quam  ciuGnodi  portentum  nafeeretur  Tum  Anaxa' 
goram  aperto  capite  arietis  offendiflc  cerebrum  teftim  non  copleailTe  fed  elTeacii 
.tum  in  formam  oui  $i  ex  omni  parte  coire  ad  eu  locu  vbi  cornu  radix  efTet  affixa 
quare  Anaxagaram  primnnl admirationem  prefentibus  attulliffe led  paulopoft 
Jwamponem  cum  (Iiblato  Tucidideomnes  populi  opes  ad  Periclem  delate  elTent. 
Prohibuit  autem  nibil  pbiGcum  ac  vatem  veritatem  attingere  cum  bic  caufam 
rei  ille  exitum  optime  preccpiffct  buius  enim  facultatis  erat  exqmbafdam  idcaa 
fis  ortum  effe  Si  quo  parto  ortam  eflet  conteplari.  H oius  vero  cuius  gratia  Sibil 
Cgn  fiqatef  predteere.  Qui  autem  caufeinaentionem  abolitionem  Ggm  aiunt  euei 
non  animaduertunt  fe  vna  cum  diuinis  comieiendi  quo^  artem  relcinderc  frap' 
res  dilcoru  facularum  lucem  obumbrationes  Gnomon-s quorum  vnamquod^ ex 
principioqaodam8Ccaa(a  cuiurdamreiGgnum  e(f  fadlumled  bec  que  ad  buius. 
operis  'criptionemnon  pertinet  in  aliud  tempus  differantur.  Pericles  igitur  cnm 
4ttaen.sforc.tvebsmeRter  eum  verebatur  populus.  H tehim  videbatur  PiGtfr>to 


tiraBBO  hrm»  qtudem  pCrlimiGs  tffe  vocis  quocp  ipGus  luauitatem  BC  vo:a^i1itat  e 
£elentateni(|i  lin^e  lenes  admodam  propter  nmilitudmetnextimelcebdnt  - cum 
vero  dinjens  & genere  8<  opibus  amicord  prefbret  ploniru  verit?  tefte  exilium 
nulla  cx  pai^e  rempablicam  attigit.  In  imperiis  militaribas  w fotas  Sc  experies 
Jta^poft  AriftidisotritomS<TbeRuftocIisFugain.*cu  Cimonem  quotidie  fere^ 
cui  a grecia  peregrina  miLtiadetineret-  lic  iam  fe  ipfu  Pendes  populo  deditipre' 
ter  eius  naturi  que  minime  popularis  erat  .-diuitom  loco  valgi  &C  pauperd  partes 
fecntns.‘metuens  feilicet  inuidiSSC  fiilpicionem  appetende  tirannidis^S^  quod  vi 
deret  Cimonem  maxime  optimatibus  ftadere‘&  liimma  diligltia  obferaanano' 
fcilitateife ad  populfi  contulit :vt (iiaram  rerum  /la tu roE»rarec  8( Gbi  contra  illu 
opes  potentiam  copararetacftatuniniisqaeadvitaSC  vu^mpertmec  alium 
fibi  (latuit  ordine  iVna  enim  vta  tantii  in  vrbe  qua  ad  forum  di  iudidu  ituc  vtebll 
Cenaram^  apparatas  SCeetei^  boiulmodi  omnem  bcnefaeenciam  contempCtae 
reiecitve  tam  bngo  tempore  quo  in  republica  vedatos  e(l  nd^  apud  amicC  cenae 
rit  preter^  Euritolemo  nuptias  celebrate  vl^  ad  libationes  cu  afluinet  (latrni  di 
fcelTit  Conuiuia  enim  ad  omni animi  elatioem  deprimedara  valent.  Nec  facilem 
conGietudine expedatione grauieatis 8i rcueri tatis coferoare.ln  vera  aotem  vir/ 
tuteque  maxime  apparet  queq;  in  ptoinpta  (lint  omnibus  piteberriaia  videtur  ef 
(e  in  bonis  8i  probis  viris  rabi!  eft  quod  tl  moueat  exteris  admiratione^  cogre 
dientibusquotidiana  vite  celiietudo. Hic  autem  populi  frequentia  Si  (acietaten 
qu  im  interuallis  explebat  fugies  non  omni  de  re  diceSat  ne<^  accedebat  in  contis 
nem  verii  (e  iplurn  vcSa’aminiam  Triremem  Critolaus  ait  ad  res  maximas  Si  ep 
trunilTima  tempora  referuabat  cetera  per  amicos  Si  oratores  afios  gerebat  quorum 
Epbialeta-n  vnu  fuiHe  ferunt  qui  Ariopagitarum  potltiam  fubitulit  Si  magnam 
vt  inquit  Plato  Si  immoderati  eimbus  libertatem  parauit .Ex  qua  popuid  veluti 
equum  immitem  Si  indomitu  commedi  aiunt . Preterea  imperia  recolare  morde 
re  valente  inliltre.  Ad  ipilim  vite  cultu  Si  apparatura  mignitudinem^animi  ido' 
neam  rationem  veluti  exedificatd  Gbi  qnoddam  otganum  Anaxagoram  frequea ' 
ter  adbibiiit  ac  G ad  fucum  oratoriu  pbilofopbicam  difciplina  adiunxiGTet  banc  eni 
mentis  altitudine  omni  ex  parte  perfe^m  5^  abfoluta  vtdiuinas  ille  inquit  Pia/ 
to  ad  iplam  ingenii  nature^  bn  tate  coraparauit  Gbi  ex  pbilofopbia  quam  cdmode 
cum  ad  tpGiai  dicendi  artem  adiunxiflet  petmultd  ceteris  oratoribus  prelHtit  id* 
circa&  cognomeGbi  OGmpium addinimferunt.AtquipIenqiexmonamltisIa 
cil^  publicis  quibus  vrbe  exornauit  Alii  ex  vi  Si  acrimonia  qua  fepreditit  in  ad' 
miniflranda  republica  imperii^  militaribus  Olimpinm  ipGim  nuncupatd  elte 
opinantur  Nec  immerito  quidi  videtur  ex  multis  eius  vin  niaximi%  ornamentis 
fcanciUi  gloriam  accefnfTebocaute  Gbi  eognometum  ex  eloquentia  impoGram  de' 
clarant  poetaru  etatis  cemmedte  quorum  Gint  ille  tum  feno  tum  loco  in  eum  vird 
oniedle  voces  quibus  illum  cd  contionaretur  cornilcattones  effundere  dere  coni' 
trua borreoddinlinguafulraen gerere  dixerde  EfletiliUudTacididisMileGit 
Periclis  vindicendi  lalfe  vrbanei^  didbl  erat  enim  Tucidides  nolnlis  vir  qui  dia  in 
re  p . Pericli  eft  aduer latus  ■ Arcbidamo  eni  Lacedemoniord  tege  rogante  vcer  al' 
teri  paleftraPenclesneaniplepredareC.  Vbi  ^oinquie  bominl  pugnando  deis 
ciipfe  (e  non  ceddifTe  defendens  vidtintnenter^eiententiadeiicit  Verdtamcad 
dieenddtimideaccedebaevtcumruggeftnmefleeafcenGinisdiisvota&ecrct  ne 
quod  verbd  (e  imprudente  aut  inaito  efdueret  quod  ad  ti  iplam  minus  pertinare 
Videretur.  Itaqi  nibil  ab  eo  preter  decreta  qaeda  mandatum  litteris  extat  Meeno 
ranturaueeminbocipld  genere  porpauca  omninovt  e(l  iiludquo  Egmaveloet 
Ptfei  Lippedjul  dslendi  ceofuic  quo  que  (e  inquit  profpicere  belld  a peloponnelb 


impendere  ciaitati.  Hf  cilm  SojjI;OfIein  cotiepntn  tiatcrct in  preturaacfimu! 
quadoit.iuigafTcnt  collaudafiettj)  Sophocles  iomjofum  pucru'‘Non  (bium  inquit  S 
Sophocles  pretore  decet  manus  verdetiam  oculos  continentes  l-abcrc-  Narrat  di 
iam  Stefimbrotuseom  cum  laudaret  cos  qui  in  lamo  interierat  dixiflc  eos  veluti 
deosimortalitatecffecofccutus.  Non  enim  cos  oculis^fcdquibusaffedrifiintbo» 
nonbus  intuemur.  Hifcf  bonis  que  afTccuti  funt  immortales  rfle  comi  cimus.  HeC 
ipitur  manere  eos  qui  morte  pro  patria  oppctierTt-Tucididcsoptimatu  quandS 
Periclis  rcmpublicS  fummatim  perfcripfit;  que  verbo  quidem  rcrpublica  foret  •‘re 
autem  regnd- quod  vir  vnusin  ea  principatu  obtineret.  Sunt  ahiquoqi  permulti 
quidicatabeoptimu  in  mores  ciui tatis  inductu ;vt  ad  captas  vrbes  muterentuc 
Coloni  IpeAatoresquoqj  emittcdi;6<cradimc!er.diauc3orc  fuilTciquod  intuerei 
populu  ob  eam  que  tum  vigebat  admimftrade  rei  publice  rationfrmalealTuetu  in 
tetuqi  largitidibus  latij  rmoderatfi  cflet- q ante  modeftus  Si  minifteriis  dedit?fu/ 
illet  Licet  aute  ex  ipfius  rebu  gelbis  caufam  bums  mutationis  intueri.  Abinitio 
enim  vt  diximus  ob  Cimonis  gloria  blandiciis  populd  capere' atq;  pellicere  niteka 
tur' verum  copiis  diuiciif^inferioriquibusille  pauperes  dclinierat-'tucrnain  q' 
tidie  AtbenienGu  indigenti  cmqi  preberetircnioribusctia  vclfcs  macet  iasquo^ 
iigrorii  fuffuliflet  vt  ad  colligedos  fruflus  volentibus  pateret  aditus.  His  popu/ 
kri  gratia  fiiperatusabeo  ad  publicorfi  diuifionem  couerritur  Ottbcodcmonide 
fiiadcce  vt  Atiftotcles  tradidit  ac  celeriter  cd  sd  fpcbfatincs&iuditia  fac!la  largi 
tione  alii%  ptemiis  8i  cbororfl  apparatibus  multitudine  affecilTet  riiis  ope  contra 
Ariopagi  Senatu  vtebatur  cuius  iple  experserat quod  neq:  pretor  neqj  Tbefmo' 
tbeta  Ibrte  letus  eGct  neq:  belli  dux.  Hi  enim  magiftratusvctcreinfti tuto  Ibrtito 
tapi  [olebant  & per  eos  comprobarim  Ariopagumafcendeb?t.Q.uareniagisPer> 
des  eum  plurima  iam  valeret  in  populo  concitata  (editione  cu  Scnatumdcltrcge 
ftiebat-Itaq?  multa  eiiuditia  per  cpbj.ilte  ablata  funt  Ai  Cirr.dvt  Laconiumflndi 
ofuspopuloqjinfenfusrexiliu  pulfusq  pulcfcernmas  viciarias  ex  Barbaris  repor 
taffet  pecuniilip  multis  A [poliis  boftiuvrbem  locupIctalTet  vt  in  cius  vita  fcripfi' 
rrus  adeo  mumtus  erat  Pencles  opibus  Agratia  popul-in  i eiulmodi  exilio  quod 
Oltracilmutii  illi  vocabat'  Deceniieracexulibus  tepus  difinituperidtepriscu 
Lacedcmonii infefto exercitum Tanagraicu  agrd inuafifTent occurre tilxis rtatim- 
obuia  AtbeniefibasCimo  ab  exilio  redies  in  acie  arma  cofti tuitae  opera quidecu 
piens  LaconicS  calumnia  purgare  fi  vna  cu  ciuibus  fe  p’riculis  obiec1a'iIct'  At  Pc' 
iriclis  amici fado  impetu  eu  vt  exulecxpulerut. Idcirco  videtur  Pericles  decretaf 
fefoctiflime  ineoprcliolpledoreq)  Agloria  exuperafic  omnes  qd  ne  corpohfuog 
dem  pepercifiet.Interierut  omnes  in  acie  Cimoms  amici  qsinuidia  PericIesLa# 
fconice  amicine  adduxerat  ac  penitetia  fadli  Atbenicfes  A Cimonis  dcllderiu ce/ 
pit  req:  in finibus  Attice  male gefta  A grauiore  belli  expeclatioe  vebetneter  (oL/ 
citi  era t. Que cdfcnfinet  Pericles  impigre  fe  adlenicdosmultitudlsaToscotuIic 
'ipfe^fiib  decreto  bommlreuocauit  At  ille  abics  cum  ciuicacibu«  pacemcopofuit 
Eratenicu  eo  LacedemoniisnecelTitudo  A amicitia  queadmodu  cu  Pericliacce 
Cerisbomibus  popularibus  maxTe inimici tienonullitameaiut  non  pnus  reditum 
Cimoni  a Pende  elTe  decretu  9 fecreta  federa  p Elpinice  Ci  mois  forore  oftituta 
eflent  vt  Cimo  cfi  ducentis  nauibuspmiflb  fibi  extra  vrbe  militari  iperio  ad 
agrd  occupanda  nauigaret  ciuiliu  re^  adminifbratione  pendes  baberer.  Vifiiseil 
aut  iam  ante  elpinicis  opa  peridespmultu  de  afperitatc  remifine  cu  iple  in  ca  capi 
tali  defendit  cu  aliis  td  periderpulfiipopuli  acculante.  Ita^cd  eum  elpinicesfup 
plex  adiret  (urcides  0 elpimces  iqt  vetula  es  magif^  tes  tatas  trafigere  qas  verd 
tarae  ad  eias  arationi  le  colligas  repudiata  accuiatide  ex  oIUis  accafatoiim  unole. 


Omoai  infefiusdifccfTit.QuoBSigitnrFat?!©  Dcirenc»  oredendum  potamus 
Periclem  accufct  dieat^  ab  eo  Epiaffetr'  fcon-ine  popularem  airicnm  fuam  8<  ge^ 
rerdereipahhcefbciS  ac  participem  conGIiocu  ob  fuljsitionem  atc^muidianiiUiuS 
p!or;edo’oenefubIacani,HecenimnereiovndeqaancoI!e(^a  bomitubilS  ioiec» 
tic  ommno  quide  aot  repreberdendo  verutatnen  parum  confentaneum  videtur  bo 
mirem  mapnopenerorogianimopreditfi  t;m  tetram5<  tamcrudeleia  le  facnus 
fufcepine.  Epiairem  igitur  cfi  Meticulofijs  uobilitati  foret  Si  in  exigendis  rationi 
tus  perlcccterdil^  populi  adcerlariis  iirplacabilisinimici  AridodicoTanagcic» 
pereuHore  ciam  per  irndiasaobibito  oppreflerut  vt  Ariftoteles  affirmat . Cimem 
in  Cipro  imperator  die  obiit  optimates  vero  cu  intuerentur  Penclem  cetens  ciui 
tus  omnibus  maxime  opibus  antecellere  vellentgi  illi  viruquendam  perpoten  / 
riam  jduerfe  fadlionis  opponere  qui  eius  licentiS  reprimeret  ne  (olus  omnino  rerS 
libere  potiretur  Tbucidide  ex  tribu  Alopeceia  Cimonis  affinem  coffituerunC  Pe' 
ricti  aduerfatu^  q cfi  bellica  quid€  gFa  inferior  effet  q;  Cimo  forefibo  vero  cimiibo 
^ ncgoeiis  tonge  luperior  frequftin%  vtbem  coleret  necns  cum  Pericle  ad  putpi 
tum  in  certamen  deteenderet  celeriter  eotranam  fadlionem  ad  reGffendum  valids 
inrepubftca  {ufcitauit.  Ndemm  nobiles  SCtocupTetcsbominesdiffipari  nec  popu-* 
Io  admilceri  vt  ante  a multitudine  dignitate  {Iia  fpotiatos  fed  fecemes  oranifi  potS 
xiamiamvalidamS^corroboratS  in  vnum  corpus  coegit.  Subocutta  enimquedi 
Gmuttas  ab  initio  fuit  que  vetuti  ferro  inffrudla  Ggnificarioe  quadam  emergentS 
diteordiam  plebis  ac  nobilitatis  port&lcret  querum  diflenCone  Si  con  tentioe  ortfi 
eftwt  altera  ex  fadlionibus  plebs  altera  paud  diceretur-Quaretum  Pericles  cum 
populo  babenas  rclaxaflet  ad  populare  gratiam  Si  nutum  rcmpublicam  gerebat  4 
tidte  celebre  aliquod  (pcdlaculuin  vrbe  inffrnereprebereepulfi  celebritate  indu« 
eere  nec  imperitus  voluptatibus  duitate  delinire.Sexagita  autS  Triremes  quot 
annis  emittere  in  quibus  multi  ex  ciutbus  nauigabant  ffipendifi^  Gnguhsodbo  mi 
ne  erat  qui  ea  pro  meditatioe  Si  excitatioe  nauticam  Si  maritimam  dildi^na  per 
dperSe.  Ad  bec  mille  bominesin  Cbei^nclum  miGt  ciuslod  agrum  Gbtdiuifuros 
tn  Naxam  vero  quinctos  in  Andrum  dimidiam  borum  partem  inTbratiam  qut 
^ milia  Colonorum  dimifiti  Bclaltorum  vrbem  vna  cu  eiuibus  balaturos  aliam 
in  Italiam  Coloniam  Sibarim  qaos  turiosappeliarfit.  Atc^  becboconGIis  fecit ivC 
deOdiofo  vulgo  Si  obodum  rerum  nouarum  ftudio  ereeSo  ciuitate  leaaret  proipice 
retep  plebis  difficultatibus  ac  (ocios  Colonis  additus  metu  prelidio^  ab  innouidif 
rebus  probibcret  .Quod  aute  ciuitati  magnopere  voluptati  ceteris  autem  bomini 
bus  terrori  vniuecle  gretie eorum  potftie8{  antiquarum  copiarum  certiffimo 
teffimonio  fuit  id  eff  iacroruoi  donorum  apparatus. Hoc  maxime  ex  Periclis adht 
que  inrepublicagelTit  eiusinimidat^obtrecdatores  reprebederecriminari^fC 
in  contionibus  iadlare  foliti  (iint  populum  dignitate  lixam  male  6{  flagitiole  tuerir 
quodcomunesgrecorum  opes  in  re  lixam  verterer  cuius  rei  b^cbonelHffimamSC 
probatiflimam  caulam  babuit  ad  refellenda  calfiniam;  Barbarorum  videlicet  me' 
tu  foftuliffe  inde  ate?  in  tuto  collocalle . Hanc  eandem  vulgauit  Pericles»  Ac  videf 
greciSmaximxm  cortxmeliam  S^fuperbilHmam  tirannidempertubnecumea  {(ae 
dlante  ex  luisnecellariis  ad  bellum  impeGsilluffraremus  auro  vebeSi  {uperUuiS 
ornamftis  gloriam  queremus  veluti  xadbaHxnda  Si  mocofa  mulier  lapides  precio' 
fbsGgna$(  tabulas  admirati  talentis  exedificatas  naues.  Edocuit  igitur 

Pericles  populum  non  deberi  (bdf  stationem  cumpritrn  ipG  belluminiiffent  Bar' 
barol^  pretio  deuiciffetiplis  non 'equfi  non  naucm  no  peditem  (ed  pecunias  (blan? 
(oloentibusquenon  ineorum  qui  dantfed  qui  accipiunt  poteffateliinC  (i  quidem 
tolmfrentproeoquodacceperantoportetafitrciaimemrebasomnibasfleeellarur 


opumcaJ  bellum  II ’ex  iis  fibi  psnrfcliiiitijs-qiiibusparandisgbriaim 

rtiertalis  fonrcquatur.  Parti  aate  copic  ruppetat  omni  artificio  vani%  minirteriis 
con^bitutisquc  cum  arccm  omnem  excitet  omncqimoucant  manum  mcrccdevm/ 
uerfe  referunt  ciuitati  qnippe  que  ex  iis  no  ornetur  folum  veructwm  alatur  Si  fu> 
ften  tetur  iis  enim  rebus  illis  qui  ctate  di  viribus  preualebant  ex  militia  opespa/ 
rabatur.  Indigeftum  au  te  vulgumfiC  ipnobilem  cum  nec  experte  quertuscireveli 
let  nec  per  ocium  defidiamq:  lucrari  ad  magnas  rerum  paradarum  acceflioncsat' 
tificiofafcp  8i  multi  temporis  multcqi  opere  indigetes  inftitutjoes  plebem  tradux 
it  vt  ne  quid  minus  ii  qui  domi  forent^  qui  nauigarcntautmprcfidioeirent  aut 
militarent.  Ex  publicis  bonis  rationem  aliquXiuuarentureoip^  participes  fieret 
Vbi  enim  materias  cilet  Iapis  es  cbur  aurum  ebanumcupreiTusibi  banc  trac!lates 
Si  exercentes  artes  arcbitcdli  fidbores  fabri  lapidarii  tmclorcs  qui  aurum  Si  ebuc 
mollirlntpidlores  quoqi  di  qui  acu  intexerent  tornariicxportaforel^botfi  £<ba'' 
iuli  mercatores  naute<;^5Cgubernatoresquc  ad  rem  maritimSfpcdlant  Quod  aut 
ad  terreftrem  rationem  attinet  qui  currus  facerent  qui  ad  iugd  alerent  equos  Aa 
rige  qui  funes  pararent  lapidarii  cerdones  ftatuarii  6i  metallorum  fabri.  Sm' 

gula  autearsveluti  imperator  priuatum  exercitum  ex  iis  qui  ere  alieno  feruiria 
debebant  6<idcotis  copoGtumbabuit  vulgus  quorum  corpore  ad  minifteriuni  ve' 
luti  inftrumetovterecur.Ita<jvius5<  artificia  diuiferuntidineir.jnarCtgtinomne 
etatem.'atqiordinemqueftas5< lucri  facultatem.  SurgftibusauteSClepauIatim 
altius  attollentibus  operibus  magnitudine  quide  ipfa  eximus  forma  vero  SC  gra' 
tia  fingularibus  nec  immitationc  ab  vllo  exequadis. 'artificibus  quoi^  artes  ip'!as 
genio  Gio8<  artificio illuftrare  certantibus imaximeadmirahljs erat in  iiscofjci' 
endi  celeri tas. Nam  quorum  fingula  vix  videbantur  multis  Tucceflioibus  atij  eta 
tibus  confici  pcdeiea  vniuerfa  vna  inouatioe  reipublice  ad  finem  perducebantur 
At  que  per  id  temporis^ferunt  Agatbarco  fe  efferente  celeritate  facili  tatepin 
gendi  animalia  audientcmjeuximdixifle  ego  vero  in  longo  tempore  • Nam  in  ope  • 
te  faciunda  promptitudo  ac  celeritas  baud  poteft  ftabile  grauitatem  SCcxquifitS 
Fulcbri  tudmem  rebus  adiugerc.  At  labori  tempus  impenfum  robur  ad  conieruati  • 
onera  Si  perpetuitate  opens  affert  .Vnde  Pericles  opcra  magis  admiranda  viden# 
tur  breui  confecta  quetamdiu  elTent  permanfura.Nam  fpecie  quide  Si  pdcbntul 
dfefingulaiStuabinitiovetuffa  erat  flore  aut  em  ac  vigore  vfu  ad  bSc  etate  recc 
tia  acnoua.Sic  in  illis  quotidie  quedam  nouitascfflorefcit  que  alpettamiprumi/ 
tactum  ve  tuftate  atij  inuiolatum  coferuet.  Non  aliter  ac  C opera  jpla  perpetuo  q 
dafpirirtuati^aroiIIisrGtoalanturdC  vigeant  Is  autem  omnibus  difponendisina 
derator  Pbidias  Si  fpectator  itcrfuit  preclaros  artifices  opera  baud  deCdera 
tent.  Nam  quod  Hecatompedoii  parte  noua  vocant  Callicrates  Silctenus  cdific-a 
re  ceperunt.  Et  Elcufi  initiandi  loco  quod  celeftriondicebantiCorocbusfundame 
ta  lecit  calumna%  inferiores  idem  erexit  epiftiliis  iuga  impoluit  quo  mortuo 

Metagenes  Xipetius  Procincum  fiaperiores  columnas  addidit  adito  vaftigium 
impofuit  Xenocles  colargens  ac  logum  murum  de  quo  Socrates  audiffe  fe  refert 
cum  Pericles Icntentiam  dixit^Callicratcs  faciendam  conduxit-Inuebitur autem 
in  opus  Cratinus  vt  tarde  cuniilanterij  abiblutum . Diu  enim  ante  ait  ipfum  Peri' 
cies  verbis  edi&care  aggreitiis  cft  .Opera  aute.no  attigit . At  Odion  quod  vocant 
illiinteriiwi  fitu  multis  fedibusSCcolumniis  ornatum  eff  Teiibo  vero  proniiSide' 
cliae  ex  imo  tantufaffigioinftrucffu.  SimulactumauteadS<monumetitumrfgii 
tabernaculi  fuiffe  tradunt  euq:  duce  audlprc.  Pericle  conditu  effe  idcirco  inTra 
e bus  Cratinus  in  Periclem  iocatunScbinoccpbalusbicinquiensIupiter  accedit 
PiricIesiOdiOHin  capitulo gerenspoffea  9 Offracon  grebuit.  Ambitione  qao?- 


inipuTtusmancecmanieniii  Panat^etie'isce!ebiratiden'eaie.HemetiSprefec3a3 
exhibendis  premiisftAtuitqueniadmoduS^  quatenus  Tibias  inflari  decnree  aut 
cantu  SC  cithara  vti.Spedlabantur  vero  Si  tunc  Si  aliis  temporibus  in  o^o  nuGca 
certamina.  At  arcis  veftibulaquinquenioedificita  {untMneGclearchitedlo.For' 
tiia  auce  admirabilis  que  circa  eS  fabricS  euenit  fdicauit  nfi^ab&ituri  dei  (edad^ 
iumeeo  operi  (emper  futuri.  Naqi  vnus  ex  fabns  qui  labori/Cmus  Si  pr^ptiHim? 
erat  cd  decidifler  ex  a!to  Ilguerec^  vebementer  delperata  a medicis  lalute  bac  re 
mirifice  dolore cofecSo  Periclideapquietefeofferes curatione  oiflditqitlevfiis 
bondneftatradvalitudinlre/fituit.  Huiusj^atia  lalubrispallidisrarcef pe  ari 
GgnI  eoftituit  Ccuti  antea  fuerat  vt  fertur>  Phidias  vero  aureum  deeligdl^  finxit 
ciuf^  vt  Adlorisin  coluna  nomen  erat  indiu.  Omnia  enim  fere  eiuscoHIio  gerebi 
tur  at^  iis  omnibus  vt  diximus  fabris  ob  Periclis  amicitia  preiiiit  At^  hoc  alteri 
inoidiam  conflauit  iti  alterum  maledidfa  exdtauit  quod  libae  Pendi  mulieres  ad 
epera  darentur  poftulante  Phidia.  Bt  comici  hinc  argumentu  {umentes  grani  ter 
in  eius  petulantiam  inuedli  {iint  .Iniecffa  calumnia  t Meaippi  vxorem  hominis  Pe 
ricfis  amici  fecundu^  poft  eum  imperatorem  locum  obtinentisdC  in  Pirilampi  aui 
nm  nutritiones  cui  cum  Peridi  amicus  foret  cnmini  eft  datum  pauones  mulieri  e 
bus  {ubmifiile  quibus  cum  Pendes  coiret.  Verum  quis  miretur  Satyricos  horni'* 
nes  Si  vite  hominum  obtre^ntes  velut  pemiciofb  quadi  demone  inuidia  impui' 
fusin  meliores  vbi^  maledic^la  cSiicereieam  Stehmbrotus  detelfandum  facinus 
ac  fabulo  (um  in  filii  con^em  contra  Periclem  conferre  non  dubitant.  Sic  perdiffi 
cile  valide^  laborio{iim  videtur  veritatem  ipiamhifforiaconfequiiquando  quidi 
Si  polleris  ex  antiquitatis  memoria  rerum  cognitio  repetida  ii  quibus  con^ 

tigit  prefenubus  resipias  gelbasintueri  partiin  odio  ^ inuidia  parti  gratia  Si  af/  - 
fentatioeveritatemcotrapuntacperuertunt.Cumautem  clamitaret  Tucidides 
diceretqi  Periclem  pecunias  ac  proaentus  profunderei  populum  rogauit  in  cotioe 
nunquid  videretur  multa  cxpendiflc^relponden  te  vero  plurima.  Sint  igitur  mgt 
bee  non  vobis  expen^verummihiiSCinipIisdotusmeuin  tantum  nome  infcribat 
Hec  dicente  Peride.-fiae  admirati  eius  animi  magnitudini  Gne  de  operum  gloria 
certarent  reclamardtnubentes  publice  (timptu  faceretmec  vili  impenfe  parceret* 
Ad  pollremum  cum  de  decennali  exilio  cu  Tueidide  in  dilcrimlcectamli^  venii/ 
(eciillam  eiecitifii  contrariam  fadbionem  euerm-  Polb^  igitur  liiblata  penitus  le* 
ditione  pacata  SCmvnum  redadla  duitate  in  leipliim  omnino  Atbenas  {u(epit''eo/ 
politafqt  8C  validas  AtbenienCum  res  tributa  exerdtus  Trireme  inililas  rei^  ora' 
nem  maritimam  multas  item  tu  ex  grecis  tu  ex  Barbaris  coIIecSas  vires  8i  impe 
rium  ex  Gibditis  nationibus  amicitiis  quoi$  regum  Si  focietatibusprincipum  lep/ 
tus  vndic^  ac  munitus  ellet  non  eundem  le  hec  vt  ante  mitem  &man{iieeumpopu 
loprebutt  nec  vero  f icile  cocedere  Si  frena  relaxare  cupiditatibus  quali  flatibuf 
multitudinis  (ed  exctilTjIutaillaS^gratioIa  populari^  ratione  quemadmoduex 
iloridaSCmoIliarmoniaoptimumattJ regium  gubernande ciuitatis  moreminrl' 
publicam  reuocauit  eo^  elh  bonelhe  ac  laudabiliter  vliis  maxime  quidem  docedo 
Si  iuadendo  agebat  populum  interdum  eo  coatifo  8i  inuito  vtilitati  publice  confu/ 
lebat  medicorum  cotiluemdinem  imitatus  qui  in  variis  ac  diuturnis  morbis  inter/ 
dumvoluptatesqualdamcaurasiaterdam  (ecationesSC  medicamenta  ad  lalutem 
adbibent.  Cum  enim  varia  illi  vtin  eonfentaneum  elf  homini  m vniuerfoadeopo/ 
pulo  tantam  molem  imperii  obtinenti  conHarenturincomoda  ita  lolusomniam  in 
ftitutuseratvtea  diligentia  {iiafopiret  SCtollerepoITetmaximevera^acme 
tu  vt  gubernaculis  qiiibuIHam  da  tum  populum  Gbiqi  prelidentem  reprimens  lan' 
guentemvtra  acUbenteexdtans  olleadit veriHImia  elTeillud  Platonisoratori^ 


v:m  animis  fcominfi  imperare ' eo^  aH  quofcutf  vel«t  motus  impelfcrc  eius  op? 

pcrmaximum  in  formarum  8<  perturbationum  cognitione  confifterc  que  funt  vc> 
lutiquidam  accentus  voces  animi  diligentius-xis  pulfu  indigentes  Caufaeft 
non  nuda  orationis  vis^fed  vt  Tucides  inquit  .Vite  dignitas  at^  cxiflimatio  inno 
centieab(finentieqiprecIara:quibusiIIcciuitatemniagn3dHiit<is5C  potentia  am 
plificauiti&C  ad  ftimmun  pene  perduxit -'qui  cum  viribus  muttis  regibusactiran> 
nis  excellere  tiquod  liberorum  gratia  quidem  faciut  a patre  relicfhim  tib]  patrimo 
tiium  ne  vaa  quidem  dragma  cumulauit  At  qui  cius  potftiam  perspicue  declarat 
Tucididescriminofe  comici  indicant  JcumPififtratidesiuucnes  CIUS  amicos  nucu' 
pent.Ipliira  autem  iuraHe  fe  tirannide  nSvfurum-quodei  excellentia  quedam^ 
magnitudo  fupra  popularem  ffatuminelTe  appareret  .Telechdes  ait  Atbenienies 
ilii  ciuita  tum  tributa  permiHHc  iprafc^ciuitates.  Has  quidem  ligareullasibtuerei 
lapidea  moenia  tum  edificare  tum  rurltis  eadem  dciicete  federa  opes  potentiSdt 
uiciasquoqifelicitatem^atc^bec  non  ex  tempore  aut  ad  gratiam  florente  repub 
Iica  fed'  qu^ragita  annos  Epialtis  Lcocrattis  Mironidis  Cimonis  Tolmide  Tu 
eididil^  facJionibus  Atbenis  prefuit . cladem  &C  fugam  Tucididis  no  minus 
quingi  annis  rem  diftulit  6i  qui  vnus  in  annuisimperiis  erat  rnagiftratum  Sc  dig/ 
nttatem  affecutusleruauit  (e  pecuniis  inuirtum  Scfi  no  a queftu  pecuniario  abfuit 
fed  paternas  di  iuftas  diuicias  ne  eas  pet  deCdiam  6i  inertiam  amitteret  neij  cir' 
ea  alia  occupatus  negocii  ex  illjs  nimium  caperet  ad  eam  rci  domeftice  ration?  dt 
fpofuit  quamfacilimam  diligentiffimam(5putauit  annuos  enim  frudius  fimulom 
es  vendebat  deinde fingula  neceflaria  ad  vidlu  quotidianum  emebat  exfbroexq 
nci?  iocundus  adultis  liberis  erat  nei^  fumptuofus  in  coniugem . Qiiare  improbae 
illi  vehementer  bunc  quotidianum  diligenCiflime  colIecSam  fumptnm  i cum  nibil 
in  adeo  magna  domo  ^locuplete  redundaret  fed  omnis  (uptusomni%proucntuf 
ad  menfuram  Si  numerum  vocarentur  . Isvero  banc  omnem  diligentiam  in  (e 
liilciperat.  Vnus  erat  feruus  frugi  & nuntius  quafi  nullus  alius  foret  idoneus‘niQ 
a Pericle  ad  curam  rei  doincfticccoftitut^  Que  omnia  ab  Anaxagore  lapientia  ab 
horrebant  G quidem  ipfe  rem  domefbicam  non  curauit  Si  agrum  in  cultum  pecori 
palcendum  dimiOt  magnificentia  animi  8<  diuinojquodam  furore  correptUS'  Noir 
eadem  eft  enim  propoGta  vite  ratio  contcmplaciuociuiliq?  pbilolbpbo.  Verum  bic 
quidem  fine  inftrameto  aliquod  materia  externa  mentem  ad  res  pulcbcrriinas 
inueftigandas  perrpicienda%  intedit .Illi  vero  cum  ad  vllas  bumanc  focictatis  vir/ 
tutem  fliam  accomodet  non  felum  explende  fue  necelTitatis  led  aliorum  gratia bo' 
nelbarum  copiaru  ratio  eib  babenda  quod  Pericles  fecit  qui  pauperes  multos  fuis 
copiis  {iibftentaba  t.  Ac  etiam  ferunt  Pericle  negociis  intento  Anaxagoram  defti' 
tutum  omni  cura  decrepita  iam  etate  fponee  mortem  fame  Gbi  conlcilcere  eo  nnn/ 
tio  permotum  Periclem  ad  eum  fupplicem  cucurrifle  omnef^  preces  lacrimis  ad' 
wnxiflenon  illius  fed  lua  potius  gratia  Gquidem  talem  in  republica  Ibcium  cooGlu 
orum  amitteret  expirantem  vero  Anaxigoram  o Pericles  dixifie  qui  lucerna  i 
digent  infundant  oleum.  Sed  cum  Lacedemonii  crelcentes  Atbcnienfiu  res  egre 
ferre  incipcrentiPericIes  populi  animos  excitare  Si  ad  res  magnas  erigere  decer' 
nere  etiavt  omnes grcci  vbieS^  Europe  ati^  AGe  babitStes  bortaret  AtbenaS 
voletes  colloquio  mittere  progrede  tepIisincenGsa  Barbarisproque  lacnfidiss 
quediisimmortalibus vouerStquotempore  cum  Barbans pugnatum elb ad  bec 
vtfirmita  pace  communi  confenlli  tutum  omnibus  pateret  ad  nauigandum  mare 
horum  gratia  vigintiviriquiquinquageGmuni  annum  exceUeraftt  miffi  funtq^ 
qmne^  Iones  ]Dorien{ef9  qui  AGam  incolebant  qui inltilas  babebant  Lefbuni 
ac  Hboduui  accerGtum  iere  Quinq:  obierunt  Thraciam  Si  Hellefpo  tum  vl9 


Eigatieium  Qamqj  pofl  il^os  Boeciam  PfcodJem  ac  PeTonnenum  in<Je  per  LacrJS 
ad  proximam  continentem  jnacarnaniamS^anibraeiam  mifli  (unt  reliqui  per  En 
boiamadieeosScGnum  Malee  Si  PbideasAcbiuosTeflalos  perrexerunt  (uaden 
tes  A tbenasproficifci  Si  confiliis  interelTe  ad  pacandum  itinouandui5!gretiam  iMi 
bil  eft  autem  facSu  ne:^!  ciuitates  coire  Lacedemoniis  aduerlantifcus  vc  fertur  pri  ^ 
nmmqi  in  Pcloponnelb  deprcbendi  cepti  conatus.  Hcc  addidi  vt  prudentiam  eiuf 
animiqi  magnitudinem  oftendcrcm . In  imperiis  vero  militaribus  adminiftradinj 
bellis  maxime  eius  gloria  illulf  ris  fuit  quod  dubie  nimia  pugne  periculum  no  Tpo 
'te  fufcjperct  ;necj  eos  duces  qui  adeundis  periculis  clari  eflent  ceJebratiiJ  abom^ 
oibusadamauitine^  Gbiad  iimtanduprbpmnticu  ciuibus  quotidie  diceret=qua> 
tum  r fe  elTet  i fmortales  eos  futuros-  Itacc  cfi  intueretur  Tomidem  Tolmei  fifia 
fuperiori  felicitate  eximii%  honoribus  fibi  ex  bellicis  rebus  babitis : nulla  obfata 
oportunitate  teporis  in  Boet  iam  parantem  inuadere  {iiadentemf^iuuentutiljsote 
tnilitie  munus  obire  .lamqiadqun^  raifia  in  lententil  Ibam  traduxerat  labl^  aliis 
copiiscum  mittebatur  in  contione  ab  incepto  {uadcndo;vu'gatura  illud  addens  ii 
tninus  Pendi  parendum  putares  baud  temere  faceret  fapienriflimu  datorem  co' 
filiorum  tempus  expedlans.  Tunc  igitur  illi  bec  dicenti  parum  eff  applauium  tei 
paucis  poft  diebus  allatum  eft  in  vrbem  nuntiu  Tolmidemprelio  circa  Coroniam 
fiiperatum  coneidifle  multoftj  fortes  ciues  in  ea  clade  defideratos  efle  que  res  Pc ' 
ricli  magnam  cum  beniuolentia  gloriam  attulit  vt  prudenti  viro  SCialuti  ciuium 
confulenti  .Ex  eius  imperiis  illud  laudatur  imprimis  quo  grecos  bomines  Cbero 
nefum  incolentes (eruauit. Non enliblum  mille  Atbeni5{ium  Colonis  eo  dedueftis 
duitatum  animos  confirmauit  verdetiam  collem  inter  duo  mana  municnsvallis 
atq!  aggeribus infiiltus  Tracu  Cberonefoimminentiu  excepit  graue autem  8Caf 
fiduum  bellum  excluiit  quo  regio  perpetuo  tenebatur  ob  Birbaroru  vicinitate  Ia' 
trociniisinfefta.  Ineo  vero  plunmd  apud  exteras  gentes  cum  admiratione  celebra 
tus  eftrquod  Peloponefliim  circum  nauigalTet  ex  Megafice  fontibus  centum  a<J 
ueftus  Triremibus.  Mon  enim  Iblum  maritimas  vrbes  vc  Tolmides  ante  populat? 
eftftd  S^iam longius  prouedijsamaricu  pedeftribuscopiisquas  innauibusha' 
buit  alios  quideminmenia  repulit  metu  periculi  SC  terrore  pereuKosar  f Memea 
Sicioniis  excipientibus  prelium^  ftrenae  conferentibus  fufis  tropbcum  ftatuit  ex 
Acbaia  vero  militibus  ad  {lippiendas  T riremes  acceptis  in  oppolataro  e regioc  co/ 
tinentemnaoigauitiAcbeloumcg  tranfueeSus:  Acarnaniam  excurGonibusinfeftl 
fiabuitOeneada^in  meniacopulitcun^  agrum  magis  cladibus  vaftaftet  popu/ 
latu'i5  focet  demam  folait  cu  magnum  terrore  mieciffet  boftibus  vir  in  beflo  for/ 
tis  ftr^nuis  ciuibus  vifus  eft  nulla  enim  incidt  eo  duce  ne  ciuibus  fortuna  quidi 
belli oftenfio.  Deinde  magna clafle optime^  ornata 5^  inftrueftagrecas  quidem  c( 
uitates quarum  ope  5^  (ubfidioiuuabltur  benigne  bumane^tracftauit.  Vicinis  au 
tem  Barbaris  nationibus  regibus  ac  cirannis  oftendit  potentie  molem  licendamc^ 
audaciam  quacd($  tibi  tum  foret  nauiganti  am  mare^  totum  fub  fiiamditioneip 
imperium^  GibegiiTe.  Sinopenfibus  credecim  cu  Lamacba  reliquit.naues  ac  mili' 
tes  contra  Timeles  vim  tiranni  quibus  peremptis  belli  calamitate  vna  cu  Tociis  ^ 
amicis  decreuit  vt  (excenti  Atbenienles  valentes  Sinope  prefidio  nauigarec;  vna/ 
gicuSinopenfibus  vrbem  incolerent  potiti  domo  agro  quod  ante  tiranni  babue/ 

rant.  Ceterum  preterea  nibilcdedTit  nei^mdolGcIibidimSicupiditati  ciuium. 
fortuna  viribus  adeo  elati  animis  forent  decreuit  etia  de  recipieda  Egypto  vex 
andi%  regis  maritimis  cinitatibo  M altos  5Cia  milaillaS^tfauftaScilicieinuade 
de  cupiditas  babuit  qua  AlabiadesS(  eius  equales  oratores  in  pofteru  exarferdc 
EcJt  quo9  uonallis  Emiria  Carthago  lifar  Ibmnii  qs  fpe  5i  opinioe  occuparit 


ftiagnimdine  8C  nomine  imperatoris  pro(pcre(j}&  ad  voluntatem  {uam  {'aentibur 
t^bus" Veram  Pericles concinuicciufmodicxcurforcm.Si effrenatam  rerti  cupidi 
tacem  fregit^cobibuitcf  maxiroamqi  copiaram  partem  in  rerum  partarum  culbo^ 
diam  bi  firmamentum  contulit-'  magnum  opus  ac  difficile  ffatuens  effe  Lacedema 
hioSarcere-quibusvebementilTimeinfenfus  erat  id^  cum  aliis  9 pluribus  decla' 
tauit  cnm  iis potiflimum erae  m facto  bello  contigerunt. Cum  enim  duxiffentLa' 
cedemonii  expeditiones  inDelphos^  PbocenfifcustempIumobtinentibusDelpbif 
tradiderunt  fbatim  iliis  abeuntibus  tranfmifTis  eo  copiis  introduxit  Pbocenfes  cu> 
qi  Lacedemoaii  oraculum  quod  a Delpbis  acceperant  in  fronte  erci  lupi  incidifTet 
acceptum  £<iple  oraculum  m eiufdemlupi  dextro  latere  incidi  iufTic-  Quod  vero 
tes  Atbenienfium  tota  in  grecia  optime  adeoadminiflratefintiprafadfateftimo 
niofbnt’ Primum  emm  BuboenCbus  deficientibus  in  eos  cum  exercitu  inuaGt  nec 
ita  multo  poff  allato  nuntio  M^alenfes  ciuitate  exacllos  copias  boftium  in  fmiba 
effe  Attice  duce  Pliftohadbe  Lacedemororum  rege  Pericles  exercitum  ad  AttieS 
bellum  fummacelencatereduxitfedprelioabfbinuit  prouocantibusmultisac  val< 
dis  bofbibus- Cum  autem  animaduertilfet  Pliftonacffem  luuenem  admodum  Elea 
dridc  conGIio  regi  quemCbi  ob  etatera  Ephori  imperii  facium  8<  cnltodcm  adifi' 
xerant  bunc  corrumpere  pecuniis  agerelTus  celeriter  domsdatis  maneribu{^|>' 
fecit  vt  ex  Attica  boftes  abduceret . Vbi  vero  exercitus  abiit  & per  ciuitates  diflb 
latus  eflgrauiter  commoti  Lacedemonii  pecuniis  regem  muldlarut  quascam  ob 
magnitudinem  (bluendo  non  effet  ex  Lacedemone  fecefTit  Cleandrides  autem  fu' 
giens  rei  capitalis  damnatus  S Hic  pater  Glippi  fuit  qinScicila  Atbenienfesbef 
loruperauitvifu%efb  illi  gentile  in  quedam  morbamipram  cupidine  queffus  in>> 
ieciffe  qua  in  Ipem  in  quoc$  turpiter  fcelere  deprebenfus  fparta^  puf Gis  penas  ex/ 
ilioluitfedbecin  Lifendri  vita  latius  diximus  Pericles  in  deponendo  imperio  c^ 
decem  talentorum  ab  belli  oportunitatem  impenfam  decreuiffet  populus  '■  rite  et^ 
republica  fadlum  comprobauit  nec  felici  tus  mmis  in  re  obfcura  perquirenda  fuit» 
QuidI  prodiderunt  in  quibus  efb  Tbeopbraffus  pbilolbpbus  a Pericli  decem  tale 
ta  quotannis  fpartam  mitti  IblitaefTe  quibus  cu  pricepsriuitatisfubornaretfepf 
tum  bellam  tenebat  no  pacem  quidem  mercatus  fed  temp?  in  quo  per  quiete  com 
poGtis  paratifqi  rebus  robuftius  ad  bellum  incumberet.  Quare  flatim  ad  eas  qui 
defecerant  conuerGis  aduedf u%  in  Euboiam  quinquagfta  nauibus  bi,  quing:  mili' 
bus  militum  ciuitates  inditionem  redegit  lex  CalcidenGbus  eos  quos  Hippoboras 
vocant  diuiciis  bi  glona  florentes  exegit  .Heftienfes  vero  omnes  cu  ex  regione  ex 
puhHet  AtbenienGum  felum  Coloniam  eo  deduxit-  Is  autS  leueriGime  vfus  eft  qd 
■cum  nauem  Atticam  cepiflent  cius  bominesobtruncarunt.  Pofb  bac  fadlis  cu  La/ 
cedemoniis  tnginta  annorum  induciis  nauigatio  in  Samum  decernitur  in  crimen 
vocatis  lamiis  quod  ius  fi  a bello  contra  Milefios  difeedere  nbn  paruiflent . Sed  cd 
dica^  Afpafie  gratia  permotus  Samiosoppugnaffe.HiciS tempus  admonetvt 
de  illa  abquid  perquiramus  que  arsf  ea  aut  que  vis  tanta  fuerit  vt  orinceps  ciui/ 
eatis  caperet  & a pbilofepbis  tantopere  laudare  tur.Mam  fui  ffe  illa  Milefiamge/ 
nere  Axioebi  filiam  confenlu  omniu  fetis  patet. Dicetur  aute  Tbagelic  cuiulHatn 
emulatione  quS  vnam  ex  veteribus  ladibus  fuiffe  ferunt  per  inGdias  ac  bladicias 
in  maximorum  virorum  amicitiam  infinuaffe.  Etenim  Tragelia  eximia  forma 
pufebritudfe  fuit  ad  bec  valebat  pturimu  vi  ruauitate($  dicedi  Plurimis  aut  gre' 
coru  fe  expofiiit  omnes  vero  qui  eu  ea  coierunt  cd  rege  familiaritate  coniunxit  eo/ 
Irum^ freta  ^ibus  femina quedam  GiHulit  duitatibus  medice  contagionis.  Ac 
Afpafiam  Gint  qui  dicant  ob  eius  fepientiam  ciuilemqsdifciplinam  Gmnno  flu' 
dio  a Pericle  ebleruatam  fuifle.  Nam  bi  Socrates  cum  ddapulis  nonnun^  iliam 


aiibae  muberes  qaoq?  hii  qui  familiares  erant  ei  in  difcipllnam  tradebant  Siu  pa' 
nim  pudice  vitam  inAitoifrct  {iquidem  apud  eum  puelle  quedam  aleretur  que  vu{ 
gato  corpore  quel^um  facerent  ait  autem  Hfebines  Lifciclem  ouium  venditore  ex 
obfcaro  bumili  natura  bomine  primum  atbcnienfiumaQjaGecofuetadmem  eua' 
lifTepolf  Periclis  obicum  Si  in  IVlenexerio  Platoms  prima  iocofe  Icripca  fiintr 

tantum  tamen  biftorie  ineft  exiftimatam  efle  mulierculam  ob  vim  oratoriam  cuai 
multis  atbenienlium  congredi  fblicam.  apparet  igitur  banc  Periclis  cu  afpalia  nc' 
ceflitudincm  amatoriam  magis  fuifle.Erac  enim  ei  comunx  genens  coniundlione 
propinqua  % Hipponicus  ance  vxorem  habuerat  ex  quo  Calliam  genuerat  illu  di 
nitem  ex  Pericle  vero  Xantippum  Si  Paralum  deide  cum  ingrata  vtriq?  focet  c5' 
fiietudo  vite  iam  baud  inuite  alteri  in  mateimoniu  dedit  ipfe  deinde  accepit  Alpa 
Gam  quam  vnice  adamauit.  Nam  8C  cum  exiret  domo  &C  cum  igrederetur  vt  aiuC 
eam  amplexus  ofculabatur  Si  Ompbala  puella  6C  Deianira  ac  rutfus  luno  dicebal 
a Comicis  Cratinusautemcontra  Pellicem iplamvocanit bis verCbus  lunone^ 
Gbi  AfpaGam  parit  Si  petulantum  Pelicem  impudentem.  Videtur  Rotbum  ex 
baciumpGiTe  de  quo  inducit  Hupolisin  popularibus  eum  rogantem. Nothus  aut 
aiibiviuitS(  Piromidemrelpondentem  aciam  pridem  fuic  vir  ni  iam  meretrici' 
tus  malumhorret.  Atijjita  Alpafiam  nomine  gloria  claruifle  ferunt  vt  Cyrus 
qui  de  imperio  Perlarum  cum  rege  bello  decertabat  cariffimam  Gbi  ex  Pellicibus 
ArpaGamnuncupauiteum  ei  antea  MiltegnomentumfuifletErat  autem  Phoce 
Gs  genere  Hermotini  filia  que  Ciro  in  prelio  interempto  dutila  ad  regem  captiua 
apud  eum  plurimum  valuit.  Hec  quidem  que  iam  e tremoria  abierat  feriptorum 
inopia  reieeilTe  ac  tacita  preteriifle  fortalle  contra  humanitatem  fuiflet . Que  aut 
in  bello  contra  Samos  gefta  Gint  decreta  Periclis  ob  Milefios  rogatu  AfpaGe  fa/ 
tSadicuntor.Ciuitates  enim  de  pena  bellum  gerebant  vicJbores  Samii  iubentilo 
AtbenienGbusa  bello difcedcre  Gbi iudicium  permittere  non  paruerunt.  Ego 

igitur  Pendes  nauigans  paucorum  principatu  cui  apud  Samios  furama  rerum  p' 
imffa  eracGiftuIit  ex  primoribus  acceptis  obGdibus  pueris  quinquaginta  totide® 
puellis  eosinLemmimmifit  At^ferunt  GngulumobGdem prole  talentum  dedil 
femultai^aliaeosquiad  populum  rempublicam  deferri  nolebat.  Piffutbnes  etiS 
vir  Perla  beniuolentia  Samiorum  decemmilibus  aureorum  ad  illum  miGis  venii 
ciuitati  orabat  nihil  tamen  Pericles  accepit  fed  vt  decreuerat  de  Sam-niis  tranCe» 
git  conftituta^  populari  adtraniftratione  dilceffit  Athenas.  Veram  illi  ftatim  de 
fecerunt  obGdtoG%  per  Piflutbnem  Gbi  furtim  reftitutis  parabantur  ad  bellam. 
Ex  quo  Pericles  in  eos  nec  quietem  agentes  nec  metu  perterritos  fed  erebbis  aut  ^ 
mis  macicima  pugna  dimicate  paratos  commiGa  igitur  acri  pugna  circa  inGilam  ^ 
Tragias  vocant  viAor  Pericles  hofte  fulb  quatuor  Si  quadragita  nauibus  feptua< 
«nta  boftium  naues  debellauit  quarum  viginti  pretorie  erant  in  ipla^  fuga  8i 
Kcucione  portu  ipib  potitus  obfedit  Samios  non  tamen  illis  adeo  deciderant  ani' 
tni  quin  auderf  t interdum  vrbem  exire  Si  pro  menibus  hofbem  exdpere . Sed  ciz 
maiorClafGs  AehenisaecciriGet  exomniadituclauGs  Samiis  Pericles  acceptis 
fexaginta  Triremibus  ad  Oceanum  nauigarc  contendit  vt  quidam  ferunt  Phoe' 
nicibusnauibus  fe  obiedfurus  que  in  Samum  GihGdio  ferebantur  cum  quibus  inibi 
luerat  9 longiflimeprelium  conlerere.  Vt  SteGmbrotuSantem  affirmat  in  Op^ 
tniffuS  quod  parum  conlentancum  videtur  eGe  fed  qu3cun9  id  coGIio  fecerit  paif 
res  Gh  ex  ^ntetia  cecidit «Naniglte  enim  ipfb  MeliGus  Hitbagenis  filius  Si  pbi 
loibphus  Sami  que  imperator  delisecfbi  AthenienGum  naaium  paucitate  ducum9 
imperitia  fuaGt ciuifaus atbenienfes inGdns  opprimi  poGe; Ita9  conferuato  prelio? 
apud  Samios  viclbjria  fiiicqui  multis  ex  atbeaieGbus  captis  permulti!^  corruptif 


tiauibus  mari  potiti  funt  refccad  bellum  nccefTariasqnibusatite  catcbantimcorfa 
runc.  Ab  iplb etiam  MelifTo  Periclem  tradit  Ariftoteles  naualiprelio  primu  efle 
fiiperatam ••Samii  perfccuti  contumelias  atbcnicnGiim  captiuisnociluamin  fronti 
fcusiunxerunt  nam  eorum  captiuisatbcnienfesSamenam^Eft  autem  Samena  na 
uis  quedam  rotunda  8i  concaua  8i  in  ventris  fimilitudinem  formata  vt  mare  per' 
currere  ac  celeriter  conuerti  poflit.  Hoc  vero  illi  quod  in  Samo  reperta  eftpnmjj 
nomen  eft  inditum  tbn^aPoIicrate  tirannoexedificatacft.  Ad  fcec  ftigmata  aiut 
illud  Ariftopbams  pertinere  populus  eft  Samiorum  qua  litteratus*  Pericles  igic 
cum  primum  fibi  de  accepta  in  exercitu  cladc  allatum  eft  propere  auxilium  tulit» 
fiiperatoi^  MeJiflb acriter  inftanti&in fugam coatfta  boftes continuo  aggere cir 
cumdedit  quod  ftatuiflet  impenfa  ac  tempore  magna  quam  vulneribus  fuperato 
fcofte  vrbemvicSoriaobtincre. Vbi veroanimaduertitatbenienles  pertefos  more 
ad  prelium  maxime  (pedlare  nec  eos  ad  fe  facile  contineri  pofTe  diuilb  in  ocfto  par' 
tes  omni  exercitu  rem  traduxit  ad  lortcm  cuic^  alba  faba  obueniflet  epulari  atqi  i 
OCIO  efle  permilTit  ceteris  pugnStibus.  Idcirco  dicitur  pofteros  dum  voluptatibiif 
operam  darent  album  illum  diem  ab  alba  fabanucuparefolitos.at  Eupborusait 
Periclem  Macbinlsvfu  efle  nouitatem  admiratum  prefente  Artemone  fabro  qui 
cum  loripes  foret  ob  id®  ad  opera  vigentia  letitia  delatus  inde  per  Ipboretumco 
gnomentum  traxifte.Hcc  igitur  ex  Anacreontis  poematis  arguit  Heraclides  pon 
ticus  in  quibus  Perripboretus  Artemon  vocatur  permultis  ante^  ea  Samio  bello 
gcfta  funt  feculis.  Addit  etiam  Antemonemipfum  bominem  delicatum  ac  molle 
in  vira  fuiffe  metui^  fractum  atcf  ftupidu  plurimum  temporis  domi  vixiffe  duok» 
feruis  ereum  fcutum  fiipra  eius  caput  fublatum  tenentibus  ne  quid  in  eum  defup 
caderet  Quod  fi  quo  cafu  cogeretur  egredi  ledlica  terto  ad  opertam  circumlatum 
ferri  (blitum ob  boc  Peripboretara nuncupatu effe. Nono  autem  menfe  Samii  be! 
Ii  Pericles  potit?  vrbe  mania  deiccit  ablatifi^  nauibo  multis  pecuiis  malrtauit  Sa 
mios  quorum  partim  continuno  diflbluerunt  partim  inita  partione  tempore  con-* 
ftituto  ad  (biucndum  dederutobGdes  Que  duns  Samias  accul^s  Tragicis  pene 
vocibus  in  AtbenienGu  di  Pendis  crudelitatem  inuebitur  de  qua  nulla  nca?  a Tu' 
cididenecjab  Epboroaut  Ariftotele  mentio  vfi%  farta  litteris  exta  t.  Veram  in 
eopotiffimum  fans&C  mendax  fuiiTe  videtur  ab  eis  ait  Trierarcos8<  milites  Sa 
iniorum  in  forum  Milefi.3ram  addurtos  ibi  decem  dies  allegatos  tabulis  ede  dete 
tos  cunij  iam  pacum  admodum  vite  fupereflet  iufia  Periclis  efTe  interemptos  lig 
nisquibufilam  confrartis  quibufHam  capititbo  deinde  quorudam  corpora  abierta 
cxequiisextremoijbonore  (epulture  caruifie. Duris igiccu  nei^vbi  nulla  paa' 
ta  calamitas  agitur  etiam  veris  T rebus  fatis  fidei  babere  fit  fblitus  magis  videtur 
bocloco  cladiS  patrie  contendifTevtbanc  Atbeniefibus  crudeli  tatis  notam  inure.* 
ret.Sub.irta  vero  Samo  Pericles  vt  primam  Atbenasrcdiit  iisquiin  bello  cecide 
rant  bonorificentilTime  funus  faciendum  curauit  cunqi  ad  monumeta  eos  funebri 
oratione  laudaiTeC  fummim  defeadmirationemprebuitdercendentemi^ e pulpis 
toalie  quidem  mulieres  benigne  excipietes  Coronis  ac  vittis  quemadmodfi  virto' 
rem  atlertam  exornabant.atHpinicc accedens  propius. admiranda  funt  ifta  inqc 
Pericles  8i  Coronis  decorada  qui  nos  multis  Si  fortiko  ciuibo  fpoltafti  cu  ncc  Pbe 
nicibusncc  medis  intulides  bellu  vt  meus  frat  Cimo  fedvrbem  IbeiS  necefntu> 
dine  nobis  propinquam  fub  imperium  cedarturus  efles.Hec  dicente  Elpinice  fiir* 
ndens  Pericles  dicitur  ad  eam  (edato  animo  illud  arcbilocbidixifte.  Haud  vngue 
tis  vetula  cum  fis  oblita  es’TradiC  Ion  mirifice  elatum  fuilTe  Periclem  debellatis 
Simiis  quod  agamemnon  decem  annis  Barbaram  vrbem  ipfe  decem  menfibus  Io* 
num  primos  ac  potentiftimos  deuiciffe  t necj  boc  fibi  iniuria  aftlunebat  adeo  dubia 


fceifi  fortuna  mapnumqspcriculam Fuit  C qui Jcm  tcaJit  TucidiJ^-^-^witn  atfuif 
fequin  Samiorum CiUitasatHcnienGbnsiinperiumaris  eriperet. Poftbcc  focfiJ' 
anteiamPeloponneGaco  bel'oruanepoputoiCracircis  auxilium  ferre  eu  ipGaCo' 
rincbiis  premerentur  SiinGitam  nauabbus  mari  timifqi  rebus  vaMamfbciam  Gbi 
a^iungcreprefertim  cumiani  a PeloponneOb impendere belfumSC prope  inilarc 
videretur  decretocp  a populo  auxdio  decem  tantum  naues  miGt-  Lacedemonio  Ci' 
tnonisfilio  duce  itlis  propoGto  quaG  eontumelie  gratia  multa  enim  beniaolcnria  d{ 
amicitia  Cimonis  familic  cum  Lacedemoniiserat-Vt  igitur  nutfo  magno  aut  pre 
claro  facinore  a Lacedemonjoinimpenogefta  ex  Laccdemoniord  amicitia  cS  in' 
uidiam  magis  offenGonem  adduceret  paucis  eum  nauibus  prefecit  luitum^  8i 
coactum  cxtruGt  Si  ab  vrbc  quotidie  Cimonios  procul  Glics  babcndos  curauit  vc 
qui  neipGs  quidem  nomimbusindigere  (ed  aliem  atqi  aduenticii  videretur  quod 
alteri  Lacedemonio  alteri  Teflalo  nomen  fuit.  Videntur  emm  omnes  matre  Ar/ 
cadica  geniti  efle. Cum  igitur  Pendes  ob  decem  ei  datas  Tnremes  male  andireC 
quod  ^ parum  GibGdii  expetentibus  atiqi indigentibus  miGiTet  occaGonem  vero 
magnam  obtrediatoribus  ad  obiurgadum  dcdilTee  alias  rurGis  piuresin  Corcira 
deferendas  decreuit  que  confedlo  lam  prebo  Corciram  appuTe  Gint  b^c  rem  egre 
Ferentibus  Corinthiis  Atbenien{e%in  LacedemoneaccuGntibus  acceflerut  Mc 
garenies  grauiter  qiierentes  preter  ius  gentium  pretercp  grecoru  fedus  omni  co' 
meatu  (e  ac  portibus  AtfcenienGum  prohiberi . ^inete  autem  quod  Gbi  male  tta.« 
dlari  videbantur  atq:  indigna  pati  incitabant  clam  Laredemonios  quod  arguere 
palam  Athcnienlesno  auderet. Eodem  tepore  Potidea  duitas  que  fub  iore  Atbc 
menGum  era  t Corintbioram  Colonia  ob  defecJionem  obfcfTa  ab  AtbemeGbus  ma 
turauit bellum.  Vetumtamen  Laccdemoniis mittetibus  Atbenas  legatosregCi^ 
Archidamo  permulta  ex  criminibus  refellente  leniente^  animos  (bciorumhaude 
viGimquidem  aliis  de  cauGs  bellum  AthenienCbuseGe  inferendum  G abduceretur 
vt  decretum  cotra  Megarenfes  refcindcrctSC  cum  eisin  gratiam  redirent.  Igitur 
cum  Pericles  huic  rei  maxime  aduerlaretur  concitatae^  multitudine  pertinax  con 
Tra  Megarenfes  in  lententia  perftitifTet  omnem  belli  inujdiam  in  le  vertit.  Ferunt 
legatosex  LacedemoiisproFedfos  Athenas.  His  de  rebus  in  Senatu dixifTeSCcS 
Pendes  legem  pandam  protulilfet  que  tolli  tabulam  prohiberet  in  qua  decreti 
erat  inlcriptum  Poliatcem  quendi  ex  legatis  dixilTe  tu  vero  Pericles  ae  tollascd 
certas  tabulam . Mon  enim  hoc  heri  prohibetur  lege  que  oratio  quam  equa  Si  p* 
fcabilis  videretur  nibilo  magis  Penckm  permouit  Gibcrat  igitur  quedi  ut  videS 
priuatain  Megarenfes  Gmultas-Cdmuni  autem  caiifa  palam  crimini  dabant  fuccu 
eos  lucum  cecidilTe.  Decernit  igitur  legatu  ad  Megarenfes  eundemqiad  Lacede' 
monios  qui  apud  eos  Megarenfes  accuiet.  Hoc  Pendes  decretum  mite  humanis 
«5  vifum  eft  Si  equitatis  plurimum  per  fe ferre.  Sed  cum  Athemocritus  miffus  le 
gatus  culpa  MegarenGumvt  ferebatur  inteniiTet  decernit  Carinusboftilcs  effe 
inimidaas  necante  denuntiatas  Si  indidlas  quicun:^  autem  poH  hac  MegarenGs' 
in  attica  eflet  deprehenGis  capite  pledferetuc  tnilite%  cum  luceiurando  adigere 
tur  patrio  more  adiicerent  luramento  le  bis  quotannis  in  MegarenGum  agros  in  * 
uafuros.ad  hec  athemocritus  cum  humi  raSdaretuc  iuxta  TriaGas  portas  que  nuc 
Diplon  vocantur  .Megarenles  inficias  ibant  cauGmt^  ante  Moeri  ti  neds  in  Alpa 
Gam  Periclem  tranfTerrebant  nitebantur  vero  peruulgatisquibufdam  Acbarnei 
virfibus  qui  tum  omnibus  erant  in  oreSCin  quibus  id  quodamodo  Ggnificad  vide' 
batur.  Ab  initio  igitur  quo  padla  res  fe  babuent  non  facile  eft  cognolcere.  Quod 
autem  decretfifublattxnon  Gt*  Pericle  audorevna  omnes  fadfum  effe  teftantur  ^ 
Pester^  aliqui  ^cuntewm  magnitudine  animi  Si  canGGo  optima  quadi  ratione 


mfc—ntctia  r etniafiiTe  .‘qnod  vi(u  Iaft(Iertionio2(:  cxperimetu  iticoftatie  cofcfTiocm 
vero  confeffione  imbccjllitatis  efTe  duceret*  Alii  vero  tragis  fiiperbia  quada  d<  c5 
tumadaoftentande  potenciegracia  Lacedotrorios  defpextfTc  Verum  turpilTinia 
caula  omnifiSC que  plurimos  fcabcattcftesbuiufniodi  fuifTcdici^  Pbidias  fidtor 
C mulaceum  vt  diximus  faciendum  conduxerat  amicus  Pericli  5<fumma  apudiHiS 
gratia  8C  audloritace  ob  euminuidia  flagrans  nonnullas  infe  inimicitias  con/ 
citaiiitquidam  multitudinis  animos  ineo  tentareaggreffi  quale  de  Pericle  £ac!la 
*i  clTet  iudicinms  Memonem  querdam  ex  Pfcidie  operariis  {Iibornatum  liipplice 
in  forum  adducunt  petentem  impunitatem  ludiciiSC  acculationisin  Pbidiamfu/ 
f ipiente  autem  populo  bominem  confli  tutaqi  in  contione  accuQtioe  furti  quidem 
facila  mentio  no  eft.  Aurum  enim  ita  flatim  ab  initio  ad  fimulacrum  accomodaret 
Pbidias  Periclis  fentetia  vt  facile  cum  vellet  demoltri  atg:  expedere  polTet  quod 
8<  Pericles  tu  fieri  iuflit  cuius  gloria  operis  Pbidiamonerauitmuidiaat^  obid 
potifllmum  quod  cum  in  fcutodee  Amapnum  pugnam  effingeret  {iii  'quoddam 
f mula  erum  expreffit  calui  lenis  faxu  ambabus  manibus  attollentis- Ptriclisquoi^ 
formam  pulcborrimam  imitatus  eft  icum  Amapne  conferentis  iramis  babittis  adt 
5C  figura  eiulmodi  vt  baftam  ante  oculos  Periclis  pret  enderet  idq:  cx  induftria  8i 
fummo  artifitio  facium  quafi  fimilitudinem  occultare  vellet  que  vndiq:  apparebat 
Pbidias  igitur  conicdlusin  carcerem  morbo  vitam  finiuitivt  vero  alii  opinantur 
venenoinuide  Pendi  concitande  gratia  abinimios  parato. ludexvero  Glicoris 
decreto  immunita  te  a ;popcIo  donatus  eft  mandataq:  pretori  cura  e ne  quid  bomo 
detrimeti  capiret . Per  id  teporis  Alpafia  Lenocinii  acculata  eft  ab  Ermippo  Co 
tnico.Obiciebatur  enim  illi  ^ mulieres  liberas  cum  Pericle  coeuntes  Iccfto  excipet 
Et  Diopites  decretum  fecit  vt  omnium  qui  de  diisnon  redle  ftntirent  aut  de  re' 
bus  cclcftibusnouosfermonesinduceret  nomedeferretur.  Volentes  hacpropter 
Anaxagoramin  Periclem  fufpitionem  conferre. lubentc  autem  populo  delatioef' 
qiadmittenteiCc  decretum  fitratu  Dracontido  decernente  vt  rationes  pecunia^ 
a Pericle  ad  pretores  referrentur.  ludices  autem  ab  ara  ferentes  fuffragium  in  ci 
uitateiudicatent.  Agnon  veroboc  ex  decreto  fuftulit  fed  a mille  & quadring^tis 
iudicibus  iudicium  fieri  decreuit  •'cum  quis  furti  raut  ambitus'  aut  iniuriarum  Ii' 
tem  exiftimari  velle t. 'De  AfpaGa  igitta:  Cum  multa  dcploraflet preter  religionem 
iudicii  lacrimilqi  fliis  8i  obfeorationcJiadices  ad  mifcricordiam  comouiffet  impc/ 
trauit.  Sed  cum  de  Anaxagora  effiet  fblicitus  eu  integrare  vrte  cmiGt.  Vbi  vero 
Olpbidiam  in inuidiam Si offenGonera  popuIiincidit'iudicium  reformidans im' 
pendens  bellum  Si  ardens  magis  incendit  in  fpem  addu^us  pofte  boc  pacfto  crimi> 
na  edocere  Si  inuidiam  lenitum  iri  cum  in  maximis  laboribus  periculi%ciuitati8 
ei  fevnmerfaobilliusaucftoritatematijopcscomiffiura  effiet. Caule  igitur  quibas 
Pericles  non  permiGt  populum  Lacedemoniis  obtemperare  bee  fuifte  dicuntur  ve 
ritas  autem  incerta  Si  obftura  eft . At  Lacedemonii  cum  intelligecent  eo  Giblatof 
eqmores  Te  Atberientes  ad  omnia  efle  habituros  iufferunt  cos  vrbem  expiare'qd 
piaculo  iam  pridem  :vt  Tucidides  inquit  Pendes  genus  effiet  obnoxium*  Verum 
ea  pertentatio  longe  contrarium  ^illi  opinati  fuerant  exitum  habuit. Non  eni  mo 
do  Gifpitioneni  Pericles  Si  calumniam  fiigit  veruetiam  maiorem  aucftoritatcm  Si 
tonorem  a ciuibuscoiecutuseft'quippe  quem  boftibus  odio  maxime  a tq;  formi* 
dmi  effie  opinarentur. Quare  antc%  ArcbidamumciSPeloponneGis  m Atticam  in 
ualinec  Ggnificauic  AtbenienGbusivtG  Arcbidamusvaftatis  ceteris  vetuftu  iure 
hofpiai  ius  belli  flus  agris  abftinerec'Gue  vt  in  vrbe  occaConero  calumnie  inimicis 
Si  'adaerfariis  daret  fe  agrum  omnem  attj  villas  ciuitati  dare  ac  donare-  Igif  La 
cedemonii  Arcbidamo  duce  in  Atticam  cum  (ociis  magno  exercitu  impetu  faciuc 


Deuaftatoij  in  Acbarnitias  eaftta  po{uerfit  Iperites  Fore  vC  Att 

tiienfesea  calamitate  permoti  baud  iRxuriamFerr^t  fed  continuo  in  pue-namdilce 
derent.Scd  Pericii  magnum  ac  periculoiumvirmii  e^bcumfexaginta  Peloponne 
Gum  mitibus  tot  enim  fuerant  qui  primum  inualerant  pro  libertate  ciuitatis  ma> 
RUS  conferere  crecfios  autem  pugnandi  cupidi  tatelabem^  illam  Si  ignommiam  in 
digne  ferentes  leniuit  oratione  cum  diceret  cefas  arbores  celeriter  renafccre  inter 
emptos  aurem  bomines  recuperare  di0icitimfi  efle  populum  tamen  baud  vocauit 
in  contione  veritus  ne  quid  preterlententiam  facere  cogeretur- Sed  qu^admodu 
nouus  gubernator  fpirante  vento  in  pelago  omnibus  rite  difpofitis  rebus  intendes 
arma  artificio  (iio  vtitur  delpedlis  lacrimis  precibul^  timentium  nautaru  Si  nau^. 
feam  non  ferentium  Sic  ille.claula  urbe  preSdii^  firmata  fuo  iudidoarbirrioc;  tt 
gerebat  clamores  offenfionem  bominu  parujfaciens  & G multi  ex  amicis  prcci-' 
bus  ex  fimicis  minis  dC  Tcrepatione  frequentes  inifarenc  pleric^  obCcenii  efeibus  at 
9 cauillisvcberentiirf  illius  precuramvt  ignaaia'tT!  effeminatemij&queresatbe 
mentium  bolfibus  proderet-  Excitabatnr  etiam  Cleon  fretus  ira  ciuium  in  Pm' 
clem  concitata  ad  demulcendam  le  multitudine  conferens.  Hemiipf.o  cuo^  Aiku 
petiicos  quofdam  verfiis  in  eum  effer£tc  nibilborum  Penclemimrrstare  potuit 
ied  miti  animo  ac  tilentio  ignominia  inuidiamq;  fubiens  perferebat  cum  C.uruiu 
elam  in  Pelopbnnefum  mitteret  baud  tami  ipfe  vna  rem  maritimam  fed  in  vrbe  af 
Cdue  manens  ciuitatem  in  manibus  babuit  quoad  Peloponnefcsmotisex  Attica 
taftris  abierunt . Et  cu  profpiccre  multitudini  ftatuiffet  agrorum  eam  vt  in  bello 
fieri  folecdiuiGonibusrepetJuicagri^  (brtiones  edixit-  Eieclis  eni  Eginetisom' 
nibusdiuific  eorum  agrfi.AtbemeGum  iis  quibus  Ibrs  euemt.QuedameriSexbq/ 
ftium  detrimentis  coniblatioaftlklfis  rebus  afferebatur.  Naclafus  Pcloponclum 
circuens  magnam  agri  partem  valfarac  villal^  Sc  paruas  quifda  vrbes  diripuerat 
Siiple  Pericles  pedeftcibus  copiis  fadbo  impetum  agrum  IVIegarentium  oibm  ex 
parce  populatus  efb-  Sic  multis  vtrini^  terra  marii^  illatis  multi^  acceptis  eladi^ 
busnu^  tam  longe  Peloponngfes  traxiffent  bellum  1^  celeriter  fatigati  effent  Vt 
ab  initio  Pcrickspredixerat  niti  diuina  aliqua  iusbumaniscontitiisobffitiffet 
contagiola  lues queinuafitvrbemfiiblatoiuucntutis  flore'  Atbenienfiu  vires  ve' 
bemeter  a ttriuit . Quibus  rebus  vexatis  pefle  corporibus  animis  omnes  in  Peri^ 
clemexafpcrati  incenfitj  erant.  Ac  veluti  aduerlus  medicu  autpartem  mentis  er' 
tote  ex  morbo  cotracto  infcrgcbant  Icilicct  (iiati  ab  bolbibus  peftem  exconfluxioe 
in  vrbem  agreftis  vulgi  elfe  coflatam  multisfiirul  veris  tempore  confufe  in  paruis 
domibus  feruentrbu%babitaculislbbte<0o6<ocioleviuere  coaclfis  qui  ante  pura 
aeri  8<  aperto  ati^ti  erant  buiu%  rei  audlore  fuiiTequi  (ulcepto  bello  multitudi 
nem  ex  agro  in  vrbem  copuUfletnecvllo  opere  tantum  numerum  bominu  exerce 
ecfc  led  intiar  pecudum  ab  inuicem  corrfipi  fineret  nec  comutare  fe  vn^  aut  re^ir* 
re  pateretur . Hisigitiir  fanandis  boif ibufc^  reprimendis  cu  adiecitiet  animum  C. 
6<L.  naues  copleutt'multi%  $1^  fortibus  ciuibusin  eas  impolitis  nauigareiam 
perabat  .Eeres  cti  optima  (pe  confirmaret  ciuium  animos  non  mediocrem  bolfiba 
formidinem  tanta potetie  mole  allatura  erat.  lacp paratis  intiuri^litip  nauibus  fu£ 
Triremem  Periclescofcenderetecce  fotis  defsdlio  incidit.  induCbil^  tenebris  at' 
tamti  omnes  veluti  magno  quodam  tedfo  prodigio  animis  coaderut.  Cum  igituC 
gubernatorem  perterritu  at^  animi  dubium  intueretur  PericIcsSiblatamad  eius 
f iciem oppolliic clamidem  velati% luminibus rogauit  nuc quid boc  bocrendu  aut 
borride  alicuius  rfl  tignum  putaret.  Abeunteilfoqiud  igitur  intereff  inquit  aut 
qmd  dilfat  boc  ab  illo  niti  quod  maius  quidda  e(b  Clamide  id  quod  nunc  tenebras 
«gic.VcriinjbecinpbilofbpborSlcboIisdilpatantur  Itai^auet^s  ctatie  Pericles 


^ud  niti!  videttir  geflifit  tanfco  appsfa  tu  iligmini  W cam  (aeram  HpiJaurT  ob 
ledinet  ac  iaat  breui ({editio^m  fa:^ura  videretur  de  fpe  magna  pefle inui^efeete 
deiedus  c(l  qae  repete  exorta  non  ip(bs  mode  Atbenieies  verdetiam  fi  qui  modo 
aliquoad  exercitam  propius accefriDent  contagione  necabantar.  Exhocinfettfbe 
Gbi  Atl9enien'es  lenire  ^qi  addita  animis  excitare  a t^  erigere  nttebator  .Hau  j 
tamen  ful^nlit  iram  necjiab  incepto  fiirere  reaocaoit  priuri^  fiimptis  in  manfi  fuf/ 
fragiis  abdicandi  eam  imperio  SC  pecuniis  mu’Aandiperminapote(base(b  quam 
muItaq-iinqiS^dcccmtalentaquiminimam  (cnbant  . quinquaginta  qui  maximi 
fuilTe  tradunt.  Eicaurefcnpmseftaccafatorvt  Hidomeneus  telbatun  Oeon  vt 
autem  TbropbraftossSimmjas.PonticuBautem  Heraclides  LacratidaDifuiHe 
alTeoerat  publica  igitur  inuidia  i^ifa  ira  velati  Aculeo  i illum  vna  cum  plaga  dirniT 
fa  a multitudine  celeriter  delitura  videbatur . Verum  premebatur  domcllicis  in> 
comodisquod  enim  necclTariis  diuturna  didenGone  laborantibus  ex  iis  non  pauref 
pelbc  atmliliree.  Nam  maxirauSnaru  filius  eins  Xantippus  & iplc  natura  improbuf 
SC  vxocemiuuenem  profulam  nadbns  1'andri  EpiItciFilii  filiam  patris  diligftii 
SC  parlimoniim  egre  Ferebat  quodbbi  parce  nimis  exiliter  fumptus  fuppedita* 
iret.Mittensigitur  ad  quedam  ex  paternis  amicis:  Periclis  nomine  argentumae^ 
ff  pit.  Quo  in  pofteram  repetere  PcricIcs  lirem  reiecit  ad  fibum  Quate  adot^ceS 
Xantippusdifficultate  maxima  cirefinentus  in  patrem  maledicta  coniicere6<pri 
mumdomelFica  ciusftudiaadirnnonem  efferre  lermoneFqi  quos  cura  (bpbjftisci 
ferebat.  Vr  cum  EpitimiusTbeiTalusequuminacieiacuIo  interemtlTceicum  Pj' 
tbagora  diem  totum  confumeret  in  perquirendo  vtraiacnlum aut  quiiaceretauc 
ii  qui  premia  ponunt  redbius  mortis  caum  iudirandi  Got . Ad  btc  & vxoriSeaIttm' 
niam  a Xantippo  SteGmbrotus  ait  in  mulntudinf  diuulgatS  efle  stqi  omniotrinGi 
nabilemvl^adextremuvitebancadolclcenticu  patre  Gmu'»mnmanG{lV.  Inca 
enim  pefte  cu  incidillct  in  morbum  Xantippus  iteriit.  Defun^a  eft  ettS  Peridis 
foror  ex  affinibus  quoi$  coplurimi  5c  ii  quidem  quoru  opera  inre  p.  plunniii  iaoa' 
batur.  Nunm  tame  fatigatus  elf  led  illi  animi  magnitudine  inuidS  femper  a cala 
mitatibnSinfradlaqi  co^uauir.Nec  eum.flere  aut  funus  ducere  aut  adlepulturi 
alicuius neceneaccederequilquSafpexitvn^priur^  Paralo  ellet orbatus  qaiei 
ex  b^ttitnis  fitiis  reliquus  efter . In  boe  aut  tf  luxus  animo  paruprr  tolerare  tam| 
iiio  more  nitebatur  Ib!itagranitated{  eonlfantiamretinl.  Coronatus  ctiScfi 
mirtuo &lio interefTee afpedlu  ipFb  dolons  magnitudine  faperatus eft.  Na  iiebi 
lem  edidit  voce  8i  vim  lacrimaru  emiGt  cu  nibil  tale  vn^  in  reliq  vita  fecinct . At 
ciuitas  multosad  bellu  du^  experta  muftof^  oratores  cla  nuU^  neC  grauieaeenec 
aucJloritate  idoneus efretvifusenius  fidei  tantu  imperiu  comittendu foret  Peti^ 
clei$  ipfu  Gimmo  deOderio  ad  tnbunal  pretoriu  reuoearct  meffasatm  exanimatas 
domi  lacfs.  Alcibiade  aliii^  amicis  (uadetibseo  (e  cdtulit.Sedatis  plebis  cocitati{> 
in  (e  temere  motibus  couerfus  iteru  ad  rem  p.  capelTettdS  pretor^  dcGgnatasau^ 
dloc  legis  de  noebis  arrogade  fuit  qui  ipfe  ant^a  tulerat  nec  omnino  fuccefTbrjsiu 
opia  familie  nome  d(  genus  deficeret.  Que  vero  ad  lege  fped^e  ita  fe  babueiint 
Pendes  cfi  in  re  p.  maxime  floreret  multis  antea  teporibus  filiofi:;  legittimos  ba' 
betet  vt  diximus  Lege  tulit  folos  Atbeniefcs  baberi  q ex  duobus  AtbetnenGbus 
nati  eli^nt . Poffea  vero  qua  fiex  Egiptio^  quadrigtta  milia  medimno^  frumenti 
dono  AtbeniflUuis  miSt  oportuit  pereii  ciuibus  dmidt  permulta  (untigi^  notbis 
exea  legeexocteaccufacioesque  tSequide  tacueruteontepdq;  fut.S^niultibo 
ti  delitores  in  pofferd  exciterde  Qy t igicdinati  iudicio  reddere  ceadli  (iint  baud 
intlta pauciores quti^milibusfuerut. Reliqui q Atbeniefesmdicatiinrep.man 
ferat  quacuordecim  nulia  di  quadragira  inuf  ti  funt  Quaever  iodigniS  videbstw 


(egSni<^Q3  in  tot  &OR)ines  VflTuin^nuncabeoipfbVefcindi.qai  talerat  fcJ  ptclenf 
fettuna  domus  Periclis  aHiidla  qui  veluti  contumatie  elatiois  fiie  penas  luiiTet  {le 
xit  AtbenienOum  animos  exiilimantiumipfuRi  numinis  iram  perpcniim  humana 
ope  lubfeuandara  efle  Ita^  cdcefTerunt  libi  vt  filius  nothus  in  genus  afcriberetur 
eiufdem^iUi  nomen  eflet.  Atqui  hunc  quidem  pofteriori  tempore  in  argiuis  cum 
nauafi  prelio  dcuidffet  Peloponnenfes  populus  vna  cara  ceteris  ducibus  interemit 
Acvidetur  tunc  quidem  peftis  non  vi  repentina  illa  acvebem?ti  Periclem  cepif 
Te  qua  ceteros  fcd  que  remiflb  quodam  Si  tenui  morbo  per  varias  mutationes  pro/ 
ue^a  longius  fenlim  paulatiirq;  coficeret  corpus  Si  elationem  animi  (IiperareC  Ita 
qiTheopbraflus  in  fuis  libris  quos  de  morali  pbilolophia  edidit  dubitans  nunqd 
nrca  animos  vertatur  mores  8i  adii  corporis  doloribus  a virtute  defeifeant  tradit 
Periclem  cum  langueret  ex  morbo  amico  cuidam  qui  cum  vifendi  gratia  adierat^  . 
incantationes  quadam  petentes  collo  a mulierculis  alligatas  oftediHevt  apparet 
hominem peHime  animo  affccHum  ^iffe cum ciufmodi  inlamas  perferebat  cum<}( 
iameilet  ad  moriendu  vicinus  areuilantespricipes  duitatis  at^  ex  amicis  liqvd 
fupererant  in  mentioni  illius  virtutis  venerunt  quanta  extitiflet  metiebantur  rc^ 
^flas  tropbeommnumerurerenfebant . Nouies  enim  vidlor  pro  patria  trophea 
(latuerat.  AtqihecquaG  illo  nibil  audiente  fed  priuatoomni  lenlu inter  feloque^ 
fcantur . At  illi  liii  adbuc  compos  omnibus  adhibuerat  mentem  8i  in  medium  locQ 
tus  inqui  tle  admirari  iibec  in  eo  maxime  laude  digna  £<  memoria  ducerent  qu^ 
fortuna  Gbi  partem  ve!  maximam  vendicaret  Al  que  multis  iam  ducibus  contigil' 
fent  quod  autem  maximum  pulcberrimu  eGfet  omnium  Glentiopreterir^.  N$ 

mo  enim  inquit  AtbenienGs  propter  me  nigram  induit  vellem.  Vir  igitur  admii* 
ratione  dignus  non  fblura  maniuetudine  6i  clementiaqua  Ic  turbufentiflimis  tcra 
poribusmagml^offenGonibusprellitit  verum  etiam  obeam  animi  lentcntiS  qua 
erat  G quidem  ex  fuis  rebus  puIcbcnrimS  putabat  cGfe  in  tantis  opibus  imperii  ni/ 
bil  ne^  inuidie  vn^  neij;  iracudie  coceflilTe  neq;  in  aliquem  preci  pit  inimicum  cru' 
delem  fe  preftitifle.  Ac  mihi  quidem  videtur  cognomentu  illud  preciarum  ab  ads» 
lelcentia  Gbi  inditum  hanc  vnam  rem  potifGmum  mite  eius  ingenium  ac  vitam  i It 
centia  cafliHime  integerrime^  verfatam  verum  atq;  vacuum  ab  inuidia  reddidjf(> 
fe.Quemadmodu  deorum  genus  quod  bonorum caula  Gr  malorumi^  innoxiam  df 
gsnm  ducimus  rerum  omniii  poteilatem  at^  imperium  obtinere  non  vt  poete  nof 
imperitis  opinionibus  perturbantes  Giis  poematis  capiunt  cu  locumque  a diis  ha/ 
bitaci  dicunt  tutam  tranquillam  fedem  appellent  ad  quam  ne^  venti  neqi  tene 
hre  alpirare  queant  fed  iocfida  lerenitate  8i  pura  luce  per  omne  tempus  perpetuo 
illuftre  tur  quod  elufmodi  vite  (latus  Si  immortales  beatos  maxime  decore  videam 
tur . In  iplbs  autem  deos  autumant  deGdia  odia  Timicitias  iram  alia%  perturbatip 
nes  frequenter  cadere  que  ne  in  homines  quidem  vt  qui  modo  aliqtud  &piant  pof 
(iint  conuenire.  Sed  hec fortalTis  videri  podunt alterius difputationis  ede.  Igiri^ 
Periclem  aduerla  tempora  ciuitatis  cognitu  at^  optatum  AthenienGbus  tradide 
runt  .Nam  homines  offenG  potentia  eius  vt  Gbi  obGrura  at($  incognita  eo  ^atl 
lato  e medio  cum  in  aliis  oratoribus  ac  ducibus  feciGent  periculemcenfein  (unt  in 
elatione  animi  modelliS  in  raanfuetudine  vero  graultate  naturaeGe  non  poGe.  Ait 
illas  in  inuidiaseius  opes  doroinfii^  Si  tiiannum  ab  initio  nuncupatas  lafutare  pta 
Gdium  ciui  ta  ti  GiiHe  apparuit  tanta  poli  conexo  tot^  (celera  in  rlpi^licam  iu^ 
ierunt  que  ille  cohibendo  deprimeod^  incurabilia  fieri  licentia  proiabd»t.  ' 


Incipit Epiflola  Ant.Tudcttini  Devita  atqtgcHis  Fabii  maximi 


R ADITVM  EST  a grauifcas  fapicntlbuCj  viris  in 
conferendis  muneribus  non  modo  dantis  accipienti^ 
dignitatam!  verum  etiam  rei  qualitatem  eH^e  feruan/ 
dam  ate^metiedamnamO  aut  gladium  muleri  aut  fpe 
culum  viro  elargiretur  aut  enfem  pbilolbpbo  vel  mul* 
ti  indodlo  librumipcnitus  inepti  atq;  ftulti^ideremuc 
Effenc  eni  buiulmodi  munera  ab  ingeniis  ftudii%  bo' 
minu  peregrina  atqi  aliena  8C  nulla  ammi  iocunditate 
nullo  emolumento  accipientes  afficerentur  Quare  jneptiffimu  pene  dicerc  Appol/ 
linem natem  delpbicuqui  aureum  tripodem  Socrati dandfi  iudicauil.Cum  So' 
fates  aurum  8<  argentu  vt  ferunt  non  amaret.  Hinc  eft  quod  prudentiflimus  ille 
Vlixes  cum  ingeniu  atqi  ftudia  Acbillis  pcrcepiffet  SC  vellet  illum  fub  pannis  mu 
liebnbo  celatum  dignofcere  arcus  SC  gladios  Liccbomedis  natis  inter  quos  Acbi! ' 
Ics  ignotus  aderat  prepofuit.Egoitacjcu  nouinemiamdudum  vebemcaterteS* 
religionem  &C  (apientiam  fine  qua  medem  lugubremq;  vitam  degimus  colere  atqi 
ibudio  8C  fuauitate  Icgedi  captu  efle  animo  inftitui  vitam  Fabii  maximi  viri  clarif 
fimi  8C  imprimis  prudentiffimi  qua  nuper  latini  fcci  d.  tac  legenda  tradere!  8(  no 
mini  tuo  clariffimodedicare.  Nam  non  parum  frudbusSCvtilitatis  exempla  ckrif 
fimord  viro:j:  quauis  gentilium  nobis  affere  pofTunt.  Hinc  eft  ouod  multi  fapien/ 
tiffimi  viri  bidonam  vite  magiftram  appellanere  nam  longe  difficile  mibi  videtur 
fcac  tam  brrui  etate  noftra  imperatorem  rem  bellicam  Sedatorem  rem  p.beneS^ 
prudenteradminiftrarc  pofleSiclariffimoruviroipreSgcftas  non  perlegerit  Mul 
tum  plane  ipfi  rrecepta  que  a dociilTiniis  viris  traduntur  permultum  etiam  mul' 
tarum  r^rumv^is  nobis  prodifle  poterit  fi  cum  exemplis  preftatiflimoru  bominfi 
conmnidus  fuen t . Quis  erum  eff  qui  iudide  amore  non  ardefeat  fi  Ariffid?  Atbe 
nienfem  Iegat!’Quiseftqui  animi  libidinem  non  extigurret  atqioftitatScolcretiG 
Alexandrum  Daru  ftfias  mira  6i  fingulan  pulebritudine  ornatas  accuratiflime  in 
taeS is  reruauiffe  audieriti’Quis  legendo  Fabritii  fortitudine  non  admiraretur  8C 
coleret  qai  ncqi  auro  necp  terrore  ingentis  beftie  a feroci  Pirro  fua  animi  magnito 
dinedimoueri  po  tuiti' Nefeio  profetlo  quid  Ot  quod  magis  animos  noftrosadco' 
12das  virtutes  traberepoffit^iplarcrugeftarfl  cognitio  Quis  equile  omnino  Iit 
tcraru  ftodiisno  deuoaeret*’Si  aut  platoneinin  Egiptumprofiafcenteftudioru 
gratia  legere  ti^aut  Appolonifi  ArabiS  Syram  Perlas  Medos  difciobnecaa^  pote 
tem  audiret  fcd  vnde  eft  quod  apudgrccos  gefta  6C  laudes  clarifiimoru  virorum 
eonuiuiis  canebantur  iiifi  vt  ad  virtutes  coparandas  adolercetes  prouocaret  bince 
5 Demetrius  PbalereusPtolomeu  Regem  admonuit  vt  fibros  in  quibus  boni  re' 
gis  officia  feripta  elTent  nu(%  e manibus  dimitteret . Itaqi  Fabium  maamu  virum 
clanlTnru  legas  obfecro- Tanti  em  bucfacio  prudccia  aut  fortitudie  animi  vt  vni 
ncr^s  pene  Romanos  antecelluerit  Quis  dubitat  nifi  Fabm  in  fumo  illo  labore  ac 
periculo  rem  i^manl  {eruauifTei’  Quem  no  vt  prudenti  tatu  (ed  prope  vate  otnniii 
que  tunc  eneneruntromantadmirabatunQuodfi  Terrentius  Varro  vir  Temera' 
«us  cofilio  Fabii  vlusfuiffet  nuqi  Anibal  tatS  populo  Romano  calamitate  inflixif 
fetnu^  cannarum  VICUS  tot  ^dauera  tot  funera  vidilTetnu^  p.ro.fbragSfiioram 
ciuiu canto queffu  lucffuqideploraffeC.Sed quid  tSta cura  Fabiu laudare nitimm* 
fui  ipfius  res  geffe  qualis  in  republica  qualis  in  ce  tnilitanfiierit  a capite  vt  a& 
ad  alcem  .diligentiffi  tne  indicabant 


^>liltarclji  Hidariograpbi  g«d  De Vica  atfjgeRis.Eabif  loaxTbiftoria^  Ant. 
Tu  jerCihu  Exiriiiuth  mlatioum  tcadu<^4  Linguagium  Incipit. 


ERICLEM  VIRVM  intermctneria  Ji-^npsconnu 
/ ; Treratum  vt  accepimus  Fatio  comparandum  duxim? 

^ ' ^runtvnanimpbarumbunc  genitum  eflc.  Quidam 

^ . ero  Herculem  apudffuuinm  Tiberim  cum  mubcrei 

'.igna  congrefTum  babuiHe  aflerut  5«  Fabium  viru  ope 
jmumaquofamilia  FabiorumRomeimtiumbabuic 
enuifle-  Quidam  autcprifcosbuius  generisyirosab 
prorumfoflFanefodiosobmappellatosmemorie  tra^' 
diderunt.  Sic  enim  bucufcp  iolTe  nuncupantur  •'£(  fodere  dicitur.  Dc/ 

inde  muratis  binis  litteris  Fabii  cognominati  {iint.  Cum  multi  magni^  viriexbae 
familia  a maximo  Rylao  defcendiflentSC  propter  boc  maximum  Romanis  cogno.* 
minatibus  Quartus  erat  Fabius  maximus  dequo  bec  fcripturi  fumus:  Erat  ei  cor 
porcum  pronomen  Vcrucoffus  q>  paruS  carnis  elationem  irnatam  in  fliperiori 
bii  extremitate babebat. Sed  Onicolaqnod  agnomen  Cbi erat parua pecude fig 
nificac.  NamcumpuerelTeta  magnitudineSCgranitatemorumibocnomenCbi 
vendicauit.  V^ecum  ex  eo  q>  quietem  at^  taciturnitatem  adamabat  multorum 

pudare  pueriles  voluptates  attigebat  8i  (eruis  ac  difficilius  dilciplinas  pcrcipie' 
c4t.  fele  familiaribus  facilem  obfequent^9prcbabat-'intorporisatq;in(ipientielu' 
^itionem  minus  domeffici  illius  bomines  ducebantur.  Pauci  erant  qui  animi  (ui 
innatam  latentei^  conftantiam  SC  egregiam  magnanimitate  cognolcercnt  Verum 
extemplo  indies  rebus  excitatus  id  quod  facilitatf  ludicahaot  ammi  immobilitati 
timorem  vero  coriGIium  ingnauiam  autem  omnibus  in  rebus  &quod  nibil  egregie 
preter  cetera  ftudebat  conftantiara  atq;  grauita  tetn  efle  multis  Ggnificauit . IMam 
cum  animaduertilTet  rei  p. magnitudine  bellorum^  multitudinem  corpus  ad  rem 
militarem  tan^  fibibpc  innatam  elTet  exercuit  8C  efoqnentie  ad  populum  perllia  c 
dendum  quod  maximum  el^  vite  ornamentum  atqi  decus  ie  contulit . Non  enf  pro 
ptnsad  dicendum  neqiomntoincpcusnatuserat  led  rude  ingenium  ate^  non  (atis 
mediocre  acumen  mentis  natura  eum  induerat 'Orationesiiias  Tucididi  perqua. 
fimiles  fuifle  aflerunt  IMam  eam  babemus  orationem  laudatiuam  quam  poft  conia 
latum  m funere  filii  ad  populum  habuit  Triumphos  quic$  egit  (ed  primo  deuidfis 
Libicis  ttiumphauit.Nam  Libici  ab  eo  in  acie  fitpcrati  multos  ex  fuis  amittetes 
ad  a'pesrere receperant  Semiferi  ac  rebus  (uis  (polia ti  ab  Italie finibus fe cepere. 
Poftqi  Hanibal  in  Italiam  irrutus  8i  primum  apud  Bebiam  fluuiuni  dimicans  vi/ 
rtoreuafit  per  Tirennum^  agrum  predSdo  iter  fecit  terrorem  ingenteatq  trepi 
darionem  Romanis iniccit  prodigia  parum  Romeconiuttaexfulmimbuspartim 
. onmino  extranea  at^  borrenda  cecidere . Nam  ex  (cutis  (anguine  cmanafle  6C  me' 
tentes  apud  Antium  cruentas  (picas  cecidiiTc  Iapidibus  igneis  ateg  ardentibus 
aere  pIuilTe  relatum  c(f . Celum  fuprapbalerios  fcindi  vidim  5i  multas  bine  fortes 
excidifle.ln  quarum  vna  bec  erat  iffiptura.  Mars  (Iia  tela  quatit*'  Gaius  vero  fla' 
minis  cofiil  vir  magno  animo  SCglorie  cupidus  magms  {ticceGibusanteaanda^r 
con(ccutus'eIatus  nibil  ad  bec  trepidare.  Qui  ciS  a (enatu  reuocarctur  preter  cop 
iegelententiam  vi  faeffo  impetu  Gallos  vicerat  .fabium  autem  prodigia  qu^^mul 
ta  inifarent  quod  nulla  inerat  ratio  minus  flexerunt  8i  cum  paucitatem  faoffiia  ac 
.rerum  penuriam  audimdetiRomanos  forti  animo  efleadbortebatar  perfiiadebac 
^ tx  ea  s Haoib^  exercitatuzn  mibtemad  plurima  bella  babere  minime  camillo 


rranus conferendas  efreiVa^am  fbciis  prcRdia  mittenda  ScTicvirPS  HanifcaTisfS 
tibus  ciuitatibus  infide  populi  IRomani  pcrfcipfas  tanep  fpletidcns  flamma  que  le 
mbusmodicilqj  fomentis  aliter  infirmandis  forr.  Sed  Flaminiu  infcntentiamful 
trahere  Fabius  non  potuit  dicentem  non  permifTuru  boftes  Rome  arpropinquare 
neqj  qucmadmoduolim  Camillus  in  Vrfcc  pro  patria  dimica  turu  . ItaqsiulTittn' 
fcunos  militum  copi  as  cduccrc*Ipfecuin  cguoinfrderet  equo  fremente  nulla  roa' 
nifefte  cognita  caufa  mirabile didlu  iter  eu rrendu  corruit  in  caput  Nec  tarocicn/ 
tenciafizi  Flaminias  deftititfedyt  priusconGliumceperatf"  Hanitalotuiamcx 
ercitum  ducere  apud  lacum  trafimcniru  in  ctruria  copias  ffruxit^Cu  milites  pre' 
!iaconrererentterremotusfaclluseft=SC  Vrbes  fubmerreSi  curfus fluminu  fedes 
dimiferantfuas  montium  pirecipitiafciffa  fun t. Que  prodigia  5<fi  tantopere feui' 
rentnemo  tamen  pugnantium  illa  per  tumultum  acceperat- Ipfe  quidem  Flamini? 

multa  facinora  gefliffet  8C  Roma  di  forti  viro  digna  cu  multis  ex  optimati 
DUS  oppetiit- Aliorum  vero  qui  fuge  terga  dederant  ingens  eft  edita  cedes. Quin 
decim  mitia  hominum  eo  die  cela  totidc  capta  Flaminii  cadauerquod  propter  vir 
tutem  illius  tumulo  mandare  attjhoneftare  cupiebat  Han;bal  inter  mornioZf  fu 
rerahaudinuentum  cft  S<  vbi  occultum  iacerct  omnino  Hanibalem  laiuH-Cala/ 
tnitas  apud  Trebiam  (ufceptar.egiper  litteras  imperatoris  req;  per  nuntium  Ro 
me  redfe  cognita  fuit.  Sed  dubia  incerta^  opinio  mentita  ell.  Hanc  autem  primu 
Pomponius  pretor  audiuit  conuocato  populo  negi  ambages  neqi  captiones  memo/ 
raiis.Inquitoviri  Romani  magno  in  prcliovidli  fumus  exercitus  perditus  caftra 
direpta  Flaminius  confui  in  acie  cecidit. Confulite  igitur  de  veftra  falute  becora' 
tio  apud  tantum  populum  quemadmodu  mari  vis  immanis  ventorum  incumbens 
itavt  corpore  quodam  mentes  omnium  occupauit  ita  Vrbernpcrturbauitvt  in  tS' 
to  terrore  confilia  hominum  rationefcj  non  fufficienter.Sed  ab  omnibus  tame  tS' 
dem  invnamfentcntiamirumeftdit^latoremdefignari  opporterequi  fortitudine, 
animi  & fapientia  condlispreftaret  hunc  vero  effe  Fabium  maximum  virum  huic 
magi ftratui  parem  animi  magnitudinem  morum grauitatem  cum  ctate  baben 
tem.Qai  animum  ad  confilia  corpus  vero  ad  robur  in  adoIefcetiainftituit&  auda 
Ciam  cum  pcudcncia  tempcrauit.Poft^invnumfentcntie  omnium  congruerunt 
Fabius didlatordcfignatus  magiftrum  equitum  Lanciumminutiu  dicensprjmfi 
a Senatu  pecnt  vt  equo  vti  fibi  dictatori  liceret  .Non  enim  antea  equitare  diedatp 
ri  fas' erat.  Sed  per  quadam  veterem  legem  prohibitu  fuerat  fueg>  maiores  viref 
inefTeac  pedes  manucj  confercre  arbitrarentur  propter  hoc  imperatore  in  Pha 
laiigc  perm.mcreopportcrcneclocum  defercrefiue  quonia  ad  alia  omnia  tiranni' 
ca. magnai^fit  principatus  potentia  in  Ixc  appareret  dictatorem  volente  populo  i 
digere.VcrumFabiuS  cum  vellet  imprimis  pnneipatus  magnitudinem  ac  molo 
oftenderc  vt  rnagisobfcquentesfibiciues  redderet  invnam  coIlcclisquatuocSCvi , 
ginti  lictoribns  progfefTusert . Alterocxconfiilibusoccurrenri  per  premifram  mj , 
niftrummnitvt  apparitoribus  dimiffisinfigmbufj!  magiflratus  dcpoCtisGbipti 
uateobuiam incederet.  Poft  beccum  pulchre  orfos  enctpopulac^edocuiflet  que 
admcdumignauiancgligcr.tiaq!  aduerfiis  numina  & non  improbitate  pugnantiu 
male  dimicatum  cfTe  exhortatus  eft  fiioshaud  hoftes  formidados  effe  verum  diis 
honoris  propiciationi'tj  gratia  boffias  effe  mactandas  non  fupcrflitjone  !ed  pieta 
teRomanoMifi  virtutem  ad  audaciam  reuocans5< deorum  cofidentia  terrorem 
«x  mcntib&sconiblarido  propulfans.TuncifpebliS  multis  ex  libris  Gbjllinis  vbi  rc' 
rum  Romanorijmfecreta  recondita  erant-'feruat'quedam  ibi  oracula  inuentaefTe 
«[jc  ad  forfuSas'5C  ad  res  illas  gcftas  conferebant  8C  id  quod  ibi  cognitum  eratmo 
Ucebac  ad  alteram  loqui.  Progrcflusdidbator  ad  plebe  vouit  diis  omnia  ciusaiuu 


captarum  fiiatn  ouium  atgj  boum  feta  que  Italic  montes  planicieqi  ac  ilamiBaS! 
parta  ea  m regione  educarent  le  macSaturum  fore' 5C  trecenta  xxx. tria  (cxtcrtia* 
totidemq:  denarios  pro  mufeicis  fpedlaculis  faciendis  in  ipla  impenfalecollataril 
Cerciamq!  partem  additurum  boc  caput  eft  odio  miryade  dracbmaru  8i  dracbme 
tria  milia  quingente  odloginta  tres  8i  oboli  duo  diligiter  ad  diuiliim  buius  tonld 
Codinisotatioe  reddare  perdifficile  eft.  His  qui  ternarinumeni  virtutem  laudare 
voluentquod  natura  perfedlus  eft  primus  pcrfec'lorum  principium  uiultitudi/ 
nisiniptb  eft  & primas  difierentiasnrdinefm  totius  numen  mifresatm^ptedilpo 
ncnsin  ipfum  refumit.Cum  igitur  Fabius  (ententiam  multitudiniscirca  rem  di' 
DinamcopofuiiTeiocundam  ad  futura  illam  reddidit.  Ipfe  cum  ipem  omnem  vidla 
tic  in  Ce  repofiiiHet  tan^  deus  virtute  ac  lapientia  rebusalpiraret  cotra  HSnibale 
iter  intendit.  Non  eo  animo  vt  dimicare  vellet  (ed  vt  tempore  illius  vires  attritas 
tcdderet-'5C  rerum  copiam  ad  inopiam  exercitus  magnitudini  ad  tenuitati  re' 
duceret  .Vnde  boff  es  prolequens  per  loca  edita  exercitum  dudlabat  8i  politis  ca' 
ftns  e?rieas  cof^deba  t du  vero  illa  mouebat  per  loca  montiu  exercitu  cu  iter  facie 
latSC  tantum  fele  Hannibali  olfendebac  quantumexlocitntercaoedine  ad  pugni 

dum  inuitus  cogi  non  polTet.  leam  bolfibustanm  pus-namrusellet  ea  cuneatione 
terrore  incutiebat. Sieitam  tempora  producentem  Fabmm  omnesaljoernebantur 
SC  (brdida  de  eo  in  calfris  fama  vagante  bodes  eum  magnopere  formidantem  nui 
liufm  precia  elle  arbitra  bantur.Himbal  vero  multa  audacia  viru  ede  Fabium  cen' 
febat-NamlbiUS  ille  Fabii  gcaiutatem  atm  fententiam  bellandi  cognolcebatanim' 
aduertebatm  mufta  arte  multa  vi  illum  ad  conieranda  prelia  alliciendumires  Cara 
taginenliam  ad  perniciem  futura  eflet  cum  iis  rebus  quas  ad  bellum  portauerant 
noii  dimicando  vti  no  pofTent  di  bomines  ac  res  quibus  egerent  minuerentur  atm 
frudra  condimerecur.ltam  Hannibal  omnia  temptans  verfanlmanimu  bucatm^l 
luc  ad  omne  genus  doli  ac  fraudis  impelledi  gratia  Fabii  ad  co 

lercndas  manus  vt  cum  ad  illud  dimicationis  traberet  quod  preter  (ccuritatf  ra' 
tionemm  conTilioru  eius  elTet  vanis  modis  illum  laeelTebat . At  Fabium  prudenti 
fortemm  virum  nullomododolis  fallere  potuit -Sed  Minutius  magider  equitu  bo 
tno  ferox  importunus  atm  temerarius  6C  lingua  imodicusquidadinm  atm  au' 
trum  exercitus  quetninlano  impetu  8(  mani  Ipe  rmpleuerat  de  Fabio  turbuletos  ru 
mores  efferebat.  Qui  in  Fabium  per  contatione  malediida  torquebant- Hanmbalif 
pedagogum  appellabant- Mmutium  vero  magnum  virS  di  Rome  dignum  impe' 
ratorempredicabant‘’Minut!Usmagtiusinelatione  animi  atm  petulantia  duedus 
illum  per  montes  copias  ducenti  tanm  pulchra  SCetema  libiipecdacula  fecidet  re 
fpicere  bodes  Iraliamferro  ignim  vadantes  ludibnp  babeha  t . Qui  amicos  Fabii  i' 
terrogans  inquit  £ in  celum  migraret  Fabius  num  exerciti  tanm  babitande  terre 
fpe  deiedlus  duceret  SC  nebula  atm  calligietecdas  bodes  fipgeret.Cu  becad  Fay 
bium  per  amicos  relata  eilcntSCpetfuadereturvt  potius  pericula  adiret 
tolleraret  rerpondit  formidoIoCor  quidem  nunc  viderer  £ dam  fcomata  conuitiam 
Eimerem  a meoru  ratione  con&iorum  dilecderi  £ bic  timor  quoad  patria  turpitti 
dine  careat.  Veram  terror  qui  ad  gloria  bominum  8i  calumnias  fallblm  rumores  at 
kinct  mmime  quidem. dignus  ed-bomine  bulurmodi  magidratfi  gerente  iedeo  ^ 
feruit  liLs  quiiplum  male  imperare  ac  dominari  leneiunt.  Poft  bec  Hannibal  in  er 
korem  incidit.  Nam  cumvellet  longius  a Fabio  exercitu  (educere  8C  in  planicie  pa 
bulo  exbuberantem  venire  iudit  repente  podeeni  aducibus  i Carmatern  agru  dit 
ci.lUiabLatinorumnominibuspropter  Barbaricuydiomaabborrentesad  Cam 
panie  fines  ad  VrbemCa£lmm  exercitia  Hannibalis  ducunt  banc  Vrbem  Alocra 
ims  fluuius  quem  Vultujrnu  Somani  vocant  per  medium  fluens  dinpit  bec  regio 


syidntifcuscircumfeptae{l;8<ad  mare  vallis  fxitSapsmjt^iccircCfufiisffaBius  eX 
ftagnis  oriens  ^fundiflimas  fcarenas  fcabes  8i  id  mare  rapido  impetu  profluit  fcuc 
cum  Hannibal  cotctidiiTet:  Fabius  cognitis  viarii  greffibus  ad  fauces  ejuatuor  mi' 
Lamii]  tu  collocauit.  AIio  exercitu  (iiper  alios  collo  pulcfcredifpofito  ipft  cum  leui 
t xpcditaq:  armatura  in  vitimoshoftiu  irruens  in  ufum  exercitum  difturbati&  ad 
ortmgetos  trucidat.  Qua  tx  re  Hannibal  ru  vellet  ex  bac  valle  copi?s  eripere  'co/ 
gnitoloci  errore  ac  periculo  duces  in  cruci  fubftuIit.Scdper  boftes  locomnnitiffi 
mos  freto  viam  facere  diffidebat  nam  cu  trepida  omma  vndiqsad  liipcrJdos  lait? 
exiflerent  8<omninoerump€ndu  tflet  ftatuitartificiora  calliditate  fcoffescircuue/ 
nire.Scd  fcoc  f.uiufmodi  fuit  cura  duo  milia  boum  exagrefti  preda  colligedaiul^f 
let  imperauit  V t omniu  ambobus  cornibus  faces  ardetes  ex  aridis  inmutiCj;  virgis 
colligaretur  dcide  ortis  tenebris  editogifigno  boues  loca  arra  ad  cuftodias  boftiij 
8<  ad  cacumina  monttij  ab  illis  quibus  res  demSdata  eflet  concitaretur  .Ipfe  cd  ree 
liquuro  erat  exercitus  per  Clentiu  ducebat  boues  veto  adbi  quou%  igras  paulatira 
materiS  exar&c nullo  ipetu ferebatur. Quo  faAu  eft  vc  in  admiratione  paftoresex 
montibiis^fpicientescaflaira  que lumisin  cornibus fu'gebat  traberettS^exee 
citus  filb  vno  multott  lampadum  ordire  j:grcdcretur . Poft%  vero  exuifis  corni ba 
agnis  carni  tetigerat^  in  vftione  vexati  capita  quaflabat  adinuicei^fefcigne  re- 
pleuerSt  Gne  ordie  gradiebatur  .Verum  anxii  atqi  exterriti  curfu  per  motes  difli' 
pati  ferebatur  frontes  fumalc^  caudas  inconfasbabetesmultufiue  qua  fuga  in 
«ratincediismifcebat. Quare  Romanis  qui  adlaitusinfidedos  montium  difpoGtl 
erant  torrfda  (pedlacula  pre  buerut.  Na  faces  illis  ^fpiccre  videbitur  ^ a difcue' 
rentibus  paflim  bomimbus  coportarentnr  .Itaq,  Romani  multo  terrore  a^edli- ne 
abboftibusbincatc^  binccirclueniretur  ad  maiora  calfra  venietes  tumultuidop 
lidia  deceffere.  Interea  Gimmis  montiu  lugis  a leui  Himbalis  armatura  occupatis 
ireliquum  exercitum  multairq!  predam  agens  intrepide  montes  colcendit.  At  Far 
liusipfs  in  ten<  bris  dolos  perrerGt  Nam  quedam  ex  bobus  palcntesin  confpecSfi 
eiusprcdiere.  Quare  titrensipfainnrdleinGdias  exercitu  maciesreda^u  Glenr 
tem  tenuit.  Poft%  lux  orta  e. -Fabius?  vltimosboGifi  irruit  SC  per  afpcra  iniqua^ 
loca  magno  cum  tumultu  preba  miscuit  donec  ab  Hambale  mifli  Hifpani  bominef 
leuiffimo  corpore  celchbu^  plantis  ad  montes  fuperandos  acJifTni » clamore  in 
grauem  armatura  Romaaorum  irruunt  8i  magna  edita  cede  Fabium  ad  caftra  ca 
cedere  cogunt.  Tunc  acdditvt  turpes  de  Fabio  rumores  fabularentur  8i  per  to/ 
temptionem  haberetur  .Nam  cum  non  multum  audacic  vteretur  in  re  militari  tir 
^condio  di  prudentia  Hannibalem  expugnaturus  efiet  iisduabus  rebus  fuperi» 
tus  &*  aftutia  bellica  vidlus  apparuit . Cum  enim  Hanibal  vellet  Romanorum  ira 
magis  contra  Fabium  irritare'  Poftijin  agrum  illius  ventum  cftiomniaaiia  diripi 
ac  incendio  corrumpi  iuffit.  Que  autem  Fabii  erant  tentumodoferuanda  curauit 
£<  culfodiasappoluit  que  vim  atgi  ferrum  ignemt^  a rebusFabii  propuIGirent  bis 
Romani  relatis  multum  a tribunis  populi  de  Fabio  in  contione  ad  plebem  inclama 
tumeft  Metellus  luadendoatqi irritando  ron  propter  inimicitias  erga  Fabium 
JedMinutii  tragiftri  equitum  familiaritate  ad  bonorem  atqi  gloriam  Mmutiica/ 
lumnias  Fabii  tranfferebat . Non  parum  etiam  Senatus  ira  in  eum  afficiebaturt 
accufans  perti  conditionem  quamde  captiuis  cum  Hannibale  tabuerat . Nam 
conuenerat  inter  Romanumtplenumq:  ducem  ex  captiuis  virum  pro  viro  comma' 
tareiSCqui  plures  reciperet  quam  reddere  tipro  quobbet  dracl  maS  qumquagin/ 
ta  Si  ducentas  (blueret . PofiquS  igitur  compertum  eft  diciatoreim  quadraginta 
& ducentos  plures  eaptiuos  recepiffe  quamdedifle  * Senatuspadlam  mercedem 
pro  rediptione  perfoluere  noliucifed  f^^iu  accu&uit  quod  inutiliter  Si  ineo  fulta 


Senatu fcomies qui  boftinm prtSi  ?x  ignauia  farti eiTcnf  r&Jimcrce  riaium iram 
cquaaninio  tulit. Sed  cum  £bi  frccuniarfi  inopia  eflet  S<  fidem  erga  Hannibalem 
violandam  non  cenferet&ciuescaptiuosbaad  deferendos  putaret  filium  RomI 
I-gauitpreccpitqivtvenditisagris  argentu  eveftigio  m caftraad  cii  expcrtaret 
venditis  ab  adofefcente  vil  isacce'erato£f  ad  patre  reditu  ad  Hmnibilentredt' 
ptionispromifTammerccdemlegauit  captiuofcprccepit.  Pofbea  multis  peenniam 
reftituere  volentibus  illam  penitus  renuit  atcjidimiGt.  Poftbecromam  (acrorum 
cau 'a  accitus  dirtator  Minutio  exercitutti  tradidit  6<  non  irodoimperaoitvcrunr 
etiam  multis  admonitioibusatq:  precibus  egit  vt  cum  bailibus  preliu  tnifcerena 
auderet  bac  oratioc nequaij perfua fus  inimicus  repente  aniir u ad puenandu  ap/ 
plicuit.Ciim  Hannibalem  magna  cu  parte  exercitus  frumentatum  cfle  profc^ 
animaduettifTet  ad  reliquos  irruens  v^advjllu  ingenti  edita  ftrage  omnibus  ter 
rOremobiidionisiniecitdiab  Hlnibale  recoilcrto  exercitu  tutus  m callra  feferee 
cepit  leipfum  rmenfa  iartamneati^  audatia  extollebat. Corfcftim fama  ipfb  faci^ 
jiore  maior  Romam  aduentauit. Fabius  bac  re  accepta  inquit  magis  fecunda  Mi' 
nutii  fe  pertimelcere.  Populus  vero  boc  fiiccela elatus  animo  in  forum  letuscon' 
currebat . Metellus  tribunus  plebis  orat loncm  ad  populum  Habes  Mmutium  lau' 
dibus  extollebat.  Fabiam  vero  non  ignauiefedproditionisacca*abat.Non  ex  aliis 
primos  aepotentiores  quod  bellum  ad  populi  interitum  protraherent  increpabat 
tnquiensvrbemftatim  in  Monarchiam  liberam at$ impunem futuramiHSnibalS 
qi  propter  rerum  imorstionem  vires aurturum  qui  tan^Italie  dirtionem  haberet 
rur(us  indies  ex  Iibia  alterum  exercitum  fu{ceptur0. Fabius  progredics  nulla  in  re 
dirta  tnbuni  plebis  diluere  curauit.  Sed  inquit  ^primu  facra  effe  celebranda  vt 
exercitum  repeteret  SC  inimicitias  pro  regie rto  imperio  5>  \ luflli  fiio  pugnaueric 
penaslueret.Ingcns  in  populo  bis  verbis  tumultus  ortus  elb  tan^iplc  Minutius 
indilcrimcn  mortis  futurus  eflVt.  Nam  licebat  dirtatorifcomiremin  vinculis  con 
licere  condemnatum  necare.  Pretereaarbi trahantur  animS  Fabii  ex  multa  ml 
fiietudine  dimotum  durum  ati|!  inexecrabilem  futurum. ^lare  alii  timore  affertl 
Dler.tium  agebant-’ Metellus  vero  aurtoritate  tribunatus  nam  (bius  bicmagiftra' 
tus  deGgna  to  dirtatore  aurtoritate  fua  aliis  amittentibo  retinebit  multis  precib) 
populum  cohortabatur  ne  Minutiu  deleteret  ne^  ea  pati  lineret  que  Mallius  tor 
quatus  filium  fubire  coegi  t quem  re  bene  gelba  coronatum  fecuri  percuti  iulTi  t Se 
Fabii tirannidemaboIerecuraturC&pericuIa  Minutiipropulluru aiebat  Roma 
ni  hae  oratione  perHiaG  de  abrogando  Fabii  imperio  nibil  audere-'3^  li  de  Fabio  fe' 
da  fama  in  vulgusdiHipatafhinet.SedMinutiumdirtatoriimperium  agendum 
belloqi  adminilbrandum  pari  aurtoritate  equante  squod  antea  Rome  nemini  vn^ 
acciderat.  Deinde  polb  cSnen^em  calamitatem  hoc  iteram  artum.  Nam  tunc  cum 
in  calbris  dirtator  preellet  Marcus  lunius  8i  cum  in  Vrbe  opus  elTet  ordinem  fe> 
eatorium  repleri  quod  multi  in  bello  Senatores  ceeiderSt  alterum  dirtatoremere 
aoerunt  Fabium  Bulconemhic  polb^  ad  bellum  exiuit  numerum  hominum  recen 
ftiit  atqi  Senatores  inde  mortuoru  loco  lulfeeie  'eadem^  die  lirtores  amittens  lele 
inter  turbam  adm:fcuit  Si  ad  negocia  peragenda  cu  fuis  difpenlatonbus  tan%  pri 
uatnsin  forum  (e  contulit.  Minutio  ad  parem  imperii  portioemdeGgnato  opinio 
erat  Fabium  tumultu arturum  efle  ac  vehementer  miferam  fieri  quod  mcu  haud 
terte  indicatum  fuilTet.  Sed  non  luam  calamitate  effecenfens  illorum  inGtiam  (a' 
pientis  Diogenisanimumleinduitqui  quodda  ad  eumdteetebi  terifu  profequdc 
Inquitat  ego  mmime  ridiculas  fiimcum  arbitrer  Iblo  illos  ridiculos  elTe  qui  alios 
rideant  Si  qui  huiulmodi  rebus  moueatur . Si  Fabius  equo  animo  lemper  tulit  ea 
^ue  contra  eum  agebantur  mentem  Gbi  pbilofopborum  fingens  qul.fentiunt  nulla 


iniavi  virem  prol-um  atcf;  ftudiofutn  affici  rof^c.  Sri^  rura  propfrf  fcraptiVica  te 
raeritas  populi  qui  foriuidabat  dc  falutc  IVJii’iirii  m fan  cnt/S  libidineconfcrende 
pugne^cruciabat.  Fabius  pertiracfcensne  M;n-itius  omnino  demens  gloriaiatq? 
elatione  qu  d mileag-cret  clam  omnibus  ex  \^rb3  'draibra  difccffit-Qui  poft^in 
cafirisfcferccfpiCiMinntio  voleti  mutuis  viribu®  cruatu  imperium  agere  baud 
cefft.Sed  iiludoptimu  ratus  exercitum  cum  eo  diuificvt  fclus  ille  non  futramira 
peni  fed  partem  retineret. Ipfe  prima  SC  quartam  rcpionrmfuo  fub imperio aduo/ 
cauiti  Mmutio  autem  pariter  diuifisfbciorcm  prrfidiis  fecundam  ac  tertiam  im> 
partiuit-Cum  Minutius  propter  equatum  fih  fumum  imprrium  fpiri tus  extolle 
tet5<  quod  amodo  Fabii  dignitatem  per  fc  delufim  putaret-' Fabius  Minutiumo^ 
tmit  Credlefaperet  arbitraretur  non  aduerfus  Fabium  fcdiotra  Hanmbalemfibi 
bellum  cotiftare.Sivcrocu  rofcga dimicaret  fibi  pet fuaderet quSgi  Fabium vin' 
ceret  atq:  male  afficeret  no  t.  mcncimbasviriffe  & gloriam  coniccutosfuiffevide 
returicu  (alutcm  iprorumccntempfiffet.  Ille  vero  bcciromameffcfeuilcm  potauit 
Qui  fortitum  exercitu  accipies priuatam  diuifamqi  mihtia  agebat-  HSmbal  baud 
Ignarus  barum  rerum inCdias  tendebat.  Erat  tau  ulusquida  m.rdius  inter caftra 
Romanoruatep  Penorum  ad  occupandu  facj!is:8C  occupatus  caffrisprefidifi  erat 
6Cad  ominia  congniusibine  fubiedVa  planicies  propter  nuditateloageprorpicipo' 
tcrat.-babebat  vero  quafdam  folTasalial^  concauitates.  Quapropter  bac  facilitate 
occupandi  Hannibal  tumulum  occupare  neglexerat-  Sed  vt  dimieandiopportuni/ 
tasineo  effctin  medio  illum  reliquit  Pofl^  ccgnouif  MinutiuaFabio  feiundbun» 
nodlu  per  latebras  tumuli  quofdam  ex  militibus  difpofuit  colles  occupaturos  vtil< 
luxitdies  aliquot  palam  mittit  qui  Mmutiu  circa  bunc  locum  ad  pugnam  prouo' 
careiitqueres  profententia  Hlnibabseuenit.Prjmu  MmotiusImemarmaturS 
deinde  equites  procedere  luffit.-poftremo  ammaduerters  hof  ibus  qui  erant  in  tu^ 
mulo  (ubfidia  ab  Hannibale  mitti  flrudbis  omnibus legioitus  procedit5<  fortiter 
atg;  equomarte  contra  boftesin  tumulo  pugnauit  donec  Hannibal  poft^  ratio  age 
dereiSC  tempus  couericb^ntijlarera  nuda  infidentibus  ille  prebebatfignu  aggre 
diendi  infidiatorjbus  edidit' dato  itaqiCgnovnainflirgut  irCdieSC  clamore  ireur/ 
fmtes  poftremofqi  trucidantes  ingenti  turba tioe  ac  terrore  Romanos  opprimunt 
Minutius  cuni  luftraretocub®  omnes  dures  Lcu  in  acie  rcliquiffeSCderpcrata  fa^ 
lute  in  fugam  fefe  vertilTe  om^is  an.  mi  fiii  ferocia  conrjdi  t-  Mun  ide  lam  pugna  {ii 
periores  perplar)ici?vndi(5diri-urrentesdinipitos  Romanos’trucidant.Cum  tS' 
ta  calamitate  Romani  laboraret  periculum  minime  Fabium  latuit. Sed  cu  videre 
tur  futuris  rebus  auxifia  eflepreftanda  legionesinaciem  ftruxit  curauit«j  cuotn 
loco  belli  fortuna  efiet  cognofeere  fed  ro  per  expIora-or£  verum  Jpfe  pro  vallo  om' 
nafpeculabatur.  Vt  animaduerri;  daTipatas  Romanoru  copias SCvndiqs  ab  bofte 
circumuentas  ingenti  clamor:  fufpirans  coxairq:  pulfans  ad  fuos  inquit  o Hercules 
celeri  q ego  exfpertabam  tardius  vero  qi  Mmucius  accelarauerit  feipfump  erdir 
dit  cu  JUXilTet  figna  ftatim  efferri  & milites  fequi  exclamauit  nunc  0 milites  qui/ 
cum^  Marcum  Mmutiu  memoria  tenet  curfum  properet  Eft  enim  cu  Splendore 
tum  patrie  amore  vir  prefbantiffimusSi  aute  (ua  ce  eritatein  aggrediendis  boili< 
bus  erratum  eft  aliud  faccen‘endi  temous  babendu . Itacp  primum  difcurretesNu 
nudas  per  campum  ferociter  fundit  fuT.itqiderdecotra  eos  qui  a tergo  Romanos 
inleftabScur  irruens  obuios  trucidat.  Rebqui  priu*"!^  caperentur  ac  fe  effunderet 
inclinata  acie  diffugiunt 'Hannibal  cu  peripiceret  fuorum  fugamviderctcpFabiiJ 
ftrenue  egregiegj  inter  Penos  pugnant?  fcpraad  Minutium  in  tumulo  pugna  co' 
bibmt5<  receptui  dato  figno  Cari  aginenresin  cafir-i  recJuxit.IMecnona  Romanis 
bbcQtet  tentoria  fua  repetuntur.Fciut  Hannibal?  e pugna  defcendsntc  loqulceq^ 


jJc  Fabio  aJ  {ui^sioerrdotJixifle.  Nontieego  vobispredixeramfbpios  banrpobem 
que  bi5  in  montibus  ^rdebat  tempeftate8<  procellam  tiobjs  otiatu  rami"  Conferto 
prebo  Fabmsorrnia  boftmm  cadaurra  fpoliauirat^  clirce{ric6<aduer(u8  collega 
nibil  fuperbeinihil  inolc  fte  predicauit.  Minutias  conuocatis  militibus  fois  buiuP 
modi  ora  tioem  habuit-  Viri  comlitonesnibilerraremagnisjn  rebus  maius  quod 
dSe^cpdt  pronatura  bumana.Sed  boni.Iapicntif^viricftfiipre  erraueritinrelia 
quam  tempus  dortoremfefibi  afeifeere.  Ego itacf  parum  fortunS  accof  ns  Fateor 
circa  resmagnas  laudemverfari-Queemm  per  cantu  eui  non  percepi  exigua  pars 
diei  me  monuit.  Nam  cu  minus  idoneas  fim  abis  imperare  ocus  mibjfft  alteri  pa 
reremec  illos  ve*fe  vincere  a quibus  pulcfcrfi  cflet  {Iiperari.  Voscptero'q!{ubim/ 
periodirtitons  militia  agere  decet.  DeofTiCio  autequod  erga  nos  Fabiuscontubc 
ipfe  dux  ad  agedasgrarias  Futurus  fumpnmu^meip&mprebiturus  ad  eiusiuf. 
fa  atq:  imperium  fubeutidu  hoccumdixiflet  moris  {ignis 'equentibusoirnibus  ad 
c iftra  Fabii  exercitum  durtauit-  IngreFTus  valiu  cunrtisadmirantibusatcpambie 
gentibus  ad  tabermculu  pretorium  contendit  pro  temptorio  poGtisI^nisFa' 
fcium  egredien'?  eius  parentem  magna  voce  compellat. Milites  quoq;  militum  pa 
troni>m  dicebar.  Nam  beccrat  ea  appellatio  qua  (eruatibomincserga  eos  quibus 
fi  u-em  coparaiTer  e vtebantur.  Farto filentio  in  hee verba  M.nutius  fermonemr 
ftiCuitiBinamo  dirtatorvirtoria  eodem  die  ingenti  cu  gloria  compara FIi  fortiiu" 
dsne  quidem  boftes  prudentia  ac  probitate  collegam  vicifti.Quaru  altera  nosfet" 
ua(bi  altera  fuperatosdocuitFi  turpi  pugna  abilJoa  teauied^  virtute  & ra'utevie 
rtos.  Quare  cum  digniore  appellationem  non  habeam  optimum  patrem  te  appello 
Quoniam  maiora  in  me  mi  rita  funt  tua  q:  ea  quea  patrcacccp^nmabilloenim  vi 
tamdumtaxat^a  tevero  ^aluremvna  cubis  accepi  bisdiirtis  Fabium  amptertitur 
bocidemmdites  facie tesadinuiceoblculabStur^Itacp gaudium  atqilii-iuilTime  Ia 
crm,eca'^rao'cupauerant:  Deinde  Fabio  magifbratu  deponente  confiibs  rurliiS 
deGgn.m-ur.ExbiS  pnmirpeeiem  belli  quam  ille  inibi tuerat&ruauerunt  namfb 
clisprtTidia  Fer€ntesdefertione%probibcntescumHannibafcmanu®inafie  non 
con‘erebat.Terrenrius  varro  confiiMefignatusobGiurogenereortusvita  autem 
(editione  populari  ates  petulantia  inGgnis  videbatur  cofeftim  rerum  imperitia  at' 
qi  temeritate  pro  reru  Gimma  talos  iarturusin  cocione  enim  ptoclamauit  beliu  eo 
v%  duraturum  quou  <5  ex  Fabiana  Familia  imperatores  crearentur  ipfvm  vero  eo 
demdieSeboibes  VifurueGTe  SCiUos  expugnatorum  bisdirtis  maiorem  exercitum 
^ per  cetera  fuocriora  tempora  lufbrauit  at^  colcripCc.  Nam  orto  SCortuagua  bo 
minum  milia  ad  bellum  parauithecres  magnum  terrorem  Fabio  otrnibu'(|!  prae 
dentibus  pretuit  nam  G ralis exercitus  perderetur nun^fperabat  rempublicam 
fjirarepoffe.QuaproptercoIlegam  Terrcntii  Paulum  Emilium  virum  belli  egre 
gium  perituqired  populo  non  probatum  qui  terror  multitudini  erat  propter  dam' 
nationem  quadam  contra  eum  publice  fartam  Fabius  admonuit  vt  illi?  infamam  i 
creparet  nec  minus  certaminis  cii  collega  quam  contra  HanmbalemGbi  fiiturutn 
exi/bimaret.  Nam  maciem  defeendere  velle  e(b  eius  qui  Gia  m virtutem  ro  mtelli 
gic  8i  eiusqui  fuaminbeceliitate  cognofcit.Mibi  inquit  o Paule  maior  fides  pre 
(Fanda  eibde  rebus  Hanmbalts^Terrentio.QuodGbocannoin  nullum  cu  eo  cec 
tamen  defrendimus  ipfe  in  Itafia  permanens  aut  vires  fua  ablummet  aut  fugam  ar 
tipiet.  Qui  5iG  nunc  Giperiorin  bello  videatur  nemo  tamen  Gconceffent  exercit? 
aue^quemex  Affrica  portauitvix  tertia  pars  {IiperGt-Adbecferut  Pauludixif 
fei  Ego  quidem  o Fabii  G mearum  reru  rationem  confui  lanius  mibi  elb  holbium.te 
iterumdecrctisciuiuu  accubere Verum Qbuiufmodt loco rempubicS Gcam 
daboopetamproviribusvcpotiusprocupidicate  animttoi  iquampto 


voluntate  crteforumemnium  rui  defentctiHa  tua  dcfciO-ut^oflicium  rtoKiimpe' 
Iratons  perficurniHoc  animo  Paulus  ad  fecllurr  csrrelTIiseft.  Tcrertiusvir«sim 
peni  per  dies  cu  jllo  iortituSJcum  HSnibalrpud  Aufidium  fluuiu  caftrababpret 
prope  cannasorto  die  ex  templo  belli  fignucxruht.Nam  erat  rubea  quedam  %-ellis 
liipra  ronfulis  temptonu  proterfa.  Quare  Cartaginelesprolpct^ba  imperatoris  au 
«iacia  8C  copiarum  multitudine  cuipfibaud  ad  mediu  numerum  attingeret  princi 
pio  ingerti  trepidatione  perculG  (unt  Hanibaliubens  exercitu  arma  capere  ipfee 
cuescom  paucis  cx  quodam  bumili  tumulo  boftes  qui  iS  legiones  in  aciem  ftrux' 
*C3t  fpeculatur  cu  quidam  exiisqui  Circa  iplum  erat  vir  baud  inglorius  cui  nome 
«ratGifcon  diceret  admirabile  fih  videri  boGmm  multitudinem  cotrabens  facie 
Hannibaliinquitalterom  vidilTe  teputo  boc  admirabilius  quod  e m*rroria  tua  cX 
ce  flittlnterroganfcGilcone  quid  illud  elTet  f^Kclpondit  Hannibal  quod  in  ter  bos 
tot  bomines  nemo  fit  qui  Gilco  appelletur  bec  fcomniata  preter  opinionem  accide 
tia  omnes  in  rifutn  milites  conirccrut  • Qui  e colle  degredi  entes  occurrentibus  bof 
iocos  recenfebat.  Itaq:  multi  in  magnuri{uminierti{unt.Et  qui  circa  Hanibalem 
erant  nullo  modo  fele  tifu  arcere  poterant  Quare  Cartaginenfes  cum  proljoicercnt 
irrprratorem  eorum  in  periculo  locari  5<  rem  paruifacere  audairioresfadli  funt.In 
tello  conferendo  Hannibal aftutia  mili tari  vfuS  primo  locu  ad  pugnam  aptiore na> 
dius  ira  aciem  ftruxitvt  a tergo  ventus  Gbilpirarct.  Nam  in  moi  e ardentis  flmri 
ms  flabat  rapicnducppuluerem  cx patentibus  torridifip  campis  eleuabati&fupra 
Cirtagincnfiu  phalanges  ad  ora  Romanorum  impellebat.  Romani  faciem  pcrcuf/ 
Gf-feauertcbantideinde  acies  optimo  cofilio  locauit.Nam  milites  fortiores  belli-- 
cc  f!ore'q!  in  extrem.iratibo  difjsones  ipfe  cu  debilioribus  mediu  vbi  multi  ex  for/ 
Cibus  viris  preerant  tenuit  boc  agmine  vfiis  eft  quodmultu  ex  aiia  phalange  perti 
nebat . lufferat  enim  prmcipibusivt  quando  Romani  in  bos  impetu  facerent  & ad 
medium  intra  pbaiag€  veniHcnti celeri  rouerfione  irruerent  SC retro  Romanos  fc/ 
pirene  atqicociuderenti  boem  agrum  ftragem  edidiffe  videtur.  Na  poft^  Roma' 
norum  irruenrifi  imperium  medium  iplumfufcepit  phalanx  HambaliS  permutata 
acie  forma  illara  in  cornua  protendit  Si  ordinis  duces  viri  fortes  Romanos  partim 
fcutatos  partim  artatos  inclinates  extemplo  in  Indas  partes  irmuei8<  omnes  quos 
jn  mcdiococIurosbabuerctruridatue-Fertur  etiam  equites  Romanos  inmaximu 
errorem  incidilTc  • Nam  cu  equus  Paali  confulis  iauciat us  paufum  i n terram  excuf 
fiflet  eorum  qui  erant  circa  ipfumnucvnus  nuncaltcrad  terrSdefcendebat  & re 
lidlo  equo  pedeftri  certamine  Paulum  protegebant  boccetri  equites  cu  intuerent 
Cant^  dato  figno  omnes  ad  pedes  ad  conferendas  cumbortibus  manus  defilierunt. 
Quod  Hannibalem  pcrfpiciente  dixirte  ferut  Maloboc  ^ fi  vindlus  mibi  fe  trade' 
rent . Sed  bec  ab  iis  qui  curiofiores  biftorias  (cripfere  narrantur  Ex  co  fulibns  Var 
ro  cum  paucis  equo  deaecSusi  VenuGam  Vrbem  defugit  Paulusaute  in  firage-‘at 
qjfugailla  rr.ulrisvulrfribusanimu  corpu%cofo{Iusitanta  calamitate  anxias  in 
quodam  faxo  operiens  hortem  qui  eum  ingalaret  mfedefat.  Sed  babebat  adeo  lan 
guineopuletum  caput latq!  ora  vt  a paucis cognolcerelfiC  amici  mlrtriq:  eiuscu  ia 
coenitum  oreterierat .Solus  vero  Garncims  Lentulus  adolefccns nobiliffiinus cfi 
cum  vidirtiticonfulcqcfiecognouifietab  equo  ad  pedes  dcfiliit-Cui  cufeadberc/ 
rec  hortabatur  illum  vt  feciuibusfiiisleruare  vellet- S^equu  afecnderettunepre 
fertim  cu  bono  imperatore  Romanis  opus  efiVt.  Paulus  baud  precibus  L?tuli  (ua 
fus  Iterum  illum  lacrimante  equum  alcendere  cogebat . Deinde  afTurg^s  dexteram 
sdolelcentis  amplexas  nuntia  inquiro  Lentule  Fabio  maximo  tuc^mibiiple  tertis 
fjs  Paulum  Emilmm  preceptord  cius  vlcj  ad  mortem  memorem  extitiflemccvllif 
an  rebus  fibi  promifGs  fidem  violarte-fedpriusa  Vartonet  Deinde  ab  Hannibile 


^«DrtSiTir  rmlTerf  ec  rorr  djxifTct  Z-fnmTgm  dijriOTefc.-fcoftesdilapfam  in  cosp»n 
Ium  occidere. Frruutin  eo  prelioex  Romanis  quinquaginta  bominu  rriha  c cidif 
fe  viuosaaiS’ capros  quacuortniha  . Capti  vero  in  ambobus  caHnspc  A ronfluAum 
no  pauciores  dcce  milibus  Riere.  Amicis  borrantibus  Hanniba'em  in  tali  fecunda 
fortuna  vtfi  gientesboftesprorcoueretur&^Vrbe  peteret  quoniam  quinto  dic  a 
viAoria  in  Capitolio  cenaturus  cffet  admiranda  profecao  res  eftq  oratione  ab  bsc 
fententia  fcauerterit.Veru  fortuncvel  dei  cuiu^eiS  opera  ac  impedi  mento  iroiaSC 
tjrrcr  inbac  re  aecidiflV  videntur  Quare  barcbaCartaeinerem  iratuadueriuseS 
dixiiTe  ferunt  vincere  fcis  HSmbal  viblorw  vti  nelcis . Sed  bec  v idboria  tantam  rc 
rum  permutationi  prebuit  vt  cumnem  Vrbenc^  portum  neCf  forum  ante  vidfo/ 
tiam  HSnibaloccupancr5<  vixeum  Jaborepredando  exercitum  rebus  neceffanis 
aleret  & bellum  nulla  ratione  gereret  fed  tani|:predo  magno  cum  exercitu  erraret 
atq;  discurreret  tunc  parum  afiuic  cuin  omnem  Italiam  in  iliam  didtionem  redige 
ret.Nam  plurin-j  rragniq: populi  pc  A canrefem  calamitatem  fponte  adeumdefe/ 
ceruntik  Capua  cuiuSnom?  poft  Romam  inter  Vrbesn  axiirutr  erat  imus  didH 
Cncmq:  fuam  redegi  t.  At  non  fblum  dicebat  amicos  vt  Euripidis  incuit  non  parua 
malum  frd  etiam  prud^tes  imperatores  experiri.  Nam  id  quod  ante  bellum  inFa^ 
tio  timiditatem  dicebantatqi  ignauiS  poA  dimicationem  flatim  non  bumarum  co> 
blium  feddiuirum  quid  exmeteiUiusprofedbumeucd  futura  prelagiflet  que  vix 
credibiba  ad  ferendum  erant  e Ae  apparuit.  Vnde  Romanicum  {tibi toreliquu  Ipej 
in  illo  conieciffent  omnia  Fabiotan^iacro  numini  crederet  primam  ac  rraxima 
iliiuscogroAendt  prudentiam  occaConembatxiere.Quemadmoda  in  Gallica  cala 
nutate  contigit  Kcmillc  quiilbs  temporibus  nibil  poHe  videbatur  timidus  de> 
Q cdluf^apparens  nuc  omnibus  ceteris  i n maximo  vidlu  maximo^  animi  merore 
occupans  folusper  Vrbem  miti  inceflu  grauiq;  afpedhi  gradiebatur  5<bumana  ap 
pellatione  plantus  conuentufqi  feminarum  que  in  publicis  viis  publici  Indius  gra' 
tia  conuenerant  cobercebat  8i  Senatus  vt  congregaretur  mag  i Are  tus  vt  confide' 
tent  hortabatur  tn  cum  vt  fortem  8i  probum  exiAentem  omnis  principatus  oculos 
referebat  ad  portas  qui  egredientem  turbam  prohiberet  cu Aodias  difpoiiiit  dC  eS 
pLarantibiis  locum  tempu%anjgnauit.  lubens  licere  cui($  valcti  intra  (iiumlimS 
per  triginta  dirs  {uos  ludius  agere  exinde  omni  ludiu  Vrbem  (oluit  atqipurgauit 
Cum  per  eos  dies  fi.  Aa  Cereris  inAarent- Sanius  eAomnmo  racnficii  ^empa^df 
mittere  ^ magnitudo  calamitatispaucitatcac  merore  conuenientium  accufaretuc 
Namfacrificiu  illud gratu erat fi a letisbomimbusceebraretur  Omnia  queauref 
deorum  placandorum  vel  prodigiorum  propulfandorfi  gratia  perfuaferat  cofedlo 
fnntmdelpbum  erum  Appollinisconfulendi  caufa  pidborem  augurem  Fabii  cogna 
tum  legatierunt  ex  duabus  veAalibus  virginibus  in  Aupro  deprebenCs  altera  Hib 
terra  pro  confuecudine  viua  abruta  altera  libimetipla  mortem  eonfauerat'  Sed  Io 
ge  prudentem  8(:man{uetam  Vrbem  cxiAiroarouS^confuIt  Varroni  ex  fuga  rede 
untiq:  turpius  atqi  infelicius  ^vn^  alter  redicet  bumiUmeAoqiad  portas  Sena/ 
tuspopulufqilalutatumobuiaminceirit.  Optimates  primorclij  ex  feniorilo  inter 
quos  erat  Fabius  fadbo  Cletio  Varronem  laudauerfic  7 de  fature  rei  publice  poAt^/ 
tam  caiamitatem  non derperauiAe verum  prelente animo  vCusdefalute  cimum  cn/ 
ta  ^fccpiflet . P0A15  Romam  acceperunt  poA  pugnam  Hanibalem  ad  reliqua  ita/ 
(am  diuertere  refumptis  animis  exercitam  at^  imperatores  cotra  Hanibalem  mi- 
Iere  Marcemus  enim  vtdeco  legimus  Arenuitate  atqi  animi  itione  clarus  erat 
^ ad  conferfdas  manus  promptiAimns  ac  tali  informatus  natura  quales  prelerti 
vocat  Homerus  in  impetu  congreiTuc^  belltcolbs  (iiperbos  bie  contra  Hanibt' 
lem  primus  audeti  animo  preliucanienut:  Fabiusvero  quierat  eode  animi  coGli» 


euoa^frca  ruJqinfmo  HariVatein  8n‘'’m(?e^ct'i?ctretafqj  fir  pfonocafct  {pe*a* 
tat  il'umpfr 'eindies  fuap  vires  attritu ru  acquladmodu  att/eta  qui  laborescot' 
por.s  Uboribiaf^jrerat  {Iifi  robur  amiflum.Vnde  poffidonius  refert  Hunca  Koma 
WtScJipeuruiMarrellfi  vero  gladiotnvoritatiim.  Sed  coirixto  Fabii  con{jfjo8<cun 
rt  tione  cu  audatia  atq:  proptitudine  Marcelli  Glute  J^ornaniinuencte-Marcela 
Ius  cfi  tiannibali  fepe  vt  torrens  occurret  illius  vires  frapcbatac  diffjpabat.  Cum 
etiam  baud  furenti  morte  mjllu  irrucrert^Fugerc  cogebat  &tandl  in  tantam  re^ 
indigcntiamimpuleratvt  bello  feflum  rcddidcritiFabium  vero  non  pugnantem 
Hannibal  timuerat  nam  plurimum  temporis  eum  iis  quSdoi^pretoribus  quadocp 
proconlahbus  bellufcabuitiplbrum  enim  vterq:  quinquies  confulatus  funeftus  eft 
Sed  Marcellum  inqu'to  cius magiftratuinfidiis interceptum  bofles interfecere- 
Fabium  autem  cum  Hanibalommfraudis  genere  & conatu  profccutusclTet  frue 
ftra  omnia  egit  nifi  quod  femel  paululu  affuit  quin  eum  punica  arte  intercepiffet. 
Nam  fimulatasepiftolas  nomine  principum  Metapontiad  Fabium  ir.iGt  5 fi  ipfe 
adeflctvrbcmfibi  fore  illos  daturos  8^  eos  qui  fcancremaefuriefient  expedbareil 
fum  vt  aduentaret  & proprius  cum  exercitu  appareret  bis  litteris  commotus  Fa 
bins  affumpea  copiarum  parte  nodfu  Iter  ingreditur  deinde  cum  minus  fecfidum 
Buium  babuiflVt  augurium  pedem  retulit  SCpaulopofi:  litteras  ab  Hannibale  ad 
eum  dolo  feriptas  animaducrtit  cognouitqi  ilium  fiib  Vrbem  infidus  confedifle. 
Verum  ab bac  fraude  FabininfijifTeleraatum  deorum bcniuolantia  facturo  effe 
quidam  arbitrabantur.Kebellioncs  vero  Vrbiumdefedbioncfqi  Ibciorumprobibe 
daspIacandal^clTe  manfiietudine  ac  miti  oratione  Fabius  cenfiiitne^omnen  fii^ 
Ipt  tionem  accufare  atq:  omnino  omnibus  fulpeiHs  tnoleftum  efle  .Cum  animaduet 
tjffVt  militcm  quendam  Marfiim5<  fortitudine  & genere  inter  Ibcios  primarium 
defedb^oisacculari  aquibulHSquicrat  incaftrisnulla  in  illumegit  animaduerfio/ 
nemfed  cum  fineretfe  preter  dignitate  negledbam  iri  nunc  inquit  duces  ad  gratia 
inendam  potius  accufantur  qua  pro  eorum  virtute  bonores  impartiantur  deinde 
i'lum  accuGuit  quod  nulla  in  rc  officium  eius  expofeebat  beccum  dixilT^t  accerri/ 
rtio  equoaliii^muneribusillumorauit.  Quare  exinde  virum  fibifidelifliraumfta 
diofiffimurocf  effecit.  Abfiirdum  enim  duccbatifi  equi  8<  canes  venatici  proptec 
Kominum  curam  atqi  fa  miliari  tatem’vidbum^  potius  quam  verberibus  aut  cate' 
«is  difficultatem  & acerbitatemiferitateroq:deponerent;impcrantes  vero  bomini 
busnon  gratia  SC  manfiietudine  rebelles  animos  bominum  fibi  conciliarent.  Afpe' 
riora  profedboiviolentioratffiint  ea  que  agricolcaguntdc  caprifico  ac  piraffeoole 
aftroqi. Nam bas arbores  in  oleas ficul^iac  piros domefticas  foucndo  acblandien' 
daconuertunt-  Alterum  militem  genere  Leucanumcobortum  principes  accuG' 
ucrunt^quod  ex  caftris  fe  fiibripiens  fepiusex  ordine  di'cefi[prat:bos  Fabius  inter' 
j-ogaiiitqualembuncbominemefle  animaduertiflentiapporbantibus  omnibus  j 
baud  facile  talis  miles  alter  eflet.  Narrantibus  etiam  eius  quafdam  res  gcftas  rU' 
rafcf  virtutes-eum  Fabius  cauGm  fcrutaretur^cum  de  ordine  difcedcret  comperit 
bominem  anci  Ile  amore  captum  effe.  Illara^  magno  cum  periculo  longis  itineribo 
cx  caffns  petiflc  .Itaqi  dimiflisquibuHamqui  mulierculam  comprebenderenfea 
in  temptonoabditamrccddiditScLeucanum  ad  (e  accitum  benigne  appellat. No 
te  fugit  inquit  quod  preter  legesacmores  J^omanos  multotiens  ecaffns  nodlti 
dilccfferis  . Sed  antea  bonam  fuifle  virum  baud  oblttuses-'crroresigiturtuic5 
tebas  abs  te  benegeffisrecompenfentur  ‘(edm  faturum  aliis  in  rbos  teobferuabo 
Itiqi  e du  Ae  ex  temptorio  mnliercule  dexteram  admirantis  iuuenis  dextere  con' 
iunxit . Inquit^  becnobfcum  in  caftris  apud  te  ptopius  manebit . Tuautemita 
c&ciesivc  appareat  banc  adeffe  nifi  propter  alilquanda  improbitati  bine  difcedas 


Sed  Imius  attioree  caflris  te  dircederc  Fcrcbatm  fcec  de  Sis  apnd  Fiiftoriam  fcribe' 
tesicripta  comprrio.Vrbem  Tarentina  que  proditione  capta  fuerat  boem^do  re 
cuperaaic.Quidamadole(cenaTarennnusqaiTacenti(brarem  {£ii  amati  HlmS  fi' 
delintn-^amcFbabebatrub  Fabro  militabat  bancvicqmdam  Brutius  quem  Hanibal 
prefidio  Vrbisprcfecerat  adairabatboein  maximam  fpem  rei  conficiende  Taretw 
tinum  bominem  coniecit.  ConfenniFabiifimulataadlororemfuga  ad  Vrbemdi^ 
(cein  Pnmisdicbus  cum  illa  banc  rem  latere  fratrem  putaret  vnr  Brunus  le(eab 
illius  congrrflu  quieuerat.  Deinde  adolelcens  Tororem  alloquitur  profedlo  magn^ 
tumor  ellinquit  tecumquendamex  potentibus  magnifqi  vtris  congreiTum  babe' 
re  quis  nam  bic  efif'Si  gloria  8(  virtute  vt  ferunt  inCgnisefi  bellum  omnia  mifcSf 
genens  claritatem  oflendit.  Sednibil  turpe  quod  necelEtas  (uareritiverum  feli' 
citasquedamelb-eotemporequodialbababeac  infirmitate  moderate  deQderatS 
re  potiri  ideinde  mulier  vitam  Brutiumaccediuitifratrfqi  eius  illi  cognitum  red' 
didit ‘ille  cum  ftatim  animum  {uum  appemifletSC  maiori  beniuolencia  ac  man{ue' 
todine  q;  antea  Barbaro  (brorem  preboilTetiillum  Gbi  magna  fide  in  (entenciS  CiS 
traxit. Quare  cu  Barbarus  (umma  quiete  amore  {iio  potiretur  alledtus  (pe  magno 
tum  munerum  que  nomine  Fabii  pollicebantar  ment^  militandi  !ub  Hannibale  cd 
mutauitibecde  bisrebusapTurimisIcnptoribus  traduntur.  Quidam  veromulie' 
rem  eius  amore  Brutius  ille  deperibat  nd  Tarentinam  (ed  Brutiam  fuiGe  tradus 
Que  cum  Fabium  alloqueretur  vtcognouitSC  notum  conciuem  ede  Brutiord 
principem  tunc  Fabium  certiorem  buiusrei  feciflequidamtradunt  5<cum  incol' 
loqumm  (ub  muris  venilTet  bomine  peruiaGffe  retn^  verbis  cranregiGTe.-bispera' 
cflis  volutans  animo  Fabius  qua  arte  Hinnibalemcaffris  longius  abire  impelleres 
tniliHbuf^  qui  in  rego  oppido  erant  iuflit  vt  per  litteras  f Bmtium  agrum  incut 
Gonemfaceieiit6<  per  agrum  Cauloniam  pro  viribus  irruentes  cumodlo  nutibus 
militum  agros  bofiilesinuiderent  tranfiligasvero  multos  fecum  ducer^ntdiex 
Sicilia  a Marcello  male  honoratos  8(  ignauol^bomines  quibus  parum  doloris  aC 
detrimenti  Vrbs  capere  polTetC  necarentur  fumeret. Sperabar  enim  iis  tan%efc» 
obieAtsHanmba’iip{umaTerencobabituram  quid  ira  contigit.  Celeriter  enim 
Hanmb  <1  illuc  cum  exercitu  aduolauit  Sexto  dic  Fabio  TarmtmusobGdfte  adole 
Ices  ad  Bnitiumalloquutuscumlbrorenodlu  ad  eum  venit.  Et  locum  cuius  culbo 
die  Brutius  prrerat  ante  Fabius  prorumpere  volebat  multa  cumddi^^ntia  fpeca 
latus  Fabius  tamen  nSTecurusaproditioneinac  cum  paucis  veniens  Gleneiuegie 
Keliquum  quod  eraCexercicus  ad  muros  terra  man^  ma?na  clamore  at^  tumula 
tu  irruit  donec  plurimis  Tarentinorum  illuc  defendende  Vrbis  gratie  concurten' 
tibus:  Brutius  Fabio  GgnumdeditappoGcisfcalts  'iiperaeiGg  muns  Vrbs  capta  £ 
fcic  Videtur  Fabiam  baat  Iiberaliter  re  n geflIlTe.Nam  vt  obfcurum  ellet  per  prodi 
tionem  Vrbcmccpificiufficcp  primum  Bcutrosinterficiibac  re  gloriam  (Iiam  mi' 
nu8fp’endidam  effici  SCin  perfidieSCerudeGtatis  rtomenincidie.MiItiexTare' 
cinis  etiam  abiere. Trig.nta  miia  bominu  bona  a militibus  direpta  dilata  autem  in 
erarium  talenta  tria  milia  omnibus  aliisrebus  direptis  cum  fcnba  Fabium  mterro 
galTet  quid  de  aliisiuberet  Gepicibjras  liatuaimappelians  inquitideos  TarentimC 
iratos  dimittamus.  Verum  tamen  m^cntem  (fatuam  Herculis  Komam  delatam 
in  Capitolio  codituit  iuxta^  ymagine  eius  equelf  rem  ex  ere  locauit  qua  t re  Mar 
eello  admirabilior  apparebat  .Sed  vt  feriptu  eft  m rebus  ab  eo  geli  is  nmltomagis 
sHaoftendebant  illum  manfuetudinisSClmmameans  admiratione  di  gniflimu 
nibalem  ferunt  quinquaginta  (fadiis  procul  a Tarento  caifra  poGiiGe  5i  aperte  q' 
dem  dixiiTe  Romam  alterum  Hanibalem  babent  Vrbem  Tarentinam  ea  arte  qua 
cepimus  admiGmus  pnuadin  etiamad  amicos  in  bec  verba  lermanein  babmt  .lam 


ZQtea  Kamaneru  fomrasm  a Joerfimi  graaem  etia  pro*}:**! . Noac  tales  in  Icatis 
imperatores fcabencvtinjpaffibileeScenosiellofiipfeiorese-jaciBre.  Rfciosda' 
tioreptTtna  btmc  frendam  triatnpMC&icoparaiitgnitaB^  fortis  atfeleta  eam 
l^rab^bellatiicSCresabiilogerliasvt  nodos  ana'^noncia  ad  pecfedionS  {iii 
dedaeiasre(o*aitna  Hafaifcal  parti  propter  delicias  atsjrdiaitiasfaas  viresdino/ 
inerat  parti  weroobmfiisac&aii^as^oetascertaaambos  faiteu  HambjiTareta 
orenpaaic  Marcos  Linaf  pi^Sdii  pre  feclf  areS  tutat?  illS  ieniaoit  qiwa%  Vrfcs 
a FabiorecuperataeftMcgFa  Fabomerore  Edebat  I»nefBit$qDad«^apad 
S®t>atfi  rnoid^a  SC  ambitioc  a'Ieiihis  iaquit  no  Fabinre&d  ipfiraj  recopetari  Tace 
ti  caa&mcxeicilfe:Fabiaarid«isveraprcdicasjnqmt.Namfi  ta  Vrfce  amiC^Tes 
ego  iHa non  recoperafiem.Romam aliis  etia  in  reras  Fabio  nin;to  Qilendiorl effe 
cettmt  8c  flio  eius  Fabio  coniiilatB  demandaoetotqui  mm  magiArata  iriiilet  5C 
qoedSadbellndifponeret  paterGae  propterieneeSatf &ibecillitate&fevt  filifi 
exF«r>rerur*eaDo  itiGdesper  ocdirretes  & drdiftantes  profid'dmr:adolc(c5s  ^ 
rni  hocintoesrem  minime  ti-Iit  ied  ad  eam  licftoremiGtgiaterpteqao  deGIire:5C 
patrefnpedrsincedere^GqoainreGbi  magifh^taopaseG^ibeciuiiaalii  raolefte 
ferentes  Fabium  tan^  indigna  glone  tue  patiente  taateiBm»bant:Fabias  repete 
ex  eqoo  drGlies  celenus  ^ p^tea  iiira  manlixcte  petes  Si  (alatas  amplexafcj 
bene  inquit  o GL  (apisagitcp^cu  inyerii  dignitate  ac  magnitudine  ampliFicandam 
caras  Ccnos  maiord^notni  ro.impmu  aaxxmos&liberosnepore^q:  noftrosGc 
alinms  vt  rrmperpatne  amplitudini lati^^efiiaat.  Ferunt  qoide  Faba  proaouis 
qui  gloria  Sc  potentia  Roaie  floruit  qoinqqies  conGile  GnlTc  8C  clantrimos  cnom 
pbosex  maixTscertaniinibus^ifle-’S(fiIioconfbtararn  gerente  lega  tu  ad  bellom 
v'rmtre>in  trjompbo  aiit  alter  qoadriga  inuedbaseA:alterineqao  (ciGcet  Fabas 
exultans  cu  afiiScofeqBeba^  qoOniS  Rlu  dominos  ctoto  vero  maximas  riat>  Sed  il 
loin  alus  in  rebus  admirabator.  Nam  cd  filios  eios  diem  fuum  obutTet-pro  d^tii/ 
ta  te  fapictisvin-optimipatns  calamitate  modetbifQoK  toUr.  Oratione  iaudatioS 
qoam  funere  clanfT  rao^  viroram  baberi  vfiiiparfi  erat  iplei  foro  pro  filio  babnt 
8C  icnprS  protuue . Pofte^:  Cornelius  Snpio  t ybena  miiTus  Cartagineles  ploiimis 
^isfuganitS^  multas  getesniiilra%Vrbestplediditrimas  rpoliarcfcrcsi  losae 
indi(tboDepopn’i  Hornam redegitiomnistiipmorcs  imperatores  bemualeriaae 
gloriii  reditu  fuperaoit.  Cu  confulata  gereret .amaduerrerertj  magnas  ab  eo  res 
geflasa  populolpedlaricorraHannibileexetdtudnclarcpnlcnmva  deantiquil 
g;  arbrrabac. Quare  cu  Aati  agrii  Cartaginerelib]cug;arims&  milite  copicuiflet 
ad  depopa^ldos  agros  f<beliucx  Ital»  in  boliile  regionem  reiicereamiru  appba 
cait&mbarrmteiTti^  toto  animo  populu  proaocauit.Tuc  FabuSin  nuximurer 
toreni  initciens  ciaitate  q>  imperito  ado'efferi  maximu  atq:  vlrimu  reipcbliceperi 
rulum  demandaref  runeqivrebsneqifaclis  peperankciuesl  voluntate  fnamco 
oertit  & Senatu  quidem  perGiaGt  popahis  aut  opinabatur  Fabtu  lauidia  iWuda? 
rerum  Scipionis  doCH  illi  refragari  timereg:  G ^pio  quid  egregium  gereret  vel 
bellum  Iraba  eiceret  vel  omnino  boGe  explanaret  neipleingnanie  ac  moUicie^ta 
dm  rem  bellica  Bdminiftraflet  aecnfare!  iFabns  in  pddpio  magnopere  follidt?  vc 
f CTuultu  rei  p-laluti  profpicerec  cocra  Scipione  fentirc  videbatur*  S^  magis  ap 
parabat  quodamodo  beliu  longinsprotrabere  SC  propter  ambtione  ac  glonecer' 
tami  ne  laudes  Sapiomscxcrercerec  obftare.  CrafTam  colica  Sdpioras  ad* 
borca^turne  Sapwi  cederet frdG videtur  ipfein  Liba  cum  exercitu  traucerat 
Qui  ra  n«i  permiGflet  Sapio«  belli  cauli  pecunias  erogare  Sc^io  coadlas  ad  m* 
aeniedas  pecumasipiemetGbi  ex  daitatibas  Tirrenispnuatl  per  familias  mutua 

d9cogc^au.c.CralIosparcimexe0  2tog3  ptcftacior^acai.serat para  exeo 5 


« ^sfoTcerettu:  cffcdt.  Li  Senata  8i 

pjo  HSmhakm  fngeret.  Veru  etiam  reUsram  exeramm  ipfe  Sd 

saret&iuuembusit,^fpeuerimd«S^.^°^?."^« 


ol.a  mi-  8;  trtmas  odites  « ffr  ^ =a»t  i>Si, 

m Libiam  portacit.ac  &Ei^  V Po®*?  Sapio  exerdtS 

giiificegclhsadnoIanit5cdetBaItisfi»Idsr^i  “ ***’e^P^«^dei5acna'' 
Ldfi  i^c  & deauobos^SK  r h 

nntmnISF  cquorfi  armoS2SeS.^ff“r*® ^ 

HanmbalSperlegatosaccerfefcantvtdimiirJS^^^SSte?^*''^ 

adiwKiebaterapericaloffidlehiialn^^vnit? 

«o(auo&iM tafcpri  lentiaqaietainSCi 

5a(re^d™»oS^”‘ 

S ™f3r  ‘"  kaam  ouiottqi  rptm  anes  fnos  conieciE 

=lil?3»;i=»s 

=S==teJ=SSS™j3 

»■»»■>«>«!  Eoptntapo  proSr 

Ejafti>li?xuicilii:Eatlaii*  Vm  at^geilisCaEtnais.lipioiisIndpE  tliciter 


ATO  SH^OR  qnibnlHam  ffreminin  fcoiniiiEin  ana 
tocenxjlaudannbns  inqDitinrrfcos  befljas  differre 
plunmi  virtutem  dignS  rxiftimare  5C  aen  imrt.  feaeo 
cUm  vjtam  putare  cfuidS  .Cum  autem  Aa  tieonem  ita 

mosqaiforponsadaerfivalitBdjBcIafcorafcat  mihta 
«tiwr^arosaregf  qaccaofapaUomeffer  refpon 
d^quadameffe  egretodiRem  incofrutam.  Poftcf  rex 
'Ubeiaiiute  gmds  o-jst?  ac  magiuLcetia  utHit  retdjos 


vt  fiqu’  pfTent  fernedia  ad  ffiitias  cS  furamit.  Et  bone  vaJitudim  rellitut-aseftno 
amp'iiisjinpetuacardore  animi  in  certamine  cmcula  segrediebatur. Quare  An 
ti  jon  hanc  mutatione  accu(are  atqj  admirari.  Sed  vir  i!Ie  cu  minime  raufam  cela' 
tct.O  rex  inquit  tu  me  minus  audace  efftcifli.?piis  malis  Iifceru  reddidiftiiqniba 
a me  vita  cotemprui  habebatur.  Preterea  apparet  virumquerdadelici?ru  caluto 
niatoremdixidefpartanos  nS  mulra  facere  oportere  m bello  cu  tot  laboribus  tali' 
gidieta  Iibcrareeifeddiuitiarucdt^ptoresquiadcliciasac  molliciesobbonefti  lia 
dium  atgi  cupiditate  deipiciut  in  re  videntur  vita  delpicerc*SC  mortem  minime  ti 
mcrc.Lacedemonesverovt  EpigrSmaoftcnditSCviuendu  fibcnter5C  mcrietidu 
icd  vtruq:  cum  virtufc  cenfeblt.  Hii  enim  dicut  moriturus  fummeq:  viuere  ne^ 
moripulcbru  arbitrantes  fed  bocvtrumqi^fpiciendumputatcs.Non  enlquisac 
cufardusg-morilfuperiKfi  vitam  haud  turpiter  cocupiuerit  neq;  faudSdusquod 
jlUm  pertulerit  fi  vita  cotempferit-Vndehomerus  fortes  viros  atqjbeilicofospul 
chre  armatos  jsducie ad  pugna. grecorum aut  legumlatores  homirefeutumproi' 
nente  pena  afficmt-  qui  vero  aut  gladiu  aut  haftam  minime,  docentes  potius  naoa 
dam  efle  operam  ne  quid  mali  paciatur:^  hoftes  repellere- & hoc  prelerti  5C  ciui' 
tacis&  exercitus  ducis  officiucft.Si  em  vt  Epicrates  diuidit  maribus  pedites  fi' 
tniles  fiint.  Pedibus  vero  equi tes.Ipfa  phalanx  pedboriSctboraci  capiti  aut impe' 
rator  nd  fe  (bium  tueri  dux  videbitur  <ed  vriuerfiim  exerci tfi  -Sic  etii  ccontra  Vn 
de  Callicratidas  5^ fi  ceterisin rebus  magnus  nd  bene  tam?  acuerfus  vatem  fer' 
monem  inftitoit.  Cum iplemu^tis precibus orareturivtle  ea  morte  careret  tan^ 
boftiis  poftedentibus  inquit  ndin  vnius  morte  fparte^luteeflcpoCtS.  Cum  vero 
eflet  imperator  vices  omnes  in  fe  habebat  cdprehenias.  Quare  nd  vnusera t cu  ex' 
ercitus  curam  impetiuqi  haberet.  Verum  melius  Antigonferex  q cum  circa  An' 
drum  nauale  ageret  bel.'u  dicente  quodam  mnlto  plures  hoftiu  naues  effe  .Me  aut 
inquit  aduerfiis  quoc  opooncs'’vt  decet  magni&cSs  ipfiim  principatu  prudeter  S< 
cum  virtute  ordinatu. Cuius  primum  munuS  eftferuarc  cetera  omma  feruanteni. 
Itaqi  pulchre  Thimotcus.q  camquinqioftenderct  Atheniefibuscicatricesfquaf' 
dam  ^oatriain  corpore  acceptas  clipeuqi  balba  trannixum.Egoinquit  permul' 
tum  eriifcefco  q mhi  lamum  obCdeti  pro  fc  fagitta  cecidit  c iie  v ero  erga  me  no  tl 
^ diice  tati  ex»rcitusfed vtadolelcenteegit.  Vtienumperatoris  perirulumirag 
rumfert  rromentu  hicproviribusSC  manu corpore  vtcndumdicencCq!  valccfi 
rentibus  fic  decet  tonu  irrperator?effe5^prefertimin  /en< elute. Si  aut  nonfenex 
£t  (enem  mori.Vbi  vero  res  paru  proceflcritdCre  male  gel^a  omrapereut  liull^ra 
tijne  rei  gefte  in  periculo  imperatonsrequiritM>hi  vita  Pelopide  dC  Marcelli  q 
S<  rragni  fuerutviri5cftrenuein  bel/o  obiere.lcnbctiifcecpreloquf  decuit.  Nam 
cummcdferandis  manibus  fortiflimieflent&clarifiimis  imperiis  patnS  honeftaf 
lent.  Etcii  terribilibus  hoftibus  dimicauere.  NI hic  Anibal?  virum  mfuperabilS 
vt  dicitor  pnmus  in  fugi  vertens  hic  Lacedemonios  duces  terra  maric^in  acie 
vinc€s  viros  principclcp  vebemeter  (ccundu  tempora  expetebant. Quapropter  nos 
eorum  fimi ‘itudinefecutiin  (cribedoadinuicemcdparaiiimus.  Pelopida  Hippidi' 
filiusThebisqueadmodu  Epamindda  genere  nobilis  fuit,  qui  nutritus  in  magnis 
diuitiis.doRumi  luuencote  (jolendidamliimensindigentibusauxilium  (Iium  pre' 
fhtit , d(  Gbi  pecunias  nd  fe  pecuniis  l^uire  offenderet.  Ex  multitudine  queadmo' 
dum  Anfboteles  inquit  quidam  eoqiparuisvilibul^rebusmentem  incendunt  no 
(ibi  virtutis  cuidam  autrmfemitr  Ites  opel^  dilapidantes  luxunoleabututut.  Hi 
enim  afijdnam  voluptatibus  prefbant  operam  illi  negocii  nun^  vacui  funt.  Ceteri 
igitur  Pelopide  gratiam  habentes  liberalitateSC  humanitate  eiusvtebantur.So' 
jas  ex  eadas  Egatuinudasbaud  adduci  potuit  vt  diuitiaru  particeps  fiecet>  ip(e 


Veiro  Eingali  veAc  Si  tcnni  ra^nfa  vfiisi  partem  paupertatis  iHi ns  defendit  Si  circa 
labores  impicer  &it'  In  re  militari  fine  dolo  glona  adeptus  quSadrrodu  Huripidi^t 
Capane?  cui  vita  logaerat  fed  minime  propter  antiquas  dinittas  fuperbia  vteba^ 
fefcabuit.Erubefcebat  eni  fi  appareret  vti  pluribus  circa  corpus  ^ille  qui  mmimt 
apud  Tbieanos  poffideret . Epaniinudas  cui  paupertas  8i  familiaris  8i  pabna  erae 
vitam  8C  pneipio  in  fblitudinc  degens  pbilofbpbie operi  tribues arguftiore  illam 
fecit  leuiorf^.Pelopida  ex  clara  nobili  vxore  filios  babuit.fed  ron  tamen  quefiut 
pecuniif^eointentausfluduit  SCcu  vniuerfiim  tempus  rcip.operl  impenderet  di 
oitias  diminuit  amicis  moneribus  atij  dicentibus  cum  tanqui  neceflario  pecunias 
paruifacere  neceflario  p louem  Nicodemobuic  ofiedit  claudum  quendi  cflececfi' 
qi. Erant  quidem  ad  omnem  natura  virtute  fimilis  niG  cp  Pelopida  vti  magis  gau' 
debat.  Sciente  autem  & litterarum  ftudiis  plus  operis  impendebat  Epaminundas 
Hicpaleftra  venationeqi.ille  audienda  magis  pbilofbpbia  afficiebatur.  Quibus 
cum  multa  ad  gloriam  pulebram  vtriifexifterenttnibil  tame  gloria  dignum  fapi 
entes  exiftimaucrut in ipfisefie.^ fuerit irreprebefibili?  beniuolentiaat^  amicio 
tiaquea  pncipio  ad  finem  vl^  per  tot  certamina,  p tot  rei  p.admintfbratioesat^ 
imperia  firme  fiabilei9pmanrerutit.SiquisAriftidesat{5Tbcmiftoclis5<  Cimo# 
nis  & Periclis  8i  Aniri  Alcibiadifij  politici  co  templeturiquantum  differctie  8C  t 
nidis  jelotipie  inter  eos  baberet  Si  refpiciat  rurfiis  Pelopide  erga  Epaminundara 
ignorem  beniuolentilqi.recSiorecj  borum  ^ illorum  concordia  in  poteftatibus  at 
ij  imperiis  ludicabitq  potius  ad  inuice^  cum  boftibus  certantes  excelle  tia  intee 
iplbs  pugnauerut*Caufa  buius  certaminis  era  t virtus  propter  qui  non  gloril  non 
diuitiasex  quibus  grauisS<cotentioianafciturinuidia  ipfis  opera  tidibusambie' 
ban  tiSed  omnes  ab  initio  amore  quodadiuino  tenebitur  videre  fuit  fubipfspa' 
tham  fplendidl  magnltj  tancul  fuis  egregiis  facinoribus  notata  opera  effet.  Mu! 
ti  putant  magna  inter  cos  orti  amicitiam  beniuolentilqifuiflc  ex  eo  5 fif  initanti 
ncatnererevbi  vnacfi  Lacedemoniisadbuc  amicis  fbciift^cxillcntibus  prefidioex 
•tbebis  miflo  rf  militarem  agebant. Na  cum  in  code  ordine  inter  milites  ad  inuice 
eflent  8<  cotra  Arcbadespugnaretivt videtur. Cuq:  Lacedemonio^cornuiuxta 
'CosfteMfietactnulto^fugafafla  efletiipfi  (eleirtuetibus  boftibusoppofijerut  fii 
ofq!  protexerat. qua  in  pugna  Pelopidas  (epte  vulnera  aduerla  fulcepit-SCiter  niul 
ta  tumamicoru  tumboffium  cadauera  defluxit.  Epaminuda  dcOeumnortufi  pu# 
'tatet  tlml  vc  corpus  a tep  arm,a  recuperaret  jigrelTus  eft.SC  pcriculu  fblus  contra 
'multos  adiit  ftatufs  poti?  morte  obire  ^ Pelopida  iaceeedefere.cubic  iimaleie 
baberet  & tum  inpeilore  Ipiculo.  tnmin  bracbiocxgladio  vulnera  accepifietab 
vtroij  cornu  fjsartano^  rex  agipolis  auxilia  ferens  ipfbs  ambos  ex  ifperato  circui# 
•oitatij redemit. Poftbcc  cu  fpartiani  amicos focio%  Tbcbano^fefitnularent 
'ciuitatis  fa<3u  ac  potentiam  ^fpicerent.  oderentqivebemf  ter  Hifmcnie  Si  Andro 
clidisfbcieta  te  cuius  particeps  Pelopida  eflet^  amica  5C  populans  cfle  videbatur 
•ArcbiaLeotidasfi<  Pbilippusviri&prlcipatuSCdiuitiis  clari  fednibil  rrodeftii 
tencientes  Pbinide  Laconico  pliiadcrunt  vt  eledbs  copiis  celeriter  tbebana  arcem 
sque  cadmia  nScupabatur  occuparet.  8C  ilbs  qui  eisobuerfaret  fub  LacedeinonioriS 
dominio  eiedlos  principatu  rei  p.  in  paucorum  arbitrio  coffitueret . Cum  ille  pfiia' 
■deret  nS  exljseiilantibas  tbebanis  illfi  irriturum  tbefmopboris  exiftentibus  occu' 
'pata  arcebifmenia  raptus  5C  in  LacedemonilducSusipauIopoftinterfedlus  eft  Pe 
lopida  ferenitus.6<  Androclida  tu  multis  fugam  artipietesin  exilium  abiere  Epa 
'Tninunda  vero  q parui  exiftimabahirin  vrbcremSfit;Namexeog>pbi!ofopbicO'' 
perirpedebatta^niiagls^pcpauptatetl^'  Tpotes  babebat.Pofi^  Lacedemo 
nii  PbinidI  apxicipatu  abdicauerdtdC  deci  milibus  dragmaru  punioerSt  in  arce 


tsmzn  dirpofito  prejiiia  ceteri  omnes  graci^anc  abfurditatem  admirad  Hintcnta 
aaeJarem  rci pena  affeciffent operatione  autem  approtamfTcnt.  Tfccbanoru  vero 
remp-obliteraflentiSC  {ubferuituteab  Arck<a5C  Leotide  tradutHaouHafpesde 
lende  t>rlnidis{upcrefret’CuquiaSparcano^potentiam<RUtaS(  inexpagnabilis 
erat  tfi  quia  illiqui  terra  mariqi  domiarcntur  cxpellldi  erSt . Leontida  cu  acccpif-< 
fet  Athenis  exuiesvit^  agere  &multicadinis  beniuoletia  (ufeeptos honore  apud 
bonefbos  viros  bonol^africjilbs  cISinBdiastcditSC  homines  incognitos  mi&tiqni 
Andrichda  incautum  inrerfecerdt.  Quapropter  Lacedemonio^  nomielittcre  dx 
te  Atheniefibus  qbus  orabantur  tie^  illos  (ufeipere  fiecj  cocitarc  veru  exules 
poblicos  hollcs  fociis  facetos  expellere . Atbeniefes  pro  co^  ccnSietudine  innatacp 
kumaxirate  thebanis  nulla  iniunaaffedtis  (uu  oHiciutn  preftiterunt  ex  eoi^  vnacd 
populo  redierut  fanxerutq!  Bquis  Atbem?fiumaduerfus  tirano  per  agrum  boeciir 
arma  ferret  nemine  ex  bocciis  bellu  audire  aut  jifpicere.  Pelopida  3<G  ianiorelTet 
priuacISC  pubfire  apud  omnes  exulesiermeneinftituit  inqtreq)  honeftuenene' 
<5  pium  patna  fcb  feruitute  coftitatS  ^fpicere  & iplbs  exulcs  q Iblu  patria  (eraatf 
& liberari  cuptac  Atbcnis  Jipter  decreta  pedere. feruireq!  illis  g.  diccndr  & gfua' 
dendi  Facultate  haberetiqui  virtute audaeiat^  Trafibuli  in  inediu  exempti  gra/ 
tia  adducens  inqt  magnis  rebus  aggredi eda  ficula,  vt  que  admodum  il!e  ex  tbebis 
antea ^fedlostirSnos  Achcmsdeleuitficpcr  ipiosrurfiisex  Athenisdilcedentes 
tbebas  in  libertat?  efle  reflitoedas . Poft^  bec  perfijafit  amicosg  thebisremiferat 
quid  Bggredi^du  ibatuermt  cla  certiores  faciut-  Hac  ab  ilhs  laude  data  Caron  vt 
erat  vir  elarinimus  domi  lecopil  fadhxru  pollicitus  cfi.  Pbiljda  operlnauauitivt 
Archia  Sc  Philippus ceterit^  polemxrcbi  f Scriba ed  {umerent. Epaminudaiuue 
pes  £.iacedemonio2p  qui  magna  audacia  erltverberiboafliciebatrl  lufHtquolHam 
ex Laeedemoriisin gtmnaBis  ludlart. deinde cu  animadurr  ifleciter vincendrlb' 
perbo  animo  eiTe. verberibus  muIsSabatvt  magis demu  ip(um  (eruarct  Cp  igna^ 
uiaro  illis  ieruiret  quos  tanta  viribus  (uperaret . Die  cSftituta  ad  rem  aggrediens 
da  vi(um  elf  exulibus  fenicu  quofddcogregare  S(,  in  locis  atbenistbnaBo  permane 
re.paueos  aut  ex  iunioribus  periculi  aggrediendi  cauta  advrbeproFirirci.  Sivero 
jt^i  quid  mali  ab  hoAibus  pateretur  ceteris  omnibus  cureetleivt  neg;  Filii  ne%  pa/ 
retes  rebusneceflariis  carerent.  Pelopida  primus  rem  {tibiit  deinde  melon . Ande 
moclides.  S<  Theopompus  viri  primu  familiares  q ad  inuiri  pro  gloria  fbrtitu/ 
c‘inc  femper  cprtiti  felchabuerunt-in  ceteris  vero  amice  fideliterq!.  Quiduodee 
penitus exilleces  filutis  qui relinquebit*8i  nuntio Caroni  pcrmifloicanes  venati'' 
cos  reciaq  ferent esme  cui  eorum  qui  incerambulanduobuiam  darentur  {ulpitione 
jriiccrent  reddiuiGerant.venariqividerentur.'  Clamidati  inceptu  moliuntur itee 
Poftij  ad  Caronem  nuntius  venit  monuitij  itet  ingreflos  clTe  Caron  baud  rei  po' 
deretenefa^us  nulla  in  re  fententia  animi  {uimutauit.Sedcu  vir  Forti  animo  eC- 
fet  domum  prebui t ■ Ippotlhenida  quida  nd  malignitate  ra ture  fcd  patrie  exulu^ 
beniuoletia  affedius  veram  homo  no  ea  audada  ^ SC  res  imi nentia  temporaex- 

poftulabat  tani^  {fupefadbusac  mete  alienatus  pro  magnitudine  certaminis  quod 
iamm  manibus  erat  baud  cu  ratione  couemens  nec  intelligensquodquodammodo 
pnnciparum  Lacedemonioru  Fludluantem  necnon  potentia  qucillinc  pendebat  de 
fbruerentD  dubie  Fpei  exulumcrederetdomdcepetensexoccultoquendam  amicir 
ad  melonem  Pelopidaqg  mittit  quibus  perfliadebatiprefentia^  ab  incepto  reGIire 
& meliora  mollioraqi  expedlates  tempora  Athenas  diTcedere.  Lidoni  no  men  erat 
nuntio  qui  cu  domu  de  rdunria  ad  ipliim  diuerteret  di  equd  duceret  frenu  peciit 
negSte  muliere  fc  daturd  primo  exortis  iutgiis  detde  cu  pergeret  maledicere  ingt 
di  Biittetes  i malu  ce  abire.cu  irultu  diei  lido  jipb  itS  t bis  triuiflet  di 


t ma’umonicnex:f}in'?m  nniifra  itinere  ad  aTi-3ap-e’'(?isni5ji:ertlt  In^ 
tfrpJ€>rcru  (uinmaacceflerativt  ftatjm  in  principio  ipraepc  riumtasfobterfuge 
rrt- Pelopida  8<  qui  eueofranragrcftiumfumptisve^^bus  pdiuec^svrbiu  pac' 
ersciiuiGm  jiF^cifcunturidieactbiicexiAente^cu  iamaerjnit.u  tcrbatiois  cAcr.de 
rrt. spirat etqiilumina  miroraSC  qipluniru  bomnestitnoreacnaz^doiros  repete 
t ’nt  irinas  cogniti  erat . Ab  il'is  gbus  antea  agendi  negociu  datum  erat  idata  opa 
pH . vt  cxules  in  domo Caronis  eouenicent.qui  cu  cxulibus  coueniret  oeSo Si  deeS 
fuerat qd ad tirannos attinet  Cc  A babet. PbilLda  vt diximrs  Ariba corcmsac'b< 
ciusommu  que  agebant  eo  die  potationi  quandamaceoaiuifi*qdiam  diupol!ici> 
tuserat  inteturnictibus  mulienbusarcbie.  Si  ceteris  Polemarcbis  Aceatis  Leo^ 
nid?5{ypato  inAruxir.vt  iliosvcntn  Sigule  intetosvinolltef^  facilius  aggtediS 
dosirr^ipentibus  preb-?recexu!ibus.'cu  iam  fereebnetate  tcne^^tar.quidS  faad 
faliuS  nutiusfed  nullis ccctisinditiisaduentauitmoruitqiexalcs latere  ivrbe.Ae 
ebiaiqua^impcdire  illu  PHlfida  conatuselTet  tamenquendSexferaisadCaronS 
mittit  iubetq;  {tio  nomine  vt  Carone  doceat  ad  eum  ventu^.Iamvefperi  Pelopida 
cerer><£  armis  domi  accindbi  Aabant.Cum  Cubito  percuAis  foribus  quidS  accuri  tv 
aubentereraoCaronead  Polsmarcbosaccedcreintustumulta  quodi  omnes  Aati 
docuit. dicens  negociu  copertum  eAe^  morituros  fore  nec  vllumcla^  facinus  ag 
prcdi  poAe-Sedtame omnibus  vilumeA  Oronem  principibus  obedire ac  ipfum 
tine  furpi  tioeprebere.  Qui  fi<ii  in  abis  rebus  bomo  in  aggrediedis  periculis  magna 
fortitudine £<  audacia  coQic^eAettunciIlc^gratia  terefadlus.re  alicua^ditio 
nis  de  eo  fufpitiobabercturG  tot  tale%  nues  morte  pledleiStur  fecum  agebatur 
Cum  igitur  dilceOurus  efTee  AimpGflet^  exCineceo  fifium  pue^  pulcro  robuAo/ 
q:  corporeiac  inter  equales  primanos  Pelopide  ecteri%  ;p  obGde  prebuit.  vt  (igd 
doli  aut  ^Itionis  in  eo  cognofeeret  nulla  adbibita  venia  ^boAeveerentur.mu'ti 
lacrimas  eAundere  ea  rufpitiaeatqifide  quet  Carone  erat. omnes  aut  moleAefe 
rcbat  7 adeo  timere  videretur,  at^  t&  Ale  angi  ve  fulpicaretur  omnino  accufari  Ita 
{$  rogabat  ne  Alium  ipGs  admifceret  Ad  loge  ipfum  exponeret  vt  ille  a tirannoru 
manu  feruatus.  ciuitati  amicis  vxoriip  fuperenet  Aliu  Caron  minime  cenAbat  Ar 
pandam,  potabat  ent  nullam  bone  Aiore  efTe  Alutem  .ea  inuiolata  morte  qua  vna' 
rum  patreati^  amicis  morentur  • PoA^  deos  in  uota  vocauit  amplexis  omnibus  A' 
dens  animi  abiit>£cAip{umGbivendicasbabjtum  oris  vultu^  in  dicendo  copofuit 
atqfirmauitvt  firmitate  vocis  diffimillimus  iis  q pcrpetraueratviderctur.Cum 
ad  fores eiusefTet  Arcbia6<  Phinida.  Arcbia  inquit  o Caron  quasaudiuiaccelTtf 
feSCin  vrbe  latere  quas  ex  cimbosin  re  coAioseAe.  Caron  primfi  turbatus  eA. 
d -rinde  intcrrogaait  Arcbiam  geflTenCilIiqui  in  vrbem  jjfeAi  eAeiit  qui  illos  ce 
latos bjbecet oAendens rermon?m  Arcbienil  clant3tisbabere.q>  temere abCji 
abo iudiciofu'picaretur inquit  videndunequoda  vano  timore  ttabamini.  Veruta 
trenrem  baudnegligendaefle.bec  Pbilbda  preAnsIaudauit.SCea  IpequedSmu' 
!i'res  venture eric  Arcbiam  ad  potu  redudlum  in  multi  rurfus  intemperantiam 
coiecit.  PoA^ Caron domu  rediit viros  no  tan^vidhocilaliquamTalute  ve  1^^ 
dbantes  Ad  vt  morituros  glorioAaccindlos  5^  multa  cu  boAium  cede  oAendit.  Pe 
lopidam  resvt  Ababuerat  docnit.apud ceteros  aute  quibufdamin rebus  falfiis 
fuit. fugiendo  alia  de  refecu  Arcbiam  fermonebabuiAc.PoA^  prima  pericula  e> 
uaOfTent  fortuna  altera  diArmina  viris  adiecit.  Mam  quidi  ex  atbenisnomine  ara 
cbie  leropbantis  ad  arcbiam  fui  equiuoca  at<$  bofpitemainicuqi  epiAolam  non  va 
raTn{u^f.-itior  f netj  Adfam  Ad  clara  omnia  de  iis  q futura  eriebabentem  vC  poAea 
cognitu  ^•detu!le.  tabellarius  ad  arcbiam  tunc  minime  Abrium  addudlus.ci!  epi' 
(lelam porrigeret  inquit. is  cuius  verbis  ad  te  banc  fero  iuGjtvtquIpropere  eam 


legeres.  nScxinduftria  ac  ferio  inrcriptacft.ArcI^iacurifjflet.jgit 'quit 'craffitifi 
dicfcecqinduftria  8i  ferio  fcripta  funtdifTcrain^Sirufcepta  epifloIailliruBpuI' 
uinan  depoluit.Ipfeaut  rurfus  Pbillidcdciisq  acciderat diflercnti attendas pre' 
fcuit  aures.  Qui  fcrtrojnprouerbi  loco  vfcyin  hodierna  dicm  vfurpatu  eft.cutniS 
moHiffiraa  opeorturaq!  teirpora  videritur.  In  duas  partes  diuiG  re  aggrediuntur 
Pelopida&  Damachda  adipatum  prope  hahitatespenit.  Caronucro  SC  Melon 
flipra  ttoraccmvcflcs  muliebres  ir.dutj  ex  abiete  pinu  fumptJsbcnecoIertisco 
ronis  adultenas  facie  fitilag;  Arcbie  attji  Pbiljppfi  adeunt  .a  quibus  vbi  ad  portas 
Simpofii  ventu  eft  .•primum  plaufutumuiruqifadbo  credi  tu  eft  abilliseasi  fTe  mu 
heres  quas  diti  ad  fcexpcdbabat  ituras  Poftij  circu  circa  fimpofiumco  pexerutob 
feruaurrutqjdihgefiterdilcumbentiuqucnilibet  per  rrer'faa&  pocula  firjtihs  gla 
diis  contra  Arcbiamatqspbilippfi  impetum  fecere  SCqefTent  apparuere.  Pbillida 
quofdaafVantjuir  filcrepcifiiaGt- Alios  vero  q vnacum  Polerrarcbisdcfenfionem 
agere  conati  funtiper  ebrietate  cofiirgentes  no.n  multa  cfi  difficultate  morti  tradi 
derunt  Pelocide  & focus  res  magno  cu  labore  fucceffic.Etenr  ad  Ibbrium  grauei^ 
virum  Lcortida  venictes;q>iam quieti  & Ibmnofe  d^der^t;por^ascIaufasofftn> 
du^t.cum  diu  fores  puffar€t- nemine  audiete- vix  tande  cxperrccbusfcruusac  de' 
fcendtspofi^  obices  clauftraij  bcffii  adrronuiffetvnacfiipfaportattimrereratioe 
rogregatim  irructes  addudioferuo  iti  talamu  feruntur  iLeontidacoiedlura  quadi 
ftrepi tus  ac  rurfus  q»  inerat  aflecutus  e ffrato  (e  corripit  ‘gladiumq!  ftringit.  Sed 
Licbnos  reftingui?re.'8<  illos  p vmbras  inaadereofclitus  pft.  Itaq:  in  multo  lumine 
cotciilosad  boftium  talamiipfisobuil  vadit.  Et  primo  Cepl  ifbdo^ingredietem 
vulnere  roficitidcinderum  Pelopida  manum  cofent.SC  cadauere  Cepbifodoninli 
mine  lacentegraue  ac  difficilrro  pugni coirifcctintroituirq:  fcoftibos  fbibet-Tl' 
dema  Pelopida  vidbo interfedbocf  Leontida.flatimPtlopida&foeiiad  Ipatuab' 
euntes  corn  illum  irruerunt. que  pfcnticntcmftatrg!  ad  vicinos  Te  ^ipientcmC'/ 
ncofcftociib  inreqiieres  cepcruntrecauerutij.fcisperacfiscumad  Melocl ceteipr 
q:  fe rercpifient: Athenas  ad  exulesq  ibi  remanferat  mittunt. Et  ciuiius ad  liber 
ratem  couocat  s ac  ablatisdeceptirqexporticitus  fpoliis  fradlifq  tab€rris&  oE 
ficinisarm3metaniis'quiprope  erat  arma  adeuntes  ciucsirduunt  EpamvudaSi 
Gorgidaccllecltisoptin  atfi  multis luucmbusacqifenibuscu  arms  auxilio  venipt 
vniuer^acsuitascui.-.mfuEenfaeffet.dutitarctqiqd  tumultus  ac  dircurfas  ad  inui 
cem  per  domos  multislummibo  fignificaret. • Nodum  mvnumcoHedba  maltitudl® 
ffd  exterrita  iisq  agebantur  nibi!  clarum  ^rpicienteadluce  vlq  expeeSatumeffs 
VnciecumfutitoL  actdftr.oniog:  principes  tifi^  cccurreieniq-cogredi^fpicercnt 
rrorte  obiiffe  appan:it:pfidium  arcis  quod  fere  cx  mille  & quingetis  militiboco' 
ftafcat  multis  ex  vrbe  ad  arce  cocurre  tibus  clamore  ignefq:  ac  turfcS  vndiq:  fccede 
tem  extimefcli-  fil»  ntiumcpitSCipram  arci  retinuit  oi  raia  lucccxulescxatbenif 
armari  aderat  populus  aute  incotione  erac.Epaminunda&Gorgida  Pelopidam 
focios  a facerdotjbuscoronas  porrigltibusciuifq.  vocatibus  vt  patrie  ac  diis  auxi 
humferrtt  circurdatcis itroduxerut cotio  ccnfpicicndi gratia cu  plaufueredbaac 
clamore  fbn  exjt  viioiq  t%  benefadboresac  patrie  liberatores  fufccpit  deindc  Pe' 
lepida  cu  Melone  & Carone  boetie  princeps  eledtus  muro  arcf  abmutointerfepi 
re  •^pugnacula  vndiq:  erigere  iuffit  conatus  multo  ftudio  prinf^ex  fparta  adpen 
tarcr  exercitus  Lacedemones  expellere. arcli^  libertati  refti  tuere,  quod  provolun 
tate  fiia  {uci  efTir.&  viros  ad  Megarum  eutescu  fide  publica  tutos  dimiGt  idonee 
Cleon  brotJ  m Ibebanos  magnis  copiis  jtficifceticfcuiam  daretur  Sparciate  ei^ 
tribus uirisq  exir  tfgro  coporcderencuSdeijreip.gratiatfccbis erant  errripidam 
perm-eiunt  licitus  verodifcarioIairBitispccuniisirBlefbatus  extra  Peloponefi^ 


rcte;?atusefl:-I:asr€Sgeftas  virtute  pedculifqi  acccirtattiinifca  virerS  rebus  a Tra/ 
fibulo  geftis  {jmjics  fimulq!  a fortuna  adminif^ratas  Ibror?  illius  greci  appellauere 
Non  em  proipfa  veritate  din  pofle  videtur  pauciores  audacia  S^fortitudjeplures 
potentiorefq;  ipfis  foperauifle.SCtraiorfi  patne  bonorum  cau^ain  cxtitific.banc  te 
gloria  pleniorem  effecit  mutatio  reru.  Nam  fcoc  bello  fparranorum  audforitasex 
tinrtaeft.5<g;’iproru  principes  terra  marig?  expulfi  fu«t.cxea  nodlefadbumcft  in 
qua  Pelopida  no  pre fidiano  n-urosnon  arte  occupans  (cd  in  domum  xii. principii 
quibus  resp  .feruiebat  veni  es  IciJicet  per  Metbapbora  verum  Icqui  rodos  princi' 
patusLacedemonio^indiflblubiles  ac  nullo  rrodo  credibiles  apparftes  difToIuit. 
amputauitq:.  Poft^X-acedemonii  magno  exercita  in  boccic^  agro  impetum  fecee 
runt  Atbcniefestunc  borrendi  a fbcietateTbebano^  g>  res  parum  ^cedere  illis  vi 
dcbaturdeftruerut.Necnof  carcerem  fadlioesboetJorum  coieceruntirartim  iror 
ti pattim  exibo  partim  pecuniis  muldlantesmetnxnc  ipfisauxifiSte.  Pelopida 
Gorgia  boctie  duces  fadli  cu  inGdiaspararetivt  Atbemefes  rurfusa  Lacedemoni 
orum  fccietate  feperaret  bciurrrcdi  maebinameta  moliti  fu t.Spbodna  fpartanus 
nobilitate  ac  gloria  befiinCgtiis.  icdleuitatequadaing-cniinotatus  Necno  adno' 
aasfpesinfane  ambitioe  intentus  cd  exercitu  apud  Tbef as  aberat. 'vt  eosg  aTbe 
banis  deficeret  {tifciperet  a tqiadiuuaretbunc  Pelopida  pqufda  negotiatori  anu 
cum  multas  pecunias  multaij  verba  ferente  bortaturvt  pirtuin  a Thebanis  no  ca 
ftoditum  exinfperato  nudaret  lattj  occuparet*  quod  G farjat  Laccdemotiiis  Atbe' 
«arumcapiendaru  gratia  nibil  canusfuturum,  Thebanos  auticui  pro  boftikus 
sc proditoribus  habitos  abipGs  AtbemeGbusnuJluipGsaux'iicm  laturos  .Sed  in 
bacre  vtdccctn  agnis  in  rebus  minime  mentiri  plus  verba  ^pecunie  potuerunt. 
Tande  cfiaifenGiTet  Spbodria  fumptisnoeSe  militibusinagruadlicum  mcurGo* 
nesfacienStPgreffus  ell  v%  ad  CleuGnos.Illiccni  militibus  timetibus  ne  diffinde 
cirefpartanis  bcllu  (ufeipere  tumresiS  turbuleta  ac  coperta  appareret.  Ad  tbcC* 
fciasfeceflit dehinc  cx  integroproptiGimecu  Thebanis  Atheniefes  cocertauerCt 
£<prodotninio  rrarispagnStes5<  circucirca euntes illosq  agrecisdeficirbanri 
fceniuolentii  fu 'ceperunt.  Thebani  per  feipfbs  vbi^mBoctia  cu  Lacederroiisma 
tius  colererdo  belJandoqi  pugnis  no  magnis  fcd  magno  ftudio  magna^  exercitati' 
One  cotrifTiSad  rem  p. animos irritauere  corporaq;  laboribus  tradidere exprrie 
tiamconfuetudinegicum  audatia&certaminibaconfecuti  funt  Quapropter  feruc 
Antaclidam  fpartanu  Poft^  AgeGlausex  boetia  vulneratus  pede  retulif  dixilTe 
ei  perpulchra  gimnaGa  apud  Thebanos  offendis  nolctibus  ipGs  bellare  preceptot 
ens.  Erat  lancprecepror  ro  AgeClausfcdilligoportuna  hac  cu  ratione  Tbeba' 
nos tanqi catulos  prude ter  hofiibus obiiceret  deinde gufta ta  vidboria  rundbaq;  au 
daiia  vitro  b€l'a  expetebat,  his  rebus  magni  Pelopida  gloriam  adeptus  eft-  Exq 
enim  primo  duci  crcaucruntru^ccflatumannuatim  principi  fuffragiis  deCgna> 
re.Et  velfacram  cohorti  ducere  vel^  plurimos  ex  boetie  ducibus  v^g:  ad  fml  cre 
arciltagi  apud  plateas  ate^  thefpiasEiacedemonii  vidbi.  fuga  ticp.  Quam  acie  phiui 
da  q arcem  Thebanam  occupaucrat  multas  ad  Tanagri  in  fugam  verfisvnacum 
Pathide  qui  magiftratu  reformide  vrbs  fundf  us  fuerat  cecidi  t. Sed  iis  certamini 
bus  tan^Gviciffent.  in  faffumat^  audacia  addudfi. -Sic  fuperati  non  multuferui> 
tutis  animu  paciebantur . Nam  no  ex  acie  atij  aperto  morte  ordine  ac  legibus  ptt/ 
gnasobibant  Sed  tumultuario  milite  vtetib^s  nunc  irruendo  nuc  fugiendo  egre 
giepreliacoferebant. bellum  quod  apud  regriascomiffum  eifquodimodo  leudlri 
co  produxi  t£cfumopere  Pelopidam  adgloril  compofuitdirexitqi  Non  enfad  vin 
cedum  dubiamfpem  ceteris  imperatoribus  reliquitine^fcoftibusvt  vincerlturi 
occaGonI oportunitatli^ abAulit .NI  ciuitaci  Orchomenio^ res  fpactanas capilci 


{ufcipicntiq;  daasipfjru  partes  pta  ip(a  fccaritatetafri.^uas  inriiiasdfifpoftiic  poft 
^audiuit  a prcOdiiscxcrcitu  api-dLiOcrcfesene=fpcras  defcrtam  Orclromemo^ 
offendere  occupa tstw  cu  facrarotcrtepauci^cp  equitibus  caftramouct.  Vt  veto 
advrbemprcfccSus  inucnit  rrjiites  aaucntaficprcfidiumqircfbauraffe  retro  cuni 
exercitu  per  Tjpriag.quc  vndiqs  defertos  prebebat  tranfitusrecciUr.  IMS  medios 
pcr|vtuuerfam  vallem  melon  fluuius  prope  cxfontibusin  lacus  ftagnaej  nauigabilc 
fluens  tranfeundi  effecitdifficultatempaulo  bine  longius  templum  eft.AppoHinis 
Tegyreeiqucd  vlq:  ad  bellum  Medorum  pr elidente  Encbecrato  vaticiniis  floruit'» 
Verum  enim  vero  bicdcu  efle  fabuIabStur.Monsquipropeeftadcuiusradices 
vnde  fluuii  frargutur  delos  cognominatur.  Poli  tcmplu  duo  mirabiles  fuauitate 
fontes  copjaq:  ac  frigiditate  f luxugi  Icatent.Qtioru  alterum  palmam  alteram  oli/ 
uam  v%ad  bec  tempora  appellamus  no  ex  duobus  in  medio  plantis.  Sed  quia  fla 
niumdeapeperit.  Nam  prope  eflediefit  prccipitemloeu  vndeip^a cecidit  liibito 
apparente  AproiSC  ( a que  ad  Pbitonem  ptinent  8i  ea  que  ad  Titum  [fimiliter  qd 
fadlumcftintpCusdcigcncraticebuicattribuunt-Scd  plurimasin  bacrecoieilu 
raspreterco.Non  eniin  eosqirnortalesfacSifunt  ex  mutatioclerrao  patrius  deu 
fcunc  manibus  reliquit  vt  Herculem  54  Baccam  q ex  muta  tioe  virtute  mortalita» 
temac  paffibilitate  profecerunt  . Sed  cxbisg  externi  ingcnui^llintvnaseftifide 
cet  ex  dicJlis  fapientium  antiquiffimoi  virorum  coic  tifuras  argamentaq!  inbu/ 

iufmodi  reiumere.Tbebanisigitiir  q eodem  temporeexagro  Orcbomenio^ abi 
erunt  54  Lacedemoniisgeeontra  locis  caftra  mcucrant-ad  Tcg^>ras  venire  conti 
git.  Cum  primum  cognitum  effp  difficilia  srdba^  loca  iter  habituros  effe quidam 
accelerSs  o Pelopida  ingt  icidiro?  i boftts  gd  magis  iqt  ^ fi  lUi  in  nos  quibusdicSis 
futuri  belli  pludiu  eqa^  a cauda  Ipelli  iuflit . Ipfe  au  te  fperas  ea  pte  q i eruet 
magnopere bofiesgnumero  prcualefcStcopmcreatqilupare  Trccetos  militesle' 
ois armature  in  vnu  coegi t.Er?tI.ac€dcmoiis  duc ccbortesccbort6Epbor?qui 
getos  f fle  viros  sfilrmai.Califlencsvtrofeptrgetos  Quid?  aliiqd  Polibus  fetit 
nonaginta . PoIcmarcH  ducc*^  Ipartano^  Gorgolcon  54  Theopompus  magna  ani 
mi  audatia  contra  Thebanos  ru  unt.  magno  togreflu  fadfo  inter  iplosducesvtclqt 
multa  vi  atq?  furore. pniruLacederconio^  principes  contra  Pelopidam  irruentes 
cecidere  deinde  vulneratis  cefifip  qui  circa  illos  erant  vniuerlusexercitus  timore 
perculfiis  contra  vtrincj  Thebanis  feG-  d/pofuitTiue  vt  vellent  illcsvulnerarefiue 
occidere  Pelopida  poft^  illos  terrcfadlos  pala to%  p?r  agros  multa  ftrage  agebat 
non  diu  illos  mlecSatus  efl-Timebat  enim  Thebani  54  reftaaratasLacedemonio^ 
copias  54  OrchemenierS  exercitus  cui  ro  longius  caftrametauerac.fed  quantu  S 
misviribus  84  egredi  54  vincere  fiiperatumpalatug?  exercitam  potuere  vidloriS 
^lequuti  fiint-  Qui  vbi  receptui  canete  figna  auditum  cftifpoliis  cadauerfi  detra/ 
dfis  .-multa  gloria  domfi  abiere.  In  tot  eri  certammihusvt  viderer  grecis  64  barba 
ricis  prius  geffis  nu^  Lacedemoni  ^ multi  contra  paucos  exifte  t es  vidli  funt  Sj 
nun^  equis  copiis  pugnatu,  ^are  cum  t err;bi'cs  infiiperabilel^eflcnt  opinione 
hofles  deterrebantur  g neq:  putantur  pares  copias  c6  paribus  dimicare. cum  ipar/ 
tanis  manus  ccnferebat.IIla  aut  prima  dimirario  54  alios  edocuit  greccsinoneuro 
ta  ne<5  Cantionis  locu  viros  pugnatores  bellicofcfg:  ^ducere  .Sed  illi  qm  vituperS 
da  abhorrent  54  pulchra  audent  magis  turpia  facir  ora  q lericulafugictcs  fortes 
flint  54  holbibus  terribiles.  Gorgia  primus  ex  quadrirgfris  ekdlis  viris  quibus 
ciaitas exercitatione  dietamg;  in  arce  thebana  milicftibusprebuit (aeram  cohorti 
vt  ferunt  ordinauit  84 propter  hoc  cohorte  ex  ciuitatf  vocaueruf.  Nam  ciuitates 
vinea tepeflateviuetesiure ciuitates nominauerut.  QuidI 54 amatcribusdicuc 
atij  amatis  bancaaeeffeccnflituta  Et  illa  acies  que  pro  ipfa  dilciplina  preflans 


di^tacH:  explora.  Inquit  etu  no  pto  otdine  aciei  illud  nEfloris  apud  Horrerum  elle 
qui  jufcetat  per  tnbus  at*?:  partes  earu  cobortes  acie%  grecoru  coordina  ti . vt  tri' 
bus  tribubus:ac  pars  parti  auxiliaretur.  Equfi  cfle  atnatorem  iuxta  amatu  collo' 
care.lMam  ordo  fecondfi  tribus  non  multii  rationis  in  periculis  babet  fcd  C eimeus 
examicisuerieamacibasextitit  indiflblubilisacinleperabilis  cfFicituri  Cuttifct 
amatoru  mirabiliamore  teneatan&tlli  amantium  magnopere  pudeat-ad  vnfipre 
fenti  animo  pericula  preferunt.  Sed  baudbo:  eft  admiratione  dignuiSi  enim  ru' 
fcore  quodam  notantur  ablentesmultomagis  fi  prelentiavtuntur  vt  ille  qui  cu  ip' 
liim  iacetcm  boftjs  trucidaturas  efiet  interrogat?  ab  bolbe  cur  potius  \ pedbore  ^ 
fcumeris  vulnerari  vellet linquir  ne  fi  is  qoi  me  amat  terga  per  fofiTa  vulnere  refpe 
xeriterubcfcar  dicitur  id  eu  Kerculis  qui  amabatur  certaminis  premia  coram 
fecifleiacrociutn  jtexiffe.  Arifiotifesquide  etia  pro  lententia  animi  fui  ait  apud 
fepulcbrum  lolei  amStcs  atij  amatos  tumulo  fblennia  mififfe.iure  igitur  coortem 
Iaeram  cfle  appellata  Quapropter  diuinum  amicum  amatore  appellabat  Platoifer 
tur  bancfacramcoborte  vfqiad  bel/um  qd in  Heronia  comiffi  meft  inlupcrabile 
inuidbaq:permarCfl*e,poft^c'imjcaticnecum  Pbilippusco  in  loco  ftctifletivbipu 
gnatum  eratunrpexilTctq:  trecenta  cadauera  boftifi  fimiil lacentia  g in  confertifiTi 
mis  armis  obuiam  fariflisiuetSt  vli  adiuit  facrum  agme  jllud  effc  admiratum  ve' 
fcemeter  ferunt  dixifledii  eos  perdar, tqui  iftos  vel  facere  vel  pati  lurpiter  aligd 
furpicantur-Tandl  no  vt  poetea  Tbebanis  difcut  g>  laris principiu  ccr  fiietudinis 
cobortis  air.ato2p  fuit  fcdlegumlatorcs.VtinnatS  illorum  irarurdiam  atg:  int£m> 
perantiaquam  propere  ab  adolefcentia  reprimeret  imultumronitusftrdio  dj' 
fciplina  omni  «dn  ifcuerut  ad  borores  & magift  ratus  illos  adbortStrs  ren-peran,< 
te'^iuueruro  mores claru  amcremiiipaleibris  nutriucrut  Reiibe igieadbocdea 
ex  matre  Bi  venere  na  tSivrbevoIuerutvt  ibi  res  militaris  Bi  maxime  fita  cimtas 
perfuaConum  ac  grat  isip  particeps  verfaretut  Si  omnibus  per  ArmoniS  concomie 
tatrmq:  cofbitutisacdilpofitisccnftitueref  in  re  p.  longe  morigerata  atcji  ornata. 
Hanc  larifil  cob  orte  Gorgia  in  primis  leditus  Si  inter  vniuerfam  pbatangf  arma' 
torum  difpofuit.SfdcIarS  non  reddidit  re^comurtm  fecit  virorum  virtotSqoe 
diuila  ac  multis  in  locis dilpartita  iropotetior  erat- Pelopida  pcft^vnacS  illis  re' 
rumbene  gelbaru  apud  Tegirasiplerdqte  clarifliiriimeorecutusclb  non  amplius 
coborte  diuiCe  atq:  dilatauitil^  tan^  toto  corpore  vtens  n-agra  ac  p {ulofa  crr> 
tatrina  aggrediebatur. quiadmodu  equi  duro  tuurt  cfftfi  rercei  c currus  celcriuf 
^per  leipfos  in  pulficmrucnondicocuSdopercLlTumaeia  nu  tis  tirritibus  fciti 
dunt  fcd  quado  ardore  animi  inuicem  currere  cotendunt  certant q fic  fortes  viroa 
atncrequodS  atq  ardore  pnlcbraru  re^gerfdaro  certantes  vtibfiirrcs?  re  p.atq 
proptibfirrosefic  putabat- Polbq  Lacedemoniipaee  cum orrnibus precis  «opefue 
runt^ac  Tbebanis  telu  intulerut:6<  Oecmbretusrtxin  expcditici  cdectmtrilia 
peditum  Si  mille  ecuites  agebat  pitulurrqro  de  bis  que  ai  traTbebanis.r.  xrire 
bai  Sed  dcfdaiSvrlS  prebituru  lerexmrafcSturSC n aicri  tenore  q prius  toccia 
pcnlfa  eflet.  Pelopida  derr  u egredics  lacrimante  vxore  Si  exi  ortSte  ac  rcgSte  le 
ipfiim  laluu  redccre  ingt.  O m ulier  priuatoru  fempereft  adn  onere  ducu  autem 
acimperatc2/:aljcs/a!i  osfecete  Cumvemf^tad  exerciturr  Si  duces  mirus  cocor 
desoffendilTet  primu  Eparoinudagdeeerrebat  tum  1 cfiilu?  belli:  n ifcere lente 
tiam  animi  {ui  aperuit»  Eoccieiperator  Fpamiruda  non  erat  ;f  d c5  p'ur»rd  fidei 
adbibereturvt equum  erat  bctring  talia  vtbi  fgraad  libertacim  dederat  facte 
coborti preerat.Vt vi {utntft cure bcftibus narum  conlerereinleutrts  Pe’opida 
terrore  cuiufdam  vifionis  magnopere  prutfiiseft.  In  agro  lerdbrorttn  Crdafifrise 
quasLeudbradas  alcceeppellStletuJtfro  tabent.  Maabbc^bitibusihfpartanjg 


violatis manaaftcontJgjt.i:ac«nJigna  tc  atqi  iniqua  pat€t 
vbi  apud  Lacedemoniosiura  fibicSparare  non  licuit  execratioibus  (partanis  lacef 
(itis  feipfum  in  tumulis  natatu  ferro  trucidauitSpartani  rcdu’o  oraculis  ad  mone 
batur  leurtricamonumcta  venerari  cuftodiriqjtieq  magna  irultitudo  conHucret 
Sed  lacu  ingenti  cura  roultai^  dilige tia  caftodirent.quonia5<  paruam  lacores  vr/ 
bcmadttiare  bafcer  que  leiiJurum  nominatur. necnoin  magna  vrbe  Arcbadie  loc? 
eibeiuHcm  nominis.  Hcc  igitur  calamitas  multo  antiquior  erat  Leuc^lricis.Pelo 
pide  cu  fbmno  Si  quieti  (cdulo  indufgerct  viiatr  cft  purflas  larocntStes  fjaartanoi' 
qiexecrantes circa  bulla  intueri  Scedaphunx^iuberc  flaaampuellisvirgine^fco 
flia  madlari.fieoanno  efletvcboftcsab  eo  fuperacu  expugna tumcf  iri  vellet  bccp 
ceptaeugrauiaatg!  indigna  videretur  exurgesSC^vatibusSC  principicusinnia/ 
dio  reniPnmcm  cxpofuit.quo^aliquiprcpofitisniaioru  exerrplis  videlicet  ne  rr.i 
rieercontis  Si  tbcebiodisberculisccnlebat  SCimpigreScfdelicer  bolliam  mailS. 
dam- Deinde  PborecidetnfapicntcaLacedeaioniis  necatu.&^oracu'i  monitu  a 
regibus  eius  pellem  feruata.5<  Leonidam  g oracula  pro  grcciaquodamodo  feipfu 
tnadlauerat  adducebat  in  exemplum,  necno  illos  qui  arte  t ellum  nauale  in  Sa^a- 
suina  comifiumaTbemillocle  baccfco  crude  liter  iugulatiimolatiqi  fuerat  Illis  res 
fcenegellasbuicaute  AgefilaamgadaerfuseolciemboftesSc  eode  loco  quo  Aga' 
memnon  militauerat.teftimoniaefle  aiebat.  Nam  deap  vifionein  aulideirtfijiaibi 
dormienti  filiam  Tmolari  iuHerat.  Cuicu  minime  nauareoper^  vellet iirolljcieq' 
dam  animi  copulllis  exercitu  nulla  coparata  gloria  nullo  fi  T epto  emolimento  di' 
miGt. Quidam  in  cotrariara  traclH  lententia  aiebant  buiurrrodirmofationem  Eat/ 
baram  AndelemgiexiUereiSC  a nemine  coru  qui  aut  meliores  aut  potentiores  exM 
terunt^  virtute  babitaelTe.  Non  enim  imperare  tijsfconeS  illos  a tq:  gigantcsied 
ommu  patrem  bominuq?  deorum^.  At  no  llaltum  eft  ardere  deos  inferiores  fang^ 
nme  bomiru gaudere  acrere-gCumbuiuGtjodi  Gnt  tan^  impotentes  negliedi  fiJs 
cum  innataquadSanimiimbecilIitatcatqirprobitateSi^  abairdis  iniqusGj!  alTecJi/ 
bus afficiantur. bas  difceptatioesconfilisqs  agitatibus  primonbusici  m Pelopida 
jiuncbuc  verlarttanitru  nunc  iliuc  & in  partes  trabetet  variastecuacuedaiuae 
tiilibus  anni  Sex  grege  fc  eripies  per  atma  per  viros  curfii  delata  luxta  illosftetit 
fpecflaculucj  omnibus  dele  pbuit. que Iplendida  cute  ardetiffimis  iubisS^  aullert 
3C  eledla  terribiliqivoce  erat. Theocritus augur  cu  bocpfpexiflet.aducr.fiisPelo 
pidam  iclamrs  inquit  Odiuine  Pelopida  bolbia  ad  te  ^fedloetb.  minime  alia  vir' 
go  expeeUanda  fcd  cd  deus  obtuGtGifcipicndu  .deinde  lufircpta  equa  eftiSCadvif 
ginum  bufta  dedudla^confiietudincrmolata.lta^in  caUrisde  vjGone  Pelopide 
SCimolafioe  Termo  exoritur^pbalanxEpaiiiinude  vt dextrum  cernu  Ipartanosclo 
gtuscflitiab  aliis  grecisiSC  cu  vi  impetum  faceret  SCcogregatimp  cornua  CUo' 
brotum  repelleret  ad  futuy  certame  in  Gniftru  cornu  obbqua  traila  eft.KoHes  cix 
Hocanimaduertcretleiplbsab  inftituto  ordine  dextro  latere  extenfo  ^ducfboijin 
ambitum  mutauerut.  Vt  EpaminundS  cura  multitudine  circuueniietatijcoprc' 
benderet. Pelopida  intedlacil  facracoborte  currens  irruen'^  Cleobrotum  prius 
eonipexit  ac fiiperauit'^  cornu  ab  illo  extenderetur  in  vnu  acies  conduceretur 
coiuderetorqi.A  Lacedcmoniisfrac!loordin£vnaeontraboftestumu’tuati5  atqt 
itum  eft.  Spartani  vnioerla  in  rc  militari  fumi  artifices  fijmiq:  magillri  nullo  pa' 
^bo  tanta  prudentia  tanta^  peritia  fuere  .vt  efficeret  neordo  ac  acies  diffolata  tur 
fcaretur  ac  nanigaretur.Sed  omnibus  omniu  ducum  imperio  obtemperantibus  vel 
rSlerSdo  vP  acies  inftrucnda  nulla  irei  militaris  legittima  difciplma  gerebatur,  fa/ 
impetu  ab  iplb  Epaminunda  cu  ^cra  coborte.  Pelopida  defperationc  quadS  at' 
% audacia  in  armis  exilbensadeoillorumammi  cUtioneatqsdifciplinam  opprclfit 


c»n  tuGtq:  Vir  maior  fuya  maiorr^  clades  rpartanoram  cf  vn^  fa<'ta  fie  Quapropter 
Epaminuda  imperator  non  imperans  totius  exercitus  dux  parue  partis  du^ot 
cquale  Tortem  glorieilliusvid^ie  reportauit.  Cum  ambo  imperatores  elTcnc  in 
pelopponeTu  copias  dui^auere  Si  plurimii  Laconie  muIto%  populos  a Lacedemo 
Bi is  dcfiacteselim  ai^os  vuiuerTamij  Arcbadil  in  fidem  Tbebani  populi  reduxe> 
runt  quo  tempore  fcicmis  rigoribus  in  couerConeexiftentibuscu  mffiq  magiftra> 
tui  terminus  aifabat  pauci  dies  {upereHent  munus  primo  mSle  futuro  drbgnati  t 
peratores  irritunerStJQuareillisgcxcrcitul  preerat  vel  imperium  deponfdum 
vF  capitis  penasfubeundu.  Ceteris  ducibus  baclagem  timentibusbiemci^fugi^ 
tibuscura Audiuc^ fuit cu exercitu tedla  domo% repeteret.  Pelopida  primfi vua 
mente  ead^^  lententia  cu  EpaminddafadtusperruaGscopullifqiciuibusadlpartci 
copias  duxit.  5C  vitra  Eurot^traiecit  vniueria  regioe  depopulatardeduc%u%  v% 
ad  maritima  littoralxx.  milibus  militu  grecorum.Exqbus  minor  pars^duode/ 
dma  eritipfi  Tbebani^multas  vrbes  illoif  occupauit.  Sed  gFa  virorum  fine  decre 
to  publico  e^citivt  omnes  {bcii  libe  ter  illos  duces  TequrreturLexS^prima  SCan 
tiqua  vt  videtur  egfti  ftfute  principe  cuius  operis  erat  fatuum  facereJrcddidi  1 
itafebaberftqueadmodum  ferenoaere  vtftes  veliuxta  littus  nauigantesq  petuy 
lanter  apud  reeSores  nauis  le  baberft  & audadfer  piculum  aebiemem  Gsbeutifpe/ 
rantes  gubernatotp  durtu  pericula  efle  cuafuros.  Argii  Si  Iclii  Si  Arcfcades  in  co> 
filiis  diflcntietescu  Tbefcanis  de  duce  quf  contra  eosmilerant.&qd  preterequfi 
illorum  duci  busqlefe  pro  eorum  votu  rate  non  publicis  flifiragiis  impenu  fubro 
gancrant obtemperabat  in  ea  dimicatiSel^uebanturvnjuerlam^fubvno imperio 
Arcbadiam  redegerit- IVfefTanam  aut  vrbem  qua  fpartiate  incolebant  occupates 
reuocatis  redudli%  antiquis  MeiTanatibnsbabitandaprebucruntS^cudomum 
repeterer  p centriones  fadlo  itinere  Atbeniefesg  retro  per  loca  ardla  pugnam  mi 
fcere  8i  tranGtu  arcere  conabatur  .vicerant  bis  rebus  ceteri  omnes  borum  virtute 
Forfunacpmtgnoamoreacadmiratioe  ^fecuti  fiint. Sed  inuidia  q innata  domefti 
eaqi  ac  familiaris  in  ciuitatibuslemp  fuit  Gmuicu  gloria  viro^audf  i non  pulcbre 
decenter^  fuccedetia  tempora  ipGsprcparauit-Nam  efi  domd  rediiffent  ambo  rei 
capitis  accuTati  in  iudiciii  vocantur,  quonia  non  depoGto  magiibratu  eo  ternoore 
quo  lex  iubabat  qui  appellant  quatuor  vniuerlbs  meles  preter  lege  fun 

cflentiq  tempore  elTe  MelTanam  Arcbadiltp  atcf  Laconi!  exercita  dudlauere 
Pelopida  quia  primus  liudicio  accitus  eft:  maiora  picula  fubiit.vrriip  veroabfbla 
ri  lunt*  Sicopbatias  Si  inuidoru  conatus  Epaminunda  cu  in  animu  Gbi  induxiffenc 
toleranti! in  rebus  ciuilibus  ma^am  eHe  parte  fortitudinis  ati^p  magnanimitatis 
equo  animo  tulit. a Pelopida  vero  nS iracundo  ab  amicis  impullb  repugnatum  ati^ 
obftatum. Meneclides  vnus  ex  bis  q cum  Pelopida  Si  Melone  iti  domum  Caronis 
•euenerant poftqtpariaudljritace& ceteriinrep.non  babebiturcum  bomoeffet 
lingua  procaci  Si  magna  eloquetia  ma!i%  moribus  inftitutusiji  natura  ati^  inge/ 
nio  fuo  bonos  calumniari  aggrelliis  elbqnec  etiam  pofbiudtciu  illud  quieuit  Ita^ 
JegIpfcripGt  ne  Epaminude  irapcrioccteri%vrbismuneribusfungi  liceret  6Cp 
tnnltd  teponsa  re  p.abiecit.Pelopide  vero  apud  populu  p calumnias  inurere  ma 
culas  no  valuit- S^d  adbibitis  magno  conata  Gcopbantis  apud  Caronem  cum  quo 
c6mune  quoddam  inuidie  Tolatifi  babebac  calumniis  agebat.  Si  quibufcui^  ipG  non 
poterant  bonos  apparere  bos  alio  quodimodo  ceteris  im^bos  predicabatSC  multis 
laudibus  verbo^  elatione  gefba  imperia  ac  tropbea  Caroms  Menoclides  apud  ^po-' 
pulum  extollebat,  vidlona  apud  plateas  babitamequelfri  acie  an  te  cSlectii  in  lea' 
Arias  campis  preliii  duce  Carone  boc  padbo  in  oblatioe  ad  deosobfcurare  molitus 
cd.Aodroclides  Sieijeaoscainegociudatanierativcatiabellarcriberec  operam 


tiaujuit  in  ttjcbis.cam  rcbclfi<3cflet.‘inftaret<j}  bellum/Tbebani  apaj  fcrcbcl-as  fi 
njs  no  multum  egentcsTetinuerunt.buic  c«  diis  illas  vouetar  fulj  cdeictg  f fua* 
fit  vt  notne  Caronis  fubrcriberet  vt  Pelopidc  atgj  Epammundc  gloria  ofTulcaret, 
Erat  aute  temeraria  ac  ftulta  queda  gFc  contentiotad  cum  q tot  talcfg;  vicflorias 
srccutusfuiflet.Cu  ipfevnius  belli  vi(ilorie(j  tanta  gloriam  coparalTtt.q  incerta 
mine  gerendas  quedS  fpartanusobreurusbomo  cu  xf.  cecidit.  Aliud  laudis  dignii 
a Catone  geftia  non  tradat  boc  decretfi  quod  iniqufi  alTereba^  Pelopida  tulit  quod 
Thebanis  no  patriu  erat  querd?  phuare  vi^  aliquo  bonore  afficere  fed  publice  pa 
trie  nom?  viiiloric  fcruate.Carcicmp  tatam  caulam  magna  vcrbozp  copia  fine  inui 
dia  laudatu  babuit . IVltnr  tlidS  veto  inuidum  improbug:  accuians  Thebanos  inter 
togauie  finibilpulcbtfi  Ipfisfacld  efblquid  fit  quod  iionMenecIida  pecuniis  mul' 
rtctuf‘C^am  poftea  cfi  eitoJuere  «on  pofTent  j^pter  multitudine  adortus  eft  rep. 
nomStcbiiS  agitare  becquanda  habent  vite  cotemplationeatgiiudicium.  Poft^ 
AlexSder  Pheteus  apertg  multis  tbefialo;^  bellum  inferebat  omi  bus  aute  infidias 
tendebat  oratores  ad  tbebasciuitateslegauerut  imperatore  excrcitfi^  iplor^tes 
Pelopida  Cu  videret  EpaminCda  res  in  pelopponclb  disponere  at^  difpenfare  nec 
alioipcratare  opus  cfle.Vbj  pelopida  adeflet  ftati  aliis  negledlisad  tbeflalos  iter  • 
intedit.  Vbi  in  tbeflalcS copias  dudlauitlarilTam  ^ primu  cepit. & Alexandru  ve 
nicnt€timente(f  pro  viribusopera  dedit  vt  in  bcniuolcntiS  redigeret. 6C  extirS 
ro  luftum  principe  manfuctiiij  tbeflalis  redderet.  Cu  aducrtifiet  illi?  aniiru  efTe  i 
auariciS  crudelitategipredpitem  acltredicabile  petuIatiaquadSexafperatis  Pc 
lopidaaduerfiiscu  indignatus  efb.  Quare  fugiSscuratcIlitibus  Alexadcrabiit.Pe 
lopida  redadbis  multa  in  fecuritate  ac  cocordia  c0  tirSno  tbelTalis  ad  Lacedcmoios 
difceflit.PtboIemeus  cu  bellum  Alexandro  Macedonu  regi  ifcrretaccerfitus  Pe 
lopida  ab  vtri^rei  cocibardectufa  vttar.^iudexlbciul^acpatronuseiusginiu' 
na  afficiebatur  caufam  ageret  ^fedlusfedatiscotentionibusreuocat/g?  exulibus 
jiobfidc  Philippum  frati?  regis  xxxq:-  alios  pueros  claro  genere  ortos  thebasad/ 
duxit- ibi(^  cofiituit  vt  offenderet  grecis  Thebanos  apud  perignnasgetes  re^ge 
ffarum  equi  tate  ac  gPa  pollere  bic  illc  pbilippus  erat  qui  poff  ca  p grecorum  libec 
tate  pugnas  obibat. Tunc  puer  exifies  multum  teporis  tbebisin  dieta  acdifciplfa 
rei  militans  cotinuit.QcajipterEpaminuda  iinitari  vifiiseft.forlan^ipfuin  pfr* 
ritum  ffrennui^  in  rebus  bellicis  5Cin  re  militari  exiffimabat^cuiusvinutis  parua 
pars  in  viro  erat.  Ex  cotinenria  vero  iufficiaq:  tragnamiritatc^ac  irarfuetudine 
magnu  plane  coparaueratl|3lendore  Pbilipus  ne^  natura  ne^  imitatioe  parti  ali' 
qt5  tofccutuscft.  Poff  bec  acculantibuspbereum  Alexandru  tbeflalis  quod  tur' 
batione  ciuitates fatigabat. Pelopida  cum  Iirmcncolcgationefundlusbaudfutu^ 
tum  bellum  ratus  fine  exercitu  profedbuseff.  Seda  tbeffalis  pro  iis  que  imineblt 
v ti exercitu  eff  coa dius. Int Crea rurfus  rebus  in  Macedonia  turbatis  Ptbolomeus 
regem  interfecit.regnu^occupauit.Amici  regis  qui  morte  obierat  Pelopida  ac' 
cerCucrunt  .C^i  cu  in  rebus  bellicis  gloriam  quercret  & proprios  milites  non  ha' 
beret  militibus  condudtis  ad  Ptbolomeamiter  habuit.  Vbi  prope  vndlumcffmilt 
tibus  a ptbolomeo  pecunia  corruptis  perfiiafiti  vt  Pe'opidS  dimitterlt-ptbolome? 
nomine  atqi  gloria  Pelepido  tcrrefaiffus  tanqipotentiori  occurrit  quem  cu  dC  am» 
plexu  Si  precibus  profecutus  eflet  fratribus  regis  regnum  pollicitus  eff  le  cnffo> 
di  turum  .T  behanis  aute  iplum  holpitemSC  amicum  babituru . Pelopida  Pbiloxe* 
num  Ptbolomei  filium L. alios obfidestbebasmiCt.Stipendiaru perditionem. 
grauiterfercnsifuaudiuilTet  filios  Sdvxoresilloru  cum  plurima  fuppellccffile 
in  cSpis  eTe  pharfalicirt  de  illis  imperiu  babuiffet  digna  pena  p bis  qbo  iniuria 
kceffit?  fuerat  affecit  Si  sbordl  ex  tbefifalisluptis  i phacfalu  concedit  ^ vt  venit 


Alexander  tirannls  ^ pntnfi  cnm  «xerntu  apparuit.  Pelopida  expognatujc  Te  itffi 
j)6cilci  arh  tratus  ad  ipHim  vtt  ingreffuF  eft  .quem  &fi  pcrtifcrum  bumicidiaq!  co/ 
gnofcfret  propter  patnSatcitaudloritatl.gforiS^  njtilininriarnmpati  cenrcbat. 
lile  vt  vidit  illos  irPtmesIblofq!  gradictcsiubito  rapi  iuflitS^pfcarialu  occupauit 
Terrore  ac  metufubditis  inierit-tar^  poft  ta!em  imurii  at^audatiS  omnes  fup» 
pbctomulcSaturus  Scita vfiirus  eflet  cotingentibos rebus 6<  bominiboquafi  vitS 
indeiperatjoe  pofuiflet. Thebanis  his  acceptis  animi  (efe  angere  Sciratu  exercitia 
fubiroad  EpatrinundS  ahiselcChisducibusmirenint.Pelopidaadfpbcrasdud^u 
principio  tirannusompes  adire  pmittebatputSsinumvtcubsSC  carcera  fatigatil 
miferom  iretluqsrflefae^upoibi^phereis  Peiooida  (arnecItibuspfuaGt  bono  ani 
mo  eiTeitan^  rex  Ibatimpenas  daturus  ene.'adil!ujp{um  fuo  nomine  nudbiauieab 
furdum  eiTemiferosciueS inion tesquottidie morte  aftcere.Sibi  aute parere quS 
maxime  cognorcatvlturum  li  ferueturiadmiratus  Alexander  eius  ammi  magnitu/ 
dinem  ac  loquendi  licentiSiquid  nam in^t  accelerat  mort^  Pelopida. Ille  cum  hoc 
audi(7et:irqt  .Tu  diis  inuilus  5^  celerius  oppetes  deinde  prohibni  t que^  ab  extra 
ad  iprum  accedere. Thebe  nata  lalbne  Alexandri  vxorcii  audiuilTet  ab  his  quibus 
Pelopide  cura  tradita  cflet  magna  viru  fiducia  magnaqi  generoCtate  inCgne  elle 
maxima  cupiditate  £C  vid^d]  illum  SCalloquedi capta  clb.Cui  cu  ad  iplum  accede 
rerpreftatiS  forme  vinculis  SCcarcere  fatigatu  principio  pfpicerc  non  licuit.  Sed 
vefte  8<  capillo  barhaij  dcmiHa  egritudin?animi  in  co  a{rccuta  coIlac«mauic.pri«' 
mum  Pelopida  fcognita  muliere  que  efletvehemeter  admiratus  eft  qua  vt  cogno 
Dicmore  patrioeamcopellat.  Nam  6C  familiaris  5C  amicus  erat  lalbne  dicate  illa 
mi'*eret  me  tue  vxoris  & me  relpondit  Pelopida  tui  ^libera  Gs6C  Alexandra  fc' 
iris  his  verbis  concitata  mulier  tiranni  crudelitate  (Iip^rbiJqicam  alia  petulanria 
iuniori  fratre  in  turpi  venere  vtebatur^grauitcr  ferebat*  Ouapropter  pfepe  Pclo 
pidam  petes  multa  cuaudatiafermaeffti  tuto  dehisquepifr.1  erac.admulcu  ira^ 
atej  odii  in  Alexandru  irritata  eft*poft^  in  theflalia  faeSo  impetu  res  male  gefta  S 
SC  imperitia  quadi  ac  mala  fortuna  duces  turpiter  pederetulcrutiiliorum  finguli 
mille  tr?gmarum  penas  dederunt  5<Eparoinunda  cum  exercitu  miflus  eft. Subi' 
co  Igitur  ob  nomen  gloriai^  imperatoris  magno  tbeflaloru  motu  exorto  paruore^ 
mometo  vt  tirannus  pderetur  opus  era  t:  tantos  terror  ducuatgj  amicorum  regis 
mentes  occupauerat.tatufqj  impetus  ad  re^defenfione  fubditusfuit  expetibanti' 
fcusi%  Jipcretirannu  penas  daturum  Verum  Epaminuda  gloria  {iiarn  adfalutem 
Pelopide  ferens  timenl^nere^mutatione  Alexander  fui  diffide.stan^  fera  iri  ih 
Ium  irrueretibellu  intercapedine  quada  ac  tarditate  jitrahebatiSC  moderabat  pia 
cabatqi  tirannus  ne  ptinaaa  at^  temeritate  Hia  vteretur.5^  ne  ad  ira  atej  ad  exa' 
rerbatioem  illum  irritaret  audacia  eius  crudelitate  at^  iniquitate  q>viuos  quo''da 
bomincsfepelieratSi  quoldi  aprorum  at^vr^rum  coriis  circudatostebsSC  cani' 
bus  venaticis  laceradoslaniandofqi  pbuerat.Melibeum  puberi  apud  ftotifas  con 
pofj  'is induciis atq;  amicia  cu ciuitatibus vna eircuftantibus latcllitibo iugulauic 
baftamq  Polifcane  auuculum  morti  dedic.'(acraaitatqicoconauit.£<  tan^deo  rl 
diuinam  fecit- Cum  femcl  Tragedifi  quidam  respiceret  lEuripidistroianos  indu 
centem  fugientcc^exebeatroalxit  SCpinternuntiu  iuflit  ne  propter  hoc  deterius 
tragediam  ageret . Non  eni  inquit  difcedere  iVe  difpliccretifed  g>  ciuibus  cf  ubelce 
rct  G lacrimis  neminiex  iis  quos  leto  prebuiflet  in  malis  Heccubeate^  androma' 
rhe  videtur,  hic  a 5^  nominet  fama  imperii  milicieqiEpaminiidaftuporeq' 

damterrefadhis  ve  gallus  vic^s  irclinatispcnnis  timuitiSiquolHa  expulsandi 
gratia  ad  ipfum  miCe.  Epaminuda  autem  pace  amicitii  cum  tali  viro  Tbeba' 
BOScoponecenontoljtfeclpercuQbfedKedatil^  XXX dierum  idudisbelli  fupto 


Pelopias  ac  lrn-r»iiaifC<flit.TKctaniaLaceJrnioiis  AtfccnjcHl  urqidinenfictes 
sd  tra^rfireef  Ifpatos^focictate  mittentes  Pelopidam  Irgaueriint  .‘iHiusg^one 
optime  conru^cntcs.prjmu  quidc  magno  cum  bonorc  ac  nomis  celebritate  pvrbcs 
regis  iter  babaif>Xo  enim  gloria  reru  gcfta^  contra  LacedemonesofcfcurapAfi 
amcucurnt.Sedpofti^  rumor  de  bcUo  feucflrico  exortus  eftfcmp  addita  nouaa!i 
q tona  fortuna  longius  fama  nomfq;PcIopedceuoJaoitquipoft^  confpedhjs  e ad 
feres  a fatrapis ac  ducibus  fermoadmirabilis  deillohafcitusrft.^  ille  bic  vir  erat 
qui  terra  mariq:Lecedemoniosfugaocrat:necno  qui  bcllu  oderat  apud  Sutas 
apud  Euatanosad  Gctam  atqjEurotam  Spartarrqj  que  paaloante  magno  regi  8i 
PerGs  per  Agtfilaum  imperabat  conftituit.Hs  rebus  Artfcaxefxcs  gaudio  affe  / 
rtuseft  Bi  PelopidpgWiara  £<  nomem  magis  ac  magis  admiratur  qui  cu  optaret 
a maximis  viris  & coti  ^magnificum  beatumq;  videri  tonoribus  magmficauit . 
pofi^  cum  vidit  Ai  termones  acJlicisftabilioresLaccdemoniisanimaduertit 
magis  cum  amauit  5<  cum  affedbu  quodam  regio  afficeretur  .•plurimum  illi  tribu 
cnsaduerfusvirubo-noremnoncelauitinci^  alios  legatos  latuit.  Ex  grecis  Andae 
clida  prelcrtim  Lacedemonium  fidlo  bonore  boneftauit.  AC corona  qua  in  pota  / 
coneutebat  tincfba  odorifero  vnguento  eum  dorauit. Erga  Pelopidam  vero  no  Gc 
abeo  geffu  eft.Nam  multis  puilegiisiUi  coBcclTismaximistpJendidi%nmn€ribo 
fu  honoratu  dimittere  uo'uit.Enruero fui  iuris  grecos fecit  ACmeffanam  babitS 
dampbuit.Tbebanos  quo^patriosgrccot^amicosapreUabat.bisbabitis  puile 
giisnicbil  irunerG  rccepitiqd  bcniuolenticatCKgracicCgna  nSeffent.Itaqi  alios  le 
gatosquiafecus  egitfetaccutabat.Timagora  Atbenientesin  ius vocatu  quoniam 
multa  munera  fuperceperat.-Aifi  redbeiufteijjlla  {upG{?etinterfecerut.Nam  non 
medoaurfiatqiargentu  ted  etialecHumfuptuofuferuiIiaqiftrata  acceperat  .b^oc 
grccos  celatu  ire  exifbimas,  Et  odluagintabouescu  bubulcis  tangi  mala  valitudie 
laborafet  Ai  bctiino  fadbe  indigeret  acceperat  Tai-dc  in  Icdfica  delatus  in  mare  de 
fcenditiAiqnatuor  talenta  laboris  pciufercntiboa  rege  data.  Sed  videt  nOn  mu ' 
neru  Gifcepcone  Atbemen^sTimagoram  morti  Ddcmnaffe.  Epicrates  cui  i qua 
dam  expeditiore  impedimeto^  cura  fuit-cu  eo  ainmo  effet  ut  minie  neganda  a re 
ge  munera  eflenciboc  decretu  tulitiutannuatimloco  noulprincipu  nouem  legati 
ad  regf  cx  populatibus  ac  pauperibus  mitterent  ut  {iiperceptis  muneribus  dicio/ 
resefficerenl.Hecres  popuJu  leticia  affecit. led  quo  tua  apud  Tbebanos  bocfece 
rat  molefte  tulerant  ■•no  cogitante  quantu  gloria  PeJopidectatorispfuaGoIbuspo 
rentior  erat  apud  boics eos  colentes  qui  lemgin  rebus  bellicis vidlorcs  cuaGflent 
Ea  Igitur  legacdne  redeunti  Pelopide  g meffana  habitanda  a rege  multa^  alia  vi 
nendi  ^ fuis  legibus  iura  imperraucrat  ;non  paruG  benmolentie  incrementu  fadbu 
effAlexandroiterGad  naturSGiS  recurrente  Si  bofm  pccudugi  predas  extbcffali 
coagro  agente  Pbicionis  aut  acbiuisorfcusmagnifypGdiu  imponente. cu  auditu 
effer  Pelopidam  redire  teiuitates  ffatim  quofda  atbenas  legaueru  t exercitG  iui/ 
peratorei^  illu  pecierunt  Cuma  Tbebanis  decretu  effet  copiasac  imperatore  mit 
tere.-olbus  afacrianimoparatiscu  lamdux  iter  irgreffus  effet. Ibi  codiefidbiiste 
nebris  eclipGm  fufeepit . Pelopida  bac  de  re  cum  aladuerteret  omnes  metu  &ma 
Ia  fpe  perculibs  no  pueauit  preter  eo^  voluntate  effe  bomines  cogendos  ne^  in  pe 
ricula  fepte  milia  ciuium  ducendos  led  iple  cum  aduenis  ac  trecentis  voluntariis 
equitibus  in  expedicione^fedbus  emon  p augures  non  p alios  ciuesbabitis  augu 
riis.NS  ingensA<inanifeffunieccloGgnum  aducrfusvirun}  apparuit.  Hic  ira  qua 
dl  c3  ab  eo  iniuria  laceffitus  fuerat  calidus  hanc  re  aduerGis  alexandrum  aggre'' 
diabac . Sperans  dotnu  illius  infirmS  corrupti^  inuentu^  di  iis  q thebe  pGialerat 
maxime  ipfu  f uocahat  rei  putcricudo  A(  glorie  amb!cx).ite9  quod  uialtu  hoso 


fis'Sa  teirp:'ft^te  q Lace^etnoni  DioniHo  Sinlie tirano duces viro(^ qoi  ex i rege* 
leges  munera($  ciui  tatum  renouarent  tniferant  aparauetant.  Atfcenicufes  Alcxa" 
dru  lubipfistnerentebabeb^e&  tan^officiofu  benefat^lorfqi  eo^  erexerat. TuC 
grecis  (bli  ebebaniofb  ederunt jp  bbercate  grecierut  iniquos  violente'^  potura  tus 
delerent bc'Ia  fufcipere.atigic  in  pbarfalu  ucnitcongtegateexcrcituatra  AlexS 
drfi^gtedif.  fciccu^rpexiffetnon  multos  cum  Pelopida  efleTlbetaros  8i  feaut 
plures  tbsfTalis  aut  bis  tot  mi!ites  babere  obuif  cu  ingentibus  copiis  adueutare 
comelms  inquit  NSpfuriu  vidboria  nobis  aderit,  cum  tumuli  Guidaalti^niri^cli/ 
uiq:  ac  pturimiqui  canis  capita  ccg  non-raban^.-intercner.tabimc^iirparatorepe 
ditibus  negociudatii  eib  illos  occupare- Pelopida  cu  equitibus  5C  multis  SCfbtti^ 
biis  in  equites  boftiles  irruit . Pofti|i  ifti  viccrfit  c3  fugientibus  in  planicie  ma/ 
tiu^  conferuerut  Alexander  pofb  uerientibus  tbeflalis  peditibus  conantibufq:  eus 
dere  ad  loca  multa  vi  munita  Si  altiiTima  tumulos  occupare  volrns  ac  in  illos  irrue 
ens  pmos  interfecit- Alii  acceptis  vulneribus  nicbil  egerut.Quod  videns  Veiofir 
da  reudcatisequitibo  in  aciem  bofbid  irruere  iuffit  .ipre  curfu  delatos  ad  «>s  g cit 
ca  fiiniulu  pugnabat  (upto  fcuto  fac!lo(^  impetu  ad  pmos  q retro  fequeban^  ad  tan 
tu  roboris  tantut^  fpiritusdmnessmouit  ut  bofbibus  vifu  Iit  Bi  corpore  8(  animo 
alios  elTc . Quo  fadlu  efl  ut  duo  uel  tres  phalanges  turbate  fugatecp  expmis  par/ 
tibus  extiterint-  Kelpicientes  aut  bos  cS  impetu  venientes  Si  equi tS a fuga  uerfd 
tegrefn  nianuscoriferut-Peloptdag  omne  exercitu  bofbiu  e tumulo  relpiciebatob 
fefuabat^  iiondu  iti  fugi  ruissuerGsfid  la  tumultu  turbaconeq:  repletis  ut  grad^ 
(optelTit  ‘ Alexandru  queritans  8i  animo  8i  oculis  vidit^ipiuad  dexterS  fuos  exi 
bortaht^  ac  in  ordine  redigent?  .'no  coadba  ira  raedne  led  ad  iplii  intuitfi  pectora  t 
eenoi^  dato  corpori  animoSC  dato  imperio  operaconi  multo  ante  oculos  fuedhist 
vociferans  tirannfli^  vocans  impetu  fecit.  Ille  baud  expedbato  {iilcepto^  impeto 
fugiens  infer  larellitesdelitqit.Supcndarii  g pmo  pugna  laceflere  inceptarunta 
Pe'dpida  regr^ffi  {ut  Si  quida  uulnerati  morte  obierdt.  Multitudo  telis  logius  in 
'arfna  coiedbis  PelopidS  uiilnl  cofecerut  iquoufq:  tbefTali  dolore  affeci  cocnrrftes 
ex  tumulis  auxiliu  tulerut  fedii  morte  obierat.Equitesfadfo  impetu  vniueriam 
pbalange  in  fug?  uertfiti&  infequentes  ceGs  plus  tribus  milibus  ^plurimis  cam/ 
pos  Cadaueribus  repIeucrut.Sed  Tbebani  g aderant  mert?  Pelopide  egro  animd 
ferebat  patre  lenatorcg:  ac  magiffrfi  maximo^  Si  polKcrimo^  bono^  vocitantes 
baud  vildeadnfiiranddiTbriTalifociii^oronibumanObonore  quo  virtus  digna  eet 
ratisGip^bonelfarat.demonftrauerdt^niagisipfaaniini  affedbu  beniuolentia  q 
erga  ipfu  afficiebant,  ferut  enim  eosg  rei  a^erut  audito  eius  obitu  net^  toracem 
ipnsne^  frenos  equis  detraxifle  necuulneraligauifTe.fedadcadauer  properStes 
ut  boffiu  {polia'  circa  illud  colligeilticfi  armis  ire  pgunt.TonGs  equis  viril^  baud 
fufcitato  Igne  nullo  cibo  corpora  refecerut  ied  tat^  in  feniitut?  redac!li  Si  non  vi/ 
cHores.  fed  viefti  fiipatiq:  a tirSno  eflent  merore  aflfetfti  Glentio  agebant  .poll^  boc 
diiiulgatu  eif  exciuitatibus  magiffiratus  5C  epbebi  pueriqi  acfacerdotescum  tfd 
pbeis  coronifq;  diuerG%  aareisarmjs  funus  (equebatif  .Cfi  iam  feretrum  Gibeiin 
du  eflet  rmaiocibd  natu  tbelTalo^  orantibus  fepeliendi  cadiueris  negocid  Gbi  man' 
dafi.vnuibanc  in  mediu  oracqncm  babuit.Viri  IbciiinbactS  tfifti  aiatrfac^  fof 
tuna  gracia  coad^  boc  bonoris  a t^conlblacois  a vobis  oramJ^Cu' non  contingridC 
tbcffalis  viud  Pelopida  neq:  remittere  ne^  dignis  bonoribused  fn  vita  boflprati! 
reddere  :G  iTnenef  it  mplcntia^  «Os  corpus  tangere  ferret^  ac  fepulcro  condere  cS 
pertu  vobis  erit  tbcfTafos  maiwi  calamitate  affedfos  efle  q tbebanos.  Vobis  enim' 
uiro  optimo  duce  nobis  adt  & boc.Si^libert^e  ^iri  accidit.Nam  qiio  pa^  afilS' 
aadeittUS  ducenravbBis  petere  cu  Pelopeii  tiattf^ttu6  f cddMtf  firoS'  .^biebiitf' 


fciS  in  tefcusTfccitafjs  morem  geflcre  Ceteras  emtifsfepulturas  PeJopide  ieput  f 
cbramagnificencia  atep  fplcndore  fuperarc  vident. Quaru  rplfndorenonmebore 
aurccf  ae  ^ Eiroponcndfi  cxiflimant  queadmodu  Pbliftusq  Djonifii  fepu'tur8tn 
tnagne  tragedie  tiranni  tHeatraTcm  cantu  exiftentc  laudat  atq:  adtnira^.  Alexan 
der  magnus  moriente  Epbjftiongncn  fetu  equos  mu!of<j  tonfes  ficn  votuit -veru 
«tjS  pinnas  propugnaculaqi  ex  tr  uris  turdi  peipitariq;  jolTjr.cuomcniayrEsnior 
te  Epbiftionis magno  <ui  reliiAodeGderio metere  lurtuqjaffcdlavidercn^.qd  prt 
ftina  putcritudine  ponbutcp  dmamcntis  fpoliata  nudataq:  eflent  .fcce  c(3  fcerili  quo/ 
da  iuiTu  viotentaq;  £C  multac£  muidia  odioqi  Fadla  nulla  beniuolentia  inuifo  bono  / 
re  fed  quadam  oftcntacone  deliciat;  barbariceg;  fuperbie  .SC  quada  inani  stT.bicone 
aciadlantialuxuriofeagunf.  Pelopida  vir  popularis  qui  apud  cxtciasg^tes  diem 
liiu  obiit,  cognato^  di  pfencia  6C  vxoris  5C  filio^  defti tutus  nemie  aut  rogato  aut 
coactio  a tot  populis  totqt  ciuitatibus  certatis  agentibo  coronatus  pmifTasdetatuS 
5 ve2;  fui  defideriu  vreaqi  felicitati  abeundo  reliquit.  No  enim  p lententia  Efopi 
morsgrauiored  eetpq  in  felicitate  iroriune.uetpbeatiGiira  G in  vrbe  libera  Si 
grata  oppetere  £Cresbene  geftas  deponere  cdtigerit  no  mutata  cum  morte  bonj 
fortuna.  Quapropter  optime  laronius  illeiq  cu  lalutaGet  vidlore  in  olimpo  diagO' 
ram  babente  filios  coronatos  Si  nepotes  ex  filio  filiaqi  inquit,  n oriendu-eft  o dia/ 
gara  i ne  alias  inolimpfi  a{cendas.Siquisolimpiaspbitic3%vidloriasin  vnti  coi/ 
ligerefno  puto  vnicc  Vicilorie  equandas  Pelopide  dignfi  putaret. Qui  cu  multod 
ens  plia  coferuiflet  .vidlonj  euafilTet  .-SC  plurimu  vite  glotirSi:  borere  confupGGet 
Tandem  decimo  tercio  imperio  in  quo  cotraMrannfividloriepmiuanecutuSerat 
jilibcrtatcTeflalojpdiemGifiobiit.Cuiusmorsnoparua  animi  egrf  udire  Cociia 
pbuit  led  multo  aut  magis  auxilio  fmt-  Na  poftqi  Thebani  Pelopide  morte  acce  / 
perut  remota  omnino  ultionis  dilaconeiftatim  Malticfi  SiDiogetonu  cfi  fcpfera 
milibus  peditfi  &C  feptingentis  equitibo  aduecGiS  AlexandriS  mifcrutique  cu  Gnc 
militibus  drpbendiflent.cogerutillGutTbeiTalis  occupatas  vrbesreftitaeretiS^ 
magnetasphitiotafgi  Acbiuio% dimitteret. SCpGdiisdimifGsiQratnentoobliga  / 
rent^Tbebanot;  voluntate  eos  ad  bellule  lecutu^.AIexSder  hislegtbo  csacli?  2 
quas  penas  paalopoft  dederit  ^bis  q in  Pelopida  egit  narrabo. Tbcbem  eius  vxff/ 
rf  ut  dieSueft  Pelopida  borta  tus  fuerat- ne  externu  (plendoreatqi  apparatusqin 
externis  miiitibo  effent  trepidaret.  Deinde  cu  pfidia  ciuS  timeret  oderet^  crude 
litateicu  tribus  fuis  fratri!»  EtbiGpboneiPithaloSi  Licopbronebocirodocoiu/ 
racione  firuxit.  Alia  domus  tiranni  a nodlurnislbacoibus  reruabalTbalamus  ia 
quo  funos  capere  co  (Ircuetat  in  altilTima  parte  edifi  p cuius  fonbas  canis  ligatas 
orbusniGcufiodibusS^feruoq  cibos  porrigebat  aftabaticubabat^Cuiam  tempo 
ra  inflarent  in  qbus  resaggredienda  erat  .Tbebe  fratres  celatos  in  ^xima  domo 
dilpofiiit  .Cu  ad  Alexandrum  dormienti  Ibla  ingrederetur  ut  cdGieuerat.pSuloi} 
poft  egrederef  ioflit  (eruo  canlextraabducere.vcllcerx  inquit  regidormire  Gne 
(frepitu  timls  ne  aGIdentibo  iuuenibap  fcolas  ilrepitus  fieret.  Lana  illas  flrauir 
ae  mollesreddidit. deinde  vbi  ca  gladiatisfratrib  i thalamum ultum  I : fiCfidii 
rapitifubduxerat  enfemGgnifjcauit  rege  dormire.  Exterritis  adolefcetibus  illos 
irata  increpabat inrabatqiAIexandru (e experredlurlniG  inceptu  pgant.Quiti 
mere  pudoregi  exciti  ablato  lumfe  Alexandru  dormiente  petunt. Quo^  ab  altero 
prefGs  detenG%  vipediboabaltcfop  crinesinflidlaceruice  terci^  gladio  iliSttI 
fixu  oficit  QuStfi  ad  celeritate  mortis  ptinet  fbrlan  illum  atra  dies  funere  acerbo 
merGt^iahj  veroadfblitudine  pm?  fuit  qui  Giavxor  interfecerit  ^ cuj^ 

corp?  p?  morte  lupplicio  afficeref  qd  cu  peflundatu  Si  pda  alitibo  datum  a Pereo 
populo  fuilTet  dignd  moribus  fa(fli%  fuis  exitum  vite  fue  tnuenifle  arbitramur. 


Pfittarcfjj  biftoriograpfci  greeisde  vita  at^  geflis  Marcelfi  .-Hidoria  per  Antkj< 
Tudertinii  e greco  (ermone  iQ  latinii  traducta  Iinguagiu  Incipit- 


AKCVM  CLAVDIVM  quiijjjaics  Romano^  confli 
lem  Marci  filifi  exmii?e  tradut.eiqsficutiPofTidoniusre 
fert  cojrnoire  q3  Mardu  eft  primfi  ex  familia  fnjfle  Mac, 
cello.Exercttacoe  nantj  bellicoHis  cratirobuftus  corpore 
manu  potesma  tara  vir  sd  dimicSdS  ardens,  qd  illius  cec 
taminadeclarat-aceracftrennuus  ad  ceteras  vite  partes 
tiumanus at^  modeftus.Grece  vere difcipline  ac  difcedi 
Rudiis  eou%  affers. ut  ea^  re^  pen tos  tonore  ac  admi 
ration'  taSeretieas  poccnjiacdes minime  aflequutus.quan^  ad  ipfas  pdifcedas 
exercedafqi^penGusferret.Ma  fi  nullis  unqul  queadmodu  Homerus  ait  ab  deo 
tnbutSefl-utabineute  etateadfenec^tevfc^triRia  bella  trecffaret.iduelinpri 
misea  tIpeRate  Romanis  attigiflearbitror-qui  cum  mu^tutisquide  annis  .pSi' 
dlia  cu  CartbaginenGbus  bello  implicati  fuiflent  .'adulti  vero  Icalie  caufa  cu  Gallis 
ctate  maturiori  cu  Hanibale  ati^  Cartbagircfibus  itet;  bcllu  gcflerc-adco  nullam 
ab  (eneiRute  qufedmodu  oplures  bcHo^  requie  nadli  quin  ad  imperia  ref^  milita/ 
tesab  virtute  8C  at  nobilitate  dutRi.Qutbo  m reto  egregie  Marcellus  exeellait  ad 
Rullu  pugne  gen^aut  (egnis  autparu  exercitatusitumucroadcertam^  fmgulari 
fortifllmusi  quo  quide  in  genere  cil  ^ocatorS  nemine  (iigcrit  geffis  vniuerfis  vi/ 
t!tor  euafit  -fratre  Otacilifi  ab  fe  in  Seciliaptedtfi  ab  iminen  te  piculo  liberauit  tru 
cidatisgin  eu  arri  ferebant  impetu. Quapropter iuuenisadbue  coronas  cctcrai^ 
ab  jmpatoribusofecut^eftpmia  Cuqiglorie  plurimu  oparafletediliscurulisa  po 
pulo  augiir  a facerdotibodefignat  Id  facerdocii  genus  e.  cui  ex  auibo  uaticinia  DtS 
piari  acobferuare  mos  eft.Edilitate  vero  inita  accufatoreleSCinuitus  quod  egit. 
NI  c(i  eiufdl  nois  filiu  indole  ac  forma  deco^  plurimu i^ob  modeRiI  ac  morum  ele 
gantii  ciuibo  cdf^cuu  baberet  eu  capttolin^  Marcelli  collega  vir  audax  ac  intent 
peransiUi^  amore  correptus  appellamt.Cui^  conatus  cd  p (e  puer  ab  initio  ppul/ 
lafTet  itezp  tcntantc  Opitolino  ce  patri  detulit  Id  grauiter  feres  Marcellus  bois 
facinus  Tenatuirenunciae  Capitolini  multas  eaufasmulraqi  comita  tus  eifugia  tri 
feunitia  poteRat  e impIorat-Tribunisaut  eius  appcllacione  abnuetibo  infiaan  cri 
menpgjt.  Cui?  rei  quia  tefiis  aderat  nemo  ad  fe  acciri  luucnevifueR  patriboeius 
^udli  cu  rubore  lacrimas  ppetue  Gmu!  iracudie  pud are  fmixeu  aladuerterent 
nullo  alio  agentes  iudicio  aduetflis  Capitolmu  ^nuntiaucre  lententia. in  exol 
uendismuIcRauere  pecuniis. gbusargenteu  vas  spara  tu  Marcellusdeoipminjfte/ 
tiodedicauit.poRpmi  belli  putiicivix  dufedati  vigeGmdfecunduanndgallicibel 
Ji  pmordia  Romanas  otinuo  inuafere.  biberi  nanqi  ea  vero  gallica  gens  eft  g vici' 
na  alpibus  pafcunt  italil  quan^  magni  ac  petentes  ple  gallo^  tami  auxi'iu  viref^ 
Suocabatquosmercede  miliciS agentes gefTatas appellabat.^  uero  gallicd  Ginul 
cu  punico  no  cade  tempeftate  bellfi  irruperat mi2{:  uidebac  8i  quoddi  fortune  be> 
nfficiu  .Cctf^  ii  iurc  cofiilto^  durltebelloceflauerantiutafcitisfibi  gallis  pimo/ 
du  tan^  exinfidii?  vieSoresadorirenf  quictofijlaceflcret.Quodqdead  bellS  fini 
CitT.u  acgidomefficd  plunmu  coducereputabai  Siloci^pinquitasidC  gallo^  di/ 
gnitasg  maxime  Romafs  terrori  efTevident-‘utgoIim  abeisvrbedeiedti  fpoliati 
<5  Gnt  .Quaobre  decretum  e ut  facerdotibs  milicie  munere  vacare  liceat  miGdenuo 
gallicd  bellu  ingrueret  eo,^  formidini  vel  ipfe  declarat  apparatus  .Nun^  enun  tot 
Romaoo^  ni^Iia  Gmul  id  arnus  extitifTeac  tam  nouos  lacro^  ruus  facRos  memor.e 


j^irum  cJl  Qua  ib  re  nlcfcil  iman:-  aut  in  fcuwanum  ab  eis  (ponte  pacffu  efl  .Qiiip 
pp  cu  maxime  ^recanico  more  pii  ac  mi  tesrcdiuinS  faciat  ••ucz;  enltuc  eoirgrue 
te  bello  gba'yS  monitis  fibillimsfcderc  coacili  (ut.Qua^pter  duosgrecos  uitu  ac 
Vxore  tondeqj  gallos  in  foro  boario  viuos  defodere  :qbusbodicqi  noucmbri  mefe 
clamgdegrcfisSCgall^sdaiitinferie.Prrcipioa  Romanis nuc parta  vufloria  nue 
acceptis cladibo decertatu  eft.qresnulluccrtd  attuiitrebo exitu. Cfi  fllmini?  ac 
Fufuiusofulesin  Konibres  copias  baberetifluuius  g p picenSag^rlabif  ctuorefju 
XiflTe  vifuscTresquoqi  grecos  penes  Ariminfi  apparuiile  tradito  eft  Comitiis  jo 
folaribusco  augures  malis  ac  infelicibo  creatos  aufpiciisofu^CsafFirmaflent'’ Se  / 

natuseuaftigio  illos  ab  exercita  litteris  mifllsreuocandos  curanit»ut  redefites  Jg 
pofitoftati  sTulatanicbil  aduerfusboftesuti  ofulcs  gererent  Receptas  Flamini? 
litteras  no  priusapcruitcpcollata  pugna  ucrfi(<5  in  fugabarbarisin  ag^  eo^ex  * 
curfionem  fecent . Redeuti  igit  ac  rntilta  referenti  (polia  no  ^ccffitobuia  populns 
qoia  reoocatasno  otinuo  madatis  obediurrat  ve:p  ca  pdiperbiScotempferat.Qua 
^ptcrutfibi  tri(5pbusdcneg3retp32pabfuit'quc  tamepuatu  egif^  c5(?A.Isetii 
antea  Gtiulatt}:  collega  ofula  tu  fc(eabdicarecoadfi{ut.Adco  vniuerla.Rornanorfi 
gefta  referebant  ad  deu  ut  nec  in  augurio^  ncc  patrii  moris  defpicie  tiS  uel  i iraxi 
misbenegefla^resp  (bccelTibo  fieri  paterent.  Maius  ^fedbomomentfi  inrcligiors 
obTeruanciai^in  uircendis  bolfibo  ad  ciui  tatis  ra'ute  ptinere  arbitrantes. Liberi 
usitaq;femproniusinira  fortitudine 5C  equitate pditusplurimegi  inter  romanos 
dignitates  cucon(uIfibi  fubrogandos  Scipione  NaGcaSCC-Martium  deGgnanec 
ii^iam^aincias  obtinerent  aladuertitfe  cu  libros  militanu  peepto^  legeret  (blS/ 
ne  aliquid  infcium  preterilTe.lderatbuiurcemodi.Cumquiscxoptimatiboinpo 
meriodomu  aut  tabernaculum  mcrccde  conduxerit  in  eo  pro  captandis  (edeat 
aufpiciis.  Poftmodum  firmis  nondum  Ggnis  G qua  illum  in  urbem  caufa  retraxe  > 
rit  primum  omitti  oportere  tabernaculum,  alterum  vero  (u(cipiendum  ex  quo  no 
uus  aulpicioiiinffauretur  afpertus.  Hoc  latuifle  Tiberium  videtur. ‘qui  bis  eodem 
ufiis  tabernaculo  dicSosdeGgnaratconluIes.ainmaducrfb  poftmodum  uicioretj  (e 
ratiii  relata. Senatus  tam  patuulum  minime cotempnendum errorem  ratus Ggni 
ficare  illis  ftatui  t.  quapropter  v cctinuo  e ^uinciis  Romam  rt  diere  feq;  magiftra.' 
tuabdicauere.Hec  tamepofterius gefta futcifdefcrme  temporibus  duo  illufttif 
Gmi  flamines 'acerdotiuammilere. Cornelius  cetbegusquod  exta  vidlime  non  ri' 
te  admouifie  & Q_.SuIpitiusgeiinter(acrifirandu  apex  qui  flamines  ferunt  e 
capite  jjiapfuseftet . Cu  Minutius djdlator  C . Flaminiu  magiftru  equitum dcG'- 
gnaftetjftridore  Soncis  conlecuto  uterip  dignitate iuflusabire-alii,  creati  denuo 
fut  bocpatfto  tam  accuratlueIiriparu]sdiI>gentiSob'eruates:nu!IiiaDt  nouii  aut 
no  pacriS  religionis  ritu  admifccre  uoluerut.Cu  igii  confulatfi  Flamini? depofuif 
IctMarcellusp  inter  reges  co  fui  crcaf.  Inito  co  (Iila  tu.  Gn-Corneliu  collega  Gbidc 
Cgnat.Poftmodu  cu  multa  a gallis  de  concordia  agitarent  ad  pace  inclinante  (ena 
tu  ad  bcllil  Marcell?  muItitudirlcocitabat.Quamrebaud  tam.l  quo  minus  pax 
crearcf  efficere  ua^uIrPauIopoft  geflate  (bpatis  alpibo  belli!  innouaucre^g  priu.f! 
caftramouftesin  IbmbreseosGbilbciosafciuere.qui  triginta  milia  nurreto  erat 
cu  ii  longe  pluresclTent.Debinc  alacres  elati  in  acerras  impetu  faciut  Id  autem 
oppidu  eft  fup  Amtipado  locatfi.  Hinc  rex  coq:  Eriomatus  dece  milibusgeflatatp 
fecum  affiimptis  circum  padanam  populatur  ori. que  cum  Marcellas  accepilTet 
relitfto  ad  acerras  collega  Gmulq:  peditatu  ac  ceteris  grauioris  armature  SC  tercia 
parte  equitum^iple  cum  reliquis  equitibus  SC  expeditiffimis  militum  ferme 
centisadboftes  contendit. non  nodlu  non  interdiuitcromittlsidonecea  decimi 
Iiageflatazf  circa  capidiu  gallice  vicu  nuper  impem  Romano^  adinndlu  offendit 


Vfci  ncc  {uoj;  colora  rorare  nec  nlfum  geti  tempus  dare  licuit  ConfeRim  « ri  tae 
bari  ubi  eu  adoencaflc  fentiut  pauci  ficiuntJcuod  pedeftres  gde  copias  paucas  ba 
berecequitcs  vero  p fe  niebil  ip{i  penderet  gaUi.g  cu  equ^Ari  prertim  pugna  fcr^ 
tiflimi  bellatores excellScdpfaquog; multitudine  Marceilu  (uperabat.QuIobrem 
Aatimieu  grauiilima  minantes  pindeacvi  omia  direpturi  duce  rege  cocitisferfi 
tur  equis.  At  Marcellus  ne  pauciiTim^dio^  numerus difiuGscirciiuenicef  boftx/ 
busijjculabequitatudedudbaagminedonecpau^ulu  ab  bofte  aberat  tenuiHims 
cornu  jjgrelTus  eft.Cfiqi  ad  oferendas  roan?  iuos  suertcret  boibiu  clamore  ac  ftre 
pitu  pterritus  equus  Marcellum  retro  violenter  aufert-  Eapropter  uentus  ne  ea 
ires  allS  Romanis  pturbacione  religacois  obiceret  retradbis  flatim  babenis  equu 
in  ipfos  coacrtit  boftes.  Et  ne  cafii  magif^  cofilio  eo  ufus  circuitu  vidcrei  fole  fiip 
plex  adorauit-  Is  enl  in  inicio  pugne  Tupecos  adorare  Romano^  mos  eA.  Cungi  be 
fttbus  iam  imitceref  ioui  feretro  opima  ex  boftibo  facratu^  arma  nonit.  Inter  bec 
cfiillumgallo^rexc^exinetobinlignia  ducem  opinatus  ante  omnes  ei  c5citato 
cccurrit  equo  5<quaiIanshaIbS vitii  clamore  jiuocat.  Is  erat  inter  gallos  eximia 
corporis  magnitudie  armatura  auro  ai^ento^  ac  variis  dilbindla  coloribo  fulgoris 
inftar  p'ueida.Queubi  Marcellus pulcberrimacx  toto  spicat  agmineiea futura 
meditatus  iq  concepta  deo  vota  pfblueret.viru  adorit  que  balba  tborare  pfoRbiA 
mulccui  vinbns  innixavirurefiipinat.itc^ae  terciovulrcrc  repetitu  ftati  cxa 
nimat-Tum  equodeOli^s  marcellus.dC  exanguis  arma  manibus  tanges  ad  celucS 
2ier(uS.O  magna  inquit  ducu  opa^  impato^geiba  bellaq:  ac  pugnas  tontues-Fe 
¥etri  inpiterobtelbor.Tercius  ego  Romanotpduxacimpatoruirubucduce  liE 
aeresi  propria  manu  cofofllim  occidi.Hec  tici  prima  opimaqi  {^Iia  dedico. Tu 
nobis  du  ad  telli  rebqoiasuertimurCmileprrfta  fuccenbm.TfiRomaricquites 
peditibusequitibu%  Hmul  immixti  pugna  comibTa  irgente  actrirandaquodamo 
aincutvidloria. Coibat  ante  tantuequitataac  peditatu  non  antea  no  poibra  uf^a 
tam  paucis  {Iipatu.  Tu  ceGs  plurimis  pcedl5<arma  lecu  tenfsadcoIlegSreeredi 
tur.pend  tepusaduerlu  gallos  infeliciter  dimicante  ladMediolanu  ampIiRimS 
quidlSi  popuIofinjmSgallie  arbeiquSgatli  Metropolim appellltes.^pea  fbrenue 
bellStes  oHidione  Corneliu  circtiaenerSti  vt  non  redeunte  Marcellu  regfgi  pfli ' 
gatfi  ac  necatu  fenfcregeflateffugiut.QuajjpterMediolanua  Marcello  captii 
Cetera  oppida  dedetes  galli  romais  ultro  cfidla  permictiit.  Hocpadbo  trSquilla  Gt 
tJsvmnqipaxcotigit.PoIb  bec  decretus  a lenatulbli  Marcello  tnupbus.  Qui  da 
dttif^musIpoliisacingetibuscaptiaotjrcorpibusfpledidifTimus  duceref-farilli^ 
me  admiracois  babitus  eft.  maxime  verovoluptatis&nouitatislpedbaculuolbeit 
diticu  loui  barbarica  deferebat  arma. Trunco  Gquidf  montane  corpusabfeifla  SC 
in  tropbei  modufabbeato  affixa  que^uerfufpolia  impedebit  ornate  plurima  ac 
decore  dilpoHta  .mox  accedete  populi  frequetia  Marcellus  in  curru  toUil,  Cuius 
reru  triupbale  Hmulac^  pulcerrima  per  urbem  pompa  magnificetinime  trSImif ' 
fu  eft . Ornatiffimis'  preditus  armis  alTequebaf  exercitus,  deo  ac  imperatori  con  / 
dita  carmfa  £<vidbonepeana  canetes  .Inde^cedes5Cad£cretriilouis  templum 
afcendf s ea  t!']  (blenni  dedieatioe  {iifpedit  .Tercius  ad  no(bri  teporis  bella 
poRremus.  Primus  enim  Romulus  (polia  ab  Aerone  Ceninefiu  rege  detradba  re  e 
tulit.  Secudus  Cornelius  Coffusa  Lumino  etra(co.Poft  bos  Marcellus  a gallo^ 
rege  Briomato  .po(b  qu?  nullus  Eum  vero  defi  cui  bec  trSfmittunf  idcirco  louem 
feretri&Cut  quidf  anenintDappelllt-‘g>  (eeundu  greco^  linguam  qui  olim  latmis 
plunmu  immixtS  fuiHe  conlbat. tropica  feretro  veiRe  ide(b  feretro  tropbea  ferS 
tur.AIii vero Gc appellatu  louedicRirSr ^fulmine feriat. Ceteri bello  feriri 
fbicat.id  exortu  nomi  inquiunt  Nam  nunc  quoq;  in  pfequedis  boftibus  dom  fe 


inU7ce  milites  cxI?ortati|;frfqBetcr ferire  iutet.  Manubias 3ute<omunes  quid? 
Tpoliapnuatasuero  opima  vocjtlt.NumSautePompaliuin  comentanis  pr.mal 
fecuda  di  tercia  memoraffe  opima  traditu  cft.Prima(^  capta  loui  £cretr>o.fceuda 
tT7arH:tercia  quirinocofecrariiuflic.  primo  axes  trecetos.fccudo  odluagintaiter/ 
CIO  centu  preimu  eflecoftituit.HecutpIurimu  fama  tenuit  perinde  ac  ca  tantu' 
modoillnftria  CntJque  prima  inagmneduci  dux  detraxit.  De  bis  baclerus.Ea 
vidtoria  & fceUi  exitus  leticic  tantu  Romanisattulitiut  libratp  aurea  cratbera  Pi 
tfcjo  Appollmi  deipfcosu'c5  pro  cazprezp  gratufacoe  trafmiierifit. Sociis  quo:^  ciui 
tatibusampliffiir?  eximiazj  part?diftribue.ncc  minus  regi  Siracufanozp  Hieroni 
jRomano^amico&  Ibcio.Cu  Hannibal inltaliSirropiflct  Marcellus  in  Siciliam 
cu  claflemilTuscft  Poft  Cannenfem  vero  clade  in  q no  pauca  Komano^ milia  pu ' 
gnando  cefa  fut  ipaucis  qui  (alute  fuga  oparaucrant  fele  Canufiu  recipientibaun  f 
gens  erat  expedlacio  HSnibal?  confeftim  Romani  caftrameturfi  qS  ei  attritis  Ro 
manotfviribo  optime  coduxiflet  Marcellus  ftatim  mille  SCquingcntosex  nauito 
milites  vrbis  pfidio  mifit.Poftea  acceptis  a fena  tu  Iit  teris  Canufiu  stenditiadid 
cSofqs  quos  ibi  collegerat  ne  libeip  boftiba  ag^  pmitteret  deduci  t cx  artibo  .Cctezr 
poft  excellentiffimos  ac  fartifllmos  bello  viros  interemptos  Romani  Fabiu  traxi' 
mu  plurime  dignitatis  fidei  ac  fapientieuird  veluti  eiruftatoreSipa^inrefcilS  ge 
rendis  audente  improbabant  qdaccuratusnimiu&  diligens  ne  quid  pateret  ad/ 
nerficofuItabat.EiurmodiafitimpatoreronaduIcifccndu  fed  ad  tutandu  latis  e? 
arbitrantes  ei  Marcdlu  addidere:ut ad  res  tute  ac  caute  gerendas  fua  cu  illo  an  / 
daciS  cfficaci%  temperarent  .Vt^  igif  mterdu  ofuic  nonnun^  conflile  alte^  alte 
W jiconfule  creatu  emittebat.  Vtcni  PolTedonius  refert  Fabiu  clipeu  Marcellfi 
enfem  appellabat. Solebat  enim  dicere  HSnibal  fe  Fabifigdem  ut  pceptoce  Mat/ 
cellu  autut  pugile  reformidare.  Ab  illo  enim  re  mali  cuic^ppetraret  Siccfciberi 
abboc  aut  ncnnn^grauiora  epeilum.ltafj  poft  illa  viftoriam  cum  tanrfialacrita 
tis  6C  audacie  fuis  iniedlu  eflet  militibo  ut  longe  a caftris  difperfi  ac  palantes  regio 
ne  occuparent  iplbs  adortus  Marcellus  vires  eoapfregit-ffligauit^  Poftfcec  Ne 
apolim  Nolaepeis  laturus  auxiliu  leconuertit.Cacj  Neapolitanos  in  fide  pmanea 
tesopcriflet  eis  ftafcilitis Nola  co tendit  vbi  diflident? a plebe  (enata inuenit  :nec 
p’cbjs.tnimosad HinnibaleinclinatostraAare aut  componere  fenatus  poterat. 
Erat  in  ea  ciui tate  vir  3i  nobilitate  pmari?;5<  fortitudine  cofpicnus  L . Pandius 
g ad  Cannenfem  pugna  obtruncatis  peno^  pluribus  egregie  dimicauerat. eu  poft 
modu multis  cofixu  fpiculis inter  cefo^  corpora  reptum  nanibal  admiratus  non 
fblu  abfqi  peio  domu  remifetat  .ve^  8i  donatu  infiip  amica  fibi  bolpitalitatis  iute 
coniuxerat.Obcuipgracilraenticum  Bandiusad  Hannibale  jimptiftime  indi 
narel.ad  tu  quoq:  plebe  confirmabat  ad  defecftioneq!  folicitabat.  Marcellus  viriS 
illuftrem  8<  in  maximis  bello^  cafibo  Romano^  fbciu  necare  ducebat  impiu  .Erat 
pterea  ingens  in  Marcello  nature  bumanicasifiiauttasdepor  SCaffabilitasiita  ut 
qu?uis  ad  fe  fiia  comitate  pelliceret.  Cum  igit  illum  Eandius  aliquando  lalutafet 
qmfnam  fit  bomo  Marcellus  rogat  quauisillu  probenorat  antea.  Ad  (ermonis  ini 
ciam  occaCone  quoqj  pquirebat.Eo  afit  relpondetc.L.Bandiusqfi  letat?  magno 
pere  admiraturqiMarcellus-tu  ille  Ba»dius  es  inquit  cui?  maxima  inter  cannaru 
bellatores  fama  Rome  ?qd  Paulu  Emilium  Confule  Iblusne  deferueris  in  quem 
ciidcnCflirra  coiecerrn^  mjffilia  eacorporelubiensexcepifti.  AilentienteEandio 
8<  mi'nera  quedS  oftentante-  talia  inquit  cum  in  nos  amicicie  figna  ^ ferres  ad  nos 
cur  non  confeftim  ibas  ‘An  vero  ad  retribuenda  amicozpuirtuti  premia  quibus  di 
penes  boftes  tantus  babef  bonos’ iniquos  ccnfuifti  bec  benigne  locutus  con  pbea] 
fia-dextia  iuuenem  eximio  ad  pugnam  equo  di  quingcntisargenti  dr agnus  donat. 


Ouasob*resefFcci^umeftutT^ar<3ius  eonfiantifiim? MarcelJo  (oeius^Fnfpatoe 
g;  fuerit- & eo:; qui  diuerrefac!Uonis erant  grauiflim?  accuCtorSi  vindex.  ErSe 
&p’urJ5gcu  Romam  in  boftesegrederent  iarcinasS^impeditrer.ta  diripere  fta/ 
tuerant.Quodub  Marcclfusaccecit  intra  mema  inftruxic  exercitu  8<irtra  por/ 
tas  impedimenta  tutedirpoiuitiNoIanis  per  peonetn  ne  muros  adirent  inbibitia 
Erat  in  muris  armo^  fblitudo.  Eapropter  tumultuantes  in  ciuitate  ratus  Harni» 
balfCefufu  muris  admouit  cxercitu.TuMarcelluspatefieri  porta  lub^scu  Rre 
nuiflim?  erupit  equitibo  redtag  concitus  via  conleri^boftibo-PauIopoft  p alterS 
portam  ingenti  curGi  £<r?amorepcditatusemittit.Pol^  beccu  acies  Hanibalpat 
tireti  tercia  porta  recludi?  ;q  reliqui  ^ curfantes  vndig  penis  infperata  ftupentib? 
t icumbunt.quoscu  poftremo  irrumpentes  peni  o^exiflentigrari  cu  conlettis  pu 
gnare  Romanis  incipiut.  Hic  pmu  Hannibal  terga  Romanis  oftendit  .Peni  itag 
terrore  ac  uulneribo  ofedfi  in  caftra  coropuIG  fut.  In  ea  pugna  plura  quing  milibus 
{loftiu  defidera  ta  tradunt . Ex  Romanis  vero  nS  plures  quingcntisiquang  Liui? 
tanta  boftiuftragemfuiflencquag  affirmet.  Ea  pugna  ingent?  Marcello  gloriS 
peperitadaudli  Romanis  animi.  Non  enim  Obi  cu  inexpugnabiIi6<inuidbopror  / 
fusbofteifedg  vinci  & cladibus  affici  pofieteertame  efle  didicerat.Polibccmor 
tuo  altero  cofiilc  Marcellus  in  demortui  locfi  fubrog'dus  abfens  accitus  eft  a po/ 
puloq  donec  ab  exercitu  rediretiinuitis  optimatibus  dilata  comiciafut.Marcel  ■' 
fuscudfo^  fuffragso  dcfignatus  conful  cft.ob  crebra  deinde  tonitrua  cia  augures 
roimcleta  ^nuciaffcnt  figna.palUgillfi  ob  plebis  metu  cobiberc  torpefterctUsfe 
magiftratu  abdicauit.  A re  tami  baud  Ce  retrabes  m ilitari-^pconful  creatus  NolS 
ad  exercitu  jifcdbus  eos  q punice  fadfionis  extiterSt  fiipplicio  affecit.  Poft  bec  ba/ 
nibal  magnas  fecuuires  trabes  aduentat.  Cui  ex  acie  laceffenti  mime  certandum 
Marecrus  cen  fui  t .Cu  vero  maxima  copia^  parte  predatfi  dimiOilet  :eu  perinde 
pugna  de  tractante  Marcellus  adori  tur.dilftibuerat  aute  naualis  belli  longiora  pi 
lamilitibusieminu^  illis  ferire  Cartbaginefes  do  cuerat-qui  cu  laculan  nelciltbre 
ribus  vtun?  manu  Ipiculis  .Idcirco  q tue  manus  co  tulere  terga  Romanis  dederut 
Siirreuocabilefugerefuga.Ineoprelio  penoi^quing milia  cela  ceciderfit.elepba 
tesquatuor.viui  duo  capti  fut -Quod  aute  maximuextititbilpani  equites  mixti; 
gnumide  fiipratrccctosterdopoftpngnSdiead  Marcellu  rraffugerut- Is  tunc 
primu  Hanibali  cafusobtigerat  :q  ex  ta  variis  raultifariilc^  moribus  in  vnii  quide 
barbaricu  cogregatas  ge  tes  exercitfi  vnanimes  tadiu  conferuaflet . Ii  igi?  Mar 
cello  ce  terifg  ducibus  fideles  ad  omne  poAmodu  facinus  pmSlere- Marcellus  tec 
cio  con{u(  creatus  in  Sicilia  traiecit.  Hannibalis  enim  res  bene  gefte  Cartbaginen 
fes  ad  vendicandS  ite^  inllile  dominacoem  uebementer  extollebat;pre(ertf  m cum 
Hieroni  tirinni  morte  SiracuHs  tumultuatum Gt.^brS eo  premiffus exercitus 
pretoreappio.ES  cum  Marccllasreccpi{Ieeei  ad  genua  Romanotp  multitudo 
cumbit.Hi  fuerat  buiurcemodi  calamitate  percuUi  Romano:^  ^aduerfusbanniba 
lem  ad  cannas  in  acie  pugnauerat . cu  nonuUi  fugiffenc  tot  capti  viui  liit  ut  qui  g 
Riuro^euflodia  loca  ren?  uix  relidli  {ut.  Quos  cu  HfnibalueI  modicis  preciis  te* 
dimi  patere?:  tanta  Romanis  animi  magnitudo  tantiig  elati  fpiritus  erit  ut  ne  re 
operen?  publicedecretu  Gt-eofg  tum  necari  tfi  extra  italia  venudari  paroifece  * 
rmt  .Qui  uero  ^fugerat  in  Sicilia  relegati  ne  donec  aduer{us  Hannibalem 

belligere?  in  Italil  reportarent  edidlu  tff.  Marcello  igi?  aduentati  bi  iimul  peuba 
ere.-lcg  bumi  coflernltes  inCgnis  officiu  miliciedepofcebat.Oamore  rnaxirao  U 
cnmi^  polliceri  fe  {ua  declaraturos  opera  magis  ex  infelicitate  quadi  g co^  igna 
uia  eam  clade  effe  facHI.  Hos  miferatns  Marcellus  ad  lenatii  litteras  dedit  ut  eis' 
admilicieUippIementuati  lic^ccdefxrecSs.PofftBolta  infenatu  agitata  decreti 


cft  IRomanisaJ  rc  p.ignauis  trininie  tomin.baopns  rfie-IVlarreTfotaireGfc^  vtj 
opera  vo!ucrit  liceat  rrodonulIS  virtutis  grana  coror  a aut  pirjumancquevertut. 
Hoc  decretu  dolcre  Marcclfuni  affecit  quod  adoerfus  auiu  cafitos  irfdrn  8<in 
trelmsaf^ituere  45Coru  multis  ac  magnis  in  re  p.  mentis  Haud  prrittere?  a ferata 
Idc^poftcofe^om  in  Sicilia  bellu  in  curiaqueftuseft-Hcatir  in  Sici!iaresgefte 
fut.  MarceHus  vbi  primu  ab  ypocrate  Siracuiano:;  duce  violata  federa  coperin^ 
occuparo  dominatu  vt  Cartagireilii  gcatia  iniret  coplures  in  Leontinis  Komanos 
interemerat.Vi  Leontinoipvrbem  expugnat  oppidano^  nemo  violatus  traffugas 
quicuijm  poteflat?  redadtj  fut  virgis  ceibs  pena  affecit.  Nuntius  ab  ypocrate  Si 
racufas  mittitur  g refert  Leontinos  omnes  adu%  tenerS  etatea  Marcello  trucida 
ros.  q re  accepta  tumiiItuatibusSiraculanisaducntatipocrates6<  vrbem  occupat 
Marcellus  mons  caffris  Siracufas  ^fetSusbaud  ^culabvrbc  metatusdegatosq 
res  in  Leontinis geffas  denfitiaret  mitti t.qdaduerlantibus  Siracufaniscoduxit 
parum  iam  eni  ipocrates  re^  domimu  obtinebat  inde  terra  mariq;  Sirarti(asadori| 
Appius  quide  terreft res  copias  admouit.  Marcellus  {trp  oeSo  itindfis  mutuo  naui 
bus  ingente  attollens  maebinS  irde  petiremibo  iexagmta  omnjfariS  tclozparmoru 
5 genere  refertis  muris  annauigauit.gbus  facile  potiri  cti  apparatus  magnitudine 
atej  fplerdoreitu  fptia  fretus  gFaanimu induxerat.  Ea  vero^Giismacl  iname-' 
tisnibil  p?dcbat  Arcbjmedesiqueofim  no  vti  fttidio  djgraopafed  vtiquedageo/ 
metneludrica  extra  ordine  vir  ille  codiderat.  pfertim  cu  regem  Hieronem  bifee 
delectatu  cerneret  q ArcHimede  vt  ab  cogitanoibus  ad  corpora  gj  artis  verteret  i 
duxerat. Sicq:  ratione  prccepto^ ad  vfum  acneceflitate  fenf  bus  aperuit.  H2c  eni 
vulgata  8i  paffim  coplacitam  maebmameto^ artem  primfi  Endoxus  Arcbitas 
ineboauere  geometriS  variis  celaturiscxornfres.Ipfiusquoqiratioes  ac  difficiles 
demonftrahoesoccultafgilcie^Fofitiocsper  lenfuCiacirftrumentoz^  exempla  edi' 
derc.  Sicut  ea  rationabile  jipofitione  que  circa  duas  medias  dicitur- queij  admul 
ta  pferipta  neccffariuquoddS  eff  elementu.  Hi  ambo  in  coparandis^duxerutin' 
Ifrumetis  (emiferiptis  qbuidam  lineis  figurifij  geometricis  macbinametafarmS< 
tes.Qua^pter  in  eos  moleffc concitus eft  Plato qdgeometiriepftantia  fufialiffet 
que  ab  cogita tioe  SCrebus  incorporeis  ad  fenGbilia  decurriffet''qCad  fui  Viiimcot 
pore  mercenaria  indigeret  inbertia-Hoc  padlo  fabricando^  induftriamacbina^ 
niento2p  a geometna  dilapla  feeemi^iac  diutius  a pbilofbpbianegledfavna  milita' 
ribus  annumerat  artibus . Ceteru  Archimedes  ad  reg?  Hierone  cui  8C  neceffitudi 
re  & amicicia  ludhis  eratfcripfit.quoduis  onus  additis  iroueri  peffe  viribus  eS^ 
fuo  robore  demonftranois  glorjante  iadfare  Iblitii  aiut  fiquem  alteriS  nacfhis  terre 
globu  effer- banc  ad  ilIS  j:fcc3ole  trSflaturu  Id  admiratjHicrS  eratvtqS^iponit 
deducat  in  acM-'6<  magnu  quipiJ  pufillis  moneri  viribo  indicet.  Naucm  igit  onera 
riam  ex  regiis  mercatus  elb  vna  .'qua  Gmul  ac  fblitu  adiecit  onus  labare  maximo  in 
gensbominu  manus  traxit.  Is  inde  ^icu!  allidens  nullo  corporis  nixu  quieta  duces 
manu,  fiaptu^ aut  multa  diceres  eS  tranquille  planecpquafimari  Jaberef  adduxit. 
Eo  ftupore  pculfiis  Hieron  artis  intelletiba  poteria  Archimede  exorauit  vt  cu  ad 
propugnanda  tum  ad  laceflendu  omne  tormento^  genus  bcllico^inlbruerct.gbus 
cu  pacificam  tranquill%  oron?  ferme  vixiflet  etati  nec  quic^  vflis  eft  Hieros  At 
tum  Siraculanis  in  tepore  SCmacbinefiCfCmacbinator  obtigerat.Romanisita^ 
terra  manqivrbe  adortis  Siraculanos  terror  affecerat.  Pauida  vbicjHIentiaband 
eius  tSto robori  tantifiqi  obGfterepoffe  viribus  exiftimabat.  Vt  vero  maebinas  in' 
ffruxit  Archimedes  varia  MiffiGfi  generaSCimenfe  magnitudisfaxa  incredibili 
fragore  ac  celeritate  iaculata  aduerfu  terrelbres  emittebat  copias.  Qua  in  re  cum 
nullus  onmino  fefe  abbilce  Mere^  molibo  conglobatos^uoluebat  tota^  diffpabat- 


r 


aptritia: inde  trates  e irnris  i-epfte  Ii6f rate  defiiper iscllate  pondere 

nonnallas  in  profurdu  nanesprccipitabant-quaiHamferreis  tnanibusdCin  tof^ri 
genus adirodum  fortipjbuspcrproramin  fubJimeraptascu  IbatuiHetin  pupim 
inmergebat.  AUe  interioribus  rotate  maebinis  cum  ingenti  nautarum  ilrage  pre 
cipitibusdli  dcbanturfcopuIis-CclCusirterdumamari  fufpenla  rauisnunc  huc 
Munci^Iue  agitata  borrenduro  prebebat  fpcdbaculum  quod  eiecSisprouoIutis  uacu 
Bta  viris  dum  que  iu^penderac  catena  remittereturiruris  illita  recideret.  Deinde 
ruRi  fua  IVlarcellus  marbinaicndbisriF  riauili^s  muroadmouet  eamafitobmaOct 
Gmilitudin^  intbrumetiSambueS  appellabStin  banedu  adbuc  ^ulabetlct  primii 
debincalte^moxterciu  decem  talcntotp  ponderis  laxa  ^filiunt.q  magno  fragore 
8i  quodl  tempetbatis  ipetu  irrupen  tia  diGedlis  clauis  iplnis  baCtn  ditHpauerc  ma^ 
binc.Eacoadlusneceflltatc  Marcellus  nambus  ac  terrctbribuscopiisvtfob  ab' 
ftederft  eveftjgioiniperauit.ccfilio  babito  nodlu  muros  jnuadcreftatufit.  Arcfci 
medes enr termenta vt longe rmittStinftruxifle.  Atra  inreruallum  idbusnobabe 
at  co^  omnis  erit  conatusincfTicax.  Veiycnim  vcrofcaudminorfad  becdudu  an< 
tea  fecerat  apparatu,  omnis  inftrumento2;:ifrpetus^tpacii  magnitudle  per  tela 
perbreuia  crebroqi  repetita  .parui  fcorpioes  erSt  dilpofiti  qui  plurimis  frequetifli 
vulneribus  ex  occulto  peteret  boftcs-QuaproptercuclancuIu  muro  tuccede 
arbitrent  miffilitus  occurrur  inmodicis  irgeflis  Iapidibus  capiti  faucii  di  vndiqi  e 
muro  pindeac  ad  ppcndiculu  collabentibus  telisobruti.qdfi  retro  cederent  pro 
Ipacio  locata  iacula  in  valbo  cadentia  impetu  intercipiebat  abeuntes.  Maximo  igic 
& viroy  Arages  di  nauiu  ferta  vexatio  cu  interim  piranCfient  betbes  intr  gri  cun' 
rtacj  eni  ferme  infirumeta  poft  miirfi  locarat  Arcbimedes. Ea  propter  grauitHira 
ex  occulto  ppeffi  Romai  aductfum  deos  pugnare  videbanl. Marcellus  igif  eius  fa 
fcros&macbmatores  couiciiscarpcnsfift^fugiens-numdeliftemus  inquit  contra 
bunc  Geometra  pognare  Briareu  q fedesin  Iittore  ludefc^  nolbras  naues  cu  ingeti 
difiecit  ignominia  ipfosvero  fabula^  centima nes  {Iipat  tot  nos  telis  vno  petes  irta 
Et  pfccbo  vniuerG  quide  Siracufeni  ad  macbinas  p Arcbimedis  corpe  er?  t.  Qui 
vero  curta  moucbat  vcrfabati^vmcasexiftebatanimus.Cetero^  quide  arma  im' 
mota  quiefccbat  fotis  Arcbimedis  armis  pcutfi  boftes  di  ^terti  ciucs  Denii^  Mar 
rellusli  {uper  e muris  fune  £<  mallum  quendacolpicaretur  quapiam  in  (e  maebina 
ab  Arcbimede motS arbitratusiplicitos  terrore  mibtes  clam5te%  retrcuj  fugies 
abducebat.  Ab  ea  igif  oppugnatideomni  canatuabGlbereS^  impofte^  bofbem  ob/ 
^dione cingere Ibatuit.boc  ta  jifunde  mentis acumdSC tSinmenCufpeculIditbe^ 
Taurum  aiTecutus  Archimedes  in  qbus  nd  bumane  fed  dinine  potius  fapientie  gta; 
cdparauit.  nec  vnu  eorum  pofteris  feripto  cdmendare  voluit»  Verdiplam  maebint 
mentotp  negotiatione  totd^  necelTitati  coiunrtam  arte  minu  singeiiua  ac  meccen 
»ariaducen&:ca  tantumodoreliquit queadfui noms  fpagationem  ptinerecea' 
niit.qutbus  cum  pulcbritudoacexcellentiaoulla  certe ineft  neceGltatis  admixtis 
ipforu  difficilisin  demdllrationibo  Gt  materia  nulla  cum  ceteris  cdperationd 
babet.Hec  quippe  magnitudine  ac  pnlcbntudineiillalblcrtidfC  mirabilem  quan' 
dam pre  fe fert  poteGatd. Diflicilioreseni  grauiore^ in  geometria  materiasGm.> 
pfitionbus  aut  pluri  busdelcriptaselem^tiscdcipere  minime  licet  qd  ndnulli  bois 
Tgenio  ndnulli  indulbrie  ac  laboris  alGduitateab  eo  Gne  labore  Fartu  autumat. Nec 
vtrf<5  fartu  difficile. quilquis  eni  plcrutatur  nullam  pet  (e  deradftratione  inucnit. 
Vc  vero  ea^  rerum  dilciplinl  acceperit-' plani  cdpendioTamqi  eius  feietie  viam  ab 
Tequoqirepenri  potuifleiudicat.Qua^pter  ijsquede  iplb  cdmemorari  (olent  ba/ 
kenda  fides  elbjipriecuiardl  ac  femiliarisamenitateGrenis  alfertu  abnmf^coc' 
|xuis  fwrl  abbuerafi^  .Sepenumero  inuitos  durtus  ad  balnea  dum  perungaedus 


in  eratcrc  coftituerrtar  per  corporis  vtigueti  ta  gcometric  figuraa  sc  liniamcta  di» 
giroinrcribcbat.TSta eius rpi dulcedine capicbal  vt  vercillu  ttiurarum  itiftinflu 
forrcptfi  dixerl . Is  efi  multa  pulcberria  cxcogitaflct  amicos  ac  neccfiarios  adoraf 
Ic  fertur  vtpoft  eius  mortSambitSCbilindtofpcram  eiusiepulcbro  imponeret  in 
fcribci-ftqsex  contirEti  fitmamctoadcontertfi  queram  cxce/Tusfit  ^iportio.Ta» 
bsigil  Atcbimedesquantfiin  eo  fuerat  fe  fiF  acvrbfinuidltimcofcruauit  duran' 
te  obfidjoe . Marcellus  Megsrenfiu  Jonge  firolai;  vctuftiflima  vrbem  ccpit.  Hipo» 
cratisquoq:  exercitii  dum caftra  penes  anxillas  poneret  cepitiocciditq:  hominum 
Cipra  odlomilia  totaq;  ferme  Siciliam  excurfationibo  vexnmt  ciuitates  vt  a cartha 
ginefibusdeficeretcffecit.Vniucrfbs  aut  rem  acie  difccrnereaufos  vicinor  ^liga» 
uit.  Poft  fceccufparthianus  Damippusa  SiracuGsnauigarct  in  eius  dicSionf  rcla 
tus  eft.Que  cum  Gracufam  redimere  vchcmcter  optaret  8C  ilUf  rei  gratia  freque 
liora  traherent  colloquia  turrim  quandS  cotcmplatus  efi  accurate  paru  obleruatS 
que  quoniScomodosafcefu  murus  exiftehatclanculu  admittere  viros  poterat. Eo 
igit  cum  multocies  collocuturus  accefliffet  jllius  altitudir.?  coiedhura  pmenlus  lea 
Jascoparat  .Perid  tempus  Siracufani ad  bumu largius  n eiatifeftudiane  djetni 
ter  locosadlitabift  Qua  re  Marcellus  obferuata  non  folii  turrim  ccpit  vei:  etiam 
muru  furtim  vndiqi  armato  copleuit  militie.  q3  non  ante  fa^^lu  opidl  intellexere: 
^ dies illuxiflet & frac3fi  eflet  exapilfi.ld vbifentiut moueriac  tumultuari cep/ 
tum  Tum  MarccKus  iuflis  canere  tubis  terrore  ingentem  ac  fuga  ingcflit  vmuer 
fis  nulla  non  ab  bofte  parte  occupatam  ratis. fortiflima  vero  ac  pulcherrima  amplif 
fima^erat  Acbardinaque  qdin  exterioribus  vrbispartibo  murata  extabat  nodu 
rapta  reftabatiEnilneS&TbicbanominSt.  Mox  p Exapbilu  ingredi  ente  vniuee 
C cius  primores  beatu  vocabat . Is  in  {upioribus  locis  oftitutus  llibiciilS  oculis  ma^ 
gnificentiS  ac  fpicndore  vrbis  ofpicatus  diutius  illacrimas  fe  tradif . CHn(j  ftatus 
eius  iamiam  futuram  permutationem  animo  ucriarct  eafum  incumbentem  mifera 
tus  cft. ‘quod  diripienda  militibus  efiet.  Nam  cumpredam  milites  efflagitarent  i 
f os  rcIucSan  prorflis  audebat  nemo.nonnulli  delendam  incendio  fundituf^  cuertS 
dam  bortabantur.Quem  fermonem  nullo  pacHo  Marcellus  admifit.Inuitus  tamen 
ac  coadlusbona  tantum  aeferuos  predamcflc  concefllt.  Ingenua  vero  corpora  con 
ffuprari  autoeddiaut  denic^  attingi  vetuit  mec  Siraculanorum  quempiam  in  fer/ 
uitutem  redigi  pafTusefb.Qiain  re  tam  ScGmodeffiusegiffe  videretur  ron  mife 
randa  tamen  non  pati  ciuitatem  cxiffimabatie  tantoqi  alacritatiscumulocompa/ 
tientis  ac  condolentis  animi  emergebant  iudiciaicuin  ingentem  feliatatis  fplen' 
dorem  pania  momento  cernebat  extingui. Nam  non  minus  banc  Opulctam  quam 
qucpoffmodum  Carthagine {ufeepta  cftpredamfuiiTe  tradunt-  I'lcl)qaam  vero 
vrbem  cum  paulopoft  proditione  cepifTent  vi  totam  diripuere  preter  gajam  cegiS 
queinerariam  tranflata  cft.  Precipueautem  Marcellum  cafus  Archimedis  dolo/ 
re  confecit.  Is  enim  in  contemplandis  liniamentis  oculis  ftudio  ac  cogitatioe  Cmuf 
intentus  non  dilcurrentes  Romanos  non  captam  vrbem  fenferat  cum  repente  nn/ 
les  quidam  aftetiflet  feij  vt  ad  Marcellum  fequeretur  imperaflet  non  ance  voluit 
Archimedes  quam  rem  propoOtam  applicata  demonftratione  per feciffet  .Quam' 
obrem  ita  percitus  miles  eum  nudato  mucroneconfodic.  Abi  tradunt  Arcbime' 
demcum  Romanum  fufpenib  nfiiam  necem  gladio  coipiceretne  rem  inueftigata 
imperfedlam  indilcuOam^  relinqueret  more  paululu  orafte.  eius  vero  rei  Iccurum 
imbtIiIliS  obtrucafTe  Tertius  de  illo  iadiaturrumor.  Ei  ad  Marcellu  faotberafpe 
cas  angulos  SC  qdS  alia  mathea  tica  fereti  fftrumeta  qbo  fblis  magi  tudine  ad  afpe/ 
<ftum  accoiRodarefblebacfiutobuii  milites  cfiqi  aurum  vale  portare  rati  necauere 


fdvcro  MareeI?omfgre  tulifietonjicidif^  pciindc  acceic  pol'utG  at^cm-natfi 
cfle  cerhsmcfttinmsquoqitiefcflariosfconorifcuscumulaflrecoftat.  Ccte^cG  Ro' 
rtiani  belfo  qni^^  fortes  8i  in  cofetendis  manibus  ftrenui  ac  terribiles  babereni  nui 
tum  astcomita  tis  clemftie  vrbanitatis^rfus  exemptfi  de  le  exteris  nationila  pre' 
bmflent:  tfir  primo  grecisoftendifle  Marcellus  vide^  inftitia  quoq;  6C  equitate  py 
ditos  extitifle  Romanis. Taljseni  in  Ixifte  fuit  totg:  duitates  SCprioatesbomi  es 
tantis  jjlecutuseftbencfieiis-vtqSaduerfiimEtfcnenfes  Megar?fes  ac  Siracula/ 
noSimite ppcrratu  eft.cotpmagisq  perpefli  {unt$ qui intulerut culpa  geftuefle 
'eenfeatur  e multis  vnu  memorabo -Vrbs  eibSicibeeginobaiid  magna  ve^atiquif 
Orna  5cdearu  religione  celeberrima.quasmaeeras  appellSt.IneaCempliiellqnod 
a CretbenGbaedificatum  traditur bafcequeda-exerc^eaflidesoftendunf  tu  Me 
irioni  tu  Vlixis  g eas  dcarfi  Cmulacris  affixerat  inlcripta  babftes  nomina.  Hec  cfi 
adres  Cartbaginenfiuminclmaref  Hiciasin  cruitate  vir  primanus  vt  ad  Romanos 
animu  applicarent  palam  ac  intrepide  potione  co^ultabatnonun^  adnerfariorS 
&ntentia  argucRSrqbominisaudboritatS  ac  potentia  verici  illum  captu  penis  tra> 
dere  deliberabat  quod  cu  Hidasitelligeret  clandeftinS circa  le  difponfs  cnftodiS 
manitefte  in  materas  deas  cepit  intepefbiuis  ac  ineptus  obliqui  ^multaq;  aduerfiis 
earum  diuinitat^  ac  gloria  vt  incredulus  fCotemptorppetrate  exdltantibo  miriS 
inmodu  inimicis  quod  liio^  caulas  malo^prebuilTevidef.Indecfiad  eum  corripi? 
dum  le  pararet  aduerlarii  tlti^er  Hidas  in  cStione  ciuid  cum  orare  ac  publica  coti 
fultare  cepilTet  corpus  repete  dimiGc  ad  terrS.  Vbi  paululu  imorante  magno  cum 
ftupore  filentid  vti  par  erat  exortu  elb  buic  caput  attolles  Sk  voce  {ubtremula  gra 
ui  circuagitansacutu  paulatim  ^tendit  Ibnitu  quare  cd  tbeatrumGIedo  8i  borro 
re  Gf  implicitu  vidilTet  abiedlo  amidtu  Si  intima  abfcifla  tunica  feminudus  emic?s 
ad  tbeatri  fores  curGi  feibinat  (e  ab  materaird  numine  agitatu  clamitans.  Qu?  dx 
religionis  caufa  attingere  ve!  refragari  nullus  auderet  £C  ^inde  vniuerG  cederent 
extra  jitas  cur!u  deferf  nullo  iterf  ITpbantis  clamore  aut  Ifanietis  vGis  ipetu.Hu/ 
iuseni  AflruscdlciaconidxpriusGilcept^filiisindeardtemploluppIex  aduoluif 
indevi^  errantem  lequeGtuireGmulasf bibeiitenemine  tuta  cxvrbe  decelTit  Ea 
pac!bo  liberati  Graculas  ad  Marcellum  cotehdunt.  PoGea  cu  egionates  ob  eotppe.' 
tulantia  Si  cdmilTafadnora  Marcellus  vniuerfos  ligari  vt  eos  Gipplitio  afficet  iuf 
Gllet  iHicias  albabat  illacrimSs  eius  manus  ac  genua  cdpleclbens  liios  ctues  Si  in  p' 
tuis  aduerlariosdepofcebat.Qua  re  placatus  Marcellus  millbs  fedt  vnmerTos  ciui 
tat  e nulla  aSedt  iniona:  Hidequoe^  magnis  bonorato  mumeriboagriplarimd  ven 
dicauit.  Hec  quippe  PoGidonius  pbilolbpbus  in  bilboria  tradidit.  Marcellp  ad  vi* 
dnum  ac  domeGicu  Romebeildacdtuspriuf^rediretpulcberrima  ac  plurima  G 
raeuGs  Ggna  detraxit -vt  tu  ad  {ut  tridpbi  (pedbaculu  tum  ad  vrbisornamentu  elTeC 
quenibil  antea  lalciuu  aut  luxuriolum  babebat  aut  uouerat  nondum  in  eagratiola 
bec  Si  amabilis  Iculptura  penetrauefat . Ve^  armis  referta  barbarids  eru?tis 
Iiistropbeis  ac  tridpbalibns  coronata  mcmumetis  nulldietu  aut  intrepida  vtpote 
defacioGsnonddlpedlitoriEsrpedliculd  exbibuerat.AcGcnt  Epaminddas  boetifx 
agipmartisOrcbeftraSCKenopbdepbeliim belli oGionSappellat^Gc  RomS  tdc 
belligeri  tfplummartts  vt  Pindarus  ait  vocari  potuifle  arbitror.  Icac;  cu  Marcel* 
Ius  in  vtbe  grecanice  iocuditatis  GipelledHl?  Si  vadas  afpcdlu  intuliiTet  illecebras 
plurin-u plebis  fauocem  cdparauit.Fabius aut? maximus  fenatusgratiSconlecu* 
tus‘qdvrbcTarentino^ capta nulIumexeaGgnu  mouiflkaut  Romd trSftulifleC 
ve^  inde  pecuniis  opibufm  tranfminis deo^  imagines  dimifecat  .id  quod  (^e  com 
memoran  Iblet  adici?s>  Hosinqtdeosrelinquamus  Tarentinis  iratos.  Marcelld 
(neulabSt  primum  quod  magni  inciuitatS  coilafietiuidiiicnmn?  boirtes  tantG 


VciTiro  & deos  etiam  perinde  ac  captiuos  inter  triunp^andij  egiffet f deinde  cd  a(' 
{uetum  bello  ac  populum  rebus  rumicis  nec  d(im  delicias  expertum  aut  deGdiS  Si 
Vtab  EripicGdede  HerculedidHi  e:rud£acinminielaut(i(ed£ragi  maxime  ocio 
ciugir(^re£cr{erat>g  dum  circa  artis  acrificuq;  obledlamentavcrfanturdiei  pluri  <• 
nmm  mirando  terrebant  .Attamen  gloriari  Marcellus  docere^  Romanos  qd  pul 
cbernmiadCmjrabiliagreeoru  ornamenta  venerari  ammirariijnelcirent.  Cete^ 
curo  aduerfan  tibus  inimicis  eitriunpbns  negaretur  quia  nonulla  adbuc  l Sicilia  na 
uanda  reflabant  ierat  vsro  plenus  terciusmuidia  triumphus  fadlum  eft  ut  ingete 
quidem  ac  integruminalbanomontetrmmpbum  duceret  cuansautem  vtbem  in 
grederetur. Euan  quidem  greciouarionemaut?  latini  vocant.  Eamvero  mcurru 
laureatusnec  circumclangentibus  tubis  at  pedes  patririisi  calceis  modulantibus 
tibiis  mirteam  geftanscoronam  dixit . Nulla  belli  facics  que  iocundum  magis  qua 
terribilem  paritafpeiilam,  Que  res  ingenti  mibiextat  iudicio  ratione  magifqtn 
magnitudine  gerendi  diibindlosoIimfuilTctriumpbos-Nam  qui  prelio  £<  cediba 
boHem  {upcralTent  martium  illum  ac  terrif ic&  agentes  triumphum  quemadmodd 
di  illuflrandis  exercitibus  fit  arma  virof($  lauro  de  more  coronabant.  At  qui  fine 

fiugna  beniuolentia5<  comitate  orando  rem  bene  geflerant  iis  imbellem  hanc  paci 
icam^  peanis  cantu  pompam  lex  linebat  agendam  .Tibia  enim  pacis  elb  veneris 
quoc^  arbuficula  mirtus  q vim  maxime  bellui^pcrofa  ^ .CeterG  hcc  triumpbigen^ 
non  ab  ouatione  boc  eft  clamore  baccbico  Geut  multi  pntauerc  appclla^ouatio  tara 
8cGillS  ouantes  canente%  tranfinittSt.  Credunt  hoc  a gbeds  nomen  in  conlbetudi 
nemderiuatumfir^  nec  huius  honoris  quic%  ad  liberu  patrem  pertine  que  enim 
Si  Triambu  nominant  boc  nequa^  verum  elb*  Ac  tum  milites  in  magno  triumpho 
bouem  in  hoc  imolare  ouem  cofueuerunt.\^ nde  buic  triumpbi  genen  nomen  extat 
Dignum  cfl*c  arbitror  eum  ipartano^Iegiriatorcmcotemplariiqui  contrario  Ro.' 
roanoru  morelacnficandum  infbituit-Namfiquis  Lacedemonioru  dux  quod  velit 
dolo  aat  pfiiafione  confecerit  bouem  madbat.finbelloresgcfba^facritgallum.  It- 
enim  tam  dCfibeilatiGTinifi  genus  fitiampliora  tamen  magifqibomine  digna  que  rs 
tione  ac  prudentia  ^ que  vi  aut  fortitudine  cofe^a  fint  judicabat  .Hec  quoq:  leba, 
beant  padbo  cofiderari  pofifunt  .Cete^poft^  Marcellus  Confiil  quarto  creatus  eft 
eius  mimici  Siraculanosinduxeriit  vtdeeoRomam  quelbumvadferatiimqiveni 
renti  g«  grauifUmas  ab  eo  res  contra  federa  8i  iura  (bcietatis  paffi  forent.  Tu  Mar 
cellusrem  diuinamcapitolio  faciebat.  Sedentibus  itai^  patribus  Siraculroi  liip' 
plices  afternuniidicendi  locum  8i  pro  violata  ciuitate  luftxiam  implorantes  quod 
cum  abfentis  gratia  Marcelli  egee  collega  pateretur  Siracufimos  arcebat.Id  fimul 
atq;  Marcellus  accepit  Aatim  affuit  5<&lIapofita  cum  fedifletvt  Confiil  lusdbdt 
prefedbus  ceteris  defendens  e fella  in  eum  locum  vti  priuatus^nigrauit  quo  inius 
vocati  (olent.  Siraculbiis  de  (e  querendi  facultatem  prebuit  * Qui  vbi  viri  digmt* 
temaudloritatem  maielbatemS^imzidhim  armis  ducem  fecum  verlare  confufipec 
turbati^funtterroremmagis  ^ebatfplendorpurpureiquaneccum  cernere  p»' 
ciebantur.  Ve^tamen  adnerfarioram  exbortatioibus  excitati  flebilibus  lamentis 
incufationem  exorfi  fimt 'cuius  fiimma  bec  fuit  .Se  cum  (bdt  amici^  populi  Roma 
nieflent  quod  nec  etiam  (ubreliquis  imperatoribus  pertulerint  hoftes  perpeiTos 
Ad  ea  Marcellus  eos  nilnifi  bello  capti  quod^  arceri  nequeat  pertulifie 

qui  cum  abeo  multa  fiiaderenturSCcomonefierent  audire  fibinoluiflrot.  Nec  eof 
a tii^nis  pugnare  coadlos  veram  eos  fiib  belli  nomine  dominatu  vfiirpaffe  His 
peroraris  cum  patres  Siracu(anos  de  more  dimififfent  Marcellus  m ftnata  relidbo 
collega  fimul  excedit  ante  fores  cnrie  expedbans  nil  aut  pene  metu  aut  in  Siracafa 
fiosira(b]itainimataiiithal»tadtnfqainfiimma  benignitate  Simodeilia  fenat? 


finrmoppccietatuir.  Deinde pntmm  derreto  Marcellu?vicfJor  declarat 
qoapropter  Siracufani  Teread  eius  genua  proieccrunt  lacriirisob^ccrantes  vt  abe 
iceSa  adu^rfum  preirntes  jracudia  reliquam  miferarctur  duitatem  .rmortales  fibi 
gratias  proinde  habituram -Quibus  placa  tus  Marcellus  cum  iisprefentilus  cum 
vniuerfiscociliatuseft  Siracufams.ouos  irpofterum  perpetuis profecutus  elbbe 
ueficiis;  Senatus  quo^  re ftitutam  libertatem  illis  leges  impo£tas  complora^  ad 
iudicata  predia  rata  cenfuit  habenda  quorfi  gfatia  meritorfi  cum  Imenfos  alios  ho 
nores  a Siracufanisanecut?  eflet  tu  decreuere  vt  quotiens  Marcell?  aut  eius  quif 
piam  pofterorfiin  Siciliamtraucrrentobmam  Siracuiani coronati  prodirent8{ 
diis  fecnficia  inflrucrcnt . Hinc  Marcellus  ad  Hannibalem  vertitur  verfiis  quem 
poft  Cannenlcm  cladem  ceteriConfiilesac  vniuerlifermeducesinllmdbascolerec 
teadesnuf^auderentSC  tumultuariis  tantumodo  preliisvtereRf.iplediucrlam 
^greffus  viam  verftbat  animo  queadmodu  Hannibal  poft%  attnei  valbalTet  ita' 
hamnunc  pollet  abitalia  profligari.  Fabium quo^  baudrec^ecenfulereiqmdum 
(emper  tutis  innititur.  Vc  languenti  patrie  mederetur  di0erendum  eHe  bellum  ce 
febat^cil  interim  labefec^ate  vires  contabelcerent  quemadmodu  Crepidi  ac  minus 
audentes  medici  fadlitant  .qui  cu  bona  valitudo  ac  vigor  ablumi  tur  opem  egrotif 
feruis  afferunt.  In  primis  igitur  quafdam  fannitum  ampliflimas  vrbes  cepit -in  3 
busingentem  tritici  vim  repol]tam8<  grandem  pecunia  fCtna  penoru  milia  que 
inaispreGdii  caula  relicta  fuerunt.  Poft  beceft  Hannibal.Gn.Fuluio  procon&le 
in  Apulia  cu  vndecim  tribunis  militum  celo  maximam  exercitus  partem  trucidaf' 
(k  Marcellus  hornam  litteras  quibus  ciues  conlblaretur  dedit  mox  enim  le  vC  ea 
exregione  Hannibalem  expelleret  tranfgrefliirum.  Que  vbi  lecfte  {unt  fcaud  dem/ 
ptum  Romanis  merorem  verum  etia'm  adiedfum  terrorem  Liuius  tradit  eo  ma' 
gis  accepta  clade  impendere  dilcrimen  iratis  quo  Fuluio  longe  Marcellus  prefta' 
bat. Ceterum  isqueadmcdd  feriprerat continuo  Hannibalem  petens lucaniani  in' 
greditur.  Vbi  cu  ad  miniftronem  opidum  penum  munios  tenere  colles  offendiflet 
ipfe  plano  in  loco  caftrapoGiic.poftridie  dft  prior  ad  pugnam  cop!a5'eduxiftet  in  a 
ciem  Hannibal  defccndiC.  Itacf  conflixere  ingens  atrox^  vtring:  prelium  geftum  i 
neutri  vieftoriam  adiudicauit.  A tercia  enim  bora  coUatis  manibus  in  multam  vix 
nocftein  dirempti  funt . Poftera  die  cum  primu  illuxit  Marcellus  produdfis  copiis 
proariepercadauerafbetit  £<vt  pro  vidloriadccertaref  Hanibalem  prouocabat 
qui  cum  caftra  mouiftet  (iioliaboftift  legit  bumatircji  {iusboftem  iterum  inlequiS 
pluribus  fumiftis  inlidiis  in  nullas  Marcellus  incidit  in  omnibus  tumultuariis  pa 
gmsluperior.  quibus  in  rebus  magna  Marcelli  laus  erat  6<  admiratio.  Inftantiba 
idcirco  comitiis  fenatus  decremt  alteru  potius  e Sicilia  cofulcm  implicitum  HI 
nibali  Marcellum  fiibducere  qui  reuerfus  dicftatore  dicere  iuftus  eft  .Q.  .Fahum. 
Non  cnirn  dicftator  a populo  aut  a lenatu  diligi  poteft . Veram  alter  confiilum  aut 
imperator  progreffus  ad  populum  que  cenfeat  diiftatorcm  dicit*  Vnde  quia  didf^ 
fit  dicftatotem  appellant . Nonolli  ab  eo  nuncupatu  dicftatorem  aiunt  non  populi 
(iiffragioautalTenfuverftqd is  cenfeat  imperetfiqmdemiunamagiftratom  que 
greci  diacagmata  Romani  vocant  cditfta.  Is  itatj  Maf  cclli  collega  e Sicilia  reuer' 
fus  cfi  alium  dicere  dicftatorem  mallet  ne  inuitus  cogeretur  nod^  in  Siciliam  tra/ 
iecitQuamobt?.Ci.. Fabium  didfatorem  nominlte  populo  fenatus  ad  Marcellum 
litteras  dedi  vt  hanc  diceret.  Sic  Marcellus  dixit  Si  fcito  plebis  aucftotitate  adic 
cit  lpredcbinc  procofuldefignatuscu  Fabio  maximo  fla tuitvt  is  Tarentinos  ad 
onretur  iple  confertus  Hanibali  eu  diftrabat  vt  quo  minus  illis  auxilium  ferret  1' 
pedimento  eftct.Tum  CanuGu  contendit  peno<$  lepenUiaero caftra  permutanti 
pugnam^  detradlanti  vndi^  imminebat . tum  vallum  iacienti  acrius  iftare  leuibo 


prcliiscutn  vt  roigraret-cogere.Jeni^peum  ipfutn  pcl/iccrct  nef  pugnam  HaniHl 
dctrartaret  nox  prelinm  dircrrit  ^ pritrum  dies  illaxtt  MarcelJus  in  armis  ftrii' 
cli  interlabatur  acie. Qua  re  irritatus  Hannibal  ceadlus  ad  contionem  Cartbag» 
nenfes  obfecrare  vt  pro  vniaeriis  olim  geftis  eam  decertarent  pugnam  .Cernitis  in 
tjuitvtpoft  tot  partas  bello  vidloriasnulla  nobis  aut  refpirandi  aut  quietis  facul' 
tasadGtnifiburtcpropulfcmusfcomineni  At  bifcc  adbrotationibus  preliumincot 
^ quod  ad  rem  Marcellus  in tempeftiua  vfuscft  militia  (Iiccubuine  videi  Dex 
tro  enim  laborante  cotnii  cum  Marcellus  ordines  in  primam  fuccedcre  anem  iuflif 
fet  turbatis  ea -mutatioe ordinibus  collataeft  bolbibusvirioria.In  ea  pugna  Rotra 
ni  ad  duo  milia  rcptingentoscecidcre-Marcellus  vbi  in  vallum  rediit  couocatoad 
contionem  exrrcitu  multa  fe  ait  Romanoru  arn-a  6<  corpora  at  Romanum  videre 
neminem . Eisan  tem  veniam  implora  tibus  non  virius  inquit  fcd  fi  vicerint  daturu 
cras  denuo  conflicSucum  vt  antea  vidloriam  ^ fugam  ciues  audiat  .Hec  locutus  vi' 
rtas  cobortes  pro  tritico  ordeo  pauit . Quas  ob  res  cum  plures  ex  ea  pugna  {ummo 
cumdilcriminc  egrefebabeeent  reminemtamen  accepta  magis  vulnera  qua  Mat 
cclli  confecerat  cratio. prima  bincluce  fignum  prelii  rubicunda  depromitur  tu' 
nica.  Tum- coborteS  que  per  ignominia  fca  bite  fuerant  m primam  educi  aciem  im' 
petrant ■•reliquas tribuni  mrijturfi  copias  produdlas proxime  colIocSt.Idpofi^  Ha 
mbal  accepit  dii  boni  inquit  quiinam  bunc  tradlaritbomincmquincc  fecunda  nec 
aduerfam  ferre  fortunam  fciat  Solus  bic  ocium  ncc  vincendo  preftat  nec  fuccum' 
bendo  {ufcipit  .In  bunc  perpetuo  videmur  pugnaturi  cui  re  tum  aduerfe  tum  pro 
fjoere  gefta  audacie  ac  fidueie  maiorem  pudor  caufam  inicit  Tunc  collate  copie  par 
vtrii^  virorum  fortitudo . Hannibal  contra  Ronianos  in  primam  aciem  elephantos 
locari  iubet  ingenti  mox  tumultu  primi  turbati  ordines  funt.Tum  Flamus  Tribu> 
rus  militum  correpto  figno  obuius  fertur  5<  primum  elephantem  aduerfa  percuf' 
fiimbafta  vertit  in  fugam  quare  diimille  refiigit  proximum  primo  dehinc  irruen 
tcsceteros  conturbat.  Id  conipicatus  Marcellus  tumultuantibus  concitos  pro  vi/ 
ribus  inferri  iubet  ecjuitesivt  iplbs  longe  boftibus  irritatiores  redderet . Sic  ftrc/ 
nue  inuadentes  penos  v%  m calbra  trucidant.  Plurimam  eorum  nerem  dum  nccan 
tur  cadunt^  fecejie  belue.Ibifiipraodbomiliadcfiderati  tradantur  Romanoru  ce&  ■■ 
tria  milia  omnes  fermelauciiiQue  res  HSnibili  rcquiem  ac  fpacium  coparauit  % p 
culnocdsinlcquenticaftra  mouendi.  Marcellus  enim  cu  obfauciorum  multitudine 
perf^quirequiret  in  Campaniam  paulatzm  duxit  exercitum^  8i  dum  curarent  mili 
tes  ad  Suefiam  egit  eftiua . Hanibal  vt  primu  fele  a Marcello  abrupit  liberum  re 
cipiens  exercitum  intrepidus  circfiuagabaturvmucrlam  incendens  i taliam.Qua' 
proptti'  aduerfiis  Ronie  de  Marcello  rumor  difpergebatur.  eius  inimici  Publium 
tibulum  tritunu  plebis*qui  illum  accufaret  inatabant .virum vtiq;  ferocem  SC m 
dicendo  grauiflimu.  Is  vocato  perlepe  ad  contione  populo  de  abrogando  Marcelli 
imperio'&;  altero  fiibrogando  imperatore  egerat.  Aiebat  enim  Marcellum  paulo 
bellis  exercitii  perinde  ac  paleibra  fatigatum  fefe  curandi  gratia  corporis  ad  calli' 
daconuertiiTe  balnea.  Hec  vbi  Marcellus  accepit  relidfo  legatis  exercitu  Romani 
ad  deprecandas  venit  calumnias,  quaru  paratam  in  fefententiam  comperitidie  ad 
circum  flaminium  preftituto  ingenSeo  populi  multitudo  cofluxit. Tum  alcendes 
bibii’usaccuGtor  extitit.  Marcelluspaucafimplitia^de  !c  cotnemorans  refellit, 
lllnftnfllmi  vero  ciuitatis  principes  plurima  de  co  dilucide  ac  liberius  jjlocuti  ora 
re  ne  iniquiores  bofte  iudices  viderentur  necj  formidinis  damnare  Marcdlu . que 
isiblum  ex  Romanis  ducibus  fugiat:  fempercu  eo  impera  tore  pugnam  detredfat 
cum  ceteros  lacefiat  ad  preliom . His  peroratis  adeo  iudicii  fpes  fefellit  acculatorc 
vtnonmodoabbilcecriminibosit^nsMarcellusmitteretur.veriietiaiple  quita 


•CODGiMeCgiiarttuir. Initio  eonfulatu  intentf;’-addcfcc3ioncmEt«-ui-iefiuil’atcseiuf 
a^uento  fcdauitpIacauJtq:.PoAl7eccdcx  Sicoloiruni  manubiis glorie ac  virtntiS 
r^ficatuDi  tempIfi  dedicate vcllct  a po^ricifcusirbibituseftjqnodnpgarcm  vni 
cainduobusdeis  edem  bafceri  pofieiqaapff  opter  aliS  excditcare  cepit  fcaud  facite 
feinipcditum  ferens  qua£  id  ei  dirum  tifet augurium  muItaquoqjilJumfignap 
'turfcafcjint.  Nonnulle  lefi^futrrinifcuStdes  inures  in  celtalouisauruobrotere.N^ 
‘tiafuquoij  cft  bouembamana  ensfifle  vocem. infantem  ex  clepbantis capite natif 
Queeum  poftea  libationibus  5<  lacrificiis  eitpiarecur  male  libatum  eft-  quarc  iilS 
Komeauguresdeirinebantbcr^  cupiditate  flagrantem  .Neminem enim  cuiutpiS 
rei  deCderie  adeo  af¥edfBm£onflat:quatum  ille  vir  ut  rem  cu  Hannibale  ferro  de 
esmerjt.  HocilJi  noeSumum  erat  in  fomniuiic  fcoc  vnnm  cum  amicis  collegi%  COD 
GbonibccVnaVox  ad  deas  ut  cum  HSnibaleftrudbaconiungereturacieenm^aai 
di0imam  dixerim  ut  intra  murum  aut  ualluin  quopiam  incluto  utrinq;  decertaret 
txcrcituSCniGuirpartainGgnisgloriaSCqaod  cedatur  eiqieriencia  omnium im 
'p^atcffumgramtrimus  idem^  (apientitlmius  extitiHet  ei  iouenili  quoddam  obti 
giafle Vicium  8C  preter  xngrauetcente  ipHos  eeatem  gloriofbm  fuifle  fortafleqais 
'diceret  tuprafexaginta  enim  natus  annos  quintum  agebat  conHilatum.  Nontame 
prius  ab  vrbe  ditceflit  ^ vatum  monitu  facrificiaprocurationd^  peregifiet  .quik» 
tice  peradlis  cum  collega  profedlus  ad  bellum  ed.  Tum  inter  bantiam  ac  VenuGd 
confidentem  offendens  Hannibalem  eum  adprelium  prouocabat.  At  ille  pugnam 
detretdabat  .Ceterum  cum  ad  jepbirios  loeros  ac  Petiliam  confutes  partem  copia' 
ruui mitterent idi^lenCffec  Hannibal  locatis fubtnmulaminGdiis. ii. ccccc.&‘d 
Homanos  cecidit,  ea  res  Maircellu  iratam  exciuit  ad  pugnam  proinde  propiusad^ 
tneait  exercitam.  Inter  amborum  cadra  munitus  admodum  {urgebat  tumulus  va' 
'rladenliis  Clua.  Acclines  vtrimqi  {peeuleinde  fontani  labantur  lioulf . Mirari  pro 
fedfolRomani^bunctamcdmodumgenioIocum  baud  prior  occupSs  HSnibaled 
reliquerat  bodibus. Verum  Hanibal  illd  cu  cadris  aptum  tfi  vero  inlidiis  aptiore 
iudicauerat  .'Ipfum  itac$  ad  buiutcemodi  tantumomdo  rei  vliim  affecdSs  Gluam  6C 
cauernasiaculatonbusbadatil^copleratiratusbucobloci  comoditate  Romanos 
ituros.  Nec  «Ilum  rpesfefellit.moxenrniintraRomanoru  cadra  fremebant  cu  oc' 
cupsri  locS  oportere. Ea  res  confules  mouit  roonitiore  % fcoftes  loco  babituros  ca' 
dravPcadello  tumulu  firmaturos. Marcellus  igitur  locum  cum  paucis fpeculatu 
rusequitibusfumptovate  Tmolamt.  prime  iecurbodie  fine  capite  fuiffe  amfpex 
odenditlecudequam  TmenGum  caput  emicuit.  Cetera  quoqi  mirum  in  modd  leta 
apparuere-  Quibus  tu  prioris  fblutus  ede  timor  videretur  refponderut  arafpices 
fe  proinde  veritos  turbatofi^  quod  letiflime  pod  fedifllmasatij  medidlmasboftic 
lufpitioncm  abiurde  mutationis  ingerunt. Sed  enim  fatum  non  ignis  no  fetreaaf/ 
cebutmenia  vt  edapud  Pindaru  •Marcellus  ihmpto  collega  Crilpino  8{  filio  Tri 
bunomilitu  egreditur  eum  equitibus  ducentis  SC.xx.null?  Romanas  aderat  ctru 
fcj  complures  Fregellani  quadraginta  fideliflimi  \ fpequaq?  Marcello.  Ccteru  int 
Gkirdria  obtedla  vertetis  loca  nulli  vifusinfcderat  (peculator. cui  omnia  in  Roma/ 
norum  cadris  fadla  profpctdabat  bic  infideantibus  aduentare  Marcellu  fignificat 
qui  vbi  propius  illam  acceflifle  fciuerut  repente  exinfidiis  prodeunt  fimulij  vndi' 
q!  circufuG  laculantur  feriu  t fugientes  infecdantur  m rcludtantes  manus  conferunt 
Hivero  foli  quadraginta  fuerat  fragellaniqui  terrore  confed:os  videntes  etrulcos 
protegendoru  cauia  confulum  pugnam comittunt quoad  Crilpinusduobusicdus 
laculi  verlb  profugit  equo  ■ Marcelld  lata  tranffixit  lancea  quS  locben  greci  voclc 
Tunc  perpauci  qui  fiipererant  Fregellani  eu  prolabentem  dedrut. filium  vero  (au 
ciuDi  in  cadra  fugientes  arripidt.ceb  baud piares  quadraginta  capti  ludoresquft^ 


eqaifCB  daacletiigtrti . Crifpinusl^aud  multis  poft  dicfcus  cx  iis  vulneribus  die  ob 
itt.fupcriori  tempore  tanta  necdum  Romanis  clades  obtigerat  vno  prelio  vttuij 
mori  confuUm.  Hannibal vbi  Marcellum  cecidiffenunciaturoeft  ceteris  pauci  fa' 
dhs ad locu cedis aduolat.vbi  cadauer  n3clusdiu(|i formam roburcpmetnbro^co 
templatasnibilaut  voce  {uperbum  aut  vultu  Ictus  emi{it:queadmodum  nonnulli 
tam  indomito  t3n:|idiAciIi  celbfeciffcntbofte;.' verum  necis  indignitatem  admi' 
ratus  ei  dempbt  annulum.  Inde  corpus  (plendide  ac  magnifice  ornatum  cremauit 
Poflmodum  reliquis  argenteam  vrna  conditis  coronam  imponens  aurei  filio  mit 
tere  curauifque  dum  ferrentur  interucnere  numide  qui  vt  vas  corriperent  por' 
tantes  adorti  fiint .parte  alia  dum obfiftitur  vifj  pngna  comittitur  ofla  difpergua 
tur.  Id  cum  audifletfacSum  Hanmbal  adibantibus  dixiHe  fertur  profedlonilfieri 
deo  licet  inaitoiS^  affedHs  pena  numidis  amplius  legendas  tranfmittendaf^  negle 
adt  reliquias  .quali  numen  aliquod  Marcellum  fic  vita  defun  Aum  indigne  quo^ 
(epultora  carere  iufliffet . Hec  a Cornelio  nepote  at<^  Valerio  maximo  fcnpta  tra' 
duntur>Liuius  autem  6cCefar  Auguftus  id  vafculum  ad  Hium  deportatu  SC  (ble 
dide  bumatum  prodidere.  A Marcello  complura  preter  ea  que  Ron-c  extant  diis 
dedicata  cernuhtur.nam  catine  fcificet  opidi  enisextitit  gimnaCum  (fatue  ac  taba 
!e  ex  iis  qs  SiracuGs  detraxit  m Samotratia  poGte  (bnt  ad  deos  qs  Cabiros  appei 
lant.Inde  Lindi  in  ede  Paladtsiibi  in  Marcelli  (fatua  inlcriptum  boc  PofTidomus 
refert -Claudius  bic  Rome  quoddam  memorabile  Gdus.  Marcellus  patrum  (firpe 
latus  veterum . Septenas  moderans  per  martia  gelfa  deures.  Cedibus  bo(fiIes  (e 
pemanusdonuit.Nambuius  Epigrammarisaadforprocon{uIarem  dignitatem 
ab  eo  bis  adminiffratam  quinq;  confiilatibusannumeranit.Eius  clariGima  proge< 
aies ad  Marcelumvl^cefaris nepotem |Ht>pagatur. quem  Odfauia  Cefarisforor 
exC.Manello  £i{ce|»t.Hic  damedilitatemageret  paulopolf  cf  Cefiuris  (iliS  du^ 
jdlletvxorem  mortem  (pon(usobiit*Ad  eius  autem  decus  ac  memoriam  Oidauia 
mater  Bibliotecam  inlfruxi  t .Cefar  vero  tbetrum  Marcelli  nomine  in&ripfk. 


T SI  scio  clariflimc  Petire  i!!am  befiodj  ienteneia  laticia' 
ri  a dodlis  :que  bominc  beneficii  iremorS  eade  recrfura  red 
dere  iubet  quaacccpehtaut  cumulatiore  fi  poflet.tameil' 
lud  etia  non  ignoro  tantfi  cfle  ab  vnoquoq;  exigcndu  quan  * 
tum  cuiul^  Mcultates  preftarc  pofiant^Equidepretergra 
tum  animuS<bas  litteras  & vigilias  meas  non  babeoquod 
tibi  reddam  pro  tantis  beneficiis  que  ron  folu  a tc  :Ied  etia 
aCofino  patre  tuooptimoacfapientiflimo  viro  accepi  Que 
«mmilliusergamebumanitasfuit  f^que  mcritaf’qui  amor  erga  ftudia  Jitteraru 
exercitaconefij  virtutufillcerat  vnosdodlo^bomnu  pater  ulle  patronus  ille  per 
petuus  fautor  atqiadiutor.  Tu  aute  Petre  non  folu  ampliffimi  patrimonii  legitis 
musberes.-Ied  etiam  admirabiliu  virtutu  fua^diligentiflimus  imitatoriin  maxi/ 
misoccupacoibusquas  tibi tum  publicatum  priuata  negociaafferut  nun^  defi/ 
nisvel  augere  bonazp  artifi  difciplinasuel  tueri  docftos  viros. uel  bis  honoribus  co/ 
modis  beneficiis  profequi  que  ab  bominibusexpeti  folent.  Mento  igitur  qmin> 
genuas  artes  profitent  eniti  omni  ftudio  debentinomen  ac  fama  virtutu  tuai;  per 
petuis  litteris  celebrare.SC  quantu  m cis  eftpofteris  tradere  adimitandii.Maxi' 
me  emm  preter  ceterosbominesid  preftarepofle  videntur  vt  excclientiu  virorum 
memona  preGdiolittcra2f  cuftodiSt;  quibus  nullu  preconiu  maius  nullu  monume 
tum  petemus  repentur.  QuSobrein  hortor  omnis  aui  facere  id  peflunt  vt  tibi  be 
nemerenti  de  optimis  ftudiis  viro  certatimqui%ofFicid  fuu  exbibeant.  Ego  aut 
facultate  copiaq:  dicendi  facile  aliis  cedam  fafcefq;  fubmitta.  Volutate  vero  5<  p' 
petuo  ftudio  ornande  dignitatis  tue  nemo  me  vnquafuperiorcrit.  Vctpcum  nup 
quibufilam  fermonibus  intereflem  quos  tu  cum  amicis  vt  ple^i^  fbles  iocudiftime 
confereb.asjanimaduertite  ex  clarozpbominu  memoria  non  mediocre  voluptatem 
capere.Ieaq?  me  domti  recipiens  conftitui  animo  duotp  preftantifT.mo^ducu  Sci> 
pionisfiC  Anibalisgeftarque  ex  variisautftonbus  tum  grecis  tum  latiniscollege 
ram  prelenti  uolumine  copledli.idi^ficut  alias  lueubracones  meas  nomini  tuodi^ 
care- ut  quado  a maximis  curis  tibi  ocium  fupercftet  paratum  baberesopusiquod 
ad  &laciu  animi  :ad  memone  dignitate  6<obferuantic  mee  teftiraonid  pcttineiec. 


1 PllIMI  punici  belli  quod  Carthaginenfes  cu  populo  Ko 
meno  gefr:re  memoria  repetatur,  multi  Imperatores  nobis 
occurrent^  qui  ex  rebus  geftis  gloriJi  confecuti  celebrem  fa 
mam  fiiispofteris  reliquerut-Sedexpenozp  ducibus  nemo 
cft  quem  omnes  greci  Latiniij  (criptores  magis  extollant  t 
^ Amilcarem' Anibalis  patrem  cognomento  Fatcbam  vird 
fine  dubio  preftanteSC  rei  militans  ut  in  illa  quif^  effecta 
te  poterat- pentiffimfi.  Is  primuinSiciIia  Romanez' impe 
tnm  qui  multas  inflixerant  fuc  rei  p.dades  diutius  qj  par  erat  fuftinuit.  Deinde 
affrico  bello  cum  mercennarii  milites  fediconcfadla  remCarthaginei-Gu  in  extre 
«num  periculu  conieciflent  .Sic  ftrenue  incendiu  illud  reftinxitiut  fit  omnifi  ftnte 
cia  iudicatu  ea  tcmpcftatevnius  Amilcaris  opera  patria  fuiffe  feruatam.lnbifpa 
niam  poft  bec  cum  imperio  miffiis  quo  tempore  Ambalem  pue^  fecum  duxiffe  tra 
ditur. Cum  multa  gefliflet  memoratu  digna  tandem  roro  anno  q in  eam  f uinciS 
asnerat  aduerfus  Vetbeones  fortiter  pugnans  interiit  poft  Emilcaris  mortem ; 


Hafclrutaleuis  g»ner’  quem  carttaginenfes  faucrte  factione  tarcbisa  exercitui 
prefecerant-ortoferme  annos  imperium  obtinuit.  Is  Ambalemno  irulto  tempore 
poft  intentum  patris  rcpugnatibus  etiam  alterius  fatSionis  principibus  in  bilpa^ 
niatn  vocaait^vt  Gcut  antea  puer  viucte  Amilcare  ceperat  bellicis  artibus  erudiri 
fic  etiam  tuc  robuftiore  etate  rpenculis-  laboribus  ac  omnibus  officiis  militaribus 
affue^ceret- At  vero  SCfi  ab  initio  meoria  patris  no  paruDbi  in  exercitu  profuiffel 
ad  fauorcm  conciliandum:  paulo  tamen  poftcafua  opera  a t<y  ingenio  fadlam  eft  vt 
veteres  milites  aliorum  ducum  defiderio  depofitobuc  fibi  animo  proponeret:  que 
precipue  Imperatorem  diligendum  putarent . Omnia  cnl  que  magno  futuro  duci 
expetenda  effe  videbanf  abunde  Anibali  aderant  Quippe  erat  ei  conCliu  ad  egre' 
gia  facinora  promptum : eonfilio  autem  neqjinduftria  neq;  audacia  deerat-  Nulla 
pericula: nulla  incommoda  corporis:quc  ceteros  remorari fbicnt  8v  a rebusgeren/ 
dis  abducere  inuidtumSC  animi  virum  terrebant.  Vigilare!  felfinare:cun<5a  obire 
que  aut  ftrenuo  milite  aut  egregio  Imperatore  digna  videbItut.His  artibus  Ani 
bairubHa'"drubaIe  per  tnemu  meruit:  quo  quidem  tepore  adeo  tocius  exercitus 
fauorem  fibi  conciliauitvrftatimpoft  Hafdrubalismortem  ingenti  militum  cou/ 
(enfu  Imperator  fit  appellatus:qnam  prerogatiua  militarem  fauente  faeSdone  Bar 
cbina  populus  Cartbaginenfis fine  contraucrfia  coprobauit . Sex vieinti  annos 
cum  eft  Imperator  ab  exercitu  declaratus  Ambalem  natum  comperio.IMouemeni 
anrotp  fuiffeconftat  cum  ecpatcrm  bifipaniem duxit  atqjabco  tempore vf®  ad 
interitum  Hafdrubalisautorepolibjo  Septem  Si  decem  numerantur  anni  Verfi 
ex  quo  die  Anibal  exercitum  ac  tocius  rei  bellice  admimftratione  {ufeepit  no  loga 
moram  interponendam  putauitiqnin  populo  Homano:quod  multo  antcaimo  agi 
tauer3t:bellu  inferret  .fSIam  eratei  indignatio  prim.u  aduerfus  Romanos  obCn 
Jiam  Sardiniamcfamiflam  cum  omnibus  Cartbaginerfibus  pene  comunis.  Acce^ 
debat  deinde  priuatum  odium  5<quaG  hereditarium  ab  Amilcare  patre  acceptu 
quo  nemo  alter  ex  Cartbaginenfiu  ducibus  nomini  Romano  fuerat  infeftior.Tra' 
ditutncuoqjmcmonecft  Amilcareiacrificantcmeo  tetrporequo  m Hifpania  pro 
fcdlioncm  parabat.  Ani  balem  admodum  puerum  icreiurandoobftrinxjfle:cupn^ 
mu  per  etatem  licet  populi  Romam  fore  inimicum : cuiuf  quidem  rei  memonafiC 
acerba  fane  recordatio  velutiqucdam  paterni  odii  imago  ante  oculos  iuuenisver' 
fabaturannimuijvrgebativt  eafemper  rroUreturique  ad  euertendum  Romanu 
Imperium  pertinerent.  Preterca  faeftio  barcbina  frcquStibusftirruIiseuincitare 
non  dtfiftebat:vt  armis  5<  imperio  opes  ^maximas  coperaret.Eeigitur  tu  publi 
cr-tum  priuate  caufe  cum  Ambalem  bortarft  ad  lulcipiendum  cum  Romanis  bel 
Ium.:  ferox  juuer.is  occafionem  nouardarum  reru  ex  tali  materia  cepit  .Erant  m ti 
fpania  per  id  tempus  faguntini  quafi  medii  mter  Romanoru  Si  Cartbaginenfium 
fmesiure  federis  Ilibertat  e relidri.  Hi  poftea  fe  totos  Romanis  addixerunt  inita.* 
gifbcictateRomaniimpcrii  fidiffimi  cultores  habebantur  Quare  Ambalconfti^ 
tuit  animo  nibil  oprtunius  fieri  poffead  elicicdam  Romanorum  iram  acincendiu 
quod  fibi  optatiflimu  erat  concitandum:^  laguntinos  armis  belloijlacefiere.  Sad 
priul®  (ocius  populi  Romani  aperte  adonretiftatuitinolcadasaliolcjtransbibezi 
populos  exercitum  ducere  ac  iis  ad  deditionem  corrpulfisaliquS  lagunto  nocendi 
eaufam  rcperire.quanon  tam  meditato conlilio  ale  illatum^ a fagun tinis cotra  .• 
dhim  bellu  videri  poflit.Primu  igitur  olcadum  gente  ad  deditiori  con- pulla  :uac 
ceos  deinde  aggreditur  .-agros  depopulatur  .-opida  permulta  expugnat.  Herman/ 
dicam  £<  arbocolam  vrbes  opulen  tiflimas  capit,  ac  lam  ^pe  omni  rcgior.e  in  pote 
ftatem  redegerat. cum  pleriij  ab  bcrirSdica  profugi  fe  iruicem  confirmantes  ad  / 
uerllis  penum  coniurant:  multitudine  cogunt  exules  olcadum  fodos  fiH  adfifcunt 


dcjWc  p:rrmisntcii-p:tienl<5q'ii  wbi  fnitimi  erantivt  comuni  canGIio  penum 
inrcdita  (iionil  talecxpedlintem  miiidCc.Picil«  in  banc  fentsncia  difccdjates 
papufi  ballandi  cuptdireeantiba'^  miunis  laceiTiti  arma  capiunt  aeing-cntitnul ' 
titudine  caatflj^Erantenim  (iipcajcanEum  milia  Ambalem  redeuntem  ex  vacceis 
prope  flumen  tagu  adoriuntur.  Ad  quoip  confpcdta  iubito  coftit&Cartbagmefiu 
fignatoto:^  agmine pauorSCtrepidacio  '"ait- Nec  ambigitur  quin  peni  codie  in 
Cgnem  clade  accepturi  eflentiG  repentino  boftiumaduentu  comotipreda^  onu/ 
fti  cum  fcrociflimis  gentibus  conleruifTent  manuS'  Sed  prouidus  imperator  Ani' 
bal  bec  animaducrtespreliofiiperCedereftatuit  atij  ibi  caftra  pofiiit. proxima  de 
inde  nodle  quanto  m axime  filentio  potuit  copiis  amne  traduilisilocam  ea  parte 
qtranlitusbolli  facillimus  dabatur  ab  omni  pCdiovacuu  rehquit  vEpartimlimu 
laco  metu‘parcim  occaGonc  oblata  barbaros  ad  tranfeundu  flumen  alliceret  :nec 
virum  qui  adacia  omnes  duces  etatisfiieGne  controuerGaruperauit  opinio  inde 
cipiendoboCceconG^iui^fefellit.Birbari  enim  natura  feroces  imultitudine  quo^ 
liis  plus  nimio  fidentes  dum  C irtaginenles  perterritos  elTe  arbierantunmagno 
impetu  (e in  aquam  oroiiciut.Hos  incompoGtosimplicatof^prius^omninoflu 
men  traiiciant  equitibus  prima  mox  omnibus  copiis  aggrediuntur  peni  magnocp 
eocum  numero  interfedo  reliquos  infugam  uertunt.  roft  banc  victoriam  cuncti 
trans  biberum  populi  deditionem  faciunt  pter  faguntinosiqui  8i  G Anibale  fuis 
ceruicibus  imminentem  conlpicifit?  tam? populi  Romani  fociecate  confiGdefenG 
onem  fuicipiendl  puMnt' Romam  ^ celerrime  legatosmittuntiqui  lenatum  do  ' 
ceant quanto  in  periculo  res  eo^  fint  8C  aduerfus  acerrimum  boftem  iam  Gbi  vim 
baud  dubie  inferente  auxilium  petant.  Vix  laguntino^  legati  ex  bifpania  dilcefle 
rant  Romam  profecturi  cupenusiamin  apertum  bellum  prorumpens  omnibus 
copiis  ad  obGdcndfioppugnanduijlaguntumacceflit.^iod  ubi  Romam  nantia 
tum  et  agitatumi^in  fenatu  de  (bcio^  iniaria  miti  fententiadecreuerunt  patres 
vt  P.  Valerius  flaccus  Fabius  Pampbilusad  Ambalem  mitterenf  at  a la 

ganto  rocederet:  qui  G non  pareret  Carthaginem  ire  mfli  {ut  ad  ducem  ipfu  pro 
violato  fedaredepolcendu.Hos  oratores  auditos  efle  ab  Anibale  vanaej  ab  eo  tu/ 
Iiflereiponla  Polipi us  refert  Lmius  cotra  nec  auditos  nec  in  caftra  admidos  feri 
bit.  Ambo  tamen  in  eo  conueniuntiqjprimuminbilpaniamdeindeinafricara  pro 
fe^os  Carcaginem  uenilTint  tradut  expoGcif^  patrum  mandatis  C:  aduerfu  ba  ' 
builTe  dicunt  faftonem  barcbinam  ut  neglecti  defpectiij  rcinfedla  Romam  redi/ 
rent.EcantomnmomrenatuCartbaginenGu  factiones  duequa^  altera  iaminde 
ab  Amilcarecognoinmto barcba initiutrabens  Anibali  filioquafi  exhereditate 
obueneratiauctiijdeince^sin  tantas  creuerat  opesut  domirorirqiinomtrede/ 
cernenda  {aoetiorbaberct.  Alteta  vero  principem  habebat  Hannone  virum  gra/ 
nem  lume^  tn  ea  re  p. dignitatis,  toga  tame  magis  qua  armis  egregiu.Isea  tepe 
ftateiqui  legati  Rimino^  Cartbaginemvcnemtqueftu  de  focio^iniuriislbl^ 
GiilTetradituriquiomlpropa  repugnate  fenatu  fedus  cum  populo  Romano  fer  / 
uldumcenlliitimjnaittjrut  abeo  cauerent  belloiquod  extrema  erat  flie  patrie  g 
nitiem  allaturum.  In  qua  C Cartbagmefes  no  tam  animum  bannonis^  eiuseon  / 
filium  rerpicerevolui(Ient8{  pacis  potius  ^ belli  auctorem  audiedu  m cenfuiflerit 
lanctiusGbi  fuee^rei p. foret coniiiltam. Atilii  vniusiuuenisfeu furorem feucu 
piditatem  lecuti  tanto^  malo^  que  poftea  in  {ua  capita  reduridarut  :ex  eo  tempo 
re  occaQonemdedctc.Quocirca  lapientes  viros 8C optimos  reipp.  gubernatores 
fmem  magis  iri  rebus  buminis.‘<^  inttiu  (pet:iri  8i  priufi%  ad  armi  bella^  prorii 
pant  experiri  omiiacon.GIiO  decet.  Ceteij:  fagun tini  p id  tempus  quo  ab  Aniba-e 
obIHi  fuc  cum  preter  lus  pba%  Gbi  bellu  inferri  videret  plures  mefes  obftinatis 


amniis  obGJionem  tulerunt.  Ad  extremum  multitudine  fcominu  fiiperante  pena 
ad  centum  eni  S<.L. milia  babuiflein  armiscreditur  cuiam  magna  exparte  di/ 
rura  menia  cHenr  excidium  vrbisexpeC^are  maJuerunt  ^in  accrbiflimi  fcoftis  po 
teftatem venire. Oc^auomcnfei^  ceptum oppugnari. ‘captum (aguntum  quidam 
audires  fut  quibus  nec  LiuiuS  aflentiri  videtur  nec  aliud  certum  tempus  obCdi 
onis  illius  in  medium  afferre. At  vero  expugnatio buius  opulentiffime  vrbis  cc> 
ptis  Anibalis  multis  m rebus  adiumento  fuit  .Nam  ciuitatcs  nonnullas  que  puni/ 
ci  Imperii  pertefe  .'me  tumdefedioms  prebebant  exemplo  (aguntine  cladis  infi' 
de  retinuit  :miJi tum  animos  confirmauit  ditato  exercitu  ingenti  preda -preciofa 
munera  ex  Ipoliis  lagutino^  Carthaginem  mifjt  quibus  fibi  primarios  obligauit 
rims  paratiorel^  reddidit  ad  futuru  beJIcmiqucdcum  populo  Kcmano  no  inbi 
fpania  ut  multi  aibitrabantifed  in  Italia  fibj  erat  in  anirrogercreilntcrfcec  legati 
Romanos  cumin  vrfcem  a Carthagine  rednffen  t ivara  que  ibi  acceperant  rcier5 
tcsrelpon'a  8<  fubidem  prope  tempus  excidiu  ftgurtir.umrudatum  effet:  fera 
tancem  populum  Romanum  pcnitcntia  cepit  icplabenti  rci  p.focio^epemq;irex 
tren  o periculo  poftulanti  non  nibueniffet.ltaq:  plebs  p3tre% incredibili  milcri/ 
cordia  motifimul  irdignaconcaccerfi.Coriulcsprouinciaslbrtin  iubent.P.Cor 
nclio  bi 'pania  T.lerrpronioafrica. Ii  enim  tum  Ccnfiiles  erant icumGcilia  cuemt 
Legatos  deinde  Carthaginem  mittut  principes  ciuitatisiqui  coram  fenam  poft 
longam  difceptaconem  defede^  iure  tu  femina  future  contcnconisquafi  in  cofpe/ 
rtum  omniu  cffudiffent  magtiaq?  ferocitate  obtuliffcnt  bdlumiCarthaginenfese 
contra  non  minore  audacia  oblatum  fufciper€*roaIo  tamen  confilio  ut  poftea  res 
ipfa  8C  belli  exitus  dejlarauit . Veru  Anibal  cognitis  iis  que  in  fena  tu  carthagine 
liuadfaeranticumiam  tempus  efle  arbtrare^  vt  Ccutabinicio  inffituerat.ItaliS 
peteret  res  neceffarias  ingenti  fludioparat-claffeminftruitiex  fidiffimisciuitati 
tus  auxilia  accerfitJotrnes  copias  Carthaginem  nouam  conucnire  iubet.Poft  bcc 
gadespfedbus  ante  omnia  comodiffimueffeAatuitoportunis  cuftodiis  africam 
ri'paniamc5  munire:  nedum  ipfe  in  Italia  contendit  vacue  ab  omi  prcGdio  Roma/ 
nis  relinquantur  Itac^  primum  in  africam  mittit  equites  millcfC  ducentos  pedi/ 
tum  ex  hifpanisad  tredecim  milia.  Deinde  ex  diuerGs  duitatibus  africe  quatuor 
milia  peditu  euocatiquos  carthaginem  tueri  iubetobGdesfitrul  habiturus  & mi' 
lites.  Hifpanie  aut  preficit  hafdrubalem  fratrem  eicg  relinquit.  L.nauiu  claffcm 
Si  ad  duo  equitum  milia.  Peditu  vero  ad  duodecim  milia.  Atep  lispreGdiisvtrl 
qiprouincia  firmat  non  quia  ea  fufficere  arbitretur  aduerfusRomanasopesG  mo 
les  belli  aut  in  h/pania  aut  in  africa  fiiftincda  foretifed  5 b.ec  (atis  effc  exiftimet 
ad  hofbemfuis  finibus  arcendum  idum  ipfe  terreflri  itinere  exercitu  ducens  bellii 
in  Italiam  tranfferat.  Sciebat  preterea  populum  Carthaginenfem  g magnitudie 
imperii  faci’e  pofTe  cu  vellet  nouas  copias  parare  nec  fblum  reficere  exercitu  do  / 
mi  G opus  effet  ^fed  etiam  fupplen-cntfi  fib  in  Italiam  mittere.  Ex  quo  tn  graue 
scpcriculofu  bellum  mercennario:^  indignaconc  contraclbu  afuisceruicibusde  / 
pulerant  Amilcare  primfi:  deinde  ha(HrubaIe«poftremo  Ambafeduce  contin?ter 
vidlores  ita  punicum  Imperiu  auxerant  . vt  ea  tepeflate  qua  Anibal  in  italia  venit 
longe  lategieozp  paterent  opes  Nam  cmre  africe  oram  que  noftromari  abluit  •’ te/ 
nebant  ab  aris  pbileno^  haud  multum  diffantibus  a magna  Grte  vfc^  ad  coliipnas 
herculis  continet  ea  longitudo  duo  milia  pailuum  tranfgreffc^  patuu  fretum 
africam europamijintcriacet omni  propehifpnia potiti  erant  vf^  adpireneom 
montf  qui  eam  prouincia  a galliis  diuidit.His  retiis  in  bif^nia  atqi  africa  cofti  ' 
tutis  Ambal Carthagine  nouam  reuertitur lubi lam  copic inftrutfte  patateq; in ar' 
miserant. Qua^pt  lucbil ultra expetfbandum ratus aduocata  cendone  mihtum 


ammos verfcis confirmat •Tpem  magna^  reru ^pohit . fertilitatem  Italie  pred icat 
amiriciagallo^forremorat-Demu  hortat  ntleiis  animis profertiorS  fuii  ipiart 
Sequcnhdiea  Carthagine  mouens  per  rraritimS oram  ad  hibezp  ducit  - Sut  cui 
proxima  nrrte  quiefccnti  Anifcali  iuuenctn  admirabili  fcccie  vifiim  in  fon-ris  tra 
dunt  hortante  pntro  nt  le  ducem  in  Italiam  Tequetef-Demde  cutr  rragncfticpi 
tu  ferpentemapparuifle  rare  magnitudinis  cupienti^  feirequidnam  id  porten  / 
deretuilum  Chi  audire  uaftitate  Italic  cfle.Nec  mirardu  fmflctfiirfcntc  Amfa 
lis  rure  cog]tacone%  vehementes  quihus  ille  aigilatiskellum  Italicum  agita bati 
quafdam nodburnas peperiffent  fpecies nunc  vidborie  nunc  redis  Bi  meendii  a >ia^ 
q;  beilicalamitattiGiiulitudinepre  (e  ferentes.  Pit  enim  interdii  £cut  orator  inqt< 
ut  cogitacoes  rermonefq!  noftn  pariSt  aliquid  in  (bmno  tale  quale  de  Homero  Icri 
bit  Ennius  de  quo  videlicet  lepilHme  vigibns  (olebat  cegitare  & loqui  Anibal  Iit 
peratis  pirenei  tu^is  codliatifi^  libi  multis  donis  gallo^  animis  paucis  diebus  ad 
Khodanu  venit.  Hhodanus  amnis  non  longe  abhiibre  Khemiqt  fontibus  (iirgens 
ocibingentis  prope  emen&s  (badiis  in  lacum  lemanhu  fe  condit.indeqicgredusroc 
cidentem  (c  vertens  galliasalj^iu dirimit.  arari%S<alic^flumin0  accifTiore 
non  mediocriter  audbus  tande  inter  Volcas  di  Cauares  pluribus  capitibus  in  ma 
te  influit.  Volca^gens  ea  tempclbate  circa  vtrSqi  ripam  colebat  Kcdani  bomirix 
abandatifTima  erat  Si  inter  gallicas  gentes  opulentifTima.Hi  priiro  Anibalis  ad 
uentu  amnem  tranfgreni  conftiterant  in  ripa  flununis  ut  penos  traniitu  prohibe 
ren  t.  Nam  ceteris  pacatis  gallis  hos  ne^  donis  capere  Ambahne^  metu  cSpelle  a 
re  potuit  ut  amicicia  expenti  vim  Cartaginenfiu  mallent.  Igitur  dolis  cum  tali 
hofbe  agendu  ratus.  Hannoni  bomilcaris  filio  predpit  ut  occulte  thodand  tranf  ^ 
mittat  Si  cum  parte  copiazp  gallos  ml  tale  opinantes  adoriat.  Is  ut  imperatu  erat 
longiore  itinere  progreflus  ubi  cdmodidimii  vjftim  e(b  flumen  traiicit  circum 

dudlis  copiis  prius  ad  hofbiu  cafbra  pcruenit^ipl^''^  ah  bis  videri  aut  cuid  reige 
teretur  cognolci  poffet.  Galli  clamore  a tergo  audito  cum  re^corfilii  baberdi  re 
arma  capiendi  Tpaciu  daref  .SC  lam  a fronte  inlbaret  Anibal  pluribus  nauigiis 
ad  traiiciendu  paratus.  (Iibito  calbrisexcdTeredCquantii  curHi  ac  viribus  effice 
potuerut  (et  precipitemdederfitfugam.Sicigitur  exaduerla  ripa  holbibuspul 
lisrebqueCartaginenhu  copie  incolumes  traducuntur.  Interim  crebri  rumores 
de  aduentu  Anibalis  ad  P.Cornelliii  Scipioni  qui  paulo  ante  maGlIii  venerat  de/ 
ferebantur.Queutcertiuscognofceretcondilalam  ledbflimo^  equitum  ad  expio 
randaconfi!iaho(fiummittit.'quibusut  mandatu  erat  celeriter  proficifcentibus . 
quingenti  num.ide  equites  obuiifmntmini&^napeno  (peculatum  Hcmana  ca 
(traimiHa  mora  intenedbaeft  quin  preiio  contenderent. pugnatum  e(b  acriter  ab 
vtnfc^.Tandem  fuperiores  Komani  multis  ex  (Ius  amiffis  .-plunbus  ex  holfibus 
celis  reliquos  in  fugam  coniecerut-  Po(b  hec  Ambal  certior  fadhis  quo  in  loro  Ko 
manoij: copie  efTent  agitare  fecu  cepit prelbarec  ne cepeu  iter in  Italiam  profequi 
an  aduerius  prelente  confutem  exercitu  ducere  euentu  toriusrei  exprrirt.Cfi 
multe  Vtnnc|iraconcsoccurrerene.tldem  fludbuanti  anima  boiorum  legati  in  cS 
partem  traxerut  ut  omnibus  rebus  polfpolitis in  Italiamcontenderet.Nam  Eoi 
iatn  ante  pirenei  tranGtu  legatis  romano;^  per  fraudem  capus . Manlio  pretore 
magna  clade  affedbo  folliatatis  in  (iibribus  ad  penum  defecerant  ea  precipue  cau 
(a  indignati  cp  Homani  paulo  anteplacentilcrcmonaRig;  coloniasmiferanr.Ita^ 
bo2p  conGliis  perGtafus  Anibal  eaibra  mouit  Si  per  ripam  Kbodani  aduerfo  f luiri 
ne  profec(bxs  paucis  diebus  peruenit  ad  locu  quem  infulam  galli  a^iellant.  Hanc 
Arar  Khodanus  amnis  ex  diuerGs  montibus  confluentes  efficiant  .tbiqi  nunc 
IdUgdunmu  e(b  edeberntna  gallie  vrbs.quam  longis podu  tcirponbttsa  Pileo 


Namatio  conditam  fui{rcaceeptmn8.Hincprofedlus  Anitaf regione  AllofcrogS 
ingreditur di(cordiif(j  duo^  fratru  de  regno  inter  fe  certantifi  {abJatis  per  caui^ 
ro^j:  8C  vocontic^  fines  ad  flumen  druentia  venit.  Druentia  oritur  ex  afpibus  3C 
citato  defirendescurfiz  in  Rbodanu  fefeefiundit  SCqnia  uada  frequenter  mutat 
egte  pedibus  trarCri  poteft.Eo  tan-?tranrniifroamne  per  aperta  loca  quantufa 
cultas  dari  potuit  exerciti!  dncensalpes  petit.  Ve.tp  in  {operandis  alpibus  tot  tS' 
tatjircomoda  perpeffum  Anibalem  tradut  ut  quidS autoresequales  temporibu 
eius  belli  ex  ipib  peno  audi{le  dicant  fe  {tipra . xxx-  bominu  milia  maximuq!  iumen 
to^  nurre^in  traCtoalpiu  amififle.Non  folum  emm  cum  montanis  incolis  multo 
nens  {ibi  pugna ndu  (cd  etia  adueriusangaftiasafjaeritatelqivja^fic  ei  laboranda 
fuinut  qui bufda  focis  per  ingentia  faxa  igni  acetoi^putrcfadafibi  aparuerit  iter 
Quintodecimo  die  {iiperatis  afpibus  in  agru  taurinu  defeendit.  Quo  micbi  venG 
miliusvidctur  per  monte  genuc.fic  enim  vulgo  appellat  qui  ex  altero  latere  flu/ 
mendrucnaS^exalteroexitu  in  taurinos babet  penum  tranfifle.Poft^in  italiam 
vetitam  e{b  que  aut  quante  copie  Anibali  fuerint. quia  diuerfa  autores  retulere, 
difficilead  fidem  cft  exadloalFirtrare  numero.  Alii  centfi  milia  peditu,  xx. equi* 
tum.alii.xx.peditfi.viicquuu  exafns  bifDaninf.Quida  vero  gallis  ljgnhbu% 
additis.Lxxx.milliapeditu.x.cquitufmflelcribut.Sed  credere  libet  net^mag 
num  libi  fuilTe  numc^  copia:^ut  aiTerant  primi  poft  tot  emenfa  terraru  {pacia  ta/ 
taq:  detrimenta  accepta,  neqi  ita  exiguu  utlecundi  volunticum  maxime  res  quas 
poftea  geflit  rnenti  occurrut  Quivero  mediam  (equuntviam  probabiliora  dicere 
vident  ur-cum  ex, Lxx.  milibus  peditu. x.  milibus  equituiqueexbifpaniamouit 
magna  partem  in  Italiam  duxerit  fatilcp  conftetconfluxifTeadeumingente  multi 
tudincro  Ligu^galfotp^qui  ea  tempeftatcron  minore  odio  inKomanos^  peni 
ardebant.cum  ex  taurinis  in  ag^in  Subriu  venilTct  Anjbaladucrfumbabuit  P. 
cor-Scipione;quia  rralTiliaingcnticeleritatein  Italia  reuerllis  pado  ticinoij  tra 
ieiilis  baud  procul  ab  boflcconfedit.breuicjinteriedlofpacio  ambo  ii  duces  alter 
alterius  callra  ipeculaip  profc<{bi  equeftri  preliu  comiferutiin  quo  aliquSdiu  pari 
prope  certamine  dimicatu  eft.  Ad  extremu  7?omani  cum  vulneratus  effet  Cofiil 
^numidc  equites  paulatimcircucundo  a tergo  immineret  pedem  referre  coadli 
funt . Itai^  fenCm  cedendo  8i  confiilem  protegendo  fe  in  caftra  receperut -Sut  qui 
ab  africano  filio  iam  tum  pubelcenteleruatum  patrem  Comeliu  Icribut.quequi,/ 
dem  laus  d^fmaximaGt  in  tam  recenti  tenera^  e tatemon  tamen  a uero  nec  apte 
claris  rebus  quas  pofteagefTicalienauidetur.HocpreliocxpertusScipio  quatu 
equitatu  preualeret  boffis-ftatuitfibica  loca  petenda  eflein  quibus  pedeftrcsco 
pie  SC  corfiflere  tucius  8C  dimicare  comodius  poflet  .Ita^  fequenti  nocile  quanto 
maxime  filencio  potuit  omni  exercitu  padu  traducJlo  in  agrum  Placentinu  cont2 
dit . Eodem  venit  paulo  poft  T . Sempronius  longus  litteris  {enatus  ex  Sicilia  ac/ 
cerCtusutambo  confules  cornum  imperio  comuniqiconSliorem  p.adminiftrarlt 
Ambal  etiS  pcft  equeftrc  pugnam  cum  omnibus  copiis  Scipione  fecutus  ad  flu' 
men  TrebiSconfederat  (jserans  ^pinquitatecaflroip  fore  aliqui  dimicandi  facul 
tatem.quSfibi  datum  iri  vebemeriflime  cupiebat 'non  quia  longam  morifiiftinc 
no  poterat ob  cdmeatus  inopiam  :{cdctiS  cuia  verebar  infirmitate  gallo^iqui  8C 
fpem  ttoaatf  reru  8i  equeftris  vidorie  fama  fecuti  ut  facile  in  fiia  fidem  ateg  arai ' 
ci3:l  conceffcrlt.ficetialeui  mometo  fieri  pofte  credebat,  ut  durante  in  fuisfedie 
tus  bello  odiu  a Romanis  in  fe  vnum  audore  belfi  traniTerent.  Igitur  omnibo  mo 
dis  materie  querebar  vnde  occafio  comittendipr^Iii  oriretur  Accidit  aut  optune 
per  eos  dicsutSemproniusconfulnadusboftiu  agmen  predagraue  palatunKj 
per  agros  inaaderet  in  fugamijconiicereeatij  excareproljsercgefta  de  euentu 


tocius  rei  fonicctura  faciens  in  maxima  Ipcm  venicee  vic^srie  eonrequenafe  fi  iu  • 
fta  acic  conferererar  manus.  Quare  priuf^  Scipio  conualefceret  noui  confules 
crearentur  aficuius  preclari  facinoris  edendi  cupidus  in  certamen  prodire  dccre^ 
uit  rem  improbante  coifrga  cfamantei^:  nibjlintempeftiuiusagi  poiTcq;  omnibus 
prope  aduerfantibuBgallisfumam  rei  p.  in  difirrimen  offert:- Ho^diffenfiocS  per 
occuftos  exploratores  deferebant  ad  penum  Quibus  cognitis  callidus  imperator 
extemplo  locum  inter  vtra^fcaftra  feptu  vndiqj  5<veffitu  vepribus  dumetis 
iruenit  ibiqj  Magonem  cum  difedla  manu  conGffere  lufTif  Deinde  equitibus  nu 
midis  negociu  dedit  ut  adirent  Komanacaftra  fcoftemqilaceflentcsad  prcliu  exx 
cirent.Ipfe interire  reliquu  exercitu  cibo  potu^refedfu  in  aciem  deducit- ct  in 
omne  ocerfion?  gerende  rei  intentus  paratufij  in  armis  eflet . Sempronius  conful 
adprimu  tumultu  rum.da^  fubito  equitatu ideinde  fex  milia  pediru  : poftremo 
omnes  copias  ex  caftris  educit. Erat  aut  brume  tempus  5<  fiimma  vigebat  afperi 
tasbiemis  in  iis  prefertim  locis  que  atpibus  apeaninotp  claudunt.  fCumide  ut  pre 
ceptu  erat  citra  f/uroen  TrebiS  Romanfifenfi  trahentes  vbi  ad  cum  Iccu  venerut 
vnde  (uo^figna  con(|5ici  poterant  .•fubitovertcrutinefFufuboff e equos Eft  emm 
Numida^  confuetudo  ut  fponte  pleipq?  cedant  mox  vbi  uifii  fuerit  fiftan  t rurius 
maioreq;  impetu  gi  prius  boftem  inuadat-Sempronius  extemplo  equitibo  ad  fiib 
GdiareaocatispronecefTitate  temporis  aciem  inftruitipugnScum  beflerui  on  la 
ad  futurum  certamen  preparauerat  comifTums  • lam  enim  cum  inftruca;S  copijs 
aderat  Anibal  ut prefentioccalioe certandi  vteref. pugna primu  a leui armatura, 
deinde  ab  equitatu  inita  eil.  In  qua  /lomani  equites  cum  impetu  boffiumfuifii  e 
non  poflent  fa  ileceflerunt  loco. prelium deinde  legiones  excepere  tanta  conten< 
tionetamij  paratis  ad  dimicandu  animis  ut  refiflerepofievjdcrenliG  eis  fuiflct 
cum  fblo pedite  decernendum. Sed  binc equites  elepb-antiqt  terre bant.binc  pedi-' 
tesinftabant  acriter  pugnantes  aduerfiis  corpora  fame fngorcgsconfedfa  . Ita^ 
magis  animis^  viribusbanc  molem  circumffantiu  incomodo^  furti;  etes  Roma 
m pugnam  excraxere.quouf^^Magoex  infidus  exortuscum  clamore  ac  tumultu 
ircautosjruaGt^Cmediapcno^acicsiuffu  Ambalisimpctu  in  Cermomannosfe 
cit.  Tunc  fuga  ab  auxiliaribus  cepta  Romano^  fregit  animos.fVain  ad  dece  mi' 
lia  peditum  ex  Romano  exercitufuiffedicuntiqui  per  medios  erumpet  es  boffes 
fe  placentiam  contulere.  Hx  reliquis  copiis  fugientes  perfecuti  maiore  parte  con/ 
ciderunt  peni.  EuaGttame  Sempronius  conful  fumo  periculo  manibus  bortid  eui 
tatis  .Nec  penis  in  cruenta  vidloria  fuit . ‘multis  ex  Giis  militibus  ac  ommbus  pro 
pe  elepban  tisamiflis.  Pofl  banc  pugna  Anibal  per  omne  regione  vagatus  cunerta 
ferro  igni(}i  vartauit.opida  quedl  cepit  ac  ingentf  multitudine  incola^  nullo  ordi 
he  militari  in  certamen  eunteparua  manu  fudit  fugauitej  Vere  primo  maturius 
^ tempus  portula bat  ex  bibernis  mouens  cum  in  Eatruna  contendet  8<  prope  a/ 
penini  luga  feua  tepertate  repuIfliB  exercitu  in  agrum  placentinu  reduxit.breui 
(jintericirto  fpacio  cum  multe neceflaric  vrgerent  caufe.rurfus  eande  profedHo/ 
nem  Geut  inrtituerat  GifcipiendS  putaui  t Nam  gallo^  inGdiis  prope  circuuentus 
calliditate  ingemi  periculum  capitis  euitauerat . Egre  enim  ferentes  galli  bella 
in  fuis  agns  diutius  conGrteivaum  Ambale  caput  belli  petebant  Quo  periculo  cS 
pulGis  penus  maturande  Gbiat^  in  aliam  ^uincia  amnf  exercitum  traducedum 
putabat.  Accedebat  preterea  q>ad  opinione  gentium  fuo^  mibtum  a'acritaie 
magni  interefle  arbitrabat  tantas  videri  CartaginenGumviresi tantum  ducisani 
mum  vt  in  ^pinquas  romane  vrbi  regiones  arma  tranf  ferre  auderet.  Quare  port 
pcGtis  omnbo  tebus  cartra  mouit  fuperatiG^  Apennini  iugis  per  Ligures  ea  via 
qua  ad;paludes  ac  plamdem  flununis  Arni  ert  iter  in  EtturiS  dcfcendit . Arnus 


uel)empncios  exerenerat pet  eosdiesatt^emnes  circuadiacentes can^pos  a^ois 
inandauerat-  Igieur  Anibal  tantfi  exercicu  fecum trabens  pciur^  e pafuftnbus  Io 
eisegeederemr  vitare  non  potnit  quin  ingentem  bominu  aeiumento^iacAuram 
facecet'Ipfei|iTOt^dux6cG  elepbanto  qui  vnusluperfuerat  ex  multis  eminCs  ve/ 
beretur»plurcs  tair?  dies  ac  nortes  aeris  inteperie  vigilii%  confcdus  alte^airi 
Gt  oculum  .Inter  bec  C • Flamminius  confiil  exercitu  a Sempronio  accepto  aretifi 
venerat  in  conGiItofenatu  egreg:  ferente  ^rebdle  I^ome.CM.SeruiliocoIIega  G 
ne  inGpnibusfnelitoribusfunimin  prouincil contediiTet-  Huncvirum  natura 
ferocem  plebis  fauor  Gipra  modum  extulerat  a tqi  ita  audacem  reddiderat  ut  ap  / 
parerer  orrma  incauteincon{uIteg:aeAu2f  ,Quod  ubi  Anibal  coirperit  comodim/ 
iruir  elTe  ftat  uit  ingenium  confulis  irritare  conanqj  omnibus  modis  ut  ante%  col 
lef  emi  gercf  ad  pugnam  alliceret. Itaq;  cafbra  mouens  per  ag^FeGiIanum  arre' 
tinuircp magno  jropetu  vagat  .omne  regione  terroribus  implet-  cundla  ferro  igni 
q;  peruatfat  nec  prius  populacoibus  aut  incediis  finl  facit  ^ paGim  vafbans  aghs 
ad  montes  Cortoneles  at^  inde  ad  tranGmenC  lacum  peruenit.  Ibi  locum  contr  is 
piatus  cum  capereirGdiisbofbemquercretiptopeanguIbaviamquead  tranOire 
num  duci  t fub  quibuIHam  tumulis  equitatG  locat  :poft  montes  leu^  armaturi  con 
Gdere  lubet . Iple  cum  reliquis  copiis  in  planici^  deicendit  Gilpicatus  id  quod  acci 
dit  Romanu  conGiIe  non  quietu^- Homines  enim  furentes  ingenio  facile  ad  om' 
nes  macbinas  atq;  inGdias  boibium  patlt  fepem  falutanbus  conGliis  (pretis  furrl 
re^in  dilcritreobiciunt- Flamminius  ubi  pafum  agros  (bcto^  diripi -'frumeta  fuc 
cidi.edificia  incendifenGt-fabitocontra  omniii  fentfciam  qui  collegam  expec^l'' 
dum  cenfebanc  callra  mouit  citatum<$  agmen  ad  bofbem  duxit.  Cum  occidite  la 
fblead  angufbias  TranGneni  lacu8pemeninet’eoin  loco  cSftitit  contmeti  itirerc' 
dt^frfTismilesiSequeRti  die  fub  primam  luce  nulla  re  antea  explorata  ialcum  trlf 
cer.dit . Anibal  vero  qui  omnibus  antea  preparatis  occaGone  cxpe^abat  gerende 
renubi inpatentiore campum Romanudedudbumcemit*dat omnibus  inuadedi 
Ggnum.Tunc  vndiqt  {urgentes  peni  bofte  lacu  montibus  claufuadoriunf.  nec 
folum  a fronte  G;d  etiam  a tergo  lateribus  inGant. Contra  Romani  nullo  ordi/ 
ne  militari  prelium  ineuntes colbipaticoglobati^  in  nebuIa=queomniu  oculos  oe 
cupauerat  ucluti  in  vmbra  pugnant  lutmirandu  fuerat  cum  ab  omni  parte  circu 
fepti  tenerent  quibus  rebus  freti  tamdiu  pugnam  difbulerint-  Nam  fiipra  tres  bo 
ras  Ita  acriter  certatu  conflat  ut  ne^  maximus  terremotus  eo  tempore  a pugnan 
tibus  auditus  Gtmec  prius  Romana  acies  inclinata  ^ manu  equitis  cui  Ducario 
nomen  erat  coGiIem  tota  acie  volitante  interfecGd  fama  vulgauit.  Tunc  Romani 
fpoliati  pGdio  ducis acomnifjoedeGituti  tergauerterutialii  motes lalii  lacu  pete 
ees  .quo^  multi  in  fuga  fdt  coprebcG  at^  interfcrti-  Cecidere  in  ea  pugna  ex  co  / 
piis  romano^ ad. XV. milia  bominu.SC  ad. x.  milia  vanis  itineribus euafere.Fuif/ 
fe  etiam  dicunt  fex  milia  peditu  iqui  ab  inicio  pugne  impetu  fadlo  faltum  fupera/ 
runtiS^inemineti  quodam  tumulo  cofliterut.pofleauero  finito  prelio  accepta  a 
penis  fide  proditi  fraudatu^  m vidloris  poteflate  venerunt-  Anibal  ac  ingenti  vi/ 
dliria  partaimultos  ex  eaptiuis  Italici  generis  liberaliter  jifecutus  Gne  precio  di 
mitti  lufHt . vt  bumanicatif  di  indulgitie  fama  per  populos  vulgaret  .a  quibus  ta 
tr.envircutibisingenificiuslongifrimeaberat. Fuit  enim  Amba!  ferus  immanif 
natura  adiunxit  etiam  a pnmapuericiadilciplmaiqua  non  iura. ‘no  leges-' no 

ciuiles  coGietudinesifed  bella  cedef^&boflilesjiditioes  tra^re didicerat.  Ita 
^ crudeliflimus  euaGt  dux  in  fallendis  hominibus  callidiiTimus.  Nam  ad  deci  / 
piendum  hoflem  (emper  intentus  quos  aperto  marte  fuperare  non  poterit  dolis 
aggrediebat. ut  facile  ex  prefenti  pugna  Si  cxprelio  quod  antea  cu  Sempronio^ 


■a5  tretia  comifit  pDfTiimus  indicare.  Sed  hcc  in  aliu  locum  differant.  Konia  ve  / 
ro  vbi  Fiamminiu  confulcuirtumcriuqicum  tna^na  parte  copiaspnunciatueft.in 
gens  repente  ludtusciuitatcm  inuafit-aliiptib/ica.'arii  priuatam:quida  vtrangjca 
iamtatemdepIorafcant.Mirerabilefpec^iacuIu  era t multitudinis  mulk^  viro^c^ 
confluentis  ad  portas.ut  priuatim  quifcjde  iuis  neccffariis  certier  reddere?.  ^peJi 
ditum  quocfmemorie  eft  mulieres  duas  ftantes  (bilici tis  ac  pende tibus  animis 
pro  falute  filio^rcum  preter  Ipem  filii  occui  rilTent  fubita  leticia  expiraffe  . Sub 
idem  ternoasquatoor  milia  equitii  ad  Flamminiu  conlulem  mittebant  a Scruilio 
collega nodu  fcictc  prelifi ad  tranfimenu fartu. Hiin itinereauditafiio^  cladecu 
in  vmbriamfe  reciperet labcpuitatuboftiu  accepti  ad  banibalem  deducunt. Ce  / 
terura  cum  tot  tam^?  multiplicibus  acceptis  in  fumo  periculo  resRon-araalTet  .• 
placuit  extra  ordinariuimpcriuquen  dirtatoriqi  creari -quod  vnum  remedium 
aieniffimis  t empori  bus  reipublice  adbiberi  Iblitu  erat.  Sed  cum  obfefTIs  omnibo 
viis  Seruilius  conful  jR.omani  venire  non  pofTet.nouo  exemplo  populus  romanus 
dirtatoremC^.Fabifiicui  poffea  maximo  fuit  cognomen. &M. Minutius  niag.i 
ftrum  cquitu  dixit.  Erat  aut  Fabius  vir  magni  confiiii  atqiprudentie  fiime  in 
re p. dignitatis. Itagi  eo  tempore  omnes  ciuesfcuncvuuintuebanfiiarrq:  fibi  per 
fiiarerat  eo  duceaut  nullo  alio  defendi  ftatum  ciuitatis  poffe.HecilIe  noignorSs 
ingenti  cura  rebus  rieceflariis  comparatis  ab  urbe  proficifciti&C  exercitu  a Serui 
lio  cofu’c  accepto  duatusc^  legionibus  additis  ad  fcofiem  pergit  lamaribal  a traG 
raenno  lacu  rerto  i tinere  fpolctu  profertus  tentauerat . primo  impetu  fi  id  opidu 
capi  poirct.cdcurfii  opidanoap  ad  tuenda  menia  faeSo  cum  egregie  defenderet -va 
ftatis  omnibus eoicagrisivicisedif.eiifgiincenfis.inpicentesatcf  inde  per  marlbs 
6CpeIignosinapuliScontenderat.Dirtator  boftem  fecutuspropearpos  baud^' 
cui  a Punicis  caftris  confedit.eo  confi/io  ut  morando  cunrtando<$  bellu  traberet 
IMimia  enim  fiiperiotp  ducu  ferocia  iu  cum  locum  remromanS  deduxeratmta  to' 
tiens  virtore  bofbe  non  vinci  eo  tempore  pro  virtoria  haberetur.  Itaij  omnia  repe 
te  mutanir  Imperator  mutatus. Nam  cum anibal  primo  in  aciem  deduceret  ide> 
indequiefeente  bofte  omne  regione  papularet  ut  vafbando  in  oculis  agros  fbcioru 
dirtatorem  exciret  ad  preliu  capefTendu.nibolo  magis  motus  Fabius  fiios  in  ca  ^ 
ftris  continebat . blanc  curtati onf  Komani  ducis  iniquo  animo  feretis  Hanibal  fre 
qucntercaftra  mutarecoftituit  ut  pluribus  adeundis  locis  aliqua  vel  fallendi  bo/ 
ftem  vel  co  mittendi  prelii  occaCo  oriretur , Quapropt  fuperato  apennino  ex  agro 
arpinatiin  famniu  vrnit.paulocj  poftquibuldS  campanisquos  ad  tranfimenu  cap 
tos  Iiberalitcr  dimiferat  lafferentibus  fpem  capue  potiunde  cafbra  mouit  perito  q 
dam  regionis  admonito  ut  in  agrfi  caflinatem  exercitu  duceret.  Similitudine  no 
minis  cafilinci  dux  itineris  pro  cafino  accipiens  longe  diuerla  uiaperCalentinum 
5C  Calenam  agrum  in  campum  ftellatem  Anibalem  traxit  ‘Vbi  cum  fepta  undi^ 
montibus  SC  fiumimbus  regio  teneretur  cognito  errore  penus  bominem  crudeli' 
ter  excruciatum  necari  iuflit . Fabius  per  id  tempus  incredibili  patientia  u(us  ua 
gari  penum  permifit  donec  occupato gallicano  SK  cafilino  mote  oportuna  loca  pre 
fidiisfirmauit-Quo  fartum  eft  ut  punicus  exercitus  prope  circixuftus  Uel  oppri 
mi  comeatusinopiauel  turpi  fuga  fibi  confulerecogcreturinifi  Anibal  arguta  fal 
laciafruftrato  bofte  periculum  euitaflet.  Nam  bacre  animaducrfa  icum  fibi  opor 
tunu  uifiim  cft  iimperat  militibus  fuisut  exagteffipredaiquaabundein  cafiris 
babebatadduo  milia  boum  ad  fc  deducant  .Horum  cornua  facibus  vmciri  iubet 
Deinde  quolHam  idoneos  deligit  viros  iqui  fiib  primam  uigiliam  facibus  mcenfis 
ad  fumos  motes  beluas  cocitent . Nicbil  ex  lis  que  imperata  erat  '•  pretermiffum 
^it. Agitati  boues  ardentibusiacibus  filma  montium  petunt*  CopiepauUdm 


{equart  Komaniqui  multo  ante  firmjsprcf-diisfaltusofeuFannar  ire  rena  pn 
terntt  S<  irfidias effe  ratifufcito  exoporturis  locis  diffenfre.Fabiusqucqipuni' 
cam  fraude  {ufpc<!la  Habens  cum  non  (atiscoftaretquidrSrei  cflct.-fuos  in  c«firis 
fontinujt-Intenm  penus  fcaud  procuJ  ab  acuis  CnuclTaniscuSIccubac  tfpcPate 
incole  regionis  turrim  balnee^ appellat.' ToJiu  tranfgredjf  atqijn  agru  albaru  cu 
oirmtus  copiis  incolumibus  fefe  rfcipit:breuiq:  interieeSo  fpaciocanran-ouet  cG 
rc(^ba  vja  ^otra  petiturus. fed  poftea  conuerfo  itinere  In  ApuIiS  redii t.I  bipoti.< 
tus  opidoglereno  opulento /ane  dC  babundStiotrnicopiazpierubibernar  us  locis 
fcabere  conftituit.rvlec  multo  poft  Dictator  fab'ecutus  Haud  procul  a puiiiosca  .■ 
firisin  agro  Larinati  con/edit.Inccrci  p.cau/a  Ron  lacceiCtuscu  celeriter  fiti 
prcficjfcendueffet  magiftra  equitfjdcnrciatiut^reloco  teneret  ne  abfeti  te  fccu 
bclberranu  con'creret.IVam  ficut  ab  jnicjOjppc  luerat  animo,  ita  et^S  pcflca  in  eo 
perfeuerardu  putabat. ut  neo-  fcoftein  prelio  lacf  l?erct.Tcg?!acrirjtusin  acicce' 
fcederet.  Sed  accidit  poft  dilce/Tum  eius  ut  M-Minutiosprecepto2p  im.iremor 
bcftiumanuadorircifiumentatu  abanibalemiflam  palantemcp  per  agros  cutn 
inulta  cede  in  caftraconiecerit-ExtepL  buiusrei  fami  Roma  perfata  au  cSaijru 
ir. Oribus  velari  adfpte  vicHoric  ncmenobtiruit.acita  multitudinis  irrplcuit  au  c 
res  ut  reperte  Ctmagiftro  ecuitu.-quod  artcid  tempus  cotigit  nuncp  cum  Fabio 
didlaret  equam  Imperiu.HanciniurilSbi  indigno  illatS  magno  animo  ferens Fa 
bius  in  caftra  reuertil.Iam  duo  Didlitoresvno  tepore  erant  res  ante  ea  diem  in- 
audita diuiCGsinterle  copiis  Gruticonliilibus  mos  fui t'pari  imperio  exercitibus 
precrant-  At  M. Minutius  cxiisrebus taniSGbiarrogantiS  lumpferatut  quod 
vixanibal  tociens  vidborauderctiaufusGtquada  die  in  confulto  collega  certamen 
inire  ac  in  eum  lorfi  copias  fuas  perducere  vbi  punicisinfidiiscircucunteadarbi 
tnu  boftiu  cedebant»  nec  vliam  euadendi  uiam  habebat  n-G  Fabius  publice  falu' 
tis  magis  ^ accepte  inifinc  memor  in  tefore  futueni/Iet.  Nam  recentibus  copiis 
certamini  ruperuenj6s  haud  dubie  terruit  penu  facultate  legionibus  Romams 

dedit  utfe/e  inlocu  tutu  reciperet.  Maxim  S hinc  virtutis  S<  prudentiefama  cu 
apud  fuos  tum  apud  fcofteseft Fabius  con/ecutus.NSSi  anibaleincaftraredeun 
temdixifle  tradut eoprelioa  /e. M.Minutiu  ieaute  aFabio  efle Giperatum.  Et 
ipfe  Minutius  cognita  prudentia  viri  iuxta  HcGodi  fentenoS  meliori  parer du  ra 
tuscuommbus  copiis  in  caftra  Fabii  veni  t.magiftra  tua  depoGto  honorificcntifli 
mis  verbis  patre  Fabiu  falutauit.Iongci^isfuit  cunrtis  militibus  letifflmus  dies 
Cetc:p  vtrif^  cxerciribusin  bibernadifccdentibuspo/b  Jong5  contentione  creati 
filt  Confules  noui  L.  Paulus  Emilius  8<  C.Tberetius  homo  Varro  exinfima  ple 
b?  populari  auraadcofulatueuectas-Hisconce/Tumeft  vt  maionbuscopiis^co 
fucuerSt  priores  duces  re  romanS  geret  en  t.Aucfbe  IcgioncS&nouequo^  veteri 
bus  addite,  profecti  ad  exercitu  conGiles  diuerG  ingenii  diuerfamin  adminiftran 
do  imperio  ratiori  feruabat-L.  Paulus  vir  prudens  & Fabiane  artis  S^conGlii  mc 
mor-bellu  trahere  hofte  morari  prelio  abftinerc.Varrocontra  fiircre  audere  cer- 
tamen cx-cofeere.  At  brcuilpacio in terpoGto  patefactu  ellcu  magna  calamitate 
ac  pernicie  ciuitatisquantu  inter  modeftia  Emilii  8<  Varronis  arrogantiS  interef 
fet . Nam  anibal  inopia  frumenti  timens  re  aliquis  motus  in  cafiris  onret  ex  Gu 
reno  profectus  cu  calidiora  peciiffetapulie  loca  cu  omnibus  copiis  ad  cannas  con 
Jedit.quem  infjcuti  Romani  coniules  bina  prope  pofuerutcaftra  ita  inter  ft  feiun 
cta  vt  tantu  aufido  dirimerent  Amne-IsTolusfluuio^  ut  tradutquidaapenniru 
diuidit.atq:  ex  ea  parte  qua  montes  ad  mareinferu  fpectac  oritur  inadriaticum 
influit  Cnum.  VevL  Paulus  cfi  videret  penu  in  aliena  morante  terra,  non  pofle 
tot  eamcpdiuerlar  gentiu  copias  diutius  fuftirereJin  eadem  lententia  pfeuerabat 


utbcIIuniJiiceret.Hanc  vnam  tuta  viticcdi  vjam;!;anc3rofti  pemicioJamifue  rei 
p.la!atarc  efTe  cefebat-Quod  fi  boc  C-Tcrecio  perfuafu  eflec  Tatis  apparebar  a 
Icentibus  ronis  frangi  pofTc  anibalis  opes  Sed  vir  inquieti  animi  non  folii  no  mo 
uebat  auctoritate  Eniiliiprud?tiflinieconfiiIentis:fedipfu  etia  increpabat  fre^ 
rccbati^  per  vuJgusgj  in  aciem  prodefite  hofte  militem  ociofu  in  caftris  continet 
QuSobrem  cum  veniflet  dies  in  qua  fuma  impent  fibi  obtigerat,  viciflim  enim  ex 
ereitibuspreerant  prima  luce  tranlmiffo  aufidofignu  dimicandi  jjponit  incorfiil 
to  collega inuitoq;  magis  quia  repugnare  non  poteratiqilponteefl  fequcnte.Ani 
bal  le  tus  occafione  5.  omne  dilacoem  fibi  aduerfameflecenfcbaticopias  amne  tra  / 
ducit  para  tifiimasquideat^  omni  armo^  genere  orna  tiffimas.  Multa  enim  fpo/ 
lia  ex  boftibus  parta  materiem  prrbuerant  ad  ornatu.  Erat  auteJ^omano^  acies 
in  meridiem  veria-Hoa  oculos  occupabat  puluis  meridiano  excitatus  ventotqu? 
incole vulfurnu appellat. Hoftesco tra feptetrionifpcrtatlit atqiita macie  difpo 
fiti  erant  ut  vtruqi  cornu  tenerent  afriun  medio  confiftei  et  galliatcfbifpani.pri' 
mua  leui  armatura  deinde  ab  equitibus  concur{ueft.£<quiaexigufiadperuag^ 
dum  fpaciu  inter  amn?  peditatufj  rclicM  erat  atrox  magis  % longu  fuit  certam? 
pullatam?  equitatu  Komano  pedeilris  acies  preliu  excepit  tanto  ardore  anime^ 
utnulld  aliud  tempus  ad  dimicandi!  habitura  uideretur.  Sed  nimia  vmcendi  cu 
piditas  ut  primo  congrefluiniciu  letum. fic  ctia  poftea  exitu  triftem  romanisde 
dit.Nam  galli  atcjhifpani  quos  in  medio  locatos  fiipra  oftendimus.no  fubftinen 
tes  impetu  Romano^  fele  ad  afro^  fiibfidia  recepere.  Romani  vero  effugo  curfii 
in  hoftem  delati  dum  urgedo  cedentes  in  mediu  coeut  occafionem  dederut  penis 
ut  exvtra^  parte  cornua  circuduceret.Quingentiquo^numide  equites  qui  pau 
loante  fimulata  ftiga  a cofulibo  fuerat  comiter  accepti  .ac  in  poftremo  agmine  co/ 
fidere  iuftiiubitcmpus  vi  Iu  cft  gerende  rei  a tergo  ftleoftendut  (ubitoc^impude 
tesatsjinopinatcs  boftesaggTediunf.Tu  vrdicj!  perturbata  Romana  acies  haud 
dubi?  provitloria  dedit  ad. xl.milia  peditu lad  duo  milia  {upra  ftptingetosequi 
tesaucftoreliiuio  eoprelio  cela  dicunf.Polibius  loge  majore  nume^cefbtp  affert 
Sed  bis  in  medio  relnftis  illud  affirmare  libet  bac  canenfi  clade  nulla  maiorem  vn 
qu?  nec  primo  nec  fteudo  punico  bello  a peno  bofte  illatS  efle  romanis-  IMam  in  ea 
pugna  cefus  eft  Paulus  coniul  vir  memoria  dignus.  v%  ad  fiipiemu  diem  om ' 
ni  officio  in  patria  fumftus.SeruiIius  quo^  prioris  anni  confiiiiSCaliiconfiilares. 
tum  pretores  pretomij  viri  Tribum  militu  acedilicii  qnidaiabiq;  permulti  bone 
ftiffuni  ienatores.  tum  oportuno^  ciiuu  exercitusiqui  ad  facietate  crudelifiGmi  bo 
ftis  interempti  ceciderut.Terentiusconfiil  qui  audior  fuerat  preliicomittendi . 
ubi  in  omni  parte  penum  (uperior?  uidit  falutem  fibicoparauitfuga.Et  Tudita ' 
nus  tribunus  militu  cum  magna  manu  per  medios  boftes  erumpens  CannuCu  vc 
nit.  Ibi  ad  dece  milia  bominu  ex  manibus  hoftiu  tanqna  ex  tempeftate  cmerla  co/ 
uenerfit.fumaij  imperii  omnifi  conlenfii  adappiu  puIcruSC  B.Cornelifi  Scipio  / 
nem  qui  poftea  boc  bellu  confecit  delata  eft.  Hunc  tandeexiAlCannenfis  habuit 
pugna.qae  celeriter  Romam  perlata  ScC  omne  ciuitat?  ut  pir  erae  mefticia  lu  / 
dlj(|i  rcpleuit. Senatus  tam?  populul^  Romanus in  tam  aduerfis  rebus  dignita/ 
teretentamo  modo  de  leruanda  vrbe  fedetia  de  reparando  exercitu  cogitauitiia 
mores  ad  arma  conciuit-necSiciliS  Hilpam?^  neglexit lutbcc  confideras  mirari 
debeat  tantil  ea  tempeftate  vel  animi  uel  cofilii  in  illo  ordine  popu!o(^  fuiffe  • Ma 
vt  ceteras  omittam  clades  ad  tidnuiad  crebiSiad  tranfimenum  acceptas,  boc  po' 
ftrema  vulnus  quo  pene  Romam  imperii  opes  conciderutiquealia  gens  fuftmere 
potuil^td  Tulit  tamen  populus  Romanus  atqi  ita  tulit  ut  ne^induftria  confibo 
neijicoOliu  magnitudini animo^defuifife  videret- Anibalquo^ vi dlor  i cchciedo 


exercita  tempus  terens  fpaciu  aicKis  itii  t ad  refpirandu . Nam  G extepfa  finita 
pug-na  victorem  exercitd  Komam  duxiflet  procuidubio  aut  fiiccfibendS  emnino 
aut extremfi  fubcundu  difhrjmf  Romanis  crac.  Huius poftea  tarditatis fepe per' 
tefii  ambalf  tradat  paljqi  conqueftu  quid  cofiilcntibus  quieti  irilitC  magis  eo  t? 
porc  crcdidilTct  ^ Maharbali  prcfetJlo  equitd  qui  (iibito  RomS  caput  belli  petf / 
dutncenfiiit.TUrdlatiq:  peno  illud  vufgatu  protulifle  dicitur,  Vincere  Icisajiibal: 
Tcd  vje^lona  uti  refeis.  Verum  no  omnia  ut  Neftor  ille  apud  Homerfi  inquit  da  ^ 
ta  fut  hominibus limul- Alliserim  ars vircrrdiialiis celeritas c6ficicndi:quibuf/ 
dametia  conferuandi  ftudiu  defuit.  Pirrhu  Epirotaz;  Hcgem  qui  bellu  intulit 
populo  Remano  preftStiflimu  belli  duce  fuifleaccrpimus.tiurC  tamememorie^ 
ditu  eft  egregiu  inacquuedo  impcrio.ir.  ronferuado  vero  minime  aptu  fuiflevi 
rum,  Sic  ctiS  alia  aliisadfuifTeiqucdletiadefuifre  bcUicis  laudibus  digna  per  ve 
teres  biftoriasccgnofccre  licet- Cete^poft  boc  preliu  ad  cannas  comiffuniAtell 
CalatiniiSamitcsiErutiipretercaatqilucani  aliiqi  permulti  Italic  populi  fama 
ingentis  vidlorie  moti  ad  anibaISdefeceiut.  Capua  quoq;  quid  multo  ante  concu 
pluerat  anibal  veteribus  relidlislbciisrouafeeifocietatecoiunxit  idif  adopinio 
ncmgcnriu  miagr.fi  momentu  rcfcusCartagincnfiuattuIit.Erat  ctiimea  tepefta/ 
te  validifiima  vibsmu!titcdirecjuiuincola^-g;:5<poft  RomSfloretifiima  omnifi 
Italie  ciuitatu.HancEtrurcejp  colonia  ut  multa  que  de  ea  referunt  paucis  verbis 
copIeciharA^ulturnfi  primo -CapuS  deinde  a duce  ec^  capio  luel  quod  propius  ue 
roefta  campeftriagro  appellati  conftat.Circu  enimadiacet  campi  ommfrrtili-- 
tate  terre  pulchritudineq;  agrozf  inGgnesiquos  appellit  greci. Hanc 

quoqi  regione  ex  omni  parte  iJluftrcs  populi  cingut  • Nam  Maritimi  oram  ineo ' 
lunt  Saeflani. •Cumam  NcapoIitani.MediterraneI  a Septentrione Calentini  Si 
Caleni,  ab  oriente  meridie  Dauni  Si  Nolani-  Preterea  locus  iple  natura  muni^ 
tiflimus  eft. Hinc  mariiillinc maximis  pcrpetuif^  montibus  cingif- Ea  vero tem 
pefba  te  florentes  mira  felicitate  Campanica  viderent  prope  ad  internicoeni  Ro 
mani  imperii  pugnatu  efle  ad  cannas  facile  ut  plc;j;q:  fit  ad  vidboria  inclinarunt . 
Anibalemi^  vidborem  no  fblu  Gbi  focictate  iunxerdtiled  etiam  incredibili  honore 
ateeperut  jn  vrbe  fjscrantifcusciuibusconfedlo  bello  fe  inter  Italos  potentia  at^ 
opibus  loge  primos  forc.adeoplri^q!  mortales  in  rebus  humanis  fpes  ac  opimo  fal 
Iit . Venieti  capui  anibali  ingens  multitudo  obuia  effundit  ftudio  vi  lendi  celeber 
rimi  nominis  ducem- cuius  tot  vichorieSClecundacomifla  preliamore  atqi  oculis 
omniu  uerlafcat.ingreCusurbf  deducitur  ad  domu  Pacunii  familiaris  viri  &po/ 
tencia  atq:  cxiftimacoe  facile  principis  campano^.  Cena  conquifitiflimis  epnlis  co 
paratur.excampanisciuibusncmo  ad  couiuiu  adhiberetur  iprcter  Vibellifi  tare 
sm  vimfortilTimu  5<filiu  Pacuniiholpitisicui  pater  iratum  aribale  eo  g>  Deciu 
Magiu  pro  Romana  Ibcictate  pugnantem  Iccutns  erat  magnonegocio  placauit. 
Sedopcreprcciu  cft  videre  qua  ta  9 varia  pericula  preb  opinione  bominamaxi 
mis  interdu  accidit  viri  s.Nam  is  iuuenis  licet  Smulacone  anibali:  nocendi  tamen 
occaGonc  cxpedllsidu  celebrat  omniu  lermone  leticiaqi  couiuid  patrei  interiori 
parte  cdiu  abduciticficp  hortatur  ut  fimulfecu  gracia  populi  romaui  peccato  am 
miflam  fumo  beneficio  redimere  velit. Confiliu  deinde  aperit  quo  animfiinduxe^ 
ratiAmbaie  patrie  lue  tocius  Italie  bofte  de  medio  tollere- Homo  qui  idaudlort' 
tatis  S<  parens  effet  filiididlo  vehementer  obftupuit  luucnecj)  complexus. 'magno 
labore-’ multis  cumlacrittnsvix  tande  cxorauit : abiedbo  gladio  domi  fuehorpite 
tuto  cfleGneret.Ita  Anibal  qui  aboccfanohifpanieqi  vitimis  oris  per  ingentia  ter 
rara  fpacia  milite  trahensmunc  hoftiu  tclisinuncgallotcinfidiis  petitus  euaferat 
. paru  abfuit  quin  vnius  luucnis  manu  inter  epulas  mefafj  necaretur.  Poftero  die 


frrques  fenatus  Aribafi  datuscftacampams.inqoo  ilfe  gratiffinnsveffcisaudiS 
tum  iniplcuitaureS-Tnufta  promittfs:  multa  fuadcs  que  faci  fc  credebat  campam, 
proptf  rea  que  fibi  opinionis  errore  de  i talje  principatu  Ipcrafcac. Quare  ita  turpi 
ter  icrubmiferut  peno  ut  quafi  libertatis  obliti  non  fbciuin  vrbem  feddomipuac 
cepilTe  viderent.  Quin  ctiapre ter  alia  petenti  anibalifibi  tradi  Deciu  magjfS  prin 
cipem  facftonis  aduerlc  non  modo  ieruili  decreto  e(i  /enatus a/?cniuS;lcd  etti  paf 
fus  e/lut  IpecHante  populo  catbenis  vindlusin  caftraduceref  vir  antique  /bciet4 
tis  memot  reiq:  publice  magis  % barbaris  gentibus  afTedbusciais.  Dubec  capue. 
geruntur  in  tenm  Mago  anibalis  frater  cartbaginS  profectos  feliei/Time  viarie 
nuncid  (uisciuibusdetulitirercpabanibalege/basmagnifieentiirimisverbisin  (e 
natuexpofuit.SCad  faciendi  fidem  oracoi  ^eeSlindiiofTitinve/bibula  corie  au 
reosanixlos  Romanis  equitibus  ademptosiquo^  cumulu.alii  modii  vnius  alii  tri/. 
ummodio^  dimidiiqimen/uriexceflifletradut.  petita  deinde  /upplcmcntutcon 
ce/Tumq;  a (enatu  e maiore  Audio  ^po/bea  mi/Tum.  IMS  prefentibus  rebus  comoti 
Cartaginenfesut  iiiiciSletu:Gcpro(peru  belli  AnemGbi  animis  proponeres  fauen 
dum  anibaliidelecibababendupcrfeuerandumin  armis  cenlucrutvnq  tantu  re  ' 
pugnante  Hannoneperpetuo  bofte  factionis  barcbine  cuius  {alutarc  conCIiu  paeS 
(iiadenscnm  alias  (epe;  tum  eo  tfpore  maxime  poAbabitu  reiectotrqia  penis  eit. 
Anibalpolt  (bcietatecumcamoanjsinitam  ad  vrbem  Nolam  exercitu  admouit . 
oblata  Gbi  (pe  per  voIutariS  deditioni illius  oppidi  Potiutidi.Nec  iSenim  fefei/ 
Ii/let  opinio  nifi  pretor  IV^rccIIus  concitati  multitudini  fubito  aduentu  repref ' 
bflet  (liccedentei^  membus  bofte  tribus  portis  erapeoe  facta  cum  m^na  cede  in 
caflraadegiflettHiccft  Marcellus  vir  bcUo  inGgms,5<  militari  gloria  clarus,  qui 
primus  magnitudine  quadi  animi  atqi  ingenii  anibale  docuit  po/Te  vinci  Po/bbee 
Anibal  rem  nolona  in  aliud  tempus  diSercndl  ratus  acerras  petit' nullo  negotio 
vrbem  capit  diripiccp.. Maiore  deinde  conatu  caGlino  aggre/Tus  locum  ad  nocedu 
capue  poportunuicu  oppidanos  pteneAino^q  ibi  preGdio  erant-ne^pollicitacoi 
bus  nec|denunciacdcpencn'iperniouepo(ret:exigalpartem  copia^ ad obGden 
dum  oppidu  relinquit. ip/e  reliqua  exercitd  in  bibema deducit . Capua  autilo  ' 
cum  (tatiuisde'>git  vrbem amenl<9<  omni  deliciar;  genere  abundante-. Ibi  miles 
aiTuetus  Gibdiuo  vitam  ager-esftigusifameiCtim.-patienri  animo  tolerareicu  ua/ 
riefpecics  voluptatd  Gbi  quotidie  offerentibreui  ex  Arlnuoignauus.-ex forti  ti/ 
midusiex  (bllerti  iners  molUI^  euaG  t.  Corrumpiit  enim  blande  voluptates  omne 
robur  animi  inda’et«5  uirtutts.'ingeniu  labefactat  iconGIiu  eripiGt'  quo  quid  per- 
nicioGusbummo  gensn  afferri  poteA«tMerito  igitur  Piato  elcammatpi;  appei  .> 
lat  uo'uptate.Et  in  pre/entibusrebuscampanedelicien)agis(^alpiuiuga<^ar  / 
mati  Romanoip  exercitus  penis  obfuerat-  Namvnabiemsfegmter  molGtercja' 
cta  tantu  valuit  ad  extinguendd  vigore  animo^  ut  milites  principio  verisincam 
pum  progre/5  omnis  virtutis  bellice  obliti  yiderenf.  Anibal  exa^a  bieme  ad  ca.* 
ulinureuettit  (poransopidanospofb  cam  longi  obGdione  etiainuitosinfulpote/ 
ftate  venturos.  At  ii  ^Gomnifirera  inoDia  labo/arltitaml cpAituerant  animis 
extrema  ctii  experiri  priqf^fe  crudeblTimi  boib-iS;&dei^bitrio^.pe^mieterent 
Quaobrem  farre  priaiu  mucibusdeinde  per  Vukuriiu  a Romanis  acceptis  rl  eo 
uIcgextraxareiutcoieAistedio  Anibal  .-pactione  quod  antea  recuiaucrat  oppicla 
reciperet. Cete^boe  bellu  in  quo  mira  felicitate  omnia  prqpelecafecudai^eoene 
rie  penisinulla  tot  victorus  intercedite  clade  memoria  digoa:cepitper  id  tipus 
vanos  euentus  variae^  reap  condiconem  (brtici  .Nam.  (bcietas  inita  cum.  Pbitippo 
Macedonu  r^e  fupplementfi  a Cartbagme  mi/Tiim  8(  petilia  qonlentia  alict^ 
iq  bjratiis  eaqaugnat  e urbes  (pes  CartbaginlGu  co£irinablt.B.x  altera  parte  rpni 


tTraximis  preliisin  Hifpatiia  SartJjniatj  ^oftifcus  fufisanitros  vefccnicnt  erexerat 
ad  fpem  bene  gerende  rei  preftatiflinwseo  tepore  cuefiuerSt  doccsFafcju  maxi/ 
«nu  St mpronid  graecui&M.Marcenfi  viru  otrri  bellica  faude  dignum. qui  ita 
impigre  rem  romanSadminiftrafcatvt  fentiret  penus  Gbi  cu  acerrimo  Cmul  pi-u»- 
dctiflimcqslioftefceJIu  efle  gcrcndiS.PriRiu  emm  apud  cumas  a Sempronio  grac 
co  magna  fuo^  cede  repuIfuscoacJhisfftolCdione  relinquet  e- paulcqj  poftarud 
nolam  iufta  acie  cum  Marcello  congreflus  magna  plagamacccpit.Nam  exJ^o- 
manis  citra  mille-ex  penis  fex  milia  partim  prelio  cefaipartimin  fuga  capta  diru 
tur.  Hecaut?  pugna  quanti  momenti  fuerit  facile  ex  eo  intclligi  Iicencuid  exte/ 
pio  Anitalnoleoppi^naconccmifla  apuIiSprterS  militem  in  Hiberna  deduxit. 
Hisfad^u  eftutucluti  exgraui  morbo  refphritesKomam  fumis vinbus  aduer ' 
iusboflecontcnderctiiamqjnonfbJu  tueri 'fua  fed  etiS alicra aggredi  auderent  • 
Maxime  V TOcoucrfi  erant  ad  .CapuS  oppug  nandi  refrieS te  ammosfrcqufti  cl 
pano^  iniuria  quid  extemplo  pofl  Onenfem  pugrS  alieniffimo  rri  p.  te mperede 
ficerltad  vidborlpenumulto^  beneficio^  obliti  que  olim  Romam  ineam  ciuita 
tem  co tulerat. Campani  contra iiiidelidli  ccmfciinouog:  apparatu  Romano^ per/ 
territi  ad  Anibalcih  apuliammittiit  oratu  ut  maxime  neceflario  tepore  focie  vr/ 
bi  fubucniat-Is  nulla  interpofita  mora  exapulia  profcdlus  magnis  i tineribom  ta' 
pan.S  venit*  cafirif^  ad  tifata  fu  per  capua  pefitis  magis  djftuli  t in  aliud  tempus , 
% prohibuit  innninente  pefie  campanis.  Sed  cum  crebrisexcutConibus  per  agra 
Neapolitanu  uagarefioblatacft  Gbi  denuofpesnole  per  proditione  occupande. 
Erat  enim  ineavrbeGcutin  plerifq;  Italie  ciuitatibusplebsa  fenatu  diuifa.Mul 
titadoauidanoua^reru  Anibali^optimatcs  meliores  conGlio  populo  Romano  fa/ 
tiebat-Peno  igitur  ad  occupandi  Nolam  proficifccti  ut  alias  (epe-  Gcctil  tunc  dS 
inftrudiscopijs  Marcellus  occurri t^primc^cogrefTupreliucomitrere  no  dubi» 
tauit.inquo  {liperior  Romanus  tanta  alacritate  bofte  rciecitut  fatis  appareret 
«0  dic  calami  tofam  fuiffe  carthagineGbus  futuri  pugni  G cquiresdiuerfb  itinerft 
profedbi  ut  a Marcello  irliitutu  eratin  tfporeadfuiflertt.  Anibal  no  Gnc  magno 
detrimeto  copis  in  caftradedudbis  paulo  poft  ex  eolocofficifrifuratq?  inagriS 
Salctinu  exercita  ducit.  Nam  quidaiuuenes  Tarentini  in  aduerGs  preliis  Roma 
norumiampride  capti  liberalitergidimifii  cummrefercdagracia  memores  efTe 
vellent ifpem  Tarenti  recipiendi  anibali  fecerit  G propius  vrbem  exercitu  admo/ 
mflet  pollicitacoibus  copulfus  penus  omnibus  modis  huic  rei  ftudendu  c? 

fiiit. 'Ut  quod  multo  aate  animo  cocupiucrat  aliquo  mari timoopido  potire?.  Erat 
autc  ex  maritimis  vrbibusmilla  alia  tarentocomodioradauxiliaexgreciaaccer  / 
fendaSC  multa  in  exercitu  tranfportldaiquemdicsad  neceilariu  vfum  expetebS 
tur. Vc^ScG  aducrlante Romano^ pr«fidioresin  lorgu  ^tradla  Gtitan?  no  pri 
usab  incepto delbitit anibal^ Nico Philoraenusautoresdefedlonis ^gdideruc 
vrbem- Arx  fblu  a Romanis  retenta  cue  tnbus  fere  partibus  mari  ablui?;rcljqua 
quarta  efb  que  aditu  habet  a terra  qui  murus  Si  fofla  muniebat.  Ab  hac  parteari 
bal  frufbraexpugnacoem  expertus  cu  ftrennue  defendere?. fauces  Tarentini  por 
tus  impedire  ini tituit iratus  hanc  vnamfiipereffevum  qua  Romani  ccmcatu  ex/ 
cluGad  deditioni  copellan?.  Sed  difficile  opus  apparebat  futuif  cumclauflra  pot 
tus  poGGdereehofbes  Si  naues  quibus  exitus  obGdedi  erant  exiguofpacio  mclufe 
tenerent.  Has  ex  portu  cui  arx  fupererat  {ubduce  eportebatiSi  in  proximu  mare 
deferre . Nemo  ex  tarentims  repericba?  qui  racoem  huius  rci  explicande  in  medi' 
um afferret. Anibal tantu  cu optaret ie'icui'.  nus  uidit nauesmacHnisexpor^u 
fubduci  plauftrif^impoGtas  per  media  \ rbem  ad  mare  deferri  poffe.Itaij  adbiti 
ta  fjllertia  horoiiiu  paucis  poftdiebofubdudlenauesialtuifdciate  cotra  fances 


portus  ftetcre.  Anifealr^cnpata  poAcenteSmg  prope annfi^  in  Rottianot;:  ptWe 
Aatem  venerat. Tarentinis  vrbe  5<  arce  terra  maricp  obTeila  jn  Sanna  rediit. NS 
confutes  Romani  frumStatoribtis  campanis  opprefTisdirrpti^  ad  rapuS  duxe  / 
tit  legiones  ac  omnia  ftudia  belti  in  expugnac^em  etos  vrbis  intenderit.  QuSob 
tcm  penus  cogitacocmcipane  rei  ftudio  ingenti  {nteipienseS  omnibus  copiis  ad 
uerfus  bofte  contendit.fcreuigi  intenetao  fi-acio  non  detredbantibos  pugnam  Ro 
mams  vtri^i  in  rertami  progrediuntiprelidip  inCgne  apparebat  futo^  niC  eodem 
tepore  Semfaromanus  exercitus  iquiSemproniograccoin  tucanisami^^  a CN. 
Cornelio  in  campanii  ducebaf  .-certantes  dirimiffet-  Hiis  enim  copiis  procul  vr ' 
(is  priuf®  djfccmer  et  quis  eflet.- territi  remani  pariter  pcnicf  copias  in  caftra  re^ 
ducunt.  Poftbec  confutes  ut  capua  auerterenepenu  cumdiaerfas  regioes  falter 
Lucania  latter  cumas  petuHent.  Anibalin  Lucanos  profedbusoccaGone  cepit  cfi 
M.centenio  confligedrqai  tenieritateatq;  audacia  inGgnis exercitu  tibi  a fena/ 
taparuprudent  creditu  caltidifTimo  boftiobiecit.Comil^b-prelioCenremus  au 
dacifTimepugnlsoccidit.-exreliqutspauci  cuadut.  AcceHtt  t£cadboc  incotno/ 
du  ut  anil»!  paulo  poft  inaputil  proficitcls  aliu  exercitu  Romano^ : ent  preerac 
Fatuius  pretorinGdiiscirciiuentfi  profligaret  delcretqi. Nam  ex  xx.  milibus  bs 
minucumadlibidinlcradelitTimiducis  trucidarent.-uixdno milia  {operuere. 
Co  futes  inter  bee  ex  difcefla  anibalis  occafione  nacSi  cum  omnibus  copiis  ad  capu 
am  redeuntes  vndiq?  cinxerun  t vrfcem . Quod  vbi  anibal  c^tiouit  cum  expedito 
exercifu  in  Campaniam  profecSus  primo  aduentu  caftra  Romanorum  inuadit. 
monitis  antea  campanisuteode  tempo re erupcoemfaciSt.  Imperatores  Romani 
ad  primu  tumultu  boftiupartitisinterle  copiis  obuiam^rediunt.CIpanis  nui 
lonegociom  vrbemcopuiGs  durior  aduerfuspenu  dimicatio  fiiitiqui  cum  atias 
(epe  tum  eo  die  acerrima  Imperatorem  fepreftitit  in  prclio  confcr?do.Tentauit 
ctia  fiqua  fallacia  capere  boftem  pofTet . Nam  cu  fui  caftra  Romano^  irrumpere 
conarenc.iRiGtquenda  latinc  peritu  Iingue.-qui  lufTa  confulu  alta  voce-denuncia' 
ret  Rominisut  caftns  lam  prope  amiflis  in  proximos  montes  confugerent.  Vox 
inopinata  facile  audietes  rnouifletiniG  Romani  panicis  dolis  afTueti  cognouinent 
fraadcm.Itaqiceleriter  feinuicemconfirmates  boftem  pedem  referre  te^^incav 
ftra  recipere  coegetut.  Ambal  tentatis  omubus  cum  videtecnuUa  facultatem  G' 
bi  retinqui : qua  duces  Romanos  a Capua  remoueret  pro  (bcioip  periculo  anxhis 
confugit  ad  lam  multo  ante  agitatfl  S<  veluti  ad  extremu  referuaefi  conGliu.Cun 
Ais  enim  necefTariiscoparatiscaftra  mouet&^quato  maxime  filenciopotcfttranf 
miflb  Vulturno  amne  per  agru  Sidicinu;  AlIifanuiCaflinatcminfeftisGgmsro' 
mam  petit  ratus  aut  bac  via  nulla  alia  (olui  tam  pertinace  obCdionepofte-  Quod 
ubi  Roma  certis  autoribus  nunciatu  eftj  tantus  repente  tector  inuiGt  ut  raro  Gt 
unqua  intra menia  vebementius  trepidatai Cernebat  enim. acerrima  bofte.mqu? 
tocies  in  magnis  rei  p.  malis  experti  erit.  infeftaiam  patneGgnainferreid^  qui 
abfentem  fiiftmere  non  poterant  .'prefente  fenatui  populotj  Romano  ferui tutem 
minati.Igiturin  tam  trepida  re  placuit  ut  Fulaius  Flaccus  alter  ex  dacibus  Ro/ 
manis  a Capua  accerGtus  8i  Confiiles  noui  Sulputius  galba  SC  Cornelius  Genti  ^ 
malus  extra  vrbem  baberit  caftra  iSi  C.Calpburnitts  pretor  ualido  preGdio  Ci' 
pitoliu  tueretur : 5i  li  ciuesqui  fumos  magiftratusgeftinentirepentinos  tumui/ 
tus  auAoritate  imperio^-ledarent.  Anibal  continuato  itinere  non  prius  conftitit 
%adanienemtriarailia  pafTuu  ab  uebe  pofiiit  caftraipaulot^poft  cum  duobus  mi 
Lbus equita  exeo  locoprofeAusitavrbiappropinquauitnt  a porta  Collina  vfqi 
ad  cemoluHercalis-obeqaitasGtum  m;ma:$  tam  amote  ciuttatisnonfolum  fpc/ 
^teti^etiara.Qcicile  contemplaretur.  Quem  cofpicatusFaluius Flaccas  ferte. 


indignitatem  no  patoit.Ita^eeleriter  Romanos  equites  aduerfusl^oftem  immi 
{it. qui  ut  imperatu  erat  magno  impetu  preliu  ineuntes  facile  ex  eo  beo  (ubmoue 
ivnt  penQ.Sequeti  die  Anibaf  exercitu  ex  calans  educi  t- aciem  inftruit  nulla  d|/ 
micandi  morSfadfunisC  allicere  boftem  ad  certamepoffit.  Idem  Romam  facien' 
dum  6<pre!iucomittendu  putat  Quate  progrediunt  in  campu  armate  vtnoqiCB 
f ie  tanta  alacritate  animozp  ut  nullu  penculii  recufafi  viderenf  ^ cius  diei  viAo> 
riaconfequcda. Etenim  cartJiagirefesdc  imperio  orbis  terre  quod  in  eo  \ eluti  Iu 
l^emo  certamine  collocatu  pueabSt  Hornam  depatria  de  libertatedc  bonis  omni 
bus^vt^  {iiauel  in  boftiu  potflbate&ituraeflent:  paulo  poftdimicafuri  ctSt.Sed 
accidit  res  meiroratu  digna. Nam du  parati  in  armis  fignu  dimicandi  expediant 
repente  luperueni*  imber  frequetibus  procellis  effiifus:  cuius  tanta  vis  8C  afpe  « 
ritas  fuit  ut  cogeret  quifqjmili  te  in  caftra  rcducere.proximoquoqidie  in  quem 
pugna  dilata  videbaf.Rurfiisinacjem  viril^excutibasCmilis  temf  eftaSexwil 
que  non  minus  ^ lupcrior  romanos  pariter  ac  penos  afflixit  copulitqi  ut  inftatis 
dimicacons  obliti  delalute  tantu^Scfuga  cogitarent.HecanirradurrterS  anibal 
conuer(l'S  ad  fiios  exclamafle  dicitur  modo  £b  mente  potifide  vrbisHome  modo 
facultatem  nondari-Id  turbauit  penum  gj  (e  tantis  eouitupeditumcp  copi 
is  expropinquo  HoirSurgcntefopplementii  in  Hirpanjamiffum&agta  in  quo 
jple  corftiterat  bnge  maiore  precio  ^'parcratemptfifuine  cognouir.Quareiti' 
dignacoeaccei  Cis  arg^tanus  officinas  ciuiu  Homatiolf  per  preconf  uenire  iuffit 
Verum  poftbec  Sae  animo  rcputSs  quite  molis  efletexpuprareHomana  vrte-’ 
fiue  inopiam  frumeti  metuens.  Ebcememmdiejp  fecum  cibiria  tulerat  caffra  iro 
nere  coftrtuit-  Itaq?  exeo  loco  dcccdesad  lucu  ferome  le  recipittac  tcmpld  quod 
ibi  opuleniiflimu  fuiffe  tradut  diripit  .pauloi^  poli  in  Brutios  Lacanofqi  contea 
di  t-  Quod  ubi  Campani  cogaoueredifperantes  de  fuma  reru  dederut  v^m  Ho 
manis.  Sic  Igitur  capua  recepta  & inHomarojppoteftateredadlaimagnumoirl 
tum  apud  omnis Italiepopulositnagnuq:  noua^  reru  denderiu  fecit 'Mouit  etil 
arjrros  gentiu  ipfe  anibal  boftis  .-qui  multa  oppida  que  tueri  non  poterat  malo  co 
fi 'io  diripi  vaflariif  iulTit.Na  ut  antea  lepe  uidir  plerifc^captiuisGiepcjodimif 
Iis  raulto^uoluntates  liberali  officio  deiunxerat  GcetiI  per  id  tepus  mbumanaq 
dam  illiuscrudelitas  caufafuitiut  multe  vrbespunici  ut  perii  pcite^in  Homa « 
norum  fidem  rediret.  Qua^  in  numeroSalapilfuiHe  tradut iqueautore  Blacio 
principe  fadionis  Romane  prodita  coniuli  Marcello  eff^S^lediHimotp  equi  tura 
alaique  vrbi  preGdioeratpropeadintemkionldeleta.Hccefbvrbsin  cua  (crip' 
tores  noRnulb  penum  amore  cuiuidam  puelle  captu  fuiffe  tradut  8i  in  modicam 
cu-:iditatlviri  calumniis  profecuntur.Alii  lutqui  fcuiusducis  modeftjleffcren' 
tesmec  primu  cum  bellu  in  Italia  gelfitmecpoftea  cuminafrici  rediit  aut  cuba/ 
tem  cenafle  aut  pluf^  fextario  vini  indulGfle  dicut  .QuidI  rtil  repenunc  qui  ani 
bali  crudeli  tate-' perfidia  laliai^  eiuIHem  generis  vkia  tribu^tesinulll  de  pudici  / 
ciaaut  impudiciria  bominis  mentione  faaut.  Vxore  tantu  ei  fuiffe  Icnbut  Hilpa 
ni  generis  ex  calbubne  non  ignobili  ojipidotcui  ob  egregia  eo:^  bominu  fidem  car 
tbagineies  indulgebit  prrcipueSCcofidebatmaxime.Ve^utfupra  offendimus 
anibal  amifTa  Salapia  paulo  pofboccaCone  babuit  longe  maiore  ^acceperat  redde 
di  Romanis  clade.  Nam  per  id  tepus  Fuimus  proco  fui  apud  Herdont  S fedebat : 
fperasfe  vrbeGne  vUo  certamine  potitu^.Sed  quia  nullus  in  propinquo  effctbo' 
Hiu  metus conceflerat  enim  in  agrS  Brutid  anibal  negligenter  obibat  munera  vt 
gilia^at(|iin  omni  acnunilbraconebelli  indignam  Romano  duci  (egmcil  preda  ' 
bae.  f^anc  negligentiacuroper  occulto&exploratores  cognouiffet  penus  non  pu/ 
tamt  occsQone  ncgocii  benrg  eredi  Gbi  on:ittcc;l  effe.lta^  in  apulia  cu  expeditis 


copiis  profec^lus  tanta  celeritate  ad  Herdone?  uenit  vtparS  abfuerit  qainFuIut' 
umni!  taleopinantf  in  jpfiscaftrisopprimet.  J^omani  tairen ingenti  animo^  fi/ 
duciapritru  impetu  excipictes  pugna  diutJus^par  erat  extraxere- Demu  ficut 
biennio  preterito  circa  ea  loca  duce  a/iofuluioific  etiS  aurpicio  buius  fiiluii  prec5 
fubs  viAe  fuperateq!  Romane  legiones  ^ f Jigant -SC  Dux  ipfe  cum  magna  parte 
copiatp  occiditur-  Erat  per  id  tempus  in  (amnio  Marcellus  con{aI.'quo  cum  cfiet 
nunciata  clades  imprudentia  ducis  accepta -quan^ferfi  auxiliu  perditisrebusal 
laturus  uidebat.tame  cupiens  quod  proximu  auxilio  eratdetnraentfi  farcite  in 
agrum  Lucanu  eo  enim  poft  vi^riS  (e  recepcratianibal  exercitu  dncit-caftrifip 
inconfpedbuboftm  poGtis  paulo  poft in  aciem  defcendit-nec  pcnidimicacoem  (5 
biiiigienda  putant. preliu  extemplo comitti^ tanta obftinacdneanimo^  ut  eouis 
prope  viribus  ul^  ad  occa  fu  folis  certatu  Ct- nox  dubie  pugne  finem  fecit- Pofte/ 
rodie  Romani  i teru  in  aciem  exefites  timoris  confeflioneexprclTerut  bofti- Ani 
bal  enim  (iios  intra  vallum  tenuit'5<{equenti  norteGIenti  ptofecfes  agmine  in  a 
puliam  vemt  -Marcellus  quoc^  per  vefbigia  (ecutus  penum  occaGonS  querebat  vC 
aliqua  memorabli  pugna  de  (iima  belU  decerneret- lam  enim  Cbipluaferat  maxi .» 
me  exRomarisducibusfe  conCIiofoIertiadilciplinaacomnimunere  miliciccon 
ferendu  ambali  efle . Sed  tempus iam  inftantis  fciemis  impedimento  fuit;  ne  iufta 
aciecom  bofte  contenderet. Nam  lembus  quibufdSconiflispreliis  cum  non  fati/ 
gandi  militesfruflra  viderent  in  bibcrna  cocelTit.Principioucnspartim  litte' 
ris  fabiiiqui  alter  ex  nouisconfulibus  eius  anni  erat-partimnatura  fua  excitat^ 
celerius  opinione  omniu  ex  hibernis  egreditur’SCaduerras  (edente  eo  tepore  ad 
CannuGu  penum  exercitu  ducit. Fac(bu  eftaute^pinqmtatccaifrozp  8C  certandi 
ftudio  ut  paucis  diebus  ter  collatis  Gguis  acie  dimicarent,  primo  die  cura  pari  $ ' 
pe  (pe  u(^  ad  noc^m  perduceret  pugnaiSC  ad  neutri  partem  inclinaret  vidbona 
utri9  veluti  excopoGto  fe  in  caftra  recipifit -Secundo  diefiiperior  penus  duobus 
prope  milibus  Si  (eptingentis  ex  boifibusceGs  reliquas  copias  in  fugam  vertit . 
Tcrciodie  Romani  deluende  ignominie  cupidi  quS  ex  proximo  detrimltoacce  ' 
perantprimipugna  expo(cuntSCa  Marcello  maciem  deducunt icuius  ferociam 
admiratus  AnibaldixilTe  traditur  rem  cum  eo  bofteGbi  elTe  gerenda  :qui  nec  vi 
dbor  nec  vidbasqaiefcercpoiTet.preliu  deinde  attrocius^vllumex  fuperioribus 
fuit  nitentibus  Romanis  recens  incdmodu  relarciee.pems  veroindignStibus  5 
nuper  viiibi  viAores  ultro  ad  pugna  prouocaret.Tande  Rjtnani  a Marcello  incre 
piti  moniti^  darent  operS  ut  non  ante  cladis  (5  vidborienuncius  Romam  veniret 
gradu  acrius  intulere  nec  prius  dimicaconi  finem  fecere;^  triplicata  prope  illata 
eladeboftem  in  fugam  coniiceret- Sub  idem  tIpusGmili  prope  ratione  qua  amif/ 
fu  fuerat  Fabius  maximus  tarentfi  recepit. Quod  vbi  peno  nunciatu  eft  dixifle  ed 
tradat. Si  Romani  fuu  anibalembabent. Sequenti  anno  Marcellus  Si  Crifpinus 
creati  conlules  omnibus  viribus  inefibentes  ad  bellum  duos  conililares  exercitus 
aduerfiisboftem  ducunt.  Quos  anibal  equo  campo  Gibftinere  pofTe  diffidens  cum- 
alias  (epe  tum  eo  tempore  omne  ingenia  adbibenda  putanitiut  bodem  queapet/ 
tomatte  (Iiperare  nopoteratdoIiscaperet-Hec  cogitati  longe  maior  15  aulus  ef' 
(et  optare  occaGo  gerede  rei  obiicitur  Siluedris  erat  tumulus  medius  pene  inter 
punica  Si  Romana  cadraifiib  quo  turme  queda  numida^  latebant  lulTu  ambalis 
oportunis  locis  conibitute  ut  aliquos  ex  bofbibus  vagos  palantes  exciperft.ex  al/ 
tera  parte  conlliles  comuni  omniu  voce  Si  (entencia  moti  vilendu  bunc  tumulum 
DeindeG  opus  foret  occupanda  censent  ne  eo  negledbo  pottarur  bodes  Si  (uis  de 
inde cetuicibusimmineSt. Sed  priufi^  exercitu  moueant  vt  ipeculent  naturam 
laci.ambo  ex  cadris  exeut  Si  eo  cu  paucis  equitibus  prsaafces  incautas  9 tlto» 


uirosdcccfcatinpreparstas  inRtJiasJncidut.Morrento  temporis circfiuenti  cuna 
rcq:  perrupere  a fronte  poffVntSC  a tergo  cederent  necefGtateiragis  ^conGIio 
preliii  ineunt,  in  quo  Marcellus  egregie  pugnJsoceiditur.&Crifpirusvulnera 
tusuixtantu  fpadi  adeptus  eft  vt  fe  cx  manjtus  fccftru  eriperet.  Anil^al  poftqtn 
M.Marcelld  ^maximcexRorranisdticibusr^refreratcarfil  vic^loriarp fuaru 
interfeiiu audiuit.Gibito in collem  vbi pugnatu  fuerat  traftulitcaftra. Ibi inucn 
tum  Marcelli  corpus  fccnonficetifrimerepeliri  iuflit:  ex  quo  percipi  licet  quantfi 
ualeatapud  omnis  genens  bomincs  animi  magnitudo  excellentia<5  virrutisicum 
interitum  prcftatiffimi  ducis  nccrudeliflimusquidefcoflisbororcfepulture  paf 
fusfit  carere.  Romam  interim  altero  conlulcamifTo:  altero  faucio  extemplo  le  in 
proximosmontcsrcccpGrSt5<  in  loco  tuto  pcfuerSt  caftrarlpfcautfCcifpirusvi 
cinas  ciuitates  monitu  miferatiquia  collega  interiiflet.8<  anulo  eius  potitus  ect 
fcoftis  a litteris  nemine  Marcelli  copoGtis  ut  caneret.  Salapia  lam  Cnfpini  nunci 
us  veneratirum  littere  ab  anibali  afferunt  Cgnificates  Marcelli  nomine  Te  eo  ^xi' 
ma  nortevcntuzp.  Salapitani  cognita  fallacia  viri  nuncicxf  remiflointentifllma  cu 
lal  oftiu  aduentu  expediat.  Qiiarta  uigiliaanbafad  v’rbem  ueuit.In  primo  agmi 
ne  locati  exinduftria  erant  perfuge  Rcmano2p:ut  latineloquctes  fidem  facerent 
MarccIIfi  adeffe-Ho^  cum  ad  lexcetos  oppidanos  introduxiffentclaula  porta  rc/ 
liquas  copias  telis  repcllutiintrodudlos  ad  intcrnicione  cedut-ltaanibal  irriti  in 
cepti  perteliiscaftramouet  S<in  brutiosprofjcilcjfiutlocrenlibus  terra  mariep  a 
romanisobreffis  auxiliu  ferat.  Poflfiec  ingenti  cura  patru  plebi^^noui  confules 
fadli  duopeririffimi  belli  duces  ;M.Liuius:& Claudius  Nero,  qui  partitis  inter 
le  copiis  in  prouincias,pficilcunt.  Claudius  in  Salentinosilduiusingallia  conte^ 
dit  aduerfus  Hafdrubalf  barcbmuiqui  fiipcratisalpibasingetibus  peditu  equi.* 
tumtf  copiis  lungerele  fratri  properabat  .Accidit  aut^  per  id  tempus  vt  anibat 
magnis  afficeretur  iricomodis  a Claudio  conCile-'qui  primu  in  Lucanis  adbibitis 
etiSpunica  arte  irCdiis  fceflem  fudit.  Deinde  in  apulia  prope  venufiaro  peno  con- 
greffus  tumultuaria  pugnam  tanto  imp  ctu  co 'eruit  vt  magnu  numera  l oftium 
interficerct.Quo  detrimfto  affedlusanibal  extcplo  ad  reparadu  exercitu  meta  - 
pontum  fe  contulit. Ibi  paucos  moratus  dies  copias  ab  Hannone  accipit!  £<fuisad 
jungit  lac  rurfusvenuliam  repetit-Claudiusnolongea  venufa  babebat  caftra  5C 
interceptis  boftiu  litteris  cum  Hafdtubalem  appropinquare  cognouiffetdiesno  /• 
dlel^  agitabat  animo  quibus  modisefficerepoflet  ne  tanto^  ducum  copic  fimul 
iungerenf  .Itaij  omnirationefubdudlaconfiliucepitperieulofii  ut  apparebat  fu  ^ 
tui  u ! fed  forCtan  co tempore neceflariu. Nam  lub  legati  cuftodia  caftns relidlis 
iplc  curopartccxercitusmagrisitmcribusinpicenfiprofedlusrextodie  fenam 
peruenit.ibi  confules  ambo  iuncJlis  copiis  propter  metbauzf  flumen  HalHrubalS 
adorti  fecudiffim.o  prelio  conflixcrut  ad  Lvi.boftiu  milia  eo  dip  refa  dicunt  pare 
^ prope  aiunt  accepte  ad  cannas  redditam  boili  cladem.  At  Claudius  Nero  poft 
banc  memorabilem  vidloriam  no  minus  celeriter  ^profedlus  erat  VenuGam  re  / 
pe  tensicaputHafdruba lis  prope  ftationes  boftiu  poni  captiuo%dimitti  iufiit . 
qui  tante  calamitatis  nuncifiad  penum  deferret.  Nam  eum  ignorare  copertu  eft 
que  parata  primu  occultis  confiliis/quc  deinde  adla  proximis  diebus  fuerant . In 
quo  mirari  libet  callidifliroi  ducis  fbllerciaGc  deceptam  fuiffe  a Claudio  in  rl  mo 
dicocaftro^interualloivt  pnusceGimct  m omnibus  copiis  fratrem  ^ profertii 
rcuerfiirrqiin  caftracon{ti’emromaniafciret. Ve2r aribal  boctsmingenti  no  Iblu 
publico  fed  etiam  priuatoprrculfus  vulnere  viciltltudinc  CartbagincGum  rcttfe, 
agrofcf re  inquit  paulcqipofl  cxiislocisprofeiilusinagru  Erutiule  recepit- No 
enim  Ltefcac  peritiffimu  duce  quatu  acceffionis  romane  rei  ea  plaga  ad  meibauru 


accepta  qaStut^  momenti  adfumamvmucrG  telK  Fatfluracflet.Ipfctaine  omri/ 
tasviribiisque  in  Italia  poH  tot  conf’tta  prelia  .-tot  expugnatas  vrbcsrclin-> 
qucbin?:fiaiul  collectis  inuiiilo  animo  per  id  tepus  bellu  fuftinuit-Eequod  rr.iru 
cuiq;  videri  debet  lexerci  tu  ex  bilpanis  afris  gallis  atq:  ex  aliis  gentibus  mixtum 
Gc  concorde  Cueaucfbontate  Gue  prudentia  tenuit- ut  tte  mfina  quidefedicio  dif.> 
finGoue  militaris Gt in  caftris  audita . Nec  iam  Romani  Gcilia (ardinia  bilpania^ 
receptis  bunc  bolbem  aut  m Italia  delere  ;aue  ex  Italia  deducere  prius  potuerunt 
^inafricam  mittcret.P.Corneliu  Scipione.-qui  ex  propinquo  inferens  penis  ar 
ma  in  tanru  difcrime  rem  cartaginelem  impulit- ut  extepio  neceflitate  coactli  ani/ 
balem  ex  Italia  reuocaret' Erat  per  id  tempus  Geut  ante  didluel^  in  agio  Brucio 
penus  ac  ex  curGonibus  magis ^iulbispreliis  gerebat  bellu.niG^aliquIdocum 
Sempronio  conGiletumaltuariS  pugnam  coferuit  i nec  multo  intcrietil.Tfpacio  cu 
eodliuilaaciedimicauit  - Primo  certamine  penus  Secudo  Romanus  Giperiorfa 
it.  Nec  iam  vitra  in  Italia  quic^  memoria  dignu  apud  grecoslatino%autores  ab 
anibale  geftum  coperio.  luGTu  enim  CartagineGii  in  africam  accerGtus  pofl  lextu 
S<dectmii  buius  punici  bellianndltaliareliquit-multu  pnus  de  fenatu  Cartagir 
neGimultuetiSdefeipro  quelbus.Delenatu  quide^  fetam  de  diuturno  tempore 
in  boftili  comorante  terra  pa2f  fupplem?to.’ pecunia  dC  ceteris  rebus  que  ad  vfu 
belli  expetebant  adiuuiflet.De  le  vero  ^ tociens  Romanis  legionibus  fuCsceOs 
9 moram  (emper  poft  vidoriam  trabens  (parium  dedilTet  boGi  ad  relpir ardum  . 
Memoric  quoq!  proditu  eft  eam  priuf^  cladem  cofeenderet  prope  mnonis  Lici/ 
nie  templa  arcum  codidiflc  punicis  ereciG$  litteris  infculptu  .in  quo  res  a (e  ma' 
gnifice  gefte  fumattm  cotinebant.  Decedes  aute  cx  Italia  anibal  (atis  proff  ero  na 
iiigacone  vGis  paucis  diebus  Icptim  tenuit  ac  omnibus  copiis  in  terram  expoGtis 
ad  rumen  tu  primo  atqi  inde  ramS^fe<dus  cumcognomdetquo  datu  rescareagi 
nenGu  edent  comodidimfi  ede  datuit  de  finiendo  bello  coGliu  inire.  Itaqs  placuit 
ei  ut  ad  Scipioni  mitteret  ^ ab  eo  podularet  vt  aliqui  locu  mediu  vtriufqi  coli» 
quio  deligeret.  Velle  (e(e  de  Gamis  rebus  cum  eo  agere.  Nec  (atis  codat  vtru  iuf' 
fa  (enatus  an  pnuato  coGlio  id  fadld  a peno  Gt.  Colloquii  renuendi  Scipioni  caufa 
nonedvila.C^ulobrem  coditutodiecouenerein  pateti  campo  cum  Gngulis  inter 
precibus  duo  celeberrimi  duces  8i  poclcidima^  gencid  imperatores  diuetds  (en 
tencus  de  pace  5C  ballo  (ermone  babituri  .Nim  anibal  maxima  ad  pacem  inclinaue 
rat  aniroui^  cernebat  rem  CartaginenGi  deteriore  indies  fieri . Sicilil  Sardinil 
Hifpamasiam  ede  ami das. bellu  ex  Italia  inafrtea  tranflatu.Sipbacem  potltidi 
mum  regem  a Romanis  captu  lomul  fpem  (alutis  in  iis  copiis  eiTe  repoGta.  quas 
ipfe  velue  dtutumi  belli  reliquias  ex  Italia  traiecidet.quibus  (i  quid  durius  co  tiu 
geretivix  tantuCartbaginlGbus  vel  externi  vel  ciuilis  roboris  GipereiTe  vtad  ta 
enda  Carthaginis  menta  (afficere  pofDt.  Igitur  longa  oracone  vdts  vebementilTt 
mccantedit  Scipioni  lo  ea  feitencia  crabere  vt  pacem  % bcIIu  mallet.Sed  (cipio 
eum  in  magna  (pe  eiTet  cofialdi  belli  a pacis  confiliis  abhorrere  videbatur  . Ita^ 
pofb  longd  (crmone  ultro  citro^  babitutn  re  infeida  ex  colloquio  dilcelTerut . Nec 
inulto  interieido  ipaciopreliu  illud  memorabile  apud  camS  con(eraerutiquod  Ce  / 
cundidimu  romams  accidit,  primo  cocurdi  clephlti  CartbaginIGu  inGi-os  couet 
Gequitatii  anibalis  perturbarut:5<  Lelius  ac  P^Gnida  ex  vtro^  cornu  pauorem 
augencesmulu  equitibus  (pacid  dederat  vt  (e  ex  fuga  reciperit. pugnatu  ed  ta 
men  a pededri  acie  diu  ztcg  acriter  : cum  peni  (iiperioribus  vicd-iriisfreti  in  (iiis 
dextris  totius  africe(alutl  coIlocatlpuearet.Romaniauteanimo  pares  (pe  etia 
Gipenores  edent.  Sed  Romanis  non  mediocre  momenta  ad  vitloriafuit^  lelms 
'ac  MaGnida  profligatis  equitibus  oportue  in  prelium  redeutes  maximij  terroes 


iuiecerut  Kofti . Eo2p  enim  aju«ti  tu  celeriter  fac^u  c(t  u t peni  remittetf  s ardore 
pugne  nullu  ialuti  fuepreter^infugaremediu  quererer. Supra- xx.tr ilia  koi^iu 
eo  die  a Roinanis  cefa  Jtotidc  prope  capta  dicunt.  Ip(c  anibal  dux  ad  vltimu  cnen 
tum  pugne  moratus  e media  cede  cum  paucis  effugit.  Accerfitus  deinde  Carta' 
ginem  vt  labcnti  re  p-fiibueniret.oftcndit  fenatui  nullam  fpcminarmi«vtterius 
cfle  ponenda  (uafitgivtpoftpofitis  ceteris  rebus  mitteret  ad  Imperatore  Roma  > 
Mum.-quiquacucj  ratonepoflent  de  pace  ageret.  MifTi.x.  legati  cum  pacis  eodi/ 
ciones  Carthagine  reruliffent.ferutGifgonc  quenda  paci  aduerfante  frntcnciani 
dixifle  de  renouando  aduerfus  Romanos  bello. que  cu  a multis  audiret -indigna/ 
tus  anibal  eo  tempore  ab  imperitis  viris  talia  ia^ariidirent  e adhuc  bomme ex  Iu 
penore  loco  dcturbauitiEt  cum  hoc  audax  ncgocifj  ac  Ijbera  ciuitate  indigni  ui/ 
iiim  multitudini  eflet  {iiggeftu  afeendes.  Nemine  inquit  indignari  oporrrre;fi  i8 
qui  a prima  pucricia a Carthagine  pref*  cJusin  bello  & aimisetatem  egiflecvr» 
banas  cofuetudines ignoraret. Poff  hec  decodiconibuspacisita  prudenter  difTe 
ruitiut  exteploCartbagincfes  tanti  viti  andlontatecoirotiacnpi^daspas  leges 
quasvidlor^  necelTitasdaretcenlcrec.Fuerut autecondicores  admodu  durc< 
quales  vidlorcs  uidbs  in  extremis  rebus  iirp  onere  ccnlueuere . Sed  preter  cetera 
Cartbaginefes  annuu  (lipendiii  populo  Romano  ufqp  ad  cercu  tempus  Ibluere  te^ 
nebantur-Cum  veniffet  dies  in  quo  prima  penlioconfereda  Romanis  erat  SCia/ 
gcmifceret  Omnes  ad  vocem  tributi  ffcrutaniba^em  comotu  inutili  lamctacoepe 
no^  n{i;m  effudiffe  Si  increpitu  ab  Hafdrutale)  cduo  cp  in  comune  totius  ciuita 
tismeilicia  tam  effuleletarer.rerpodiffe  non  leta  tis  hominis  illu  efferiluffedeo/ 
rum  inanes  lacrimas  deridetis. 'que  eo  tempore  an  leuiore  malo  quod  cuiu%  pri  / 
uati  ciuispecuniStangeretpociusmaneretq:  antea  curr  Romani  claflesarma  Si 
empldlima^vidloria^lpolia  carthagineiibus  detrahebat  vidh%  imponebat  leges 
Non  me  preterit  aucflores  effe-'  qui  dicat  anibale  v eritum  ne  petenti  Scipioni  de ' 
dereturftatim  re  male  geffain  afiamprofugiffe.Sedutru  fubito  hocfatftufue ' 
ritianaliqulto  poffpreliu  illud  ad  cama cdrmffum  paru  referre  arbitramur. cum 
latis  conftet  eum  dcfperatis  rebus  in  afam  profcdlu  cxilioq:  muldbatfi  ad  anthio/ 
cbum  pcruenifle.Famaquocj  baud  dubia  ell  tambofpjtaliter  tarijbonotificeac 
ceptu  effe  a rege  ut  ftatim  publicis  pariter  ac  priuatiscdliliisadbibtretur .Erat 
emmanibalis  nome  magna  apud  omnes  gloriaicomunisinluper  accedebat  ira  eo 
mnreq;  inromanisodiu  ueletresUimuIusad  excicandu bellu. Quare  oportue ac 
ceffilTe  videbat  non  Iblu  ad  inflptranc  uanm  u regisifed  etiam  ad  aperienda  viam 
gerendi  aduerfos  Romanos  belli  iqulvnicamtantu  clTedicebatOarma  in  Italia 
trSfferentiSC  italici  generis  ropararerf  mlitesiquibus  folis  vidhrix  aliazpgentiu 
prouincia  (iiperari  polTet.Centu  n?uiu  clafiem;dece6<  fexmilia  peditu-' mille  e/ 
quites  petebat  a rege.  His  copns  fe  ItaliS  int  ratutp  pollicebatur  ac  turba turu  itali 
casgentesiqaasfciret  obrecente  memoria  punici  gefti  belli  iiehcmenter  horrere 
anibalis  nomen.  Spem  inliiper  afferebat  de  panico  renouSdo  bellofi  per  regem  C/ 
bi  liceret  cartbaginemittere'‘quificSionebarcbinacocitarentatq;eo2p  animos  p 
inoaerccjquibusimperiu  populi  romani  erat  inui  fu.  Aflentiete  rege  ariftone  que 
dam  tirum  delegit  bommecallidu  iCidoncuad  hoc  negociucoficiendu.  Huiema 
gnispremiis  pollicira-oibu'q!  perfualit  ut  carthagine  peteret. amicos  coueniret : 
6i  m.indat.aqueda  verbis  {iiis  ad  ecs  dt  ferret.  Ita  Anibal  patna  exui  per  totum 
orbem  terratp  aduerfus  romanoscocitabat  belJu.Ncciam inanes bee  cogitacoes 
uidebantur  future  Cantbiochus  ut  ab  inicio  cepit. 'Gc  ena  poftea  ei  magis  ^adu/ 
latoribus  & purpuratis  Iliis  fidem  p elbiriffet.SedinuidiaqoS  ple^q'.  regie  da* 
musa  utimalt-sambaliadusilariospeperitiquicu  vererent  ue callidus imfator 


■ym\  ' 


iisconfiliis  aurupScJo  cradJ  regis  * in  maximfi  an^ntatis  8C  poten*io  gradum 
afcrcBdcret;cunifu(pe<ftu  reddere  nitrbant.  Accidit  etia per id  tempus  vt  P.  Vil 
lius  legatus  epheffi  veniens  frequetem  cum  penofermone  bafccreticx  quo  faciJe 
data eilobtrcdlatohbuscrimiRadi facultas.^  tanta  iu^iciodefideanibalisanti 
oeboortavt  omnino  a cofiJio  regio  exeJuderet.  Sunt  qui  dicutcode  tempore  P . 
africanu  vnd  ex  legatis  ad  an  tiocbuminiimcu  peno  efle  locutu.  Si  inter  alia  mula 
ta  ab  anibale  peciifle  ut  ex  animi  fentecia  diceret  iquC  maximu  Imperato:^  fuifTe 
cenferet.AnibaleaulereJpondjfle  primo  loco  Gbi  alexandrd  maecdonfi  regem. 'fe' 
condo  pirrbu  epirotS-  tcrcio  feipfii  collocanda  videri . Ad  boc  leniter  arridentem 
afiricanu  dixifle . Quid  cenleres  anibal  fi  me  viciffesf^Me  procul  dubio  inquit  cun" 
diis  aliis  imperatori bu  s anteferre. Hoc  rerponfu  Scipioni  placuifiTe  ferut  q’  le  nec 
poflbabitu  nec  adbibitu  in:operacaem- fid  veluti  incoperabjlem  occulta  quadam 
afiTertione  apunico  ingenio  relidlu  videret.  Poft  fcec  anibal  occafione  nadlus  An/ 
tbiocbu  alloquedi  il  inde  a prima  puericia  repetas  fic  feipfu  purgauit  :fic  de  odio 
fiio  in  romanos  difleruit  vt  in  pnftma  graciS  regis  qui  prope  amxidrat  lamieiciS 
rediret.  Itai^  rex  cdilituerat  animo  bunc  duce  cum  regia  clalTein  Italii  mitte, 
ut  predantiifimi  viri  di  perpetui  boUis  populi  romani  ficuti  iam  fibi  perfuaferat 
animu  ingemuc^  experiretur . Sed  vnus  Tfcoas  princeps  etbolo:^  buic  (ent?cie  ad 
uerlatus-lra  inuidia  feu^  reuera  ita  agendum  cenleret.  mutam tammfi  regis. 5< 
bancdeliberacoem  que  magod  momenti  ad  bel!^  babitura  videbat  omnino  euer 
tit.  Hortatus  cft  enim  antbiocbu  ut  in  grecia  eraiirif  s ipfemet  rem  fiiaro  ageret, 
npc  pateretur  buius  belli  gloria  ad  aliu  peroenire-  Rex  igif  perfiiafiis  paulopoft 
in  grecii  ^ficifcitur  ad  excit  idfi  aduerfiis  Romanos  bellu . ubi  non  longo  interie  ' 
dlolpacio  cum  decocilildatbefTalo^gcntecomumconfilioagitaret.  Anibal  no  / 
minatim  fentcnciS  rogatus  non  tam  de  tbefialis  q:  de  fuma  rerum  ita  elato  animo 
difieruitutad  probatione  omniu  qui  ibi  aderit  afiTenlui^  moueret.Nonehim  de 
TbelTalis  magno j<e  laborandu  :(ed  curandu  omnibus  modis  cenfiiit' ut  Pbilippus 
macedonu  rex  aut  in  belli  ibcietate  veniretiaut  neutri  parti  adbcres  dimicacoem 
odofiis  fpedaret-  Adiecit  preterca  cofiliu  de  mferSdo  ex  propinquo  roinanis  bel/ 
!o:{ul  quoq;  operi  ad  id  conficiendu  amplifiimis  verbis  p-ollicitus  eft  8i  detulit  ■ 
Auditus  eil  penus  fuma  attentione  lenteciai^  illius  laudata  magis  ^ poHea  re  aut 
effedlu  coprobata.Ex  quo  pleriqimiranf  bunc  ducem  .-qui  tot  annos  cum  populo 
Romano  ommfi  pene  gentiu  vidiare  certauerat  eo  tempore  poftbabitu  cfle  a re  / 
geiquo  erit  eius  opera  SCconfiliu  maxime  expetenda.  Quis  enim  in  toto  orbe  ter 
taif  callidior  imperator  reperiri  poterati^quis  ad  gerendu  eum  Romanis  btllu  ac 
comodatior!°Hunc  tame  poftbabait  rex  inicio  gerenda^  re^mec  iiniltu  tempus 
preteriit  cum  cereroxj:  confilia  deridens  falTus  eH  vnum  Anibale  prenidifife  ea  q 
in  renieflenC-lMam  cumbellil  lo  Grecia  profpereeueniffetromanis.-ceflit  ex  eu/ 
ropa  antbioebus  8i  epkeCu  (e  recepi  t.  Ibiqi  (olutus  curis  pacem  animo  dellinabac 
minima  credes  timeda  elTe  in  afia  romana  arma.  Nec  deerat  talia  cocupilceti  adu 
lato^aflcntatio  perpetuumalu  regumiqui  dum  ea  que  volant  libenter  audiunt ; 
(eadularifinuti^  falli  equo  animo  patiunt.  Sed  anibal  cui  nota  erat  potentia  Ro/ 
mano^pSCdominldi  cupiditas: regem  monuit  ut  de  omnibus  aliis  preter:^  depa' 
ce  cogitaret:  Romanos  crederet  nun:^  quieturos  mifi  cum  experti  elTentanficut 
in  Africa  Huropaq;:icaetiS  in  cercia  parceorbisterra^  extendere  fines  imperii 
poflint.Motusaudontate  viri  Antiocbusexteplopolixenida  bominS  CagaeS  Si 
maritimis  ceftamini.basa{Tuetam:adaentaci  Romano^  clafifi  ire  obuiamiuflit  3C 
penum  infiriS  mificuc  magna  vim  nauiu  compararec^Huic  deinde  cUHi  anibale 
<pfu.S<  Appolloniu  quedi  ex  purpuratis  fiiis  prefecit.  qui  cd  audifTen  t polixenidl 


cum  Romanis  fogrcfTum  ^au<J  prorpere  rem  gefn/Tcfprcliu  ipfi  cum  rbodiisqnt 
fbcii  erant  populi  rorrani  comitrendu  patarut.  AnjVal  m ca  pugna  eudamu  prtfe 
dhim  r^odio^a  Gniftrocornuinuades  lampretorianauiucircuuenerat&finedu' 
fcioiiiperioreraticum  exalio  cornu  boftes  fugato  appolfonioaduolarut  8c  virtori 
am  prope  lam  certa  ex  eirEmambusexiorfcrut-Poft  bancnauale  pugni  pa^feli/ 
dter  tentata  nihil  fere  memoria  dignu  abanibale  geifu  accepimus.  Nam  debella 
toantiocfco  roirani  preter  alias  condicors  quas  irrpofiurut  regi  anbalc  perpetu' 
umfucreipubJicelcfif  fibi  tradi  poflulabSt.  Hec  anital  multo  ante  prcfpiciens 
fubito  pcft  iHI  memorabile  pugna  ad  magnefS  comiHam. -qua  regie  opes  concide' 
tut  ab  artiocl  odifciffit  & longis  erroribus  euagatus;  tarde  ad  pruGa  fcitbiniere 
gem  cofugit.Tion  gr  in  amiciciaeiusfpem  multa  reponere  tiled  quia  per  orbe  ter 
raru  longe  terra  iraric^ dominatibus  romanis armis  locu  tragis  ncceflariu  quem 
polTet;^  tutu  cue  vellet  Gbipctcndfi  cenfebat  .Sunt  qui  uidloantbioclx)  in  creta 
profcdlu  ad  cortinos  Anibaledicut.ibiqiexteplo  vulgatu  eflc  eum  magnam  vim 
auriargentjg:  leru  feri e.Exquo  veritu  ne  creicfe s fibi  manus  iniicercntitalere' 
mediu  inuenificadpenculu  euitandu.  Amphoras plubo aurato  refertasm  tem-  . 
pio  dianc  coronari  iuffitifimullsfeea^  veluti  thelaun  Cii  maxitrS  cura  ibilicitu» 
dinecp  habere.  Ex  altera  parte  ftatuascncas  quas  pecumaimpleuerat. 'domi  abie 
cit. Dum illiterrplucufiodiut ne atrphorefc infciis auferant. interim  ambalve/ 
IiS  in  altum  datis  in  Bithinia  profugit.  Eli:  aute  in  bitrinia  vicus  iuxta  litus  ma< 
risique  incole  regionis  libiflam  appellat.de  quo  vulgatu  carm€  circuferri  folitu 
aiunt' Corpus  ambaljsljbifia  tumulabit  terra.  Eo  in  locodiucrJaba^  pcnusno  in/ 
crtiquideccio  vita  agensilcdin  nautis  eouis  ac  militibus  exmedisftudifiadbi 
fcens. Dicunt  auti fcnptoresquidihoc  tepore  prufia gerente  bellu  cumEume/ 
nepergami  regiiquifocius8<  emicus  erat  populi  romaniclafli  anibaleprefecifie. 
Huevero  nouocomento  Eumeneaggrefium exnauali prelio vidionl reportaffe 
Islam  priuf^  pugna  inierent''Anibale  tradut  magna  lerpen  tu  copiS  in  uala  vic!li' 
Iia  coniecifiTe.deindcinito  prelio  dum  omniu  animos oculofip occuparet  certamen 
uafa  in  hoftium  naues  immiGlIetattj  eo  padbo  implicatos  hoftes  di  re  noua  perter 
ritosinfugamvertifle-Eiusauteficgcflereinon  vetuftioresarnalcst^ed  emilius 
Si  trogus  rr.eminerut.Itag!  fides  penes  aucfbores  fit-CeteZrhozp  regum  contetio ' 
nibus  romS  perlatis.-JenatusT  .Flaminiu  cuius  ob  res  in  grecia  geCas  celebre  no 
men  eft .-legatu  in  afiani  mifit  ut  quantum  conieclhura  aflequi  poflum  cum  vtroc? 
rege  de  pace  ageret  • Is  cum  ad  prufia  veniflet  iniquo  animo  ferens  bomir?  mimi/ 
miciffimu  nonani  romano  ex  tot  domitis  gentibuspopulififceGs  {upereflc.-rrag 
nacontentiorearege  impetrauitut  Gbi  anibaldcderct.Iamindeabinicio  penus 
leuitateprufiefufpedbl  habens  in  diuerfbrio  plurescunirulcs  fecerat  fepteqt  exi/ 
tus  prepauerat  ad  capeflenda  fugaro  fiqua  repentina  necelTitascopuliflet.  Auxe 
rat  etii  rid  mediocriter  hanc  {ufpicioneCiS  FllminiiaduentustqueCbi  tum  publi 
reobcomuneodiu  vrbisttumpriuatim  ob  memoriS  Flaminii  patris  ad  trafimen 
num  lacuinteremptiommd  romano^  infefliflimu  cfle  credcbac;I:a  anxius  cuns 
remedia  ut  Cipra  diximus  ad  cuadedu  irucnerat  pa^  £bi  aduerfus  tantas  epesj) 
futura:  cum  milites  regii  frequentes  ad  eumcapiendu  mifiivndnjcinxerut  do' 
miS.  Ad  primu  eo^aduentu  tentauitambal  per  qua  occultififiiru  exitu  fugam  ca 
ppHere  Vbi  eumlocucaftodiis  terericenfictommffceuadediabjedfa  rtatuit  moe 
te  vo'ueariaromano2pmanas  effugere.  Alii  leruu  ab  eo  iufftim  ro;;refla  gula  fpiri 
tura  mtercluGUi  tradat. Quida  farguin?  taunCcut  clitarcusStiatoc!e%deTe 
raiftorlc  finxi tibibilTc  eum  diceturatqico  potu  mortuu  concidifle.Liuiusautem 
locupicnninius  bilburic  autoc  Atiibale  fcnbitvtner.u  ad  finales  cafus  f rcparatfi 


popo^cifTi  SC  pene  moirtifcraillapotione  tenente  manu  dixifle.  So^uamusingeti 
cura  populuro.ubi  mortis  jam  confupti  fenis  tantii  tangiprefensdefideriu  tenet 
Romani  patres  pirrbuepirotatj:  regem  in  feftisfignisappropinquStem  menitus 
romanevrbis  a veneno  monuerut  ut caueret.Hiautoresfiiercvt  regie  dignita  / 
tisvintSctj  dextre  obljtus  bofpestofpite  fcelere  proderet.  His  didl-is  regem  ptu 
fiam  multis  execraconibusdetei^atu  veneno  Cbi  confciui/TemortS.Lxx.c tatis  an 
noutquida  tnemorie  prodiderut.Defundli  corpus  apud  libiflam  collocatu  diefit 
in  lapideo  (epulcro.  in  quo  {criptfi  fuit  Anibal  bicGtuseft  ged  eius  mortis  runci 
UJD  accipientes  Romani  uarie  id  prout  cuiufg!  ingeniu  erat  mrerpretabant.  Pleri 
^FlSminiucrndelitatisarguebatiqdvcluti  preclan  cuiufHS  facinoris  gloria  ad' 
epturus  audior extitiflet  opprirr.Sdi  exadla  etate viru^a  quo  nullfi  vitcriu.spcri' 
culd  rei  p.jatn  prope  vidlrin  omniu  gentiu  timeri  poterat- ^rida  vero  fadlu  ex' 
culantes  FlSminioetiS  tribuebat  laudi  q>perpetud  boftem  popiiliromanideme-' 
dio  fuftuliffeticui  6cG  vires  corporis  ac  robufta  etasinon  tame  ingeniu  conClium 
rei  militaris  pericia  decfTetiquibu^ruGI  ad  arma  concitare  aGam.q^nouis  bellis 
cdmouerc  ac  perturbare  potuilTet.  Erant  enim  per  id  tempnsita  ample  Bitbinic 
regni  opes  vt  non  facile  contemnede  viderenf-Nam  pofteris  temporibus  IVlitri 
dates  Bitbinie  rex  diu  naualibus  terref^ribufep  copiis  populu  romaru  fatigauit . 
aduerru%L'Lucullu  acCH.pompeiu  preGatifTimos  imperatores  cum  magnis 
exercitibusin  acie  ftetit  .Idem  a rege  pruGa  duce  prefertim  ambalc  timeri  pote  > 
cat  .Quare  ndnulli  ea  precipue  caufa . Q^.Fiaminiu  opinant  ad  pruGa  milTIini  elTe 
leeatu  utanibalisnece  lecretis  coGliis  agitaret.Ve^  credere  libet  boc  queGtum 
elTe  a Quinco  no  tam  utprelenti  morte  ambale  de  medio  tolleret  ut  bomo  qui 
tot  inflixerat  Gie  rei  p.  clades  roira  viuus  perduceretnr:id(^  populo  Romano  vti 
Ie:Gbi  vero  bonorifKuelTecenrerec.Taligeneremorcisinteriitambalpenus  vir 
ut  alia  omittS  bellicis  Gne  dubio  laudibus  uebementer  excelles,  cuius  Gue  animus 
GueingeniuiGue  egregia  rei  mili taris  difciplinaqnatimometi  fuerit  in  rebusifa 
ale  exeo  intclligi  licef^Cartbagin^fes  bello  tanta  contentione  Gifcepto  non  pri 
us  fe  vidlos  cofefE  fue:%cum  fuit  anibal  apud  camS  magno  illo  prelio  Giperatus : 
Bt  bellice  eo^  vires  lleune  Graul  cu  anibale  duce  ati^  vna  cu  eo  concidiHe  viderenl 


Plutarci  Hiftoriograpfci  greci  De  Vita  atqi  geftis  Scipionis  Africani  Tradudti 
ui  latina  Lnguagiu  per  Donatu  Acciaiolu  Incipit  feliciter. 


CORNELIO  SCIPIONI  qui  primus  nemine  uidle 

a le  gentis  Africanus  eftdjdlusipatremfuilTecoftatP. 
Scipione  vird  Patri  tui  ex  nobiliflima  Cornelio^  gente.' 
cum  quo  primfi  Romano  imperatore  anibal  penus  Ggna 
in  Itaba  contulit. Is  cum  multas  elTet  inHifpaniavidlori 
asconlecutusirefc^genifrctmcrooratu  digras . Demii 
quoda  prelio  aduerGis  boff  es  inito  dufefe  offert  vbi  plu 
rimus  labor  .'plurimu  periculi  erati  fit  bito  perculflisidlu 
occiditur . Simili  pene  cafli  CN.  Scipio  eius  frater  pau  / 
cis  poft  diebus  fortiter  pngnSs  iuteriit . Amboq;  ii  Imperatores  preter  re^  gefta 
tum  nome  .-magnu  quo^  fidei  temperStie  virtutis  defideriu  non  modo  militibus 
qui  {iiperfuere.-fed  etiS  bjfpanis  gentibus  reliquerdt.  At  uero  CN  • Sdpiois 
P .Cornelius  NaGca  Elias  fuit  vir  co  Gilaris  triiipbali%:qui  adolelcis  cum  eGfec 


proaccipieda  matre  idea  in  tota  eiuitate  cfluiroftirrus  indicatus.  PuMii  aat''m 
filii  fuere  Scipiones  duo  ec  regia  fine  dubio  proIes-cuo2£  altrapobafiamdeuidfam 
Afiatiru- ait  cavero  dotntoreafriceobrremorabile  vidtoriS  de  anibaleS^  de  Pey 
tus  vtfupra  diximus  Africanu  appclISt.Dcquo  bcc  fcnbrda  fufrepimus  ro  t?ni 
ut  eiusnomea  grecislatinifq:  fcriptoribus  celebratu  bis  litteris  fieret  ilIi  ftrius  i 
^ ut  re^ gefte^  Tenes tf^domefticadifciplina  eiTecnoftra  opera  in  oculis  hoirinu 
collocata' qua  ueluti  imagine  precfare  uirtutis  imperatores  5<  ducescum  intuc' 
rentur  imitacoedigmflimaiuairaret.PCornelfiusScipio  lamindcapuericiaeu 
eximie  indoIisS^  fume  virtutis  fpecimepre  fe  ferret  fubaufpicio  patris  eepit  dif 
ciplinis mili taribus erudiri. Dudluscft cnimin caftra inicio  fecudi punici. belli, 
vii X. agens anru. ac  breuis teporis  (paciofadlu  cft  ut  marra  laude  a fumo  vi 
ro&  ab  exercitu  colcqtiertt  cqaitado  vigilado  omia  militari  labore  tollerardo  . 
Ea  infiiper  documeta  animi  a tq?  ingemi  dedit  ut  gracia  fimuladipifccref  S<  sd  / 
miracocmgentiucomoucret .Namequfftri  prelioouodad  Ticinu  amne  P.Cor 
nelius  cofui  cumanibalecomiCtmterfuifleSnpioreconftatiproditucfmerrorie 
aquibufda  audloribus  eft.Cornflmpatie  Saucm  ac  prope  ab  boft ibus  circuuen' 
tum  a Scipione  fifioiamtum  pubeTcente  fuifleferuatu.  Eo  deinde  tempore  quo 
apud  cannas  cum  magna  calamitate  ac  prope  pernicie  Komar  i imperii  certatum 
cft  cum  ad  decem  milia  bominu  cSnuCu  perfugiflent  8C  omnes  vro  ore  appio  put 
cro  qui  proxime cdilis  fuerat  P.cornelioadmoduiuueni  imperiu  defuliflentidc 
clarauit  Scipio  quanta  fibi  uirtus  quata^  animi  magnitudo  ineflet -IMam  qui buf 
dam  luuembiis  de  relinqueda  italia  agi  tStibus  incofiil  tant.u  r e^u  prorupit  ac  ftti 
dbo  gladio  iurare  omnes  coegit  lerempublica  non  deferturos.Hecaliacj!  emTdem 
genens  magnitudine  quadi  animi  atcf  ingenii  abeo  iuuenc  edita  populu  Koma 
numcopulcrutiut  ei  fupra  etatefupra  etiScofiietudmemagiftratuscuraijmaxi 
ira:;:  re^  deferret.  Quippe  ante  legitima  tempus  edilicatem  petens  5<  f»  tribuni 
plebis  aduerfaienl.  quia  nondu  fatis  annoapeffet^pcruicit  tam  cut  per  tribus  du' 
ceretur  a tcf  exteplofceq  letibus  fiifFragiisquirituediIiscuru'is  rft  declaratus . 
Cum  vero  pater  patruufi^  duo  egregii  imperatores  breut  mteruallo  in  Hilpania 
cecidiUtmt!  curanduq?  a populo  Romano  eflet  ut  aliquis  Dux  Cngulari  virtute  m 
eo^  loru  (uccedcrct.nemo  repenebjt  qui  ad  bocgraueSCpericuIofu  bellum  poft 
tanto^  Impera  to2pinteritfiprofic-fci  audcrer.Itaqibabitis  comicus  ut  procoful 
crearcturicumcetenreipubliceprincipesin  tanra  facultate  fileret.VrusScipio 
quatuor5<  viginti  annos  natus  in  mcdiu  profilics  ingenti  fiducia  profeniiStft  e 
boc  munus  libenti  animo  {ufceptuzp.Hacfortiffimi  luucnis  audita  uoce  nulla  mo 
ra  interpofita  cftiqum  incredibili  Audio  {iiffragio^  impcriu  in  Hilpania  Seipioi 
decerneret.SedpauIo  poft  fecum  reputates  quirites  aduerfiisquos  penos  dueeS 
5<in  quibus  regionibus  bellu  gerendu  effetiuix  cenfebSt  fieri  poffe  ut  imbecilli' 
tas eratis  tanta  grauitatertzp  rubAineret.Quarcmometo  teporis  quaGiamde  /■ 
crere  rei  centurias peniteret  magna  animoipcomutanofadbaeft.Quod  vbianim' 
aduertit  Scioio  ftatim  aduocata  contione  fic  de  etate  (lia  ac  de  bello  quod  geren ' 
dum  cratdifTeruitiVC  ad  fevnu  intuendu  omnes audietes  couertcret-'fi<adprifti 
nam  fpem  bene perende rei  populu  Romanu  animi a!ii%  virtutibus uebementer 
cxcellcsifed  preftSsetiS  pulrritcdineoris  5<  totius  corporis  forma  cofpicuusile/ 
taat<5  Hilare  fronte  queplunmu  v^alentad  graciSbaminu  conciIiardS . Habebat 
di  in  gcAu6<in  motu  fumem  dignitatem.  Ad  Hec  ani  tri  bonamurcracfnaturet 
cummilitarisacccderct  glonadubiueratgracior  ne  gentibus domelbicis  uirtu ' 
tibusan  mirabilior  bellicis  artibus  foret. Imbuerat  etiS  animos  multitudinis  fu' 
perfticionequada  ^ Gngulis  diebus  ex  quo  virilem  togam  ff  p'erat  in  capitolmm 
afeendere  ac  Gne  arbitris  edem  ingredi  confueuit  vt  ctederltbomiiicsGcuc  iam 


muTto ante Mumim  Pompilifi  abcgeria nitnp^a.-ncetif ipl3 arel^ana  qne^S in  tS 
pio  docen:que  ceteris  non  elTft  coirunia-  Pretereaut  olim  de  Alexandro  Maco 
donum  rege. Sic  ea  tempeftatedeScipionequidam  finxifle  videntur  anguein 
rubculo  matrisfrequent  uifam-Cetctc  iiSomiflis.P. Scipio  ex  italia  decedes  cu 
decem  mitibus  pccJitu.xxx-nauiu  claiTe. omnes  autquinqueremes  erant  in  Hi/ 
fpania^ficitciturracpaucisdiebusademporiadelatus  copias  cxfponlt  terrcftri 
qi  Itinere  tarracone  concedit. Ibi  concilio  indidlo  legatis  cx  fodis  vtbibus  freque 
tesrouenireiqui  comiter  benigne«$  accepti  grata  refponfadomfi  retulerant.  Poft 
bec  Scipio  ingenti  cura  ad  fututi;  bettumintcntuscomodiflimum  efTeftatuitreli 
qmas  vetens  cxsrcitus-que  virtute. L-  Martii  feruate  erant  fiiis  copiis  adiungl 
Nam  poft  duo^  Scipionu  intentum  cfi  Hifpanie  prope  amifle  Homane  Ilione? 
fufe  fugategj  efrfnt;vnus.  L- Martius  Romanus  eques  collcdlis  duo^  exercita/ 
um  reliquus  p ter  omnm  fpem  exaltantes  vidforia  boffescontriuit  bellu^in  Hj/ 
fpania  aduerfus  tres  penotp  duces  incredibili  virtute  mdaftriai^  {ubftmuit.  Ad 
bas  igil  copias  que  in  Hibernis  conftitute  erant  cuvemflec  Scipio  excitati  funt 
omnid  animi  ad  fpem  bene  gerede  rei  $i  veterum  imperato2(  meirona  reneuata 
Ut  nemo  milcs  filet  qui  iuuene  intuendo  explere  deGderiupoffec.lpfe  verocollaa 
datis  militibus q; de  re  p. non  dc'pcraflctante  omnes. L. Martia  in  peipuo  bo/ 
Rore  babuit  ut  offenderet  viru  qui  fiiis  virtutibus  confideret  afterius  gforie  nofn 
Didere.  Ex  adba  bieme  cu  nouu  vetere^  exercitum  ex  Hibemis  deduxifret  omnid 
primu  Carthagine  nouam oppugnare conffituit. Nulla  emmex  Hifpanis  ciuitae 
tibus  opulentior  babebaf  .'nulla  comodior  erat  ad  beUd  terra  man^  gerenda. Qui 
etia  Cartbaginenfu  duces  omni  apparatu  belli  f^quicquid  precio  dignum  babe 
banc  inblc  vrbem  congefTerat.  Eam  quoi^  ac  eius  arci  validiSprelidiis  muni rt£c 
IpG  vero  ne  tribus vna  jegioprcmcrcfidiuerla  pccierStlocanibilminus  eotepo/ 
re  Carthaginis  oppugnatione  timentes.  Scipio  lam  omibus  neceflariis  copara 
tis  ad  eam  obGdendam  cd  oiri  exercita  jifedhis  terra  mariqi  vrbi aggredi^.Ne  / 
gociu  arduu  SC  diuturnum  appai  ebac  futuram  q?  vrbs  munita  erat  ^ defenfbres 
ira  anima ti.vt  non  modo  tucr:  Cartbagmis  meniaifed  etii  erumpere!  boftem  Bi 
caftra  Romanoru  aggredi  auderent.  Veru  multa  interdum  que  viribus  luperare 
non  pofTont  .‘ingemo  conficiunt- Compertu  babebat  Scipio  ffagnu  ^baud  procul 
abeff  a Carthaginis  membus  effu  maritiiro  decrefeene  SC  vado  ea  parte  tranCri  i 
poflejVndc  ad  mura  facilis  eflet  accefTus.Tali  occaCone  qua  nulla  maior  ad  capiea 
dam  Carthagine  dari  poterat  vtendu  ratus  ica  tempus  comodum  vi{H  cfl  expedi/ 
ri  acies  & dilf  ribatis  copiis  vrbe  vebeme  tius  % vn^  antea  oppugnari  iubet . Ipfe 
intenm  fortiflimo^  viro^  manum  deligit  quibus  imperat  vt  {iiperato  ff  agno. 'in 
muru  ab  ea  parte  que  minfe  fii^edla  erat  euadant . At  li  quibus  negociu  datu  eft 

f^pere  traiedbo  ftagno  cu  ex  aha  parte  vrbis  acccrrime  pugnaret  locum  que  pete 
It  negledlu  jnucraut  celerifcn^  Icandentes  muru  boftes  a tergo  adoriunt. QPP* 
dani  8<,  externi  preGdii  militesiquibus  tantu  repentini  periculi  preter  opinione 
acciderat  extemplo  menia  delerunt*' ancipitiqi  pauentes  malole  la  fugam  coniiciiat 
Inftant  tergis.  Romani  liibito^ urbem  capiunt  diripiun^.  Vbi  ingens  preda  8C 
omnium  reru  que  ad  bellum  uGii  erant  fuma  elb  facultas  meta.  Scipio  ob  bene  na 
U3ta  operam  collaudatis  donati%  militibus  cu  eiiqui  primus  imup  afcedcrat  mu/ 
ralis  corona  dada  efTet  edtentio  inter  duos  milites  orta  omne  prope  exercitu  in 
certamen  traxiflet  extemplo  contione  aduocata  compertfi  (e  babere  dixit  ambos 
pariter  murum  afcendifleat^  ambos  coronis  muralibus  donandos  eHe.  Quofa  ' 
dium  efl  ut  dnis  contltioiqueiam  ad  fumum  peruenerat  tolleretur. Pofl  becobG 
desquo^iuea  vrbe  ingens  copia  ecatciuicatibugHirpanie  re&tqi  iuf&e  exquo 


maxime  }?uanitatis  S^cTemcncie  nomeCbi  comparaaitJmuIto^  popuTos  bacjn  t 
dulpcntia  mouitvt  ad  romatiu  rediret  a punico  imperio.  Sed  omiu  primu  ejusfa' 
mSSwbcnuolentiSauxrt  idq>a  furSisfcriptorifcus  vc  fumevirtutisexemplu  ccle 
brat.  Adduiilacft  ent  incolpecSuim.ocraronsvna  rxcaptiuis  virpoLonc-e  ante 
alias  fpecieacpuIcrjtudjnisinfignis.Hanc  6<  Scipio  cullodiri  dilipentiffjmeK 
(eruari  integerrime  iulTit  paulcq?  poft  cu  defponlatam  comperiffet  Luceio  prin' 
cipi  ceItibero2prpon(b  ad  fe  accito  JSado'cfcens  erat  integram  muiolatan-qirefti  / 
tuit.  Res  eft^>fe<ilo  celebranda  literis  &ipfc  Sapio  dagnos  ut  tante  irSfiiftudls 
contirentjeabon-rbus  (criptoribus ferat  fruc^^u. Huius  beneficii  men-or  Lui« 
fciuscu  Jjberalitate  inodeflia  5ifinguIareinomr  genere  virtutis  preftancia  Ro/ 
mani  ducis  per  fiios  populos  diuulgaflet.paulopoft  <u  magna  rquitu  manu  in  Ro 
rrano^caftra  redii  t.CartbaginenGu  duces  Mago  HaftrubaliBarcbinus  & alter 
Haftruba!  Gilgonis  filius  Carthagine noua  amlTa.&fi  no  ignorabant  quantu  ad 
opinionem  gcntiu&fumSvniuerC  belli  eflet  detrimenti  acceptum  tan  e remprio 
tegere. 'deinde  uulgatam  extenuare  verbis  quoad  poterant  nitebant.  Scipio  vero 
multis  populis  principibi%  Hifpanis  inter  quos  duo  reguli  Mandonius&  Irdi  f 
bijis  fuere  £bi  adiundlis’conflituitanimo!n  ea  loca  it  er  facere  quibus  inlccis  Ha 
fdrubalem  Earcbinuefleaodiebatiut pnus coeo  5 Mago alter  Hafdrubal  (e 
ei  coniugerent  dccretaret-Haldrubal  Barcbmus prope flume  Beluliambabebat 
caflra  auidus  8<  ipfe  certarris  BC  fiiis  copiis  fatis  fidens . Vetfi  ubi  appropinquare 
Scipione  cognouit  ex  planicie  in  tumulu  quenda  fatis  natura  munitu  fcfcrecepit 
Quein'ecute  Romane  legionis  nulla  moram  interponendi  putarutiquin  cedenti 
inflarent  boffi5< primo aduen tu caftra  adoriref  .Non  lecus^fi  vna  expugnare! 
vrbs circa  caflra  pugnatum  eft.Cartbagirenfes  natoraloci^necefTitatequf  eti 
am  ignauosexcitarefblet  fidentes  impetum  l:ciftjfifuftinereniteban!.Romanie> 
contra  fpeS^  audacia  pleni  acri  ter  dinuca  bantat^  eo  magis  g>incon(pedtuScipi 
onisati^  omfs  exercitus  res  gereba!  u t nnllum  paulo  fortius  fadtu  latere  poflet . 
Itat?  non  prius  remifTa  oppugnatio  eft  9 omni  conatu  annixi  Romani  vallu  fupe/ 
rarunt  p!uribu'cp  lociscaffrairrupentesin  fugam  compulerat  penu.Hafcfrubil 
veroduxpriufi^caftrain  potcfbatem  Romano^  venilTent  cu  paucis  militibus  fu 
gi  t.  Hoc  pretio  fadbo  Scipio  confuetudine  (Iia  omnes  captiuos  bifpani  generis  ad 
feuocari  SiCne  precio  dimittiiuflit^AdoIefcen te  ex  bjs  regii  generis-Mafmffe 
ne  pote  comiter  benigrei^  acceptum  ad/Mafimiflam  remifitiroagnificentifrima 
quoqi  adiecit  dona  ut  oftederct  imperatorem  exercitus  non  minus  Iiberalitace  8i 
domeflicisuirtutibus^^  bellicis  artibus  ornatu  efTe  oportere  Eflrnimbelii  finis 
uidboria  cuius frudlus  maxime  in  liberali ta te  clemeciaq:  coliftit  Hinc  ducum  glo 
riaibinc  imperatorie  laudes  emanat  ut  inprefenbus  accidit  rebus  Na  Hifpanozp 
multitudo  que  ibi  freques  aderat  hanc  indulgentiam' Romam  ducisadmirata  co 
tineri  no  poterat-quin  eu  honoris  SCuirtutis  gratia  aMclIaret  rege- Sed  Scipio 
hanc  uoccm-Romanis  auribus  infiietam  fiibito  oppreflicineceu  ritulu  Cbi  tribui 
paflus  eftrquem optimorum  ciuium  confuetudinifiC  Romani  libertati  aduetfum 
eflefeiebat  Hortatus  cft  tantum  bifpanas  gentes  ut  fi  m referfda  gratia  memores 
eHeuellent  fidem in  popu Ium/ Romanum  beniuolentiam^j  reruaret'IDum  bec  a 
Scipione  gerebantur  interim  alii  duo  CartbamerCum  duces  accepto  nucio  male 
gefte  rei  ad  Befiilam  lungerc  copias  properarunt  pauloqipoft  HafHrubali  Bar^ 
no  feconiuxcrut  ut  comuni  cofilio  de  filma  belli  decerneret  Hag?  inter  Ce  collocuti 
poft  longam  difceutacionem  in  ea  fetentia  conuenere  ut  HafHrubal  Barcbmus  in 
Italia  ubi' Ani  bal  frater  6C  caput  belli  erat  trSfiret  Mago  uero  SCalter  Hafdrubal 
in  Hifpania  remanecentifiipplemeutuma/Cartbagine  peteret  nec  pcmscamim 


perarare  nnnno  ^na  e^ferrcht^qi  vndiqi  cauBoeatisBatifiiB  tttgCMeS 
erawnenc  Poft  free  petenteiealiam  HalHntb^e  rntHas^f^ex  m eias  Ibebf^ 
{mperator  Hanno*’ quS  primo  adaenen  reltikeriSeSeirantf  M.  Silianos  Sei* 

pionis  aggredjtprelicqi cSiri/To  lupent  capitqj.EratvnarrfesqaattiiMble regi 
oms  Otingg  appelUt  opnlentillitra  fime  & aeroiredatifiltra  »d  ttnaaiiiUi  belIS 
AD  banc  oppugnandam  oim  parte eopia;^  mjflus.L.  Scipio  locum  iranitior^  in 
nenit  ^ ut  primo  impetu  capi  poHee . Itaqi  corona  circudedit  urbem  paaci%  die  * 
fcus  expugnata  direptam^  in  poteftatem  redegit . Inftabat  iam  propincoa  kt  ems 
6<  tempus  admonere  vtdeoanc  ut  bibema  vtrinij:  peterent  Quare  iisrebus  profpe 
regemis  Scipio  Tarracone  Mago  ^HaCdrubal  Cilgenis^ius  Te  ad  Oceanfire 
ceperunt.  Sequenti  efta  tc  magna  cotcnconerenouato  in  ulteriore  Hitpama  bella 
Homahi  Cartbaginefe%  prope  Befii^a  congrediunt  iufta^  acie  prehd  eomittCt 
tn  quo  poib  longd  certamen  Ihpenor  Scipio  in  fugam  vertic  Ixiiles  magnoi^  nu  4 
mero  eoif  in  terfedlo  ne^  fixi  colligendi  re?  confiftendi  facultatem  dedit  ne^  pri/ 
nsvKibonemoduimporuit^  Haldrubal & ma^ ex  continenti pulfi  gadesfere/ 
cipere  coac^  fut  omnibus  prope  copiis  aminis-&at  m exercitu.  CairbaginenGu 
Mafinifla  inuenis  magni  animi  magniqi  confilii  :qut  opottumtate  capta  clam  ed 
Siliano  congrediendi  primosaperuit  ei  amicicieadditusGaeScipranjshberalita 
te  alle^js.fiue  tempus  venifite  ratus  in  quo  uidboribus  Homanis  adberendu  cfle 
ret -Hic  eft  Mafinifla  qui  polbea  benefitio  Romano^;:  potentdTinHis  euafir  nami' 
die  rex  ac  multis  in  rebus  populo  Komano  vfiii  Si  adiumento fuit. Cetera  eo  an' 
noquient.xiiii.Iecundi  punicibelli  felici aulpicie^confuIisScipienisHifpama 
pnma  ex  continltis  regionibus  vi  db.  Poftretna  tamS  in  ^incte  formam  redadta 
ab  augufto  Celare  longo  interuallo  fiiit  .Scipio  nS  cotentus  maximsrebosiqaas 
breui  temporeinHifpaniageneratcuiami^  Africam  animo  deftinaret  como* 
difTimu  die  ftatoit  Sipbace  MafileHItlo^  regem  omni  artem  Romano^  amKiciS 
trabere.Itaij  explorata  vo'ntate  regis  cfi  non  alienamafocietate  populi  Romani 
compenfletiextetnolooRimbusrelmspoftpditisdaabusquinqaeremibas  in  A* 
&jcam  contudit.  Veniebat  a Gadibus  eodem  tepore  HaClcabal  Gi%onis  filins 
ac  veluti  ex  compoGto  ii  dto  clanffimi  imperatores  r^em  adieriic  certarim  qnif 
qi  ^fua  re  publica  amiciciam  petituri.  Sipbaxbofjsitio  ambos  comiter  benigneqi 
accepit  operamc?  dedit  ut  panter  eadem  menfiieode  cubiculo  vteren^mealteral 
teriprelatusin  bonore  videripollet.Tradut  HafHrabalepfentisSapiotais  ane/ 
mu  mgeniu^  admiratum  fecnagitafle  quanta  periculi  exeo  virofoeeiuitatiar^ 
emi  africermineret.Juuenem  cm  acrem  ^ fnmisvirtubaspredita^tu  moltisp  / 
liis  vigorem  efle  cernebat  nec  tn  tl  florenti  etate  adduci  pofTe  credebat  ot  paci 
mbellu  mallet^Su^icabaf  etia  ne  Sipbax  eius  auctitate  prefentia  mtoos  ad 
Romanos  animum  fclinaret  .Nec  iam  eu  fefellit  opimo.  Matn  Sipbax  8C6  primo 
aduentu  parem  fc  utn%  prdiens  fermone  induxtlTet  definiendo  mter  Romanos 
CartbagincnlesbelloitamejMlbea negante  Sciptoneinconfiiltofenata  quic^agt 
dc  pace  polTepoflbabldd  Haldcabale  dfiiit  ac  defideho  Scipionisobfecutus  eu 
populo  Roroanofedusiniit 'Sdpio  in  Hil^niCreuerlsslbcurgiu  ScCaibulonem 
Si  quafdS  alias  ciuitatesique  populi  Romani  detredbabit  impenumipartim  ipfi; 
VI  expugnaiutiparcimaufpicio.L.  Martiimditionemredegit.Et  ne  tot  tanti% 
rebus  jifpere  geftis  aliquod  deelfet  leticie  genus  CartbaginemnouS^fedhis  Iu* 
dos  gladiaco;^  magnifico  apparatu  fedt  .'quibus  n»  felutn  QietSando- led  etiS  pu  / 
gnando  multi  clari  vin  taterfuerut.  Sed  ex  Hil^nis  duo  preter  altos  infignes  no 
bilitate  pnncipcs  Corbis  8(  Oriua  de  regno  inter  fis  difficUecs  eo  die  cotrouerfia 
fimece  aittco  eo$  alterius  manu  interempto  .Grauis  ^leciban  tibus  ce$ . dimicacio 


gravdot  ttH  qaia  Patnieles  erant  mors  interempti  fuit.  Poft  Scipionem  !on 
getraioraquSeaquegeflWatmeditanteaduerlavalitucio  corripuit  cuius  Fama 
per  Hifpaniam  vulgata  8C  ut  ple^qi  fit  fcrtnonibus  aucJa  ad  (pem  nouas'  rerg  no 
lolu  Hirpanasgentes^SedetiS  Romano^  exercitu  qufille  ad  Sucrone  relinque/ 
ratrcocitauit. Soluta  primii  militum  difciplina  imperatoris  abfencta  fuerat-nxsii 
rumores  de  egritudine  eius  6i  de  periculo  v>tc  in  exercitii  delati  tanta  fedicdnem 
irotu<^fecerut:utquidS contempto  cnbuno^imperio  iif^deitu  fugatis  duos 
gregarios  mili  tes  Cbi  crearent  iirperatoresiqui  non  (blfj  nom^  i mpeni  a uanis  au 
dboribus  delatfi  ^d  etiS  farces6<lecurcsprefc  ferre  sufifut  adeo  furor  p!e^q:& 
ambitio  mortaliu  mentes  cxagitat.rvJccquieuereHifpane  genteS  Madoniuspre 
(ertim  at^  indibilis  qui  affe^antes  Hifpanic  regnu  poft expugnaconem  Cartba» 
ginisnoue  ad  uitborS  Scipionem  defecerat- deinde  Romano^  potentiS  lot^e  late 
i^diffulam  iniquo  animo  tolerStes  aliqua  nouanda^reru  occafionem  quercbant 
Dcceptisaut^rumoribusnonfolu  de  morbo  led  propeetiS  de  morte  .P. Scipio  / 
msfideq?  adbibita  extemplo  exercitu  compararut&  fuefitaniSiquifbciiSCamjci 
erantpopuliRomaniintuIcrut  bellum.  Veru  cSuafcfcentc  Scipione  ut  exfama 
eius  mortis  fallo  credita  multiplex  tumultus  fuerat  exortusilic  compe ita  uerica 
te  rei  terrid  lut  omnia  animi  ne  quif  ^ auHis  eft  in  nouandis  rebus  vlterius  pro/ 

f redi  -Scipio  magis  externis  bellis^  domefticis  fediconbius  alTuctus  & fi  militi/ 
U8  qui  deliquerat  grauitec  fuccenfendu  putabat = tarr?  nedum  ire  indulget  ex  / 
ceSifiein  puniendo  modu  exiftimari  polletidebacreadconfiliu  refert. Maior gs 
-in  COS  :a  qbo  initiu  tumultus  ortu  erat  laniaduertendu  6i  reliquis  ignofeendu  cen 
juit.Sicenf  fieri  polTe  olbendit  ut  pena  ad  paucosiexempluad  multosperueniret 
Hanc  fententiS  fecntus  Scipio  extemplo  exercitu  ledicdnis  audbore  ad  accipied^ 
ftipendiu  Ca^tbagln^  nouSacririiubet.  Edidlo  paruerut  milites  alii  {Iia  culpam 
ut  pletp^Cbiindulgent  bomiesleiuorem  ratiialii  Scipionis  freti  ingemo  quod  mi 
te  in  puniendo  efle  copercrat.  Dicere  cni  Iblitus  fuit  malle  fevnu  ciucm  congrua 
re  ^ mille  boftes  perdere  Vulgatu  quo^  erat  ali0  Scipionis  exercitu  paratii  elTe 
in  armis  Si  aduentu  eo^  operiri  ut  omnescopie  linnil  lundbe  aduerfus  regulos  in 
fiielTitanos  ducantur.  Quiobrem  exfiicroncdifcedetesmagna  Ipevenie  colequS 
de  Cartbagin?  veniunt.  Sed  poftridic  eius  diei  quo  vrbem  ingreffi  {utnn  forum 
uocati  ac  inermes  confifterc  lufH  armatis  legionibus  circurdanf.  Tum  Imperator 
•Romanus  tribunal  alcendens  vniuerfe  multitudini  lefe  ofterdi  t ea  ualitudincico 
vigore. -qualis  i pubefcente etate  vn^  fuerat .cotionem  deinde babuit longe accec 
rima  SCgrauiflTimis  querimoniis  plenS .'Ut  nemomilrs  ex  inerme  exercitu  cfTet  q 
aut  a terra  oculos  erigere  aut  dicentis  vultum  {Iiftinereprc pudore  poflet. Conci 
encia  enf  perpetrare  rei  ac  luppliao^  mecus  terrebat  animos  8i  optimi  ducis  pre 
Tentia  nexiis  pariter  at^  innoxiisruborS  incuciebat . Itatj  trilbi  Clentio  torpebant 
omnia . Poftea^  finem  dicendi  fecit  principes  fediconis  in  cofpedbu  multitudinis 
f rodncunf.Ibi  virgis  ceG  moremaio2cfecanq!  percofliborribilelfscdiaculu  vifen 
tibus  prebuere . His  rebus  ita  copofitis  Scipio  reliqui%  militibus  nouo  lacramen 
to  ada  dhSexpediconeminMandoniu  at^indibile  jmuciari  iubet.IMam  ii  fecum  - 
reputantes  a militibus  Romanisiqui  Caibrenfs  fediconis  audlorcsfuerat  ipcni' 
eHe  repetita  lomnc  fpemabiecerant  venie  impetrande  atij  ex  eo.xx.  milia  peditu 
duo  milia  equitum  comparauerStiut  liscopiis  aduerfus  Romanos  jigredereni 
Quod  ubi  cognouit  Scipio  priuf^  augerent  regulo^  vires  Si  plures  populi  con  / 
ipirarent  roamrataCartbagine^fici(ci:S<quantaniaximccclencate  poteft  ad 
boftem  pergit.  Reguli  loco  latis  munito  babebantcafbcaGcq;  luis  copiis  fidebant 
ut  nec  alios  ^uocare  nec  prouocati pugnam  detcedlare  parati  effent,  Fadbum  eft 


SBc  propinquitate  eaftro^ut  pancis  poff  dictas  a Romanis  laceiTl  ri  in  plja  de?cS 
der€nt;in  qoo  quidem  aljquidiu  fuma  atercionc  dimicatu  S.Tande  Hilpania  tet 
go  drcuuenti  ac  in  orfcS  pugnare  coaA  fuperant-  Vix  tcrcia  pars  ex  eo^  numera 
aufugit. MSdoniusat^ Inditilis nullfi  reiredifipditisrebus  efle cernentes *ega^ 
fcos  ad  Scipione  miferuntiqui  fiipplicit  pace  peteret  8C  venia  depearenf . At  Sci  ■* 
pioS^fiquantuinfeatqjin  populu  Romanu  facinus  admiGffetintelligebae  tame 
no  minus  dccozj  putans  fcoftem  clementia  &i  manlnctudine  {uperari  armis  re  ^ 
gulisignouit  pecunia  tantu  ut  militi  adftipendiu  lolueret  •'imperata  p idtepus. 
MaGnifTa  a Gadibus  f fedhis  in  ptinente  vemt  vt  amiacie  fid?  quS  p.M  .Silia  ' 
sumabfenti  Scipioniobtuleratipfenti  cofirmaret.SimuIut ipfiiScipiotiealloq 
retque  obres  egregie geftas pftantiflimfielTeviru conftituerat aio. Veru  ncciS 
opiraom  rumide  virtus.  P. Scipionis  nccexpecSaconi  ut  pletltj  accidere  colueuit 
prelentia  dcfuit.IMampter  ingentia  animi  bona  quibus.  Scipio  eni  ceteros  alios 
anteibat  prefeetiS  ferebat  eximiS  {ormi$ioint  amplo  dignS  imperio.  Erat  pt  e ' 
rea  vir  benignusinaudiendo.facuhdusinrelpodendo  SCmcociliadisboiboegre 
gius  arti  fex.  Habtu  corporis  vi rili.Ccfariejjmiffavtebat.HucigiturMafinina 
falutatu  venies  ut  pri  mu  colpexitficviru  admiratus  elTedicif  vt  nec  abeo  dimo' 
nere  oculos  ne  ituendo  explere  defideriu  poflet-amplifllmis  verbis  ei  gratias  egit 
j3ne^teadfereiniflo5<fidefepftitu2^irate  amici  cie  dixit  ^poftea  ergopopu/ 
Iu  Romanu  ufq;  ad  exitu  vite  coftantifllme  coluit.Iam  vero  omnes  Hi^panie  po  ^ 
puli  auc  imperiu  aut  (ocietate  Romano^  acceperat  cd  Gadironi  ide  Cbi  liccre  ar 
btrlteslpOnteRomanisIededidcregens  vctuftaongine  SvCfamecredere  libet 
vt  Cartbagoin  africa-'in  BoetiaCbcbeiita  Gadis  ad  Occeann  Colonia  Tirioru 
fuit  Scipio  receptis  Hilpaniis^pulGs  Cartbaginelibus  cu  nibil  rclinqretur  quod 
ficSftituenduputaret.i—LcntuIoSCManlio  Accidino ^uincia  tradita  Romani 
irediit. Venienti  ienatusextra  urbem  datus  eft  in  ede  Bellonevbi  cum  resale  p 
muItosSnosfortitfelicitffcfgeftasexpoGiiflctolfendiGfettjquatuorboftm  du^ 
ce.s  quatuor  exercitus  multis  pliis  a fe  vidlos  Cartbaginlfes  ex  Hifpaniis  eiedlos 
nullas  gentes  in  iis  terris  relicfesique  no  veniflent  in  populi  Romani  poteftatem 
teS  ampljffimo  triupbo  dignas  efle  ccnlebat  fenatus.  Sed  quia  nemi  adbuc  conti/ 
gerat  vt  cum  ^coful  SC  Gnc  magiftratu  eflet  ^ rebus  geftis  triupbati  inuebi  lice 
ret  vrb?  nec  patribus  vilia  eft  nec  iple  Scipio  magnopere  co  tendit  utnouo  exem 
plomorSmaioruGi!  caufacomutarent.Ingreflusurbe  paulopcft  Tgenti  ftudiopo 
puli  Romani  conful  dcclaraf . Tradu  t raro  un^  frcquentiore  multitudine  non  tS 
adcetebrSda  comitia^ ad colpiciendu.P.CorncIiu  Scipioni  RomS veniHe.Ita 
ginolblfi  qiuritesifedexterni  etia  bomiesbuc  vnu  intuebant  publice  priuatimi^ 
dicebant  mittendu  i africS  elle  ad  inferendu  ex  propinquo  CartbaginenfibuS  bel 
fu. Ide  cum  fentiret  Scipio  de  bacread  populu  fe  relatu^ GgnificabatG  tam  fala 
tari  pGlio  aduerlarci  Icnatus.  QuidS  em  ex  patnbus  atqi  inter  eospcipue  auflori 
tatis  Fabius  maximas  buic  f^tetie  acriter  reclamabat. Scipio  in  ptrariu  mtebat 
rSmbomuItisol^endesbacvna  via  luperari  penos  S<anibale  deduci  ex  Italia  pof 
(e  icetera  vana  elTe  uGIia . Pulf  longi  altercacdnem.  Scipioni  Sicilia  decreta  pmif/ 
lucp  a (enatu  I ut  G arbitraret  utde  ex;^  rc  p efle  cu  omi  exercitu  in  africl  traiice 
reC.Hoc  (enatus  pfulto  in  populo  edito  Gceredli  (ut  oim  animi  adipem  magnat^ 
reruutildeafcicacogitarSt  bellupoGTe  confici  nd  dilTideret.SedScipioni  in 
rebus  necedariis  cdparandis  maxfa  didicultas  jiponebabcB  ob  erariiinopilitum 
ob  iuuf tutis  penutil- cuius  flor?  pterite  cladesa  peno  illate  abfupferant . lp(e  tn 
ne  tante  expedlacdni  deeflet  inglei  (ludio  m apparatu  befb  intendit.  Et  adfuere 
ei  multi  Etrurie  at^  vmbrie  populi' quotp  alii  materia  ad  fabricandas  naues  lalu 
3rma-'gdl  frumecu  ac  ola  generis  amtatu  adiuuandu  exeratum  detulerat . Qua/ 


dragelimo  cgarto  die  qS  vix  rui^  credibile  videret  Fabrica  TArucAa^  clafTe  ex  itay 
ha  decedis  Scipio  t Sicilia  stedit  .ae  cu  excrcitC  in  ordines  redigerer  .‘eos  peipue 
feligendos  putauic  qui  {ub  M-Marcello  multos  anos  meruerant  lumaeti  {aentiaoi 
rei  militansbabereexiFbmaban^.  Siculos  aut  pattimauc!loritate;ptimgciaipu/ 
!it  adfubnnftrandu  auxilifi&turo  bello  .'qd  in  Africa  traniTerrc  cupm&patun  tl 
pus  polTce  om'  (^udio  parabat.  Tradfit  pter  alia  Scipione  ex  variis  ciuitatibas. 
ccc.iuueneslegifle  tocius^uinctenobilmimosac  eis  pcipifTc  ut  certa  die  cum  ar 
miscquifcfadeflent.Ii  ut  imperatu  erat  cu  pfto  fuiffent  ad  aftitutadil- optioni 
detulit  conruI:q  uelipli  Tecu  in  africa  militaret  uel  totidealus  fiibftitutis  equos 
ariragi  largirenl  utru  uellent  acciperet . Singulis  remiflionf  milicic  pctcntibo  da 
riffitvicani^ccc-Koroani  iuuenes  quos  Scipio  inermes  cxitalia  adduxerat  eo  oG 
lio  uel  Siculoip  impenlk  Ccut  cuenit  armis  equilq:  ir.ftruerenf . Ho^  opera  multis 
pofteacertamibus fideli atgiutili  in  africa  ufuseft.Iam  tempus Hibcrnoip  cret. 
cu  Scipio  no  folu  in  apparatibus  belliiled  etiSinuponendisSicilieretuscurS  ad 
bibenda  ratus  Siracuraspeti  t . Vbi  cum  ex  multoi^:  querimoniis  cognouiflet  latis 
magrScopiI  Italicoipmilituin  ea  de  urbe  uerfari  qui  res  bello  partas  deinde  Sira 
cufanisper  fenatu  reftitutasretinerentrftatim  eosptimcdi^sptini  iudiciisco 
pulicad  ea  impleda  q fena  tus  cenfiiiflet.^a  ex  re  iragnSgraciS&iufti  pfulis  fa 
ml  apud  Siculas  getcsladeptus.Interimp.C.Leliu  multacupdaexa&ieare 
deunti  cercior  fit  Mafimflam  reg  I cupidjfllmc  aduenti!  fuu  operiri  monere  at^ 
rogare  ut  firti  p. amodo  facere polllt^primu  in africa  traiiciat.Idl  cupererrul 
tosafrice  populos  qui  odio  babetesCartbagineEu  imperiu  aliqui  noulda^  rerll 
occafionf  expedlct-lMecia  ulla  Scif  ionis  (bcordia  ta  ^fcAionc  diftulerat  cfi  raro 
quif^  alter  Imperator  aut  cfficatior  aut  Iblertior  :n  rebus  agend.is  fuerit.  Veru 
licule  res&occaGo  recipiendi  loctoslpediir  Ito  fuere  quo  min?negociu^{uoar' 
bitratuf  oicere  t . Aeceflit  etia  ca  qued|  Pleminii  legati  qui  Loens  a Sopione  re 
licihiscu  omne  genus  im^bitatisilibidinisiauaricie  in  oppidanos  exercuiffet^&ci 
leinmultitudinlperpulit  ut oia  mallet^  impunffimi  bomis  imperifi  ferre.  Mif 
& igi!aLccrlGbusKomS  legati  cu  in  fenatu  venjflent  SCgrauifiimasiniunas  a 
Pleminio  acceptas  quefti  eflentific patres roonerut  ut  no  Iblum  in  Plcminifiiled 
ctil  iti  Publiu  Scipione  Atroces  fcntencic dicerent . blnc  obtrectatores Scipiois 
ampla  materia  Calumnie  nadbi  afferere  no  dubitabat  eu  cognouifiTe  LocrenGu  in/ 
iurias  Pleminii  Icelera  Gio^  militum  diGenfiones  atgi  omia  Lentius  tulifle  ^ opti 
muaGiledeceret.Addebltpterea exercitu  inSiciIia  babercvecorde  8C onn  ditci 
plinafolutu  militari  .Ipfu  duceofcitStltotfi  lead  voluptates  & ociu  otuLfle.Etp 
ter  ceteros  Fabius  maxim?!  Scipioni  mectus  fiemodu  exceflit  ut  cxteploreuo/ 
caduexSiciGaabrogIducjeirperiu  ceferet.  Hec  nmisalpera  vilaolbo  (enceciae 
QuIobrI . Q, . Metelli  sGIiu  fteuti  patres  decrcuerut  ut  dece  legati  i Sicilia  trSf 
mittcccscactaiq  de.  P.Scipione ad  fenatd  delata  crltidiligltiftudio  pquirent, 

. Si  nocete  ruenilTent  ftatimiuflufenatusiitaliSreuocarlc.Sin  vero  falfa  eint  cn 
mfa  SCvaneinuido^  ealuniedimitterlrad  exercitO  bortarenfqiutfideti  alo  be! 
lu  Gilcipet.  ProfetSi  i Sicilil  legati  in  dilciiciendis  Gngulis  reba  nulli  Scipionis 
cufpl  inuenirepotuerdtmiG  (^inmriasa  Plemmio  LocrenGbus  illatas  nimis  leni 
animo  ptuliflet.Erat  enimScipWjneemunerado  largus linpunildo  mitis  Si  cie/ 
mis. Exercitu  vero  clai!em3C  omni appara  tu  bclG  cuintuerenIGc  adtraratj  efle 
dicu^  copil  Si  ordine  Gngulatp  reru  ut  polbea  m vrbi  redeutes  ampliffimis  laudiba 
P.Scipioneefferret  SCreifctisiuidoipcalfinusad  ceniffirolvictorielpe  fenatd 
populu<^  Homanfi  reuoearlt  .Ceteipdumelbicis  fpedimltis  Giblatis  alie  foris  Gi 
pucnerutcureiq  non  mediocritanimu  Scipionis  mentlijwrbarut.Ml  oratores 
a Sipbace  nulTi  dendtiarut  a nouuGbi  fedus  cp  CartbaginlGbo  idHi  aHinitate  cp 


Hafdrufaale  con  tractatu  FifiS  eius  Gbi  matrimonio  ian<fll'pr3pterea  mopere  ut  fi 
Cie  rei  publice  confulere  oeJiuafirica  aHlineat.eofclcm  enf  quos  peni  ba^rent  fe 
amicos  inimico%  babituri! . Hos  legatos  Scipio  ne  mandata  regis  offerent  exte-» 
pio  ad  Sipbac^  retniGt  cum  literis:  quibus  poffulabat  ut  mite  forietatis  iuneffe^ 
dextre  memor  cauerct  nequid  nomine  Romano  Si  regia  fide  indignum  moliret . 
Poflbecconconeaduocata legatos  Sipbacisveniflein  Siciliam diwt  ut Ccut an 
tea  MaGnifla  Gc  etiS  ii  nimiS  delaconem  aduentus  Gii  querere? . Itacp  ma  turandff 
inafricam  effe  at^  ideo  cundlis  militibus  edicere  ut  arma  expediant  SC  ad^edfd 
nemnecefTariacomparent.HocedidluHomaniducis  vbiperSicili^ vulgatum  e 
ftatim  multitudo  ingens  Lilibed  confluxit  nS  Jwmmfi  Iblum  qui  in  africam  traic 
dbirierant:fedeo^etiSqui  (pedlatfi  oenerant  HomanScIaffemiqua  raro  vn^in^ 
flru(%or  aut  omni  armorl!  genere  ornatior  vifa  fuerat . Jple  vero  Scipio  fatis  lam 
omnibus  conffi tutis  e Jjilibeolbluit  tanta  cupiditate  trsnGnittendi  ut  nulll  ei  ne/ 
i^remi  neq;  venti  fatiffacerent.  Deuecfhiseff  tamf  paucis  diebus  adpromuntori 
nmpulcriatqi  ibi  ornes  copias  in  terram  expoGiit.  Sed  celeriter  eius  aduentus 
GaecbaginI  nuciatus  Gc  ciuitat^  turbauit  ut  conclamatu  effe  ad  arma  ffacone  fqi 
in  portis  muri%difpoGtasquidamaudloresGnt.MS  a.  M. Regulo  u%  adeum 
di^<L. prope  Sno^  interccfTeratfpacifiiexquo  nullus  imparator  Romanus  cuua' 
lido  exercito  terra  afncammtrauerat.  Merito  igitur  pauoris  ac  tumultus  omia 
erant  plena.  Augebat  etiS  terrore  Scipionis  nom6  scuiCartfaginefes  quS  duce 
aut  opponerent  aut  parem  arbitraren?;  non  reperiebantiHafHrubal  Giigonis  fili? 

g regius  ea  tcmpcftatciroperator  babeba|:qul  vidbum  a Scipionefugatumqi  ex 
ifpania  memineranfineo  tameatt^in  Sipbace  potentiffimo  rege  magna  fpem 
feruandeprie  reponentes  peni  bunr  rogare:ilIum  monerent  deGffvnt  ut  quanta 
maxime  celeritate  pofTunt  africe  rebus  fubueniant- Sed  duii  copias  iungutinte/ 
nm  Hanno  Amilcans  fiLus  proximS  regione  tucn  infius  obuil  Romanispgredi 
tur  .Scipio  populatis  agris  ditato^  exercitu  ingenti  preda  prope  Vticam  cu  omi 
bus  copiisconfederat  ut  celebrem  urbem  6<oportuna  ad  bellu  terra  rrariq:  gere/ 
dumGqua  vtifieripoiTetin  poteftatem redigeret. Et Gibide  tempus  MaGniffa 
in  caffra  Romano^  venerat  ardens  incredibili  cupiditate  belli  gerende  aduerGis 
Sipbac?  regem  a quo  non  multo  antea  paterno  regno  fuerat  expulfizs.  Hunc  Sci' 
pio  quia  iuuene  acccm  8i  manu  promptG  in  Hifpania  c^noucrat  priuf  ^ maio  / 
res  copie  a CartbaginenGbus  cogeren?  fiseculatu  mittit  mAiu  caffra  ati^  ei  preci 
pit  ut  oira  ingenio  adbibito  Hlnonem  ad  pugnam  eliciat . MaGnifla  ut  imperata 
erat  boftem  irritando  ftnfimqi  trabendo  perducit  ad  ea  loca  quibo  in  locis  Scipio 
cu  armatis  legionibus  sffitecat  expedbans  occaGonem  gerende  rei . Defeffa  lam 
erat  boftium  acies  cum  Romani  recentibus  copiis  obuiS  fatfbi  prelum  ineont.pri 
mo  congrefTu  Gipera?  Hanno  6C  ipfe  cu  partec  opia^  occidi?.ReIiqui  terga  daceS 
qua  poteflquif^  fugam  per  diuerfa  petunt- PoftbScvnfboriS  Scipionem  ad  op' 
pugnandam  Vticam  redeuntem  abfifbere  incepto  coegit  fubitus  Hafifrubalis  Si 
Sipbacis  aduentus  qui  ingentes  peditu  equitumq;  copias  fecum  ducentes  baud 
procul  a Romanis  pofueruntcaftra.Quod  vbianimaduerrit  Scipio  flatim  fblura 
obGdione  caftra  inquodS^mfitonocomuniuit.  Vnde  ^cedere  obaiaboffi8<uex 
are  Vttcenfes&cIafTem  Gibdudlam  tueri poflet.Cete^  cum  tempus  poftufare 
videre?  ut  Hiberna  vtrincj  peterent:p1acuit  ei  ad  Sipbace  mittere  .-qui  tentaret 
animu  regis  5<  quStum  in  eis  effet  a CartbaginenGum  amtecia  abduterent-Huc 
enifciebatSopbonifbenupciis  aggrauatu  Si  quaG  tnuliebnbns  inffru^fi  funis 
eo  inianie  deuenifle  vt  no  modo  Romanos  no  iuuandosifed  etiS  co  tra  ius  fedens 
oppngoadoscSferet.Quod  fquavxonslacietasbonuemcepiflct  iS  adianitati 


faniifcucrriponearbitrabatur.SiptaxiuJmsIjisquenoinre  ScipionisaJ  cum 
deferebant  tempus  iam  efTe  lerponditut  non  derelinquenda  peno2p  fbeietate-fed 
deabiciedis  belli  co liliis  agat ifeoptimu  pacis  audbare  fore  poIlicet.Huic  Termoni 
Scipio  aures  adbibendas  putat  Iblerti  animo  re  nouam  meditatus- Nam  ex  omni 
exercitu  i^renuos  milites  delsgitiquos  icrmIesueftesTdutos  comitari  oratores 
iabet  & quid  fieri  veJit  oftendit.  Hi  ut  precepru  erae  ;du  legari  8c  Sipbaxde  co/ 
difonibus  pacis  inter  Te  agunt  SC  longior  confiilto  ^ducitur  Termo  Tpeculatd  pro' 
flcifeunt  boftiumcaftraiomesaditusexitufeexpIorant.Hocfcpius  fatiloadSci.' 
pione  reuertunt.Ccrtumerat indutiaz;  conftitutu  tcmpus'quo  eJapfb Scipio  fi  / 
mulat  feomi  fpe  pacis  abietHaarmaiclalTem  macbinaTqi  parare -‘ut  antea  oriiisfue 
rat.  Vticam  oppugnatu  redeat.  Hoc  ^ late  per  regionem  uulgari:  Hoc  ab  boftiba 
credi  uolebat.IpTe  vero  Tribunis  militum  couocatis  coTiliu  (uum  aperit,  Docet 
bina  efle  boftium  caftra  paruo  inter  (e  diuiTa  ijaatio  quoif  altera  ex  lignis  Hiber  • 
vaculaialtera  ex  barundinibus contexta babeant-Vtraq; deleri  incendio  pofle  . 
QuSobre  MaGmflam  SC.C.LcliumadTcvocat  ate^ eisprccipit  vt  intempeftano 
die  Sipbacf  aggrediantiignem  caftrisinitiantiTe  ex  altera  parte  Cartbaginlles 
intuluru  pollicetur.  Hi  mandata  impigre  exequentes  coftituta  bora  numida^  ca 
flra  adoriunt  SC  ignem  barudinibus  applicant  que  Gibitoinccdium  cfFuderutflC 
pene  in  omne  locum  calbro^diftulerunt.Numide  fortuitum  primo  incendiu  ar' 
bitrati  ad  opero  ferendam  celeriter  ocurrerunt  mox  ubi  in  legiones  boftiu  incide.' 
tes  trucidari  cepti  futiancipitipauentesmetufefc  fuge  mandarunt. Simili  pene 
roneafe  altera  parte  exercitusicui  Sdpio  preerat  incenfa  Tut  Cartbagmenfiu  ca/ 
ftraSC^f  ligati  bofles  tanta  fugietiuni  ftrage  utad.xl.mibabominum  ex  penis 
num)di%  ea  nodle  abTupta  quidi  audlores  Gnt'Hec  clades  Carthagine  delata  iic 
terruit ciuiu  animos  uc  alii  exitalia  Anibale  reuocandumialitpacem  petendam  a 
S'ipionecenTercnt.Sedfa(ilio  Barcbina  potens pollenfij  cum  abhorrerent  acon' 
filus  pacisiperuicit  vt  noui  deledlus  haberentur  ad  relbitueadum  bellum . Igitur 
Sipbaxd<Ha(drubalmagnamu!titudinepeditaeus  equitatuiep  coatla  celerius 
opinione  omnium  exercitum  repararunt  atij  «irlus  in  conTpeclu  Romanorum 
podietunt  caftra  Qua  recognita  Scipio  noncundlandumcxiftimaaitdum  mili ' 
tes  {ui  alacres  efi*cnt  8Cfiducie  pleni. 'quin pugna  decertaret.  Accidit  autem  ab 
initio  ex  propinquitate  caftro2f  utlemaquedaomitterft  prelia.ad  extremum  ve 
roomTbus  copiis  concurTum  efttantuTi^  ardor  Romano^  militum  fuit  ut  primo 
impetu  numidaspenoG|i  in  fugam  couertcrent.magnSq:  partem  fugientiu inter/ 
ficerec.HaTdrubalScSipbax  citato  cnriii  ex  media  cede  jifugerutiad  quoscofe' 
dlandos  Scipio  MaGniflam  &C.Leliucfi  expedito  egtatumiGcSipbaxinnumi 
diSatqiindemantiquu  regnu  ^fedlusexomi  genere  bominu  exercitu  coegit ob 
uiamqi  MaGnifte  Lelio  fadlusplium  comittere  nd dubitauit.malo tamc  cdGlio 
cueflet  boftibus  longe  inferior  no  tam  dimicanciu  numero;^  g»  nec  milescu  mi/ 
Lte  necduces  cum  ducibus  erat  conferendi.  Itag;  a beiliciflimis  viris  facile  Gipc  / 
ratur  MaGniftavixauGis  eftec  optare  in  preIiocapi^.-d<  cum  multis  nobili/ 
busvirisad  Scipioni  pducitur.Ceperat  pnmu  leticiaomniu  animos  cu  Sipbace 
in  caftra  adduci  nuciatum  cft  ideinde  vbi  uindlus  in  colpcdum  multitudinis  eft  p 
dudus  tanti  viti  prenaa<S<  priftinemaieftausrecordaciomiTericordid  intuenti/ 
bus  mouit.  Meminerant  eni  ^ celebre  eius  regis  nomf  ^ florentes  opes  5<  ampbf 
Gmi  regni  vires  paulo  ance  cxtiterant  iPoftea  vero  ex  tanto  faftigio  ^Sapfii  cerne/ 
tes  miTerebanllpTe  aute  imperator  Romanus  benigne  eum  affatus  queGuit  qae 
nam  tata  caufa  ammu  eius  mutaffet  impuIiflVt^  ad  inferendum  Romanis  bellum 
Tum  rex  veteris  bolpitalita tis  ifidlei^  dextre  memor  fideli  ala  Sapioni  rlpddit 


V >■ 


fe  eomugis  Sopt^onifl^e  amare  captu  tantum  facinus  quantS  omnesfcirent  in  po> 
pulumjRomanfia{imifi{reat<^  extemplo  casdedinepenas;quascetenptodocn/ 
mento  fcafccrepoflent  ' vtinfideatqsoffiao  permanerent.  Sed  in  extremis  malts 
fcoc  Cbi  folacit  contigifle  inunicifliummfconiinemlVlafininain  eadem  inania 
qua  ipfelaboraflet correptum  videret.  Nam  poft  vi^lu  captug?  Sipbacem  MaG' 
nifla  Cirtbam  caput  regni  petens  cu  vrfcemin  poteftateredegiiTct-SopIjenifbara 
multis  precibus  Cbi  blandientem  ardere  ceperat  mubcri<5  fidem  dederat  (e  eam  a 
Romanorum  manibus vendicaturum  5Cvtidcomodiaspreftarepofl"etnouisna 
ptiis  Cbi  deujdtam  vxorem  duxerat . Hec  celeriter  ad  Scipione  delata  magnopere 
bominepetturbarut-  Conftabatenimauljsiciis  Romano^vidhi  SipbacemcneSi 
quccuqi  {u€  ditionis  fuerant  ad  eotp  luditmpertineresQtod  GMafiniflaincolutto 
Sdpione  Patrocinia  Sopbonilbe^lcipiendu  putaratGmuI  imperium  duas 
maieftatem  populi  Romani vifus fuerat cStempGffe.  Accedebatbuic  culpe  tur/ 
piiiima  libidinis  caufa:  que  tanto  grauior  viden  debait:  quanto  erat  Romani  im  / 
peratoris  continentia  maior iquam  MaGniila  ante  oculos  babebat  ad  imitandum 
Nam  Scipio  prerer  cetera  virtutis  documeta  in  omnibus  locis  quibusboftS  lupe.' 
rauerat  I a captiuiS  mulieribus  victrices  fempet  abftinuerat  manus.  Indignatus 
igitur  aduerlusMaGniHamSCGpnmum  mcalbraredeuntf  pre^nte  mu'titudine 
benigne  accepit-' poftea  tnefiucibu  acetensita  obiurgauit  vtfpntiretnumida  mo 
deratiHimo nP 5cleuennimo imperatori  Cbi  eCeparendu-ltai^  lacrimSsS^  oCliii 
ops  in  tentoriu  abiit  pauloqipoft  cu  fidem  SopobniH^e  dati  pftare  no  pofle  cerne  * 
retat^exeograuiterangereturvenenuei  c6  mandatismiCti  quo  mulier  repete 
bauAo  voluntariam  Cbi  eonlciuit  morte  Ceteru  Cartbagmenfes  tot  tar^  multipli 
cibus  acceptis  cladibus  cures  in  eum  locudedudfas  viderent  vt  >am  no  de  propa 
gando imperio  led de (»uada  patria  eHe  cogitanda.  Anibalem  ex italia reuocaruC 
qui  celeriter  inafricl  reuerfusGue^  prefentisiuuemsfelmtatl  borreretifiue  ^ 
labenti  8C  pene  inclinate  rei  p.diffideretiomnia  primu  rum  P. Scipione  depace 
agendu  ccnluit  Quapropter  petenti  locus  ad  colloquiudatusiin  quofirrulogref 
Glongu  fermonide  tollendis  strouetCisbabuere.  ad  extremu  Scipio  cas  c onditio 
nesdetulitpenoiquibus  facile  apparuit  non  tedere  belli  populu  Romanu  8i  ipfu 
iuuenf  Ipe  vieSorie  magisi^  cocordie  deCderio  trabi  iltacpoml  fpe  pacis  adempta 
coUoquiGdirimdt-atcpin  polfe^ diem cerramf  parant  duatp  nobiliCfiinaru  bello 
gentiu  duo  clanClimi  duces  impertu  orbis  terre  breuifpacio  {uis  rebus  p- aut  da  ' 
turiaut  ereptun.  Locus  prepe  cami  fuifle  tradit  vtiTupremas  vires  quaC  in  tr  e/ 
diu  effundentes  pugni  memorabile  D'eruere  in  qua  uictores  Romam  primu  bofti 
um  elepbantosideinde  equittsin  fugam  uerterotidemu  acrius  inferentes  pedem 
totlaciem^fligarut.Celaaut  capta  ex  GartbaginenGu  copiis  Cipra.xl.milia  bo 
minu  a Romanis  ferunt. ambal ex  tanta  cede  incolomiseuafit  nullo  ftrenui  ducis 
eo  diemunercptermiflb.NI  C vn^anteaitumea  pugna  acie  pentiflimeinftruxe 
tat  loco  GibCdiil^firmausratatt^iniprocercaminc  dum  manus  conferebantur  Cc 
militibus  {ilis  officiu  plf  iterat  vt  fumi  imperatoris  laude  etil  ab  bolfibus  tulerit. 
Poft  banc  viA^eii  Scipio  Na<^h^s  Vcrminl  Sipbaas  filium  opem  CartbaginenG 
bus  afferenti  fugauie  8i  u%  ad  menia  portumc^  Carthaginis  exercitu  admouic 
ratus  id  quod  accidit  penos  Cippliees  ad  racem  petendi  venturos  Nam  utadbel 
Ia  {iifcipienda  alacer  8<  promptus  fuerat  GartbaginenGu  ammusiGc  eo  teporemol 
Iis  ac  minime  reGlbens  mens  eo^  fuit  .ani  bale  plertim  {uperaro  in  quo  antea  omne 
fpem  feraande  patrie  collocati  habebar.  Ita^conlfemati  animo  legatos  ad  Scipi 
onem  mittut  qmclementil  viceris  implorent  S<mule<spcibus  pacem  cxpolcant 
lam  Rome  de  Quintia  afncadtencones  erant  alter  ex  nouissfulibus  in  exercitu 


proprratat  pari  imperio  ad  gerendu  belfu.  QuSotwni  urritQS  Scipio  ne  tanti  be! 
Ii  sfrc^i  (rloria  ad  aliu  peruenirft:fquo  animo  a lega tisCartbaginenCu  fe  exorari 
pafliis  cft.O-^ndironcsigit  pacis  CartHagiticfibusdatc  exvifloris arbitrio  &prc 
tcraliaotris  clafTisqua  traximc  confidebant  adempta. Ea  cu  cremeret  tammife.' 
idbi’e  r.  edlacu^u  intuentibo  prebuit  ut  no  ft  cusin  vrbe^qualiCartbago  affirpef 
teriiflet  comp'oratfi  fit, ad  quingentas  em  naues  omnis  generis  crematas  quidam 
aurtoresffit.Veru  bec  ros  admonere  debent  fragilitatis  biimarescuiusnimia  ut 
i^e  inquit  in  ^fperistetusobliuioeft.  Quieni  antea  ampliflimisvjc^toriisconfecu 
tis  omni  prope  ita!iaindicione  redac5a:vrtc/^oma  audaciffime  oblella  iroperiuor 
tis  tcrreanimisdeftinabSt ■•non  multo  intenedbofjsacio  in  eu  lacum  dedadb  funt: 
titomi  imperio  amifTonibilpter  Cartbaginis  mema  pofllderent  cacnferuarepofie 
diffiderftJnifi  falua  effe  fineret  boUiu  exorata  clctrrntia.PoftbccScipioexfente 
tialenatusMafiniffam  rege  no  Iblum  in  patriu  regnum  reftituitifcd  adicdba  opu 
Icntiffima  parte  Sipbacis  rc  gni  ppof ente  inter  africe  reges  fccit  ifingulis  deinde 
meritis  premia  tribuit  Demfl  copofitis  africe  rebus  exercitu  IitaliS  reportauit 
fiib  cuius  aduentu  multi  mortales  Roma  cofluxereutpftantiflimu  belli  ducem 
poft  tStas  res  geft-asmtuerenf  .Ita^  celeberrimo  tridpbovrbemeftinuedtusquS 
iccutus  eft  T erentius  Culeo  Senator  pileato  capi  teiquia  beneficio  eiusex  fermtu 
te  fuerat  exemptas  Sipbace  viro  regem  Polibius  in  tnfipbo  dudlu  iqoidS  pnuf 
^Scipio  tnupbarct  mortuu  Icnbunr. Multi  antea  Punico  SCpoftea  Macedonico 
attj  Afiatico  bello  tnfipbantes  plura  vafa  aurea  argenteae^  8C  maiorem  copiam  ca 
ptiuoip  pre  Ic  tuIerut.Sed  vnusanibal  vicius  tanti  belli afecii  gloria  triupbu 
P- Scipionis  fic  celebre  reddidit  ut  facile  cetero^  auru  pompam^  (upcrarct.afri 
ca  enimfiib adii  nallagenspolbea  fuitque  vincia  popula  Romana  eruberceret. 
Quaobrera  ex  bac  ^uincia  gradus  imperii  in  MacedoniSiin  afiamatej  in  reliquas 
partes  orbis  terre  eft  fadlus.Cete^  Scipioni  qu^  poftafricam  dcuidlS  lam  africa 
nu  appellare  licet  Romam  reuerfb  neqjciuiles  dignitates  neq;vrbanibonores  de/ 
fuerunt.  Namcucen'bi:  comicia  haberent  8c  multi  copetitores  ex  fuprema  nolita 
te  concurrerent iipleScFilms  Petus piati  omibusfut  creatitj cenfores magiftta / 
tfipoftea  fuma  integritatcocordiaqigclTerut.Sequetesdeindecenlbresalnatif 
alii  pneipem  fenatus  africanu  Jegerutiquod  genus  honoris  iis  tantu  viris  deferri 
coniueuitiquiaudloritate& gloria  maximis  in  rem  p-mentispftantiflimiCf  reto 
gedis  effent  confecuti . Nec  multo  inteiedio  Ipatio  creatus  eft  iteru  confijl  collega 
qs  ei  datusSemproniuslongusSemproniililiusfiliusqueanibalrragna  affedlu 
clade  ad  flum?  Trebiam  fiiperauit.Hi  pmi  fuifP-dicanf  qai  in  (pcdlandis  ludis  pa 
tres  a populo  fecreuerut^qua  leledlonem  plebs  Romana  moleftifiime  tulit  aducr/ 
{iisofules  indignataiquibonor^SenatoriiordimsextuIifle  fuu  cootempfiftevifi 
erat'  Et  iplu  etH  africanu  aliquado  penituifie  tradut  (e  veteris  mons  tollendi  ino 
ui  introducendi  audlore  fuifie . Erant  p id  tempus  queda  contcciones  de  fimbo  im 
peni  inter  Mafin JfTam  8i  Cartbagintles  exorte  ad  quas  coponendas  Scipio  duoqi 
alii  legati  a (enatu  miffi  cu  caufam  di  cordie  cognouiflcnt*reni  totSint^rS  fiifpe/ 
famt^  reliquetur  atq; eo  sfiliojd  fadludicuntiut  pendomefticiscotencionibooc/ 
cupatitencrenfiuene  aliis  negociis  vacare  uel  ad  (pemnoua^retu  erigere  animoS 
poCTent.  Vigebat  cni  cfi  rege  Antiocho  bellu  & anibal  penus  cum  eo  eratiqui  nun/ 
^ ceftabat  in  populu  Romanum  veteres  boftes  concitare:  nouos  acquirere  ^ omi 
kus  modis  Carthaginefibus  (uadere  u t ferui tutis  lugum  fub  titulo  federis  fibi  a 
Homanisimpofitu  abicerent  di  regem  araiciciS  experiren^.  Veru  paulo  poft  Ro ' 
mani  rebus  prolpere  gcftis  Antiocho  egregia  pulib  cum  lam  Afiam  animis  defti  t 
nacent^africanu  intueban^nelutihcniremnatu  adbflla  magni ponderisfini^^ 


L. autem  Scipio  5C.C  LeliusSlu^cserae&mcKpGfcjafiatnproBindarndcfem 

cupiebat . Rcsarbitno  ionatus  pmifia  erexit  ftudia  patru  r:natore%  dubios  red 
didit  de  tantis  viris  iudiciu  fadluros.Sedcnm  apud  patres  maior  Lebi  gracia* 
maior  etiS  exiftimaco  eflet  Si  fenatus  ad  eam  inclinaret  negociu®  dc&rret  Jfiir  y 
rexit . P.africanus  frater  maior.  L-Scipioms&iIIS  ignominiS  famili?  depeat? 
6 ;dixitc}i8Ctn  frarre  fuo  fuma  virtutem  efTe  alilium  rc<j:  feci  legatum 

defuturu.  Extemplo  bec  vox  ingenti  patrum  leticia  excepta  omnf  dubitaconem 
ex  eo2f  animis  dempfit.  Decretu  eft  igi^frequ€ti  fenatuat.L.Scipiofgreciiad 
uerliis  Etbolos.  Deinde  i afiam  C ei  uifu  cflet  tranGret  ad  infercndu  antiocbo  bel 
Ium  Sv.P.africanum fecum  duceret-queanibalividboSC^ antiocbo  in  acieftan 
ti  VI dborem opponeret.  At  vero.  P. Scipionis  pietatem  quisndiure  mirccquSno 
foluma  pmaadolclccncia  Cornelio patriiled  etiS  L.fatriid  etatis  iiGli  rebus  e' 
pregiam  pre^bitit.'S<quar^  eratafncanusqmanibalcm  vicerat  de  penis  tnum 
pbarat  omnes  belli  gloria  SC  virtute  anteibat . imperio  tamS  mirons  natu  fe  Ipon' 
tefubmifit  ut  isin  bonoreobtirfdef  uinciegracioGi  colIegcpferretur.Ex  coaa 
tem  bello.  L.  Scipio  conllil  Africani  oGlio  egregio  quidetu  & fideli  ufus  maxiy 
maglcria  in  patriam  reportauit-Nampmu  in  greciamtraiiciensinduciasfexme 
Gu  Etbolis  dedit  Giadente  africano  poftbabitisomibusaGam  caput  belli  peteret 
PruGam  deinde  Bitbinie  regem  animo  £ladiuStS  africani  opera  ab  antiocH  focie 
tateauettit.Magnu  cnierat  africani  nome  Coires  qui  conGiIe  adibant  re  aliquS 
impetraturi  eo  patrono  utebanf. Cum  vero  in  a£ainpcrueninec&  legatos  antioy 
cbi  6c  Heraclides  BicantiuspreflofuiGet  ut  de  pace  ageret  SC  publice  expoGtis 
mandatis  eouas  sdicdnes  impetrare  nd  potuiGctipnuatim  Geut  ^eptu  erat  afri/ 
canum  adiiGfe  tradit  ac  multis  modis  tentaGTe  animu  uiri  ut  m regis  deGderium 
trabaret.Nam&GIiuraadoIercenteiquf  captu  in  poteftatebaberet^antiocbu  re/ 
Riiffuru  dixit  dCafricanum  in  tocius  regni  ibcietate  titulo  tantii  Gbirtlcruatoli  y 
bcntiGimc  fufceptuipadiecit.  P.aut?  Scipio  Geut  raultisaliis  virtutibus  ita  fide 
& jibitarepreftans  cetens  poftbabitisfiliu  ut  gratum  munus  fe  acceptu^  relpo 
dit  SC^priuato  oftcioquantuineoeflctpaatamgracia  relaturum.  Sed  ante  om 
niaregembortariutabiedbis  belli conGliis  quafrunc^  dederit  fenatus  popnlu% 
Komanus  udiciones  accipiat.  Paucis  vero  poft  diebus  antiocbos  filiu  ad.  P . Sci ' 
pionent  ut  pollicitus  erat  remiCf  ique  alii  iam  inde  ab  initio  belli  a Cbaidde  On/ 
cum  petentem  alii  prauo  nauigio  traiiciente  iquidS  ^ficifcentem  exploratd  ^Iia 
boftiu  captum  fuiGetradut  a eo  tempore  ad  patri  Elee  egrotantemremifTuai 
dicunt.EainduIgentiaregisgratiirimaut  par  erat  afncanofiut  uiful^  ex  longo 
interuallo  adoleicens  animu  eius  folliatum  8i  corpus  egmm  magnopere  recreaQit 
Ve^.P.  Scipio  ut  aliquod  grati  animi  ludiciu  prefe  ferret 'p  legatos  qui  ad  eum 
venerant  ampIiGimasgracias  antiocbo  egit  jifilio  ad  fercmiGb.  Deinde  eum  iro 
nuit  ne  prius  in  aciem  defcendereti^fe  ab  Etea  in  caflra  reuerG!  foret  .Motus 
au^ritate  viriantiocbusaliquadiu  (e  caftris  continuit  dCpreliu  in  longo  diflferi 
du  putauit  fperans  per  africanix  le  alique  aditu  ad  conGxIe  babituru . Polbea  vero 
cu  conful  ad  Magndiam  ronfcdiiTet  laceGendo  atq:  irrinmdo  bofie  ad  pugnam 
exciaiffeticontinere  le  no  potuit  rex  .‘quia  iuftaacie  decertaret.  Eiprelio  inter  a' 
lios  regios  duces  Anibal  CarebagineGsinterfuiGTe  tradit.  Vidhis^fligatufc^any 
tiocbuscumperditisrebosnullumremediueflecenfecetadafricanfi  qui  paulo 
poA  smiHam  pugnam  leuatus  morbo  in  calbra  uenerac  iconfugic  ac  per  eu  a conGt 
le  impetrauit  at  de  paci  agi  liceret . Venientibus  ergo  la  caftn  legatis  antioebi  pe 
tentibul^ntregiGioignolcerent  £<  qua&unqt  uellent  condicencs  dicerent  pacis 
afiricanam  ex  comunionuiiu  fentenaa  relpondifTe  tradat  dob  effe  confutudinem 


Tlomano^  ut  uel  at^iierGc  tebns  fiiccatnfcerc  utt  (ecardis  efFertifciat.  Eardetn  cff' 
diciones  quas  ante  vi^oriam  detuIiU^nt  (e  deferre  ut  Europa  abflineac  rex  -cis 
rbaurii  reontcrrulq:  ad  Tanaim  amnem  pefTeflione  ACe  cedat.  In.  xx. annos  tri/ 
butu  pendat.xx.ofciidesex  arbitrio  conjuljs  dedat  . Et  ante  omnes  Ambalem  pe 
num concitatore  belli  popofat  .Sed  isuein  cius  vita  fcripGmus  terra  mariqifra 
lAas  videns  Antioebj  opes  ie  manibus  Komano^  fubripuerat  8C  ad  Prufiam  Bi  y 
tbinie  regS  perfugerat.  Antiocbus  acceptis  udiconibiis  pacis  benigne  fibi  a popa 
Io  Romano  fadlu  dixit  :cp  magna  cura  libera  tus  modicis  regni  terminis  uteretur 
AnTila  eni  imperia  8C  nimie  que  expetunt  opes  tot  taqj  varias  & vndiqi  circnmfu 
(as  moleftias  babentut  non  minus  vere  ^ c^ganter  a Theocrito  didlu  fit-Nomi/ 
hi  Cnt  opes  Pelopis  necmulta  talenta-^ec  celeri  curlu  ventos  fuperare  fugaces. 
Atva-uo  curis  liceat  cantare  fubantro.  Et^cul  e fpecnlamare  ipcdbare  profun/ 
dum  Conilil  de  bellato  potentifliirorcgrAfieceleriulcj  opinione  ommu  bellomax 
imocofccJbo  Roma  rediit  &fpeciaro  triupbo  vrbemeft  inuec^lus.Cogromequo' 
exdcuiifta  jiuincia  meruitutCcut  ante  Africanus obafricaitiific  etiaifte  Alia 
ticusobafiam  fabadlam  dicerel.Nec.P.  Scipio  cuius  conCIio.L- frater  rem  pu. 
feliciflime  gcfleratiexpershonozc  fuit.  IMarn  paulopoft  duo  clan  cenIbrcs.T.Q_ 
Flaminius&.M.Claudius  Marcellus  eu  pncipcmienatustercio  hgerutificg!  is 
duobus  luftris;  ex  que  cft  ab  inicioolbitutusinca  dignitate  p€rmarilit.V€2p  ope  / 
tepreciu  eft  contemplari  %uana&  <5  imbecillis  fit  reru  humanaif  codteio.  Erat 
ea  terrpeftate  cumulata  otrT  genere  honoris  Scipionum  Cornehcqjgentisgleria 
Siafricani  auiSoritasm  cum  gradu  peruenerat  ut  no  effet  puatoviro  in  libera  ci» 
uitate  ulterius  expetenda,  Hanc  magnitudine  fuftjnerc  no  potuit  inimicozpinui 
diaifed  erupit  tande  ea  que  animis  latebat  SC  in  tantaip  reru  auctores  leteef&dit 
Nam  duo  0_.  Petilii  tribum  plebis  portu  Catonis  utquidS  lulpicanl  opera  conci* 
tatidicro.P.africanodiciint &pecumc  abantiocho  rege  accepte  no  m publica 
telate  cuminCmulant-Isfue  nbitatisconfcius  vocanti  magiftratui  paret  acinge 
ri  fiduaa  animi  in  foru  ^grcmis  oracione  amplam  magmficSq!  habet  de  reb  a fe 
pro republica  gelbisiquaZfomemoraciondf  gloria  (ed  proluo  periculo  habitaa 
multitudine  que  ibi  frequf s aderat  equis  ammis  accipif  • Infta t tam?  tribuni:  mat 
tis  calumeris  bominS  oncran  t Si  quafi  culpe  obnoxiu  {iifpiconibus  magis  ^ aigu 
mentis  accufan t.  Sequenti  die  ciutus  iterum  africanus  ad  conftitutam  bora  pre' 
fto  adeft  cum  magno comitatuamico^  per  mediam  concion?  ad  roftra  egredi 
tiir  .Ibi  Cientibus  cundbis  Memini  inquit  Quirites  me  tali  die  de  aribalc  & de  pe 
nis  egregiam  vidloriam  sfefutu.QuSobrem  pcftpofitis litibus  hinc  eunduin  Ca 
pitoim  ccnleo  ut  pro  re  p.  fehciiTime  gefta  diuino  nummi  gracias  agamusiprcfid 
Icentem  deinde. P. Scipionem  non  tnodoCapitoIiu.  ledetil  ademnia  templa  ut 
bis  (ecuta  vniuerfa  concio  cft  magilbratu  cum  folis  mlftris  rclidio.  Hcc  uduc  ulti 
riia^fperitatisdies&frequenciahominu  Si  beniaolentieCgnificaconcquacutj 
antecedenti  felicior  africano  illuxit  .Nam  pofbea  ruri  agere  vitam  pcul  ainbicio  y 
ne  ac  foro  conftieuit.Itaq:  Iiternu  fe  contuliffe  tradif  feu  vehementi  indignacdne 
Dmotus  9>  poft  canta  beneficia  in  cmitatem  coliata:^  mcrcede  ignomini?  reporta 
cet:lequia  facietateglorie  captus  generoOus  duceredponte  inimico^  inuidie  cede 
ce  q}  vi  Si  armis  magnitudine  fuS  tueri-  accidatibns  detde  tribunis  otumacil  viri 
ac  .Xj.fratrcabfitntiefuecaularo  in  egritudine  referente  .vnus  e tribunis  plebis 
T iberius  Graccuscui  Cmultates  cu  afncano  erant  contra  opinior?  ommu  fcSc  ex' 
culacione  accepit  Si  Scipionis  caulam  modo  eu  fumis  laudibus  efferendo ; modo 
aduerfariosdeterr?do  Gc  egtegie  tutatus  elb  ut  polbea  fenatusfrequens^qui  hanc 
iniuriara  iniquo  ferebatanimo^ampliiTimasei  gracias  egent.  Siit  autem  quolut 


Pubfiutn  Sctpionem  priufqj  Liternum  concederet  Iifcrum  ^ reddenda  racione  a 
L-fratre  in  renatum  allatum  fuis  inanibus  compreHilTeat^id  non&audeaatarro 
gantiaFecine:red  eadem  fiducia  animi  qua  aliquando  in  qaeftoreself  ales  curia 
uisadaperiendu  erarium  contra  leges  popolcit  ut  neeefljtati  rei  pu-  fabueniret. 
Quidam  etiSdicuntno  Africanu’fed  Afiatieufaifleiqae  tribuni  plebis  miudi' 
ciumuccaruntSC.P.Scjpionemqniin  Etruria  per  id  tempus  erat  Icgatas^bacre 
cogita  celeriter  in  urbem  rediifle5<  primo  aduentu  curnoffendi/Ter.  L. fratre 
damnatum  Separatos  miniftrosJquieum  uincilu  in  carcerem  duccrent;£c  animo 
cxarGlTeut  viatore  tribunofi^  plebis  vi  a corpore  framsrepulerit.  Adiafitprcte 
rea  Tibenu  Graecum  tribunum  plebis  quelbu  primo  fblutam  elTe  aprioato  tri> 
bunicia  potelbatemrdeindepoftpoGtislimuItatibusiqueGbicdScipionibus  int^ 
cedebant  eo2p  patrocinia  fufccpilTe  ut  tribuni  potius  aTribuno:^  aphnatovi*' 
dli  videretur  Eode  dic  feiatum  t CapitoGo  cenStc  aucaorem  fuifle  Icnburt  vt  A 
Iricanus  minore  exEliabus  Tiberio  Graeco  delponderet.Hac  IponGone  facAa  re  « 
diensdomu.P.Scipio  cum  uxori  nouam  a Anitatem  nuncialTec  luidignata  mu/ 
Iier  dixifle  fertur  non  debmHeeu  inconGiIta  matre  filiS  defponderc  etiSGTibe/ 
rioGracco  locare  potuiffet.  Id  rel{»nGi  Scipioni  iocandilTimufuitiCa  vidit  coiU'- 
gem  in  eandf  fententiam  :in  qua  ipfe  conftitcrat  idc  locanda  filia  incidiflc.Ncc  la 
ne  me  fugit  becqae  modo  dixiinon  nullos  de  Tiberio  filio  8(  Appio  Claudio  eius 
(bcero  tradidifle-Nam  Polibius  Plutarcfcus  8i  alu  locupletillimi  audbores  Corne 
liam:que  Caium  ScTibehum  peperit  polb  morte  africani  Gracco  nupGlIe  (cribut 
parteruafricano  Emiliavxor.L.  Pauli  fiUaiquieonfiiljo  re  publica ad.cannas  oc 
cubuit. Ex  ea  genuitfiliasduasiqua^  maiorem  natu.  P. Cornelio  NaCecimina^ 
rem  feu  m vita  feupoft  mortem  patns  Tiberio  certe  Gracco  nuptam  conlfat  De 
filus  vero  pauca  reperianf  ique ^ cereis  afierti  polfint. Diximus  de  adolelcSte  ab 
antioebo  capto  8<  ad  patrem  liberaliter  remillbide  quo  nullam  poHea  feripeores 
quod  compertum  babeamrrencionefaciiitinin  quod  cum  pretur^gcHinet  SC  in 
magidratu  conrequendo  a Cicercio  patris  Icriba  adiiitu  fuiile  qatda  audbores  Git 
Proditum  quo^  memorie  eft  africanu  minore  a filio*  P.  Scipionis  adoptatfi  fiuHe 
M Cicero  in  eo  libro  qui  Cato  maior  infcribi^ .QuS  fait  iinbeciIGs  inquit.  P -afri 
canifiliusisqui  te  adoptauit.Ht  in  lexto  de  re  p.  libro  pater  Emilius  Scipioni 
filium  bortatur  ut  Geut  africanusauus  colat  lulficiam  ^ pietatem  ■ De  exitu  aa 
tem.  P. Scipionis  varia  feriptores  tradidere.  Alii  Kome  mortuu  elatfi^  fcribuc 
S<  ad  fidem  buins  rei  monumen  tfi  ad  portam  capenam  ei  fadbu  Si  tres  fla  tuas  fd' 
perlocatas  ferunt qua^  due.P.SC.L.Scipionfidicantur efle*Tcrcia.Q,.Ennii 
poete  Huic  fentenae  illud.Oceronis  couenire  videt. Carus  inquit  Africano  Gipe 
jriori fuit  nofter Ennius. Itaq;  etiS in  lepulcro  Scipionu petatur isefleconftitut? 
Alii  audlores  fut  Si  fiequentior  fama  efb  Literni  africanu  mortud  ibi^  ex  liia  in 
ftituconelepultu  eOe  ne  patria  parnm  memor  benefic^  Gium  fiinus  celebraret, 
monumentuc^  eifac^u  acftatuS  faperpeGtam.qnapolbea  tempelfatediSed^Li/ 
uiuslevidifletcftatur.pretereaapud  Caietiin  marmoreo  fepulcroeneai^vma 
bec  inGrripta  reperiuni.  Deuic^o  anibale  capta  Carthagine  Si  audio  imperio  bos 
Cineres  marmore  tedlos  habes. Cui  non  eutopa  nonobHitit  africaquondS.K.dpi 
ce  res  hominfi  9 breuis  vma  premit-  Ego  vero  caeritans  quoanno  etatis  africa  / 
nus  obierit,  iiii  I. annos  eu  vixilTe  pauloq:  pclbinteriilTe  apud  quolHam  orato 
resgrecosinueni.Puit  antf  vir  non  Tolu  oiri  belGca  laude  dignus:^  etildome/ 
(Ucisv:rttitihi8plbans  que  £c  eius  animi!  ingeniGqi  alebant  ut  dicere  Gilitus  Ct 
tumule  minus  ecioG!  efle^  cuocioGis  nec  minus  folu  ^culbluscllH.lnterdueiu 
RiultitudineBiC^IuIeofugieastan^inpoctuinfeinibbtudinean  recipiebat.  Sed 


ca  erat  raru  ?cn22f  g-Ioria  ut  quocuqj^rficifcctT^Toncurfu  orrnis  pcneris  tomipfi 
ccmoucrct. Tradit  fama  cum  in  Liternu  (ccefliflct  pdoncsquofda  eum  fafutatu 
vcnifTeut  tantu  virum  jntuercntdcxtramq!  illius  fide  6<vidtor]is  preflantecon/ 
tigerent.  Magna  eft  erfvirtstis  vis  S<tr?gna  apud  oir.ncs  gentes  cfi non  {btum 
feonosjfedetiS  improbos  ad  feamandu  alliciat.lam  vero  res  admonere  vidc^  ut 
Scipionis&  Anibalis  gefta  5<  ea  que  ad  dorrefticam  pertinent  difciplma  paucis 
verbis  conferamus.  Prirru  Cres  bellicas  conCdera  re  velimus  fatis  conftat  ambos 
fuiffelumospreftantifljmorcp  belli  duces  ac  non  modoctatis  (ue. -qua  nulla  bella  ^ 
ciflinio^viro^ferotior  fuit  fed  etia  {iiperio^  tempo^  cuilibet  regum imperatoa 
ue  pares- Id  autem  miranlibeticu  potentiffimosaduerfariosdomibaberent  :qui 
omnia  fija  cofilia  oppugnare  nite banf  .-tanta  eos  in  excernisbellisfuftmereautp' 
ficere  potuifle-Namut  cetera  omitta-P. Scipio aduerfante  Fabio  maximo  abif 
gipneipibus  duitatis  quStacontencone  perfidtin  Africam  mitteret  ad  gerendfi 
ex  propiquo  CartbaginenCbus  bellu  .anlbal  vero  que  aut  qual?  aduerlariu  babme 
Hannonem pneipem  fartwnjs  aduerfc.atrboigifrrultisdomifonfipdifFicuItati 
bus  vic^snofl  felici  quadam  temeritate  ut  pleri^contigit. -fed  arteirgenio:Co'' 
Clioiresomi  memona  dignas  gefTere*  Veru  ambafis  ferociam  pleriij  miranfiqui 
expugnato  fagunto  aufiis  fit  ab  ultimis  terratf  finibusin  italiam  venire  .-ingentes 
peditum  equitumq;  copias  fecum  ducere  malidifliml  rem  p .qua  maiores  fiii  non 
mediocriterformidaueranti  bello  laceflcreimultis  exercitibus  co  iuli  bo  imperato 
ribuscefisfiib  menibus  Romaneurbiscaftra  ponere  .-externos  reges  longinquas 
naconescdmouere  ad  Jferenda  romanis  arma.Hec  qui  fecerit  maximu  ae  fomfii 
irilduce  babendu  putant.  Alii  vero  in  Scipione  conuerC  fumis  eu  efferunt  laudi 
busiquatuor  nobiliffimos  duces  qua  tuor  exercitus  in  bifjaania  fulcs  fugatofc^.-de 
uidfu  Bi  captu  ingentisnomfs  regem  enarrant.  Poftremo  illa  irctnorabill  pugnS 
extollfitiqua  Scipio  coilatisfignisanibal^^fbgauit.Namfi  Fabio  inquiunt laU' 
di  daturo  fuit;  quia  no  eft  a peno  fiiperatusiquid  de  africano  dicendu  ent  .-qui  ce' 
lebcrrimu  ducem  magno  prelio  fudit  5<grauifliiru  bellu  confecit.  Hiinc  infuper 
aperto  marte  bella  gercreicfibofte  equo  campo  congredi  cohfiielfcmeinorlt' A 
nibalem  ecotratnfidiisidolisatqiomi  genere  fallacie  uti  folitumtfadut.ltaijom 
nes  greci  latiniqi  feiptores  ealidiffimu  ducem  appellat. Sunt  preterca  qui  ambale 
laudandu  ccn&nti^  tam  diuturno  tempore. -quo  bellu  cum  Romanis  geffitcxerci 
tum  conflatum  ex  omni  genere  bominu  fic  quieturo  concordem  tenuit  ut  nulla 
un^  incaftris  audita  leditio  fit.  Vituperandum  econtra  arbitrantur  g>poft  illam 
memorabilem  cladem.  Romanis  illataiegniter  fit  vidboriau{uS:g>campani?-apu' 
licqj  deliciis  fic  milites  fiios  corruperit  rot  no  udem  poftea  uiderftur  iqui  Roma/ 
nos  ad  Trebiam.-adTranf.menumiadcannasfudifTent.Hec  cum  omnes  audtores 
in  eo  duce  reprebJdantitum  perfidiam  8i  crudelitatem  maxime  detefiStur.  N5 
Bt  cetera  omittam  que  immanitas  illa  fuiticum  Feminis  arpinatis  uxorem  8C  libe 
ros  in  caftra  accitos  viuos  cobuffitesQuid  de  illis  dir?du;quos  ex  i talia  decedens 
in  lunonis  Licinie  delabronecaruuflit.acScipionSfifcriptoribusmagiS^  inui 
do:^  caluniis  credere  libet  moderatiffimu  ducemec  fb^u  'in  pugna  ftrenuum  ifed 
etia  poft  viciforiS  dement?  fuifTcdicerrms.Itaqtfepiflime  accidit  ut  eiuldem  vir* 
tut?  boftes  milcricordia  vidfiifidem  cetere  gentes  experirent . lam  vero  contin?  / 
tia&liberalitasviri  quanta  aut  qualis  fuit' quam  virgine  captiuam  quam  Lu^ 
ceum  pncipem  celtib  ero^  efb  m Hilpania  ufiis^Quod  autem  adutrui^  attinet  am 
bo  liberalibus  artibus  ecudittiambododlo^ bominu  amatores  fiiifiedicunf.Tra 
dunteniut  Africanu  EnniosCe  Ambale  SoGlloLiacedemoniofaniiliarifTime  vCi 
Sunt  eti?  qui  penu  Littera^  greca^  non  mode  no  igna^  fiufle  fcnbut  ■ fed  in  boe 


quo(i  genere  Jaudis  tantum  ei  tnbaant  ut  ^iftoriam  dt  rcfcs  geilis  Manlji  Vuly 
ibmsgreco(ermone(cripCfle  vcHnt.  Ego  nero. M-  TuIIiolibenteradbereoquiin 
Lbero  de  oratore  Ambalem  dicit  audmiiTe  EpkiQ  Peripateticu  Phormionem  de 
impetatoris  officio  8i  dc  omt  re  militari  copioGHime  differentem  pauloq:  poft  ro 
gatum  qtiidnam  de  illo  pI;ilo'bpho  indicaret  refpordifle  no  optime  greceiattame 
grece  troultos  fedelirosuidifle  (enes:{ed  qui  magis  Phormio  deliraret  vidifle 
neminem  .Ambo  preterea  apti  in  dicendo. anibal  etiSaoitus  inrelpondendo  fuif 
(e  tradit  Cum  aliquando  antiocbus  populo  Komano  bellu  illaturus  copias  in  aci 
em  deduxilletnon  tam  armis  ^ auro  aigento^  ornatasqueGuitapeno  an  latis  be 
copie  Cbi  uiderent  Tum  ille  (atis  inquit  o rex^is  boffes  auariHimi  Ont  illud  au 
tem  ueredki  poteff  ambalem  res  geHine  magnas.attame  {iierd  p.calamitolas. 
Caula  eni  pernicioliflimi  belliicauU  pelbsatq:  exitiifuit.  Scipio  contra Cc  rem  p. 
fuam  f texitipatnam  conferuauit  :impenu  auxitmc  qui  ea  meminerunt  Romam 
ingratam  appallare  non  dubitent  'que  Affricanum  (eruatorem  vrbis  cedere  ex  vt 
be  maluit  paucorum  furorem  audaciamgi  reprimere  .Ego  vero  nec  eam  ciuita 
tem  gratam  appellare  poflum  :qae  preftantilfimi  viri  Cmul  et  innocentiflimi  tam 
abiecSc  Ignominia tulicinec  tamuituperarefcio^uituperandam  celerem G ad  el 
iniuriam  inferendam  contnIilPt  manus  .Verum  fena  tus  ut  omnes  audloresalle' 
nerant  Tiberio  Graeco  opem  Scipionibus  afferenti  gracias  egit  SC  plebs  rcIicSis 
tribunis  qui  reum  citabant  per  omnia  templa  urbis  africanum  lecuta  facile  decla 
rauit  quanta  beniuolentiaquStoi^ibonore  dignu  cenferet  Scipionu  romf  .Quod 
C ex  talibus  iudieiis  cimum  animi  metiedi  Cnt  no  tam  ingrata  ciuitas  in  abicjeda 
bene&ao^  memoria  ••^in  toleranda  imuria  lenis  mo!Ii%  cenlenda  cnt.  Pauci  cni 
fuere  qui  reliquis  indignantibus  tale  facinus  audiendu  putardt.Ceteru  vir  ma  > 
fniaimi  Scipio  facile  cotenensinimiro^inuidiS  cedere  ex  vrbemaluit'^rtefti# 
nisdifcordiisciuitatemcuectere.Meciam  ip'e  ut  Coreofanus  : Alcibiades  aliiij 
permulti  ex  antiquotp  memoria  infefta  patrie  figna  inferenda  putauitmcc  exte  > 
ras  gentes  potentiflimosreges  comouendos  cen{uit'ur  eo^  auxiliis  fultus  ei  ciui 
tati  vim  afferretJqna  ipoliis  triumpbi^  decorarat.QuStum  cni  Romane  liberta/ 
ticonfiilerit' facile  intell«gipotuit'ca  regale  nomf  ab  Hifpams  delatum  repudia 
uit'cu  populo  Romano  {uccen{ait'qnodeu  perpetuu  confiilf  5C  dieSatore  uellet 
facereicuincomidoinroftris  lin  Capitolio  libillatuasferivetuitique  omnia po 
fteristemporibusadcerarequiPompeilrprofligauita  feruientibo  ciuibus  Gint 
delata  Ee  igitur  alie^  eiufdem  generis  lut  Africani  proprie  virtutisimaxime  ac 
vehlTimelaadescontinentur.  Verumutbecomnia  ad  vnam  filmam  referant  ii 
duo  celebemmi  duces  non  tamdomefficis  virtutibusiquibus  Scipio  magnopere 
preftitit  ^ bellias  artibus  reta  gelfa^gloria  comparabiles  effe  videntur . Exi/ 
tusquo^viteGmilitadinemquandamprefeferunti^amboextra  patrium  fbl^ 
•bieruntiquan^  Scipio  non  a re  publica  damnatus  ut  Anibaliled  uolontario  Gbi 
exilio  indico  uitam  .extra  orbem  finiendSputauit* 


t 


Epiftola  Guarini  oratoris  eximii  Invitam  at^  geila  Pbitopomenis  incipit  feclicic 

OC  TEMPORE  Quo  poeta  nofter  diceret!  fputnat 
yi  r\  plenis  vindemia  labris.  Cum  in  agram  niepof}'ceIan,rei 

A \JJ  doirefticemunus&diligentia conftitujffentiomitteda 

■'  non  patau2;ut  quantum  a negocio  liiffurari  me  potui : 

holce  dies  amuGsinectes  perire  Gnerem*  Huius  aut^ru/ 
fticaclonis  racionem  tibi reddcreinftitui. Madi uircJa/ 
riffimejqaem  8i  ftudiorum  cenforem  8C  litterarum  orna 
mentum  ac  lumen  noftra  ciuitas  Si  intuetur  Si  imitatur 
Nam  cum  iuri  ciuiIi:quod  no  fecusfamilieueftre  ac  fceoolarum  quondam  penen 
cognatam  cft.-fuma  cura  integritate  laude  nomrs  celebebritate  mutgilafTcs  ■■ 
|jiuonecogmcioncm&  reliquas  bonas  artes  quafircccflarium  cmdifonis&be/ 
reuiuerdi  cumulum  adoptaili.-utvero  Piutarcbus  ouem  pcregrmaciuculeccmi.' 
tem  babui  in  manos  cefupfi ; Primus  fele  legendu  Pbilopomencs  Si  vir  feuetus 
fiCimperatorjIluftris  obtulit.  Is  meam  tacitus  implorare  fidem  ui{usell;ut  cnm 
luperiori  tempore  T Jtum  Flaminium  equalem  fiium  Si  bonoris  einulu  Jatma  fecif 
fem:5<rociudiftraxinem2roIumacdeftjtutu  fe  nequaquam  effe  paterer- Audiui 
Komir?  Adorantem  orare  feiui.Idtj!  uel  precandi  equitate  luelprecantisaadlo' 
ritate  libens  feci. Nam  cum  magnos  excellentes  viros  illullret  antiquitas:  tfi 
vcrovnaetate&mimmimodum  intra  fe  pares  editos  duces  celebrat  .Scipione 
romanum.-ambaletn  Cartbaginenfem&McgalopoIitania  Pbilopomencm  Nepo 
tesigif  Plebeumquempiamautvilem tenunebabiturfi  bofpitemiquf  ueleo  te» 
pefliuius  adtededuxiiquodeodetncxaliquaitafianobilinimos  Sitei  militaris 
prefedosae  principes  cofluxifle  cernimus  .•duro  dux  illuftnffimusivcrecp  digni» 
tate  lapientia  Si  gloria  princeps  FrScjfeus  FofeaniS  &i  fena  tus  venetus  Pbilippu 
Mediolani  duce  qui  paulo  ante  Si  tufeosSCapuloS  nomis  flii  terrore  impellebat 
te  autore  rcprellerunt  conciliauer&tqp  Tauro  eft  Madi  vir  inCgois  ut  Pbilopome 
nem  Tito  qui  tuus  quocf  bolpes  tft  concilies.  £i  tam?  cu  legeris  tue  prudentie  te 
flimonio  comprobaris  nec  dign£quiin  lucem  emicatur  iprecenfueris 


Platarcbi  Hiftograpbi  greci  de  vita  atgi  gelfis  Pbilopomenis  tradutJH  in  latirii 
Iinguagium  pex  Guarinu  oratorem  incipit  feliciter 


LEDNDER  genere. primarius  et  inter  amplif 
limos  Mantime  ciues  egregia  potcftatc  pollens  fuit ; Is 
utfortunc  mos  eft &eiusvrbe,pfugusMegaIopIoimp' 
oenit-maxime  ob  Craulin  Pbilopomems  patrem  uirum 
cu  omnibus  in  rebus  clanflimu . tum  vero  precipnafecfi 
familiaritacedeuindhim  EleanderquoadCraufisinui ' 
ta  fuit:rerum  omniu  facultatem  anecutusefe  .Ei  autem 
mortuo  amonsvjcinitudinfm&bofpiciipremia  reddi 
dit.eiusGquidemf.Iium  parente deftitutu  educauit.queadmodu  Acbillcm  fub 
fenice  enutritum  Homerus  tradidit-  Cum  illius  mores  featim  generofam  quSdl 
ab  initio  vereqi  regiam  confirmacorcmincremem  tu  uecapelTcrenc.  Veru  pube» 
feente  aam  Pbilopomene  Eudemusac  MegalopbanesMegalopolibni  imprimis 


curam  fufcirc.viri  cum  arct:eGfao  plurimu  in  acliaijetnia  obuer'atiJ  maximi  omniS 
ctatislue  Pbilofbpbozc  adresvrbanasSCaAones  ftudia  pduxerant.ii  cum  occul 
tos  Anftodemi  interfedlorcsinftruxiflent:5C  propriam  a tirannide  patriam  Iibc 
ram  reddiderutiSC  vnacum  arato  nicodem  quo^  Sieinidutn  tirannfi  eiecerurc 
Deprecantibusq;  Cireneisideindecum perturbata  ca2p  ciuitas  intcftino  mor> 
botenercf  eo  nauigaruntJpreftantiflimi^  legibus  ab  fcpoCtis  ctoilemftatu  op 
timisinfti  tutis  adomarfit.  Mimirum  inter  alja  eo2p  opera  SC  Pbilopotncnis  infti» 
tuconem  phirimi  faciebant !Ut  qui  in  bonis  buius  bomis  artibus  publicum  grecie 
emolumentum  efficeret  Etenigreciacdpoff  eximias  antiqui  mo^docu  virtutes 
bunc  viriS  perinde  ac  extrema  lenej^bate  filiu  in  lucem  ^axifletsipfu  precipua  be 
uiuolentia  complexa  eff:Gmulq:cu  gloria  duspoteffatem  adauxit  .Homanusqui 
dam  Pbili^amenem  laudibo  extollens  greco^poffremu  appellauitquaG  grecia 
BuIIuamplitudinisviru  nec  vere  grecia  digna  poft  Pbilopomeneedidiflet^fait 
forma  minime  (ane  turpi  queadmodu  quidam  opinanf . Nam  eius  imagine  ipec^a 
musdelpbis  permanentem.  Mulicnsautfbolpite  MegarenGs  ignoraconem  ob 
indumentozptenuitatem&frugalitatemeiaseuenifle tradit. Illa cni  cu  Acbeo^ 
imperatoremadleaduentareaccepiffetmgentianimitumaltu  Pucfluabae  iSCin 
tpfo  cene  apparatu  forte  emm  maritus  aberat  agitabat  Interim  Pbilopemenes  te 
Buiadmodu  cumcIamideGibitcde8:quem  mulier  ex  miniffrisquepiam  precur 
rentemanteuertifleGilpicata  ut  miniftrantiGbi  opem  adbiberet  precabatur.  C5 
cinuo  Pbilopemen  relic^la  clamtde  fcindere  ligna  ccpit;inter  bec  bofpcs  ingreflus 
ubi  remfiilpicatc^quidnSboceft  inquit  Opbilopomen  Cui  Pbilopomenes  dorica 
refpondens  Imgua^Quid  nam  aliud  ait  ^ in  decore  faciei  Gippliciu  do. reliqui  cor 
pons  effigiem  Titus  Flaminius  mordens  aliquandoO  Pbilopemen  dixit ^pul 
crasmanusbabesS^crura.xeterum  ventrem  no  baberesid^  erat  fane  mediis  ex 
partibus  gradliot.Verd  in  ipGus  facultatem  relatus  eff  Titi  morflis^nam  cu  bo 
nosequitesacpeditesbaberetiinterdupecunia^inopialaborabac-  Hec  quide 
(colas  de  Pbilopomene  dictari  (olent -‘mores  autem  eius  propter  ingeniti  bonons 
cupiditati  contendoGicrimineommnono  carueruntmec  iracundia  liberi  fuere  • 
Et  beet  Epaminunde  imprunis  emuluseffe  nollet. ‘Cius^ifetibo  ftrenaitatemintel 
bgencia  itegritatlita  ut  nullis  ef&ceret  pecuniis  magnfi  rmodumimitabaf.Ve  o 
rum  cuin  mlluctudine  grauitate  bamanitate  ad  ciuiles  ditceptaconcs  permane-* 
iracundia  8i  contemtione  nequiret  lad  rei  militans^  urbanas  virtutes  acomoda ' 
dor  cenfebaf leteiu  ut  primfi  ex  epbebjs  excefGt  ingeti  quodam  rei  imlitaris  (fu 
dio  tenebatur.  ca^qaeadboc  conducerent  di^ciplina:^  auditor  erat  equitandi 
tradando^  arroo^  Si  pugnandu  cupidiffimus-Cum  aut  luctari  commode  videre 
tur=inuitantibusamicisSCtutonbouc  Athletarum  arti  quic^  opereimpartiret 
eos  interrogat  mu  iquid  ex  Atbietaruarteadres  militans  exercitaconerodetri 
menti  pateref  -Cui  id  quod  erat  aPeuerant icfi  omnibus  rebus  inter  Atbieticu  8C 
militare  cotpusSC  uita  interefiet.  Tum  uere  aliam  uidendi  formula. -Et  aliud  exer 
draconis  genus  effe.  pugiles  quidam  permultos  fopore  affidua  Gituritate  agi  taco 
Bibusad certam moduSCordineminffitutiscoipbabitudinltutari  -'que  quouis 
moipento  8C  noua  conGietudinis  excurGone  ad  permutaconem  dubia  SC  periculo/ 
laGt  Miliciamvero  nolhuserroris  expertem  per  incqlia  eucta  nerfariiprecipue 
kiopiam]  ac  vigilias  tolIerareSCfadle  quidem  (blitam.Quibusauditis  Pbilopo  / 
men  non  modo  per  (e  ffudmm  omne  pugilum  fiigitSCderiGoni  babmtifed  etiam 
poffea  cum  exereitusductaretrcumignommia  SCprobnsqaantu  ineo  fuit ‘ba  ' 
ouit  quippe  cti  aptiffima  ad  dimicaconesineptiffima  redderet  ifCprorrusinutilia 
Apedagogo^  S^precepto^  cura  (blutu  in  expediconibo  quas  rapine  populacoi!^ 


gratia  in  lpartano2):  fines  ciue  s ircnr(antrsfaacVant<ita  feiffu  ronfuefecit;  ut 
quotiens  educeret  exercitus  primus. Quotifs  reduceret  poftrerrusuaderet.  Vbi 
vero  ocium  ab  artnis  efTet- corpus  defatigabat  •& aut  ucnacoibus- aut  agri  cultu 
ra  agile  pariterrobuftumue  comparabat  .Agrum  enim  bonum  uiginti  ab  urbe 
ffadia  pofTidebat  Et  poff  prandii  aut  cere  tempus  quotidie  comigrabatubi  fuper 
rframenta  prout  fefe  obtulerant.-ficutqueuis  colonum  deiedus  quieti  fe  debebat 
prima  deinde  luce  fiirgesvna  cum  viuitoribus.aut  bubulcis  opus  aliquid  fufcipie 
fcat  Inde  in  urbem  denuocomeabatVbi  rei  p.negociisiaut  cu  amicis. aut  cuma/ 
giftratibus  occupatus  erac-Quecugiilli  bellicis  artibo  parra  fuerantraut  in  equis 
atq;  armis  comparandis  aut  in  captiuis  redimendis  expendebar?.  Rem  vero  do/ 
meftieS  ex  agricultura  iuftilTimo  fare  queftu  amplificare  & collocupledlare  mte 
ba?- Illud  videlicet  inter  ftiperuacanea  minimeponensopfra.Vcrumaioremimo 
dum  ad  officium  pertinere  ratus  ifi  ita  rem  familiarem  poffideret  ut  abalieneris 
iniuna  manus  continere  leloqucncieSCpbilofopbo^  operibus  affiduam  curam  ad/ 
bibcbatinectame  omnibus. fcd  que  aduirtutem  capefiendamufinfibi  foreiudica 
bac.  Homericis  uero  figmentis  iquecurqj  ad  ingeniu  virtuti  exci tandu  ficllimu/ 
landfi  attinere  putabat  animu  intendebat. Cetez;  ledlionibus  euangelii  precipue 
de  re  militari  ftudioGus  incumbebat. Hiflorias  Alexandri  copledfabal. Id  fempec 
fecum  uerfansiquo  nara  modo  ad  Acbonem  uerba  conuerteretiniG  quippjam  ocio 
fe  8C  inftrucftuofc  lermone  uiderct  ablblutu  Eteni  que  ad  rerum  militariu  Ipecula 
concromtalibuspingun?  prorfus  omittens,  ex  locis  ipGus  experientia  argumen ' 
tum  ue  captabat.  At  medi tansexercitaconem  faciebat. procliaeslocnzpdefcenlus 
preruptaqi  precipicia  8i  quicquid  ad  fluenta  ;foffaS;angiportus  i cafus  & forme 
1 dilatanda  rurfus  in  contrahenda  pbalangeobuenirepoffet.Ipfe  fecum  dum  iter 
faceret  conGderareiaut  comitibus  proponere  Iblitus  erat  .Hunc  Gquideuiru  plus 
9 neceffe  fuerit  rerum  militariu  ftudio  6C  ornamentis  incubuiffei  bellicas  artis 
pennde  ac  variam  multimodamcj;  virtutis  materiam  caritate  copicxam  fuiffe  cS 
flat =quas  qui  omitterent  veIutignauos£<  ad  nibilagendu  natos conteptui  pror 
GiS  babuit  ,Cum  Pbilopomen  annos  mginti  natus  effe  t . Rex  lacedeir.omc^  Oeo' 
menes.Megalopolim  naiihs  repentino  adortus  impetu -‘vi  deturbatis  excuhiS^SC 
intra  meniainrupensforuomnecapcauerat.Conta  Pbilopomen auxiliu  querens 
quan^  fumis  uinbus  8C  magno  capitis  periculo  decertant.  Hoftem  ent  rciicere 
no  ualuit.Cetespfubducitfurtimexurbe  ciues  aduerGisunf^antes  armis  oecnr 
rensiquainreita  Cleomene  in  {eipfueliciiitiut  amiflbprius  equo  vulneribus 
acceptis  diflicilepoftrcmuseualent  His  Meffanam  co  tendentibus  Cieomenesp 
legatos  nunciatlocfife  illis  cu  pecuniis  reddere.  Eam  codiconcm  Megalopolita ' 
ni  libenter  affummebat  in  patriam  redire  properantes . Quod  Pbilopomen  cofpi  / 
catus  obftititi  inbibuitij  oraconisgramtate.xom.orefaciens  Cleomenem  band  la 
ne  oppidu  reddere.  Verii  oppidanosGbi  uendicareiutfirmiusoppidu  tenereque 
at.  Haud  enlbabtu^  Cleomene  .qua  racone  Domicilia  & inanes  muros  fedendo 
tueatur.  Ve^obfolitudmemeurdigio  ab  turu  quibus  vocibus  reditum  rimbes 
diffuadcnsioccaConcra  Cleomeni  prebuit  ut  magna  ex  parte  diruta  8<uaftataur 
be  grandi  pecunia  ditatus  abierit.  Poftea  vero  Antigonus  rexadmmentofutu' 
rus  aducr&s  Qeomene  vna  cu  Acbcisductauit  exercitu  .Quo  Selaffic  colles  8i 
aditum  occupante  Antigonus  admotas  propius  inftruitcopiasieoconGlio  ut  viri 
fcus aggredit  boftem. Eat  autGiiscu  cinibusin  equitu ordine  Pbilopomen  con 
(litus. -proxime  Gibindeillirii  quibus  uallatibuspro  eo^  multitudine  ac  robore  ex 
tremu  agmen  editu  eratmtreGdetes  quien  preftarent. -donec  ab  altero  cornu  ru 
bicudam  a rege  tunicam  in  fublune  toIG  Sariffa  prolpicerent . At  cenantibus  per 


ilfiricos  ducitus  tnLaecdfmonios  agg-redi-  Acljcis  aut  vti  fuerat  editum  ordine 
reCdendi  feruantibus  . Cleomenis  frater  Eucbidas  cognito  quod  diGu<ili  koftes 
degrederetur'leuis3rmature  militesprope  circumiteirquosin  Illiricos impetu 
a tergo  facere  eoQpdiftrabere  imperaffeorfum  abequita  auxilio  diftitutos  His 
jgimr  iuffa  faceficntibus  ac  pcrtarbannbus  rem  confpicatus  PbjJopomen  faci'e 
ratus  leuisarmatureniiljtes  aggredi  pfertimeu  ad  idcoducat  temporis  occafia 
Primuqusdem  regis prefedis  mentem  aperit.  Poftea  ut perfiiadcre  feimnime 
pofie  cernit  •■{izosff cum  rapiens  ciuesfcofteminuadif.nondfi  emm  ad  tantuimf  e 
catoris  facinus  (acis  ampla  eius  fides  erat  8i  audloritas  • Hoife  igif  ab  icicio  pe c' 
turbato. -tum  multis  radentibus  fugam  capelTenteiut  magis  regios  animaret  8C 
tumultuati bus  aduer(ariis  ocius  immilcereciequu  dim  itot  ipfe  per  obliquas  coit 
ualles^confragofb'^  torrentes  in  equeftri  tborice  Si  armatura  grauior  diSicuIt 
ac  labore  permaximo  decertabat  Cum  interim  (ub  natibus  vno  pretoxam  vtranqj 
telo  tranfuerbera^-  Vcbemens  quida  plagai  (ed  nequa^  letalis  eratiita  ut  teli  cuf 
fpiSimireret  principio  jgi^  nofccusac  colligatus manfit  immobilis.  IpCus  enim 
iaculi  infixa  penitus  acies  duram  ac  grauemdu  retraheret  motu  faciebat.Veren 
tibos  aute  qui  aderant  contrac^lare^ac  (ubinde  ardetibus  (emente  pugna;  indigna 
cone de  coris  autdita te  animo  diicrutiarus  ad  dimic^du  ferebaf  paruo  eadem 
modo  & altera  crurum  fupinaconc  confracto  laculo!  fruftum  utruntfper  (e  luflit 
educi'boc  padlo  liberatus  (fhd:o  en(e  per  propugnatores  iboftcrauadebat.  Qua 
ex  re  no  mediocrem  preliantibus  prompti tudme  3C  virtutis  emulaconem  iniecit 
vidborigi^  Antigonus  Macedones  tcmptabat.-interragSsquamobrem  (iio  iniuO 
fu  equitatum  concitalTentQuibus  rdioondentibus  fein  opinSps&inuitosmarfi 
cum  bofte  conferre  coaeSos  Cu  adoIelcensMegalopoltanus  prior  incurriffet.Ri 
dens  Antigonus  ille  inquit  adolefcenS  ampliflimi  opus  ducJboris  effecit  -Hoc  infi/ 
gne  facinus  plurimugloric  vti  par  erat  Pbilopomenipeperit.cu^  Antigonus  ut 
fecu  militaret  fumo  ftudio  peteretiac  prefcdburam  Gmul  Si  grande  pecuniam  ex/ 
biberet  Repudiauic  precipue  qma  fg  efle  eius  (ciebat  ingenii  ;uc  aliosp  (Iibid  ditio 
ninonniG  graoiter  d^mofeftepolTet.  Vitam  uero  ocio  lecordia  terere mimme 
cupiens  uGi  ac  rerum  bellicaipdifciolina  incretam  militacG  nauigauit.VbialiquS 
diu  preliandi  genera  inter  bellicoGfiimos  viros  continentes  S^Viuendi  norma  ca  < 
(ligatos  fdencia Si  exerdtaedue uerfatus. Tanto  ad  Acbeos (picndore reuerfus  e 
ut  ^primu  prefedlus  equitum  deGgnarct-Solebant  equites  liquando  in  expedi' 
conem  eundu  erat;puGllisS<  vilifTimisequis  qui  forteadmaiiusobuenerant  uti 
ac  multoticns  militiS  detrectontes  alios  in  eorum  loco  (uffecJbos  emittere. Quare 
omnes  SCbello^imperitiiSCaudacieprorflis  expertes  erant.  Hec  aut  (uperiores 
femper  prefecibi  neglexerant.  Quia  inter  Acbeos  equeftrisdignitas  eximia  potc> 
ftateSC  bonorisacfiippliciiaucdoritate  pcellere  cales  itat^  Pbilopomen  accipiens 
baud  celHr  neq;  omittendos  ede  (ane  duxit  Ad  vrbes  obiens  iuuentutem  addec^ 
laudem  ad  magnificentiam  virtutum  exdtabatiquofqnecelTdriis  indigere  cer 
neret  mnldbibat.  Vbi  uero  frequens  futuru  erat  (pectoculu  exerada  ludos  Si  mu 
tuas  concertacones  inftituere  confiierat  ;Paruo  igic  tempore  mirandu  cuncJbis  ro 
bur  SCpromptidimosadbibuit  animas,  f^quodin  re  militari  maximiS  babef.  A/ 
gilesacres  iq  reddidit.  Et  1 acie  ambire  circufledbi  equos  Her(are;declinare  -'dre 
nuos  babilef^  ufu  8i  indufbha  perfeae^adeo  ut  tocius  agminis  dexteritas  varias 
mutando  figuras  unius  ue  corporis  alacritate  inter  mouendu  Gmillima  edet  Qui 
bus  Si  ipfe  exemplu  erat;drca  Lan^Tum  fluuium  acerrima  cotra  Etbolos  Si  Eli 
enfes  conflante  pugna.  ElienGum  equitfiprefectosDcmopbontusin  pbilopome 
nen  dtato  cnrfu  adeqcat  .Cui^iUe  impetu  exapiSs  di  bafla  occupis  Demopbatu 


fo^ti^^Imopl:oftrauiti(^tu:  ftatim  eocollatfjC  ' fcoftcsfupamfaciut.Itaqiiani  Iat« 
p}:ilopotrcticnil'i:ftrerojrc>i  erat. quippe  qui  nfquuuerilusn-auu^rcif  feniori ' 
tus  prudentia  cederet  .Verum  jn  ptelio  S<  fortis  militis  operS&fapientis  ducis 
officiam  (atis  flipcrq:  fungeretur.  em  Aefeorum  publicam  primisaratus  ex  bu 
niiliiancatcp  abie^a  ad  dig nitaris faAigium  potcntiarrq:prouexit  .Qui  cona'ia 
ris  ciuitatibus  g recienC  ritu  di  fcumans  infti tutis  ciuilcm  induxit  ftatum  tdein ' 
de  quemadmodfi  in  aquis vt  pauca  quedam  minuta  {iiff (fere  ceperunt' relicua 
prioribus  afi'uertia  validiore  firmamerto  fonfjguntur:&  inter  fe  rrutuo  itrplica 
taftabiliusfboercnte  .Ita  cu  irrbecilla  Si  ad  ctrriil  incurfum facile  luituragre' 
ciaper  ciuitatesdilaberctur;confiatesin  vrum.  Acbei  firitiirpsciuitetrs  cua^ 
verfiim  ea  tempiftaterurciuuado  nuncafactboCs  libera  ndofufcipere*  Alias  con' 
cordiaSi  ciuitatis  lure  recum  permifcentes  vniuerlam  Peloponci  fum  vnutti  cor' 
pus  vnam  poter tiS  componere  cogitarant  Ceterum  umente aduc  Arato  cinitates 
m.agna  exparte  morem  Ptolomeo  gerentes  Macedonicis  futiicit  baturaririsDe 
fcincantigcro  Si  Pbillipportragrecientgotia  obuerfatisadlrcrclat  vt  vero  PH» 
lopcmcnad  rerum  culrr en  preuedus  eftii  centra  pctenlilfimospcr  fcirmariris 
pares  externis  vtiprefcdisdefiere  Aratus  quidem  ad  dimicancnn:  lentior  jocua 
diffima  coniuctudine  comitatis  regiis  familiaritatibus  maximam  rerum  parte 
abibluit  vt  xncius  vita  litteris ccmCndatum  eft.  Pfciloprmen  vero  bellator  opti  / 
mus6i  ad  resarmisgererdasftrenuus  Itetrcp  inregccusmapnificeadniiniftiS' 
dis  Si  ccrtfedhi  liiperiori  tempore  pugris  fecundae  Jus  fortuna  vnacum  potentia 
Acbeis  animos  extulit  cum  coprolpere  fepiJTime  bella  facere  5<vidonanire/ 
portare  Jbiitis  principio  itaq:  quacumgiin  acie  Hruerda  & arma  que  furfi  fornus 
Rule  ac  inutiliter  Je  babebantpermomt.  ISlam  Jcutis  fenioribus  SCanguJfioribus 
^adprotegeda  corpora  Jatiseffent  vtcbaf.  Haftiljaquog: longe  .Sarifrisminora 
geJbabantQuocircaeminusquidempugillesSC  bellatores  erant  agi les : cominus 
autem  boJbibusuft^quagtcedebStmacic  forma  iUius  ad  fpartl  confuetanon  erat 
Crociens  pbalange  utendum  efiet'cum  neq:  frontem  req  teftudmem  ritu  iMace'^ 
donico  faber^tifacile  detrudidiflipaiiuestincebatHec  Pbilopetrealio captSs 
ordieieisuC  pro  fcuto  clipeum  pro  baftili  Sanffa  capeJceret.-perfiuGtutqi  Galea 
tboraceocreatedoS'  Jbatana  gradariSq;  propuIJatib  ac  tumultuaria pugnamex 
ercerenfcum<5  omnes  militari  etate  florctesarma  Idueredocuireriprimoqai' 
dem  iptbseo  extulitiutlcfe bellis inuidoSefle  confidoret Demde delicatas Sclux 
ario  as  eorum  impen&s  ad  optimii  ornamento^  genus  rrarfjoSiit  Siquidem  fas 
non  erat  insne  pemtus  ac  fatuu  aufTerre  certameiemulatione  ue  bommu  diucios 
ante  languendum  (Iipeuracuisftudetiu  indumentis  prupurailedosintingcncium 
in  ccnjs  ac  mentarum  lauticia  plurimu  Gbi  bonoris  & glorie  vendicatin ' Hos  igi' 
tur  cu  a minime  necetTariis  ad  utilia  Si  boncfla  ex  policioms  cupiditate  auertmet 
omnes  ita  continuo  prornouitiSCinduxitiut  quotidianis  corporu  vetiPSimpenfis 
jn  militaribus bcllids apparatibus  Gngulan  fe  decore  perornato®  f(.edari  con  / 
cupilceret  ita  cernere  erat  refertas  caliabus  fra dis  SC  patberis  officinas  AIntbo 
racas  inaurabat!  Quidam  Icatis  & frenis  argentu  imprimebant' ftadia  domanti' 
tus  equos  aut  addifcentibus  arma  tradStibus  plenaiinter  mulie^  manus  galea^ 
coni  penne  uariis  diffinde  coloribusiequoram  uelamla  Floride  militum  clamides 
earum  rerum  afpcdus  maiorem  in  modum  fiducia  adaugens  at^  cobortfs  ad  fub 
eundum  terrores  impetum  Si  ffrenuos  ad  pericula  fpiritus  ingereba  t*  Mam  luxu 
rioft  in  reliquis  rpedicnlisimpenta  delicias  affert  i&moiJitiS  utenti  fubpeditai 
quaG  fentliSipJe  cogitationem piduris  frangat  SCtitillacione corrumpat  Kutus 
autem  genens  infpedio  mentem  roborat !ac  uires  exaquit  uelut  Homerus  ptope 


nouis  an  te  oculos  pofi  tis  armis  Acfcillem  efluStcm  animisiS^  ad  ea  traAada  pror 
fus  ardentem  decantaoit.  adornatis  bune  inmcdum  nane  cenitando  nunc  defati 
gandoiprospromptiffimc  lanc obtemperantes  PbJIopenl^  exercebat. -nani  ipfias 
agminis  ordo  mirifice  dirigebatar.qaia  Iblitl  intcgraiw^  firmitate  lurcepifle  at 
debatar  tantus  erat  geftantiu  IplcndorSCpufcbntudojut  arma  iamipfa  corpori 
raanfuera  familiaria  & cum  iocuditatcIeuiaforft.BelIumitaq!cnpiebat.8<  mox 
cum  boftibus  rem  ferro  decernere.  Eo  tempore  Acbei  adncrilis  Macbanidam  La 
cedemonioz?  tyrannum  bellu  gerebant;quipro  ingenti  potentia  cundbs  Pelopo 
nenCbus  infidias  ordiebatur  .Is  erjro  ut  ad  manrinei  incurrifle  renutia  tDS  eft  Pbi 
lopemen  illico  in  eum  fnos  educit  .Vter^  penes  urbem  muItiS  peregrinis  omnibo 
ciuibus  fiias  iftitue  copias coferta  manu  Maebanidasextemo  milite  iacaJatores* , 
Acbcoram5<  artatos  equites  in  prima  locatos  acie  aertit  in  fugam. Cumqt  in  con 
fcrtiffimos  pugnatores  citato  gradu  proficitcendumiac  perrumpendum  ertetnB 
fetandi  cupidus  elaplusert.S^acbeisipfispbalangis  ordinem  rtatim  Amantibus 
MacbanidaspreterueAuseft.Huncritioperpatratum  errorem  cum  res  amiffa 
8i  admodum  deleta  putaretur. •Pbilopemen  a^eefens  ncgligere  ac  diflimnlanter . 
ferre.  Nibil  graue  ducere  uidebatur . Hortes  autem  corfpicatus  rquatam  ifecrtan 
doabcrrauerant  a pbalange  diUundosuacuum  prertitirte  locu  ;baad  illis Tcubuit: 
Ceterum  logms  abire  linit. ‘quibus  magno  diuulfis  interuallosUios  moxingrauS 
armaturam  infert  cernebat  enim  Laredemonio^  phalangem  nudatam  ac  deftitu' 
tara.  Rupto  ueincurlans  currui  tendit  lutn-qspricepsprcfto  adriTetJneqi  pugaS 
expccrtarent.lMaracummacbanidam  fcortcsfugantem  infpcxiirentjpenesfeuicrto 
nam  eflenondubicant.  Pbilopemen  autem  cura  bos  mulca  cede  fudilTet.  Supra 
enim  quatuor  milia  cecidille  dicuntunreuertcntem  ab  inlecutone  cum  peregrino 
mihte.Macbanidam  concitatus  agredituriingenti  ac  profundam  me^u  arcete 
folTa.Vtrintj  mutuos  conatus  edebant.  Ille  quidem  ut  craities  fugam  capefleret, 
Pbiiopemen  uti  inpedimento  efiet . Erat  autem  Ipecrtaculu  non  ucidimicScium  i » 
peratorum uti beluaru totas! le uires necertitateuertentiumiciS  fartiffimjas 
venator  Pbilopcmeni  incumberctiuti  robuftustiranni  equus  animoIusSi calcari 
bus  cruentisutrini^  rtimulatuslaltu  traliiadere  au(bs  ertiS(a  moto  la  folle  p^erto 
re  priores  figere  ulteriori  margini  tibias  enitebaturunterim  Simias  ScPboIic* 
nus  qui  alTidue  Pbilopomeni  interpreliandu  ad  efle  protegere  confuerat  in  fertis 
ambo  incurrant  bartis  iquos  Pbilopemen  ante  uertensobuiu  lele  maebanide  offert 
Cuius  equus  cum  corpus  caput  attolleret. Pbilopemen  iuo  paulilpec  leorfu  incU' 
naco.mimi  telum  adigi:5C  obnixe  Gmu!  incutienSeffalumrternit  hominem.  Hoc 
gertu  Pbilopemen  Acbei  delpbis  ex  re  locauereiSCinCgncipGus  facinus  6<cxpe> 
ditionem  illam  Sngulari  admiratione  prolecuti  lunC.Cum  Pbilopemen  leruum  i 
perator  mftance  Nemiorum  celebritate  no  longe  poft  Mantine  uit^riam  ociofus 
per  dies  fertos  enet.’I'unc  prunum  greeisphalangemomatiffimamortetalTe  pro. 
ditum  ert.QuonampadomotusiIIoscotinua  quadam  aptitudineicompoGtosn^ 
minori  agilitate  robore  militariter  ederet.Cercantibusinde  ciitbaredisilpecrta 
culum  ingreffos  lecixadolelcentes  militaubus  elamidibus  Si  purpureis  indumetis 
ornatos  habebat. Cernere  erat  vniucrlbs  &!, corporum  Si  etatisuigore  florentes. 
Magnam  erga  imperatorem  uenerationem&iuuembuB  animis  elationem  pre  fe 
ferentes  quam  multis  claris  ue  certaminibus  contraxerant  iqiubus  nuper  intrans 
tibus  forte  PiplaesCitaredu8i'|jftrisTin»tbeiuerfusinceptaratsbocdacc  Iibb 
tas  grecasornauerat  urbes  cu  uocis  magnitudo  poetici  rtili  pariter  alriloquen 
tia  decorem  mutuum  afferrent. Cmniumfpe(rtacocumoca'i  inPbiIopomen?coB^ 
uerG^^Ietiffimusuodit^gcecorumlublacas  applaulusicum  prirtme  dignitatis 


rccupcranflc  fpcscfTc.t  inic<ita;iCiid  crm  atiitr.o:;  rragnituJinfin  fiducia  etiS^pxi 
me  accederet.  Acbeo^f  copiis  ad  dimicandufi<  futcunda  pericula  id  contingebat 
qued  8<  equis  nouellis  ufu  enenit;  qui  corfoetos  affcdfar  t rquues  ifin  alifi  geftare 
obtingat  ftare  loco  nefeiunt  emicant  ;&  noiioquodamodo  afficiunt.  Sie6<  milites 
ipfj.  Siquidem  alter  dudlarct  exercitum  triftes  erant- illu  SpccJlabant-iIIurn  ocu 
Iis.illu  mente  queritabantiSin  eius  modo  confpcdlus  effetoblatusiconfeftim  cb' 
latam  fiduciS  ereptos  8C  ad  aliquid  aeendu  ftrenuos  ammolbs  cerneres.  Que& 
iptbcftesintelligentesbuius  dumtaxat  imperatorrsafpedlu  ferre  non  quibant-' 
ob  nomis  liu  gioriam  pauorcperculfus  vehit  exrebus  c02p  gcftis  manifeftumeft. 
Rex  Macedonum  Pbitippus  eo  peruenerat  opinionis  ut  modo  Pbilopomcn  abeet 
Aebeos  deruo  nomis  Cii  terrore  fiH  fubdereiquiPbiloponien?  obtrficarent  CIS ' 
deftinos  mittit  .Cognitis  autem  irfidiis  tantum  odii  apud  vniucrfbscotraxitgte 
cosiatpaffimbomiem  probro  SCcoruicioirfecSarcn^-Ececii  Megara  obfidione 
cinxerant  .Cunq-  mox  por.Sde  urbis  fpe  tenereni . EfCC  repoititius  rumor  ingruit 

q. uiconuidlus  era  timportantemobTrfTis  auxilium  Pbilopomcrem  propius  adeffe 
Quo  circa  terentes  iammenibusTcalas  omittentes  fuga  capta  ablceffere.Onabis 
poft  Macbanidam  Lacedemorio^  tirrannum  derepe  te  meffanamoccuparat  Pbi 
lopomen  per  id  tempus  baudillaic  copiaru  dominus  priuatus  erat.  OratitaijLy 
fipum  Aebeo^  irrperatorem.-ut  Meflaniis  fuccurrat.  quod  cfi  ab  eo  impetrare  no 
poflet  ..potitis  cnl  vrbeboftibus res  omnino  perditas  effeaicbairt.Ipfe.TsulIa  lege 

r. ullo  decreto  a{Iumptis fecum  ciuibusopcm  preAare  conftitnit-Eumpei-inde  ac 
prcftanciore  pnncipemGbi  a natura  conciliatuvniuctfi  lecibaban^.  Ergo  jam  pre/ 
pinquu  OnabiS  audietis!  tametli  caftra  inter  muros  bafccret^baudcxpedlanduec 
duxit- Verum  per  alias  elapfas  portas  celerato  gradu  Cios  eduxit.  Haud  pa  rua  Ic 

. ufuru  felicitate  exiffimansiC  profugere  corigiflet -effugit  itaij  & Meflanio^  ci  / 
uitas priCine  libertati reftituta  eft.Hec quide ad  Pbilopomenis decus  digni' 
tatem  •■iplum  vero  cretam  repetiffe^ut  petentibus  Gortitiiis  bclli  ufibus  fe  ducem 
exhiberet  Crimini  datu  eft.quod  videlicet  eo  potiffimu  tempore-'cuo  eius  patria 
abOnabile  bello  vexaret  abeflettaut  bellum  fugitando  :aat  bonoremapud  cxtc' 
ras  nacones  intcmpeftiue  queritando,  adeo  autem  mature  tunc  Megalopolide  bel 
lati  Citiut  Scfemenibo  tenerent-’8<  intercepto  ab  boftiboagrot&fub  ipias  pene 
portaslocatis  caftris  angipertas  feminare  cegereni  .Cum  longinquis  in  terim  cre 
tenfibus  imperator  belligerans  ac  domcfticum  euitaus  bellum  inimicis  in  leanfis 
criminaconisfuppeditaret.  Erant  nonnulli  qui  dicerent  Pbilopomcn?  idcirco  oci 
umCifi  Gortiniot:  po^bulantium  vfibasad  bellum  conceffiffe  quia  Acbeisatios di 
ligentibus  pretores  priuatam  vitam  degercts.Ab  ocia  vehementer  abhorrebat  i 
prefertim  cu  imperatorias  artes  Si  militarem  virruteCipraronem  omne  ufii  & 
exercitaconc  teneadara  Gbi  efle  cer.lcrct-  Geut  8i  titC  illud  Ptbolomei  declarauit 
Namqmbuldam  per  eximias  laudes  illfi  cxtollentibusiqui  cxercitiu  quotidianis 
, exerciciis agitaret. & corpus  laboru&armo^ftudio  haud  torpere Gncrct-  Quis 
naminquit  regem  admiref  qui  boc  etatisnon  re  ipG  (ecoproktacobftentetive' 
ru  meditacone  8C  cogitacone  ducat- Hocqritorgrauiter  ferentes  leq:  proditos  ar^ 
bitrantes  extorre  cum  fecere  conari  Cit.C^od  Acbei  inhibuere  MiflbMegalopo 
lim  arifteo  pretoreiqui  licet  Pbilopomeni  aduerferef ; cum  eo  de  re  p-  co  tenaone 
fcabers  folitas  iilu^n  damnari  minime  premiCt . Hanc  ob  caufem  Pbilopomene  ex 
tra  Cios  ciues  habitus  multos  cx  adiacentibus  vicisad  defcdboiiemconcitauit  eos 
allegare  docens  g>  ex  initio  neqi  illis  tributa  pendercntineq;  Megalopobtanoij:  le 
gibus  tenerent  neq:  eoipiuriseCTent-ea  dicentibus  illis  aperte  fepatronC  adiuto' 
rGm9prebeb3t;Craul£jin  AcbcosfediciolamciuitateiP  perturbabat  Hec autem 


'-f 


poficriusaA.i  in  Creta  bcHumpro  Gorcinio^  eaufa  gerebant  ;non  vti  Pelopancn 
fis  aut  rx  Arcbadia  natus  botna  noti  Cmplici  quodam  ut  ingenuo  belladintutfed 
Cretbefiu  mores  indaens'5Ci1Io^  verfutas  fraudes  furta  & infidiofasin  cosvfiir 
pas  artes.  Ipfbs  contra  ueram  pendam  infipienti  ac  Tam  Calliditate  contendentes 
puellos  demonftrauit. Rebus  «git  magnifice  geftis  fingulariadmiracone  5C  nomi 
nis  claritate  celebratus  in  PeloponcnCu  relatus  PHtippum  aTjto  debellatu  offen 
dit  • Onabim  quotj  Aebeo^  atqi  Romanozp  armis  implicitum  aduerfiis  bunc  dux 
creatus  naualcm aggreOus pugnam  EpamymudecafiiscacurrilTe  vifiis  eftjfue 
longe  deterius  virtutis  opinione  ac  glona  maritimo  congreffiis  prelioiattam?  no 
nulTi  qui  Epaminunda  {egniorem  idcirco  extirifle  tradunt  mt  fuos  deguftare  ira 
ns  emolumenta  ciues  pateretur  me  proibatariis  militibus  nautas  ut  inquit  Plato 
corruptos  fenfim  baberct.  Et  ita  ex  Afia  & infiilis  ultro  re  infedla  reuertifle  Pbi 
lopomSipede^ris  pugne  (cicncia  ad  conferendi!' mari  quoi^  certamS  (at  fore  fibi 
ipGperfuadensexercitatonem  intellexit  qualis  virtutis  portioicuanta  omnis 
ad  res  affueris  facultatem  adbi bebat  mo  modo  enunipfbnauali  prelio  propter  im 
periciam  minus  babuit.  verum  etii  quasdam  uauem  famolamquideceteru  ab  an 
nis  quadraginta  peruetuffam  deducens  expleuit-qua  fatifeente  magnd  nauigan/ 
tibus  dilcrimen  importafle-Adbec  cognito  qui  bol^csper  ipGus  cortemtumper' 
inde  ac  ex  man  prorfus  fugatis  fiipcrbe  Gitbium  obfediffent^confeftim  «n  eos  vi 
dlorialparlbs  diffolutosuebaudqua^expedlantesannauigat  .'deinde  ncdluntli 
ees  adducensimmiifis intra  tentoria ignibusiSC  caftra  incendio  uaflauit  trul^ 
tosobtrancauit.Peudspoftdiebusicumperafperaquedl  loca  iter  ageret •‘derc 
pente  Onabisinteruenit-Que  restant!  Acbeis  intulit  trcpidaconis^ut  ex  locis 
difficillimisbC  in  boftium  poteftatcconftitutisfalutem  delperarcnt.  Paululu  inde 
fubGdens  ac  loci  ingenium  oculis  amplexus  ilruenda^ acierum  &!erciam  {umum 
in  re  bellica  faffigium  obtinere  demonfirauit . Paulifper  nan^  multa  pbalange  Si 
adprelentis  loci  natura  accomodataifacillinie  nullo  tumultu  ancipi  tem  (fatum  ac 
penculu  propuKauit.Tom  boftesa^reffus  latefulbs  terga  uertere  coegit.  Po/ 
(tea  vero  ^ profugientes  non  diredla  quide  ad  oppidu  curfii  fed  alium  alia  palan/ 
tem  Si  difperfbs  cermt  .'cundfis  autem  ager  propter  faltus  Si  collis  frequentis  ni* 
tnium  fcd  equis  fefe  perflucnta  vallef^  predpites  prebet  (uos  ab  infequendo  rcuo 
cauit-& nodum  ad  uelpcrafcentecaftrametatuself.Promilcrat  eni  boftes  fele  ex 
fuga  in  urbem  fingulos  binosue  per  tenebras  recepturos.  Complures  igitur  ex  A 
cbeis  per  ripas  5i  tumuloscircameniacumpugiombasexinfsdiislccatibic  plu/ 
res  ex  Onabidis  comilitouibus  cecidere^ut  qui  minime  conferti  pariter  regrede  f 
renj.-fed  uelutvnicuiijfuga  obtigerat  inftar  animi  fubipfaurbe  captabantur  in 
ipfas  bo(f  ia  manus  incidentes  quibus  in  rebus  cum  greci  8C  fuma  eum  caritate 
compIeciferetiSi  magnificis  intra  (peiifacula  honoribus  con''equei-eturfT Itu  bono 
risauiditate  flagrantem  tacitos  dolor  inurebat  quoniam  romanu  coiiailem  ma^ 
ori^ex  Arcbadia  natum  boTem  penes  Acbeosadmiraconedign!  diAabaticum 
8i  beneficio^  magnitudine  no  mediocriterantccelleretJqui  vna  precoTsvocegre 
fiam  priffine  libertati  reddiderit ‘que  Pbilippo  macedonibus  fubieAa  (eruiret 
Dciride  Titus  depofitocumOnabide  bello  pace  pepegit.  Nec  mu’to  polf  Onabis 
Etbolo^  fraude  interceptus  occidit.  Qua  ex  re  Sparte  perturbatone  orta.Pbilo 
pemen  occafionemnadfus  cum  exercita  eos  faat  impetu  'Si  alios  vi  alios  (uaGone 
adducens cuAcbeisciuitatecompofitamadiunxtt. quo fa^a  Pbilopommis  no/ 
BKnapudacbeos  mirifice  illuffrarucft.^ibus  ex  tampreclaraciuitatetantum 
diguitatis  tantum  potedatis  vfndicaffct  baudem  parum  erat  Spartanum  ciuita 
tem  Acbaie  partem  effeciffe.  Optimates  Lacedemonio^Gbj  dc{upGt.qui  eum 


litfirtstis  cuftcdcm  Si  dcfcnlatoie  fcfe  tafcituros  cflc  in  fpem  venerant  Quapropt 
venundatis  Cjia&idis  editus  5C{uppelJec3iIein  xx-ac  centum  taJcntu  argenteum 
rcdadbs.-eius  illi  muneris  erogandi  decretum  fecere- Mifli  ad  cum  ciuitatis  no<- 
mine  legati.  Vbi  Pbilopomenis  integritas  abommiabe  purus  animus  enituit 
Quippe  non  modo  videri  fed  cfle  vir  optimusftuderet . I taq;  primu  Spartano^  le 
gati  tali  viro  ne  uerbum  quidefacerede  largitate  voluerunt  veriti  autem  inter  le 
relucilantesbolpitcm  eiusTbimoIaum  interccUbrcmpoluere.  Deinde  Timolaus 
ipfe  Megalopolim  profec^his  Sicii  Pbliopotnene  conlilid  agitSsicepit  aufleritatem 
€iuslermonis6i  fconeftamlimul  Si  tenuiflimam  vite  frugalitatem  intueri.  Quiba 
cum  ad  inuicfos  ipfius  mores  pecuniam  nullo  parto  penetrare  pofle  intclligeret  d 
muncrequidf  fregit  filcntiuificSa  vero  alia  ad  le  veniendi  cauta  ex  vrbe  concelTit 
Rurllisac  lecundo  miflus  idem  palTus  eft . Tercio  regreHus  vix  af^ri  auluf^  pro 
ptus  eflet  in  eum  ciuitatis  animus  explicauit.  Pbilopomen  verba  comiter  ac  locfi 
de  accipiens  Lacedemona  peruEnjt.Quibu£Coiifiliuprebet;ne&  amicos  bonos 
viros  Jargiconibus  contaminare  querant  quia  illozp  virtute  vel  gratis  frui  liceat: 
led  improbos  Sc  cos  qui  ciuitate  in  lenatu  SCcontfcone  quotidianis  fcdifonibus 
£<difcordiis  eruendos  corrumpendos  eirei&acceptispteciisorecctrpreiTomin? 
turbatum  at^  tumultuatu  eant.  Longeeni  preftantiuseffe  boftibus dicendi li/ 
cencii  adimere;^ amicis: bunc  imodu  Pbilopomenis  ad  pecuniam  fplcndorappa 
ruit.  Diopbanes  deinde  Aebeo^  imperator  Lacedcmonios  nouisfiudere  reh>au 
diens  eos  fuppliciis  afficere  volebat.  At  il'i  contra  ad  bellu  intenti  curdlam  Pfcilo 
.ponelTum  pertnrbabant:conabat  vero  Pbilopmoen  miriorem  bominem  reddere: 
iracundiamcjfedareitemporisgenus  docens.  Quo  rex  Antiochus  £<  Homani  ta 
infirudlisin  terra  grecia  exercitibus  {ublimcsanim.isincumbant. •oportere  prefe 
liluro  buc  mentem  fcuccogitaconem  vertere. Domeftica  minime comouere. Que 
dam  videntf  diinmulare:^  ronulla  bec  obaudire  iDidla  becalpcrnatus  Diopl  a 
nes  vna^cum  Tito  Laconicos fmesingrefius  confeftimad  urbem  commeabat 
Quod  Pbilopomen  iniquo  ferensanimocpusron  fane  legitimS  autcxequitatis 
diligentia  ;fcd  ingens  ingenti  fpiritu  confedlfi  aufus  Lacedemonem  aduen  tat  .Et 
Aebeo^imperatorem  Et  Romano^  confolem  bomo  priuati  iuris  excludit:ciui  / 
les  tumultus  Ibpit  Comune  ut  antea  Lacedemonis  ftatrro  iterum  inducit.  Polle 
riore  deinde  tempore  cu  preturam  Pbilopomen  adminiUrauit  quadam  eo2f  cui/ 
pa  Spartanos  reduxit  exuIesi&Laccdcmonios.utquidePolibiuslcribitccJua/ 
ginta  ut  aute  Ariftocrates  trecentos  8<  quinquaginta  interfecit.  & menia  diruit 
Si  magnam  agri  partem  interceptam  Megapoliteno^  iun  adiudicauit:  quicuni^ 
ab  tirannis  Spartana  ciuitate  donati  fiierant  Omnes  in  Acbaiam  migrare  iuflit 
tribus  milibus  dutaxa  t exceptis.  Hos  cu  ex  parte  difcedere  neglectio  iperio  noluif 
fentrvcnunderit.Pollmodu  veluti  in  rebus  inlultansbifce  pecuniis  Megalopoli 
porticu  edificauit . Saciatus  dem.u  8i  expletus  Lacedemoniis:5C  indigna  oppref/ 
(cs  Calamitate  calcans  immanifllmii  Si  iniquiffimii  in  rem  p.  perfecit  optts.Licur 
gi  eni  inllitucone  deleta  Si  ommo  fublata  puerosac  pubures  immutata  patnedi 
fciplina  AcbaiemonbusfCritu  informare  coegit.  Hos  eniintcrLicurgi  legem  ec 
infiitutabaudun^  mediocre  quippiam  fapere pofle. Nunc igif ex miferia^  ma/ 
gnitudine  quaG  PHlopom.encm  ciuitatisncruos  concidendo  man{uetibumiles6{ 
diraifli  farti  fut  Pofterius  tam€  petita  ex  Romanis  venia  ciuilemacbaieinllitu/ 
conem  fugientes  .-ritus  patrios  atgiprecepta  fleutex  tot  malis  SC  tam  corruptis 
n:oribus  fas  erat-  Recuperarunt  Si  reftituta  futiromanis  deinde  aducrlus  antio 
cbum  bellu  in  traciam  gerentibus  Pbilopomen  angebat  animi  qui  eo  potiflimum 
tempore  priuatus  acbeorum  dux  no  cflet  iQuo  antioebus  iple  calcide  refdens  in 


r 


V 


eempeftiuisnaprus&uirgimsainorifcusodatcttm-Sjro%nu'Io  iparfos  or<Ju 
t»c  fine  prefe Ais  intca  oppda  {egaes  8(  cleliais  immerlbs  federe  fpeAaret. Ad  Ro 
tnanosdiAare  ftlebat.VcftreequideminuideouiAoMC.Nam  fi  nufci  ut  ducatii 
gerere  iaptefentiarfi  obuenjflet  boftes  omnis  intra  uinarias  tabernas  oberuncad^ 
Antbioebo  deinde  fiiperato  Nomam  magi9at<5  magis  grecie  rebus  inefibentes. 
Acbeos  pofteeate  quaij  nerfam  ambibantilaoi  enim  primores  urbium  {umifliores 
erantiiamomniuuiresrum  fortuna  lateferebantur.  lam  prope  finis  aderatiquo 
felicitatis  ambitus  aduentabat  .Tum  Pbilopemen  boni  ac  periti  more  gubernato 
ris  ad  undarum  incurfiimfirmitetobfiftensitumccdcndo  tum  fiibincIinSdo  mo 
derabatur.HiaatempTurimis  difeeptationibus  quibus d(dicedid<ag^iusin 
^at  leos  ad  tutandum  libertatem  allicere  concifiareue  omni  Audio  cot&Jebat  icu 
Arifteus  M^apoJita  inter  Aebeos  promptiflimus  Si  Homano^  iemper  Audens 
partium  Nulla  Jure  Romanis  aduerfandum  autin  ferat  u c.uippiS  ingratfi  agen/ 
dum  eAecen  Aret /Pbilopemen  tacitumusaudiebatiSidicStemgramter  ferebat 
Tandem  Aimulan  te  ira  indignairnudusad  Ari  Aeu  conuerfusquid  nam  boiro  in/ ■ 
quit  grecie  fatum  inIjscAare  properas  PoA  bec  romanorum  confiile  Manlio  cum 
Antbioebum  profliga  Act  tacedemonioru  exules  reduci  finereCipetente  ide  etiS 
poAuIanteTito.-Pbilopemen  inbibuitbaud  exujibus  Ane  obAiturus  ledfibidC  ac 
beis  inon  autem  Titi  uel  romanoru  gratia  fiAum  illud  adAribi  uoIenspoAmodu 
ipfe  creatus  imperator  eieAos  in  exilium  reuocauit.Sic  enim  magi  Aratibs  ex  ani 
morumelatione  litigator  aliqua  ex  parte  at^  contentiofiis  eratPbilopemeniAp^ 
tnagefimum  iam  natus  annum  8i  o Aauum  iara  creatus  imperator  in  fpS  deuene.' 
tat  non  (blum  bellorum  expertem  eam  fededuAurum  ptefeAaramifedaite  reli> 
quum  arebus  gerendis  ociofiim  quietum  ue  fibi  datum  iri . Nam  fi;ut  tabefrenti/ 
bus corporum  uiribusunaSC  morbi  jpGcontabefcunt.SicSCin  grecanicisciuita> 
tibusdiminutapotentiacontentionum  AudiaipAdrfinebant  Verum  cnimuern 
fors  tnuida -cum  perinde  ac  pugilem  egregia  currendi  agilitate  uolancemfiibiift 
iamuicemetam^uentantem  precipitamtadcerram^deiecit.  Quidam ifrequS 
ti  conuentu  uirura  quempiam  idoneum  fane  ac  imperatorem  preAan  tem  laudibo 
eAerebantiquibus  Pbilopemen.  Quo  nam  ait  modo  eius  uiri  digne  babenda  men 
tio  eA  qui  in  bo AiS  poteAate  uiuus  peruenit  Paacorfi  interieiAione  dieru  Dina/ 
crates  MeAemusbomo  cum  priuatiscotentiombus  Pfailopemmi  Amper  aduorfii 
tus: tum  aero  inprobitatsacflagiciisalioruodioinfriAatusSi  McAaniSutabao 
f;e:sdeAiterieinduxerat&  aicum  quem  colonidem  appellant  mox  occupaturus 
&C  in  poteAatemrcdacAurus  nuntiabatur  .Forte  Pbilopemen  argis  id  teporis  fe.- 
bcicitans.Eautad  ciusaurespetueneruntMcgalopoIim  plus  quadringenta  Aa.* 
diadieunacontendltieoexlocoutfiiccureret  eueAigio equites  accepitii  cmes 
illuAriAimi SC quam  iuuenibus  uigeutibn%annisexinua  quadam  Pbilopomeis 
beniuolentia5C  pietate  fecum  roiliciam  fponte  ferebat  MeAaniam  itaqiuerfus 
adequitantes  ad  euandri  tumulu  ob  uium  abicere  Dynocrarem  Marte  eolUts  eti 
fundant  mfugamq;  uertdtiqningenti  milites  quibus  MeA*enioruAne8tuen da. 
tum  erat  auxilium  latun  Aroaduetant  •'quosueafpetAant  iiqui  modo  fuperaci 
fugerant  Aatim  per  colles  congregatur  Veritus  Pbilopeme  nebo  Aes  circududbo 
clauderetur  {uorum  laluri  coniulcns  reuocatis  equitibus  per  durifiTimi  loca  AA  re 
apit.Ipfein  extremo  agmine  Aoenumero  inaduerf^  A elferebat  boAem:  cudiis 
mfepenitiens.  Cum  tamen  congredi  nullus  auderet  uociferatiombus  circum 
agitatiscurfibaseminusuterecur.MuItotiensigiturafiAeusdamfingalos  intu 
tum  iuuenespremittitintec  frequentes  ab  incauto  fotus  boAes  deAituitur.  Nec 
Gc  conferre  quem^  minum  cepit  audaeia.-procul  tantum  idlibuspulfatusica.m  ad 


lapidofos  precipttcs  ne  loces  vrgeref -nnncfcac  nntic  illuc  crebris  perfbniiih  calca 
ribus  equd  agitaba  t.Nec  vero  fcniles  annj  aut  mgrauefces  etas  quo  tninus  (alutS 
compararet . Vlli  Gbi  impedimento  erat*  Quippe  qua  per  multam  exercita  labori 
bus  alacre  ftrenuairqi  reddiderat-  Verum  cum  debili  tatfi  oatjtudine  corpus  iS 
grane  ac  peregrini  itineris  5^  via^  longitudo  fatigalTet  lequus  ofTenlb  pede  eum 
deiecit  ad  terram -'quo  cafii  duro  quide  atc$  afpero  cu  vebemes  atroxqi  capiti  do' 
lor  infligeret  alj^diu  intercepta  voce  lacuit .Illum  ig  it  boltes  cxpiralTe  rati.  Ver 
(ato  corpore  fpolia  rapere  ceperut.  Poft^  aute  caput  attollens  oculos  aperuit  ca ' 
teruatim  irruentes  manus  I tergra  inflexas  colligant  Si  irgenti  dedecore  8<  cotu 
melioCiTimisuocibusbomremducut.^ema  Dinocrate bifce probris  affedlum 
iri  ne  in  ibmniis  quidem  vr%  ab  ullo  fperatueib. Oppidani  boc  accepto  nuncio  mi 
rum  Tmcdd  elati  ad  portas  confertillimi  congregant  ••ut  vero  Pbiloporr  enS  pret 
glorie  fiiperioris rerum  geftarum  triunpbo^cj  dignitatem  raptatG  conipexere 
maxima  ex  parte  ob  ortis  lacrimis  milerantes  condoluere  .Subinde  exidimantfS 
^ caduce  % infide  fermoemanauitireuocandueficprio;^  beneficio^  memoriam  8C 
libertatis  qui ciedlo  Onabide  tiranno  Gbi  reddit. Pauci  Dinocratis gracie  affen' 
tantes  torqueri  boniremS<ut  infclbuminimicii  SCimpIicabilem  necari  lubebant 
Terribiliorem  ipG  Dinocrati  G eualerit  fore  a quo  tS  ignominiole  babitus  84  in  ca 
ptiuitatemredadbusextiterit-IfGiigif  in  {ubterranefi  ferum  domicilifiicrntbe-' 
lauro  nomen  indiderunt .'neqi auras neq; lucem  cxthnlecus  excipiens.Cungi fores 
nullas  baberet  faxum  immane  obtrudentes  includunt  ivbiq;  circidlocatis  militibus 
deponunt  ■ In  terea  equites  ut  fele  ex  fuga  rec»erue  comparentesnuf^  Pbibpo  * 
tnenem  extindhim  eite  credentesidudum  {libltitere  iacibatis  lato  vocibus  bomine 
reuocare.  In^  uicem  lertrones  edere  liniuAatn  profedlo  turpemq;  Gbi  falutem  uS 
dicatam: eo^  imperatore  boftibusomilTo-’ qui  ipfb^  gratia  ne  proprie  quidem  vi ' 
eepepercit.deindeprogrcinaccurataindagirecundbapeflulIrant.'doneciIIiusca 
ptiuitateacceptanunciosad  Ackco^oppidadimifcreiqui  permagnameam  infe 
licitate  facientes  virum  ex  Meflemis  mifla  Icgacoc  repofeere  dccreuerut  excrci^ 
tum  intcrimapparantes.Hec  quide  apud  Aebeos  agebant-  At  vero  Dinocrates 
Pbilopomeni  tempus  9 maxime  falutaremetuensvt  Aebeo^  apparatibus  ante  ' 
uerterctivbi  primfi  intendentibus  tenebris  MelTeneo^uulgusabrcelTiticarcerS 
aperit,  feruu  publicfi  intromittit 'Venenu afferre  lubetidonec illud  epotaritpre' 
(entem  affare  mandat,  Pbilcpomenclamideobuolutus  decubabat ;no  fbporequi' 
dem  ve^  trifficia  di  mentis  effu  tenebaf  - Lumen  itac^  8i  bomine  propius  e&  vene 
ni  calice  adffantem  conlf  iratus  -•  Gquid  de  equitibus  ptefertimq;  de  Lycorta 
audiffet  eum  percontaf . relpondente  bomine  euaGGe  9 plurcs.  capite  ante  iuit  et 
comiter  intuens  bomine  re ^e  inquit  dicisG  omni  ex  parte  nobilcum  infeliciter  a/ 
dbumnS  eff.Necabaemil^vocevwenfibauGti&iteratorecnbuit-N^culIa  po' 
conipertubacone  exbibita  ffatim  adiuuante  morbo  extindlus:cu  prin  ^ adlacbe 
os  de  Pbilopoments  interitu  perlatum  eff*' publicus  meror  & ludbus  ciuitatesba/ 
buit.^i  per  ctate  ferre  arma  poterant  GmuIfCvrbium  primate-s  Megalopolim 
couenientes  nulllvindidleiroramfac£re-'red  deledbo imperatore  Lycorta  fines 
lMelIemo^ingteiri.‘cur.dlaferroigni9  peruaffant  idonee  concordi  coGIio  doitas 
Aebeos  acciperet.  Dmocrates  boffilem  occupans  (euicilinecem  iple  Gbi  conTciuit 
Quicun9  occidendo  Pbilopomen  affenGi  tribuere:  ultro  vitam  finiere  ■ Quisquis 
eum  torquenda  effe  cenfuitieum  Licortasinuinculiscoiecit.Pcff^uero  eius  ca 
dauer  sbuff  um  8i  compoGtis  in  vrna  reliquiis  caffra  niouerutit-'iio  quide  cor.fu'a 
aut  temerario  incedendi  ordine  .Sed  triumphali  quadam  Si  vidbnci  pempa  facris 
paretalibus  immixta;  cemere  erat  eo.'dcm  SC  co.onis  9rnat$$  Si  lacrimis  aff!]cbo^ . 


coHigati  fu^indc  ducebantur  inimiri  vrna  ore  corona::;;  5<;  ter  i jtumcua<f’j£.  '-.oi 
pendentium  multitudine  vix  apparebat- Hanc  ferefca.-  imperatoris  filj?  Pofit;u3 
circumdantibus  Aebeot:  viris  primariisiSC  cxcelletiffimis  miljtcs  arnns  infignes 
ornatis  fequebacequismecj  ut  in  tanti  viri  ludlu  merentes  ne^  in  vielloria  cxulta 
tes.  Ex  mediis  vrkibus^vicis  mutti  mortatesobuiampcrindeacab  expedicone 
ceucrtentiprodibantSC  bcniuoleia/utatovrnam  attingentes  Megalopoljm  fre^ 
quenti  comitatu  deducebant.  Vt  vero  grandiores  natu  mulieres  ac  pueri  {efead' 
uentStibiis  immifeuerunt-  lucdus  vniuerG  exercitus  ftifpiria  querimonia  vocifera 
conesad  urbem  ulgspcrueniebant.  Pre  deliderio  calusbominisacerbilTime  feren 
tes.  Simul  q;  cum  Pbilopomenis  iadhira  8i  maiedatem  Si  faftigiu  dignitatis  int 
Acbeos  tenuin*ereput$tes.Sic  pro  meritis  {limma  cum  gloria  bumatused  circa 
monumentum  Mefleniozf.captiai Iapidibus  obtriti  {ut.cuij ftatue  illius permu! 
te  Si  ingentes  pro  ciuitatu  decretis  bonores  extarent-’  Romanus  bomo  in  eaerlio 
ne  corititbi  cunc^^asd^ruere  conatus  eft-illum  non  {ecus  ac  fiiperftitem  Romano' 
rum  boftem  atq:  maliuolum  intedbari  gloriabundus . Verum  eius  rei  dilTeminato 
rumore  ac  multa  in  calumniatorem  rMerentc  Potibiome^  Manius  neqs  legari  bo 
norcsclaridimiviri  deleri  padi  {ut. tametG  maxima  Tito  SC  Manmo  ImpecLm^' 
ta  infe{h2s  obiecifTet-etenr  »!Ii  a commoditate  virtutemiSC  bonedum  ut  par  erat 
abQtiIitaeerc(depro($odiciodidinxerunt'curobiisquidcnobis  benem?riti  fut 
mercedemdCgraciSabipGsinquos beneficia eoilata fuere. Bonisaut^  decus  Si 
bonorem  a bonis  referri  debere  exidimareni;  Si  de  Pbilopomens  qnide  badbenus. 


Epi{boIa  Guatini  Oratoris  in  vitam  at^  geda  Q^nti  Fhmminii  incipit  feliciter 

VPER  RVBERTE  {uauiilimecS  ex  labore  in  ocium 
uel  inuitus  ineidi{rem  cuius  rottf  in  preientiau  tibi  redde 
inditui  exercendi  Gmul  ingenioli  ac  memone  caufa  . Titi 
quinti  Flamminii  vitam  l^utarcbo  latine  conuertere  ag  ' 
grelTus  {utn.Nam  quid  melius  nibil  agens  agere  polTum. 
Vbi  explofa  fecordia  plero%forta{ns  aliqua  ex  par  te  dele 
edare  Si  nubi  ceree  ipGnon  mediocriter  prodefle  valeam . 
Ceterfi  cum  te  litteris  8fgrecis& latinis  egregie  preditd 
indnidlum  Iciam  tn  inprimis  occurridi  rad  quem  bafee  lugubraciunculas  nut 
terem.Tibi  nimirG  in  utraij  re  cum  alia  permulta,  tum  princeps  pbilolbpbo^  te' 
dimonioed  Aridoteles.Iscm  antea  fentis  incultus  borrens  per  latino^  Gimna« 
Ga  uerfibaeiut  qui  propriis  exutas  indumentisinullodidlionis  lepore  aut  ameni< 
tats  lecSorem  alGceret.Munc  autem  tua  culrus  eloquentia  tuis  florens  ornaractis 
tuai^gratilTimusluamtateuiletur  legetur  amabitiir.QucresCibiquidem  decas 
Sefempiterni  prQpagaconemnomts.vencutisautS  dadio^{ubGdium  comparabit 
Nam  perpetuo  Rulrertus  in  AridoteleSC  maiori  quide  cum  voluntate  Icrtitabe' 
risi(emperi$  perpbilofbpfcoi'  ora  uobtabis.Hec  vero  ad  te  mifi  haud  ulla  m ediaf 
fidius  fpelaudis  aut  glorie.Neceni  eo  temeritatis  SCignorancie  deducius  {lim 
ut  ulla  tberGti  fortne  ac  decorislaodemab  Vlixc  tribui  potuilTepatemicu  Hu  ' 
merus  illo  deformiorem  nemineTroyiampctifTececiiKrit.  Verum  entuetro  cum 
prudeneiirimumat^grauiiriniiiminommreiudiciumtuum  nixierim  tu  mibi  iu 
dex  cenlbrc^  Gs  vehementer  exopto  .ut  quid  de  me  ipo  expedbem  in  poderum  tua 
audboritatevelut  oraculo  quodam  aut  comone&dlus  aut  confirmatus  intelligam 


QuoiJ  quidem  adanusamirc  BC  beniuole  Hiicipiendum  tua  tc  feio  perfuadebit 
manitasSCmanruttudo.Qua^  rerum  palmam  ita  cundlo^fufTragioSCextimaeio 
ne  rcportafti . Vt  nicbil  quod  auxiliu  aut  ronGIiu  depoirat  a1:s  te  putes  alienum  , 
Accedit  inter  nos  neccritudoquedamat^  propinquitas^  ex  viro  antiqua  virtute 
ac  difcliplina  prcrtantiflimo  6C  «tate  nofira  clanflimo  Cttilblora-’  ex  cius  opera  8< 
liberalitate  manauit  quicquid  gaeraru  kHce  temporibus  Ihterarfi  noltrates  bau/ 
fere  Ille  co  munis  vtriq;  parens  dalciflimuf^  preceptor  ardbiilimo  nos  ita  quodaiti 
cognationis  genere  coafiauit  ilicuti  quos  vno  procreatos  genitore  cadeir^  ortos 
^milia  cemin-us  Quid  plura  ‘Ipdimiam  PKitsrrbiiaudisniusquemitalegesvt 
ipCu  inroftra  Hib  tuu audicid  cenfura  ^udlu  exiftimes  at9  pp^s 

Plutarcbi  Hiftoriograpbi greci  Devitaatcjigeftis . T . . FlamiuiiHjftoria 

In  LatatinumperCuarinum  Oratoremtradudla  Incipit  feliciter 


HILO POMENl.*r. 'quintum  Plammininm  compk^ 
ramus.Is  quali  flatura  fiieritab  erea  licet  imagine  cerni 
que  Home  apud  Apollinem  magnum  e Cartbagitie  adue/ 
rtum  contra  cirefipoCta  eft  grecis  inlcripta  litteris.  Natu 
ra  uero  Ixiiufcemodi  ad  iram  SC  graciam  celer  fuiHe  tradi 


tur-  haud  tamen  ad  utranq;  rem  Cmilis.Nam  in  pnnien  ' 
do  mitis  ac  minime  pertinax^  ad  gratificandum  efficax  Si 
alTiduusquibuI^  beneficia  con  tulerat 'perindeacrcccpif' 
fet  promptus  perpetua  bcniuolenua  affedhisiquod  ii  rempulcerrimg  colendi 
conlerua  ndiq  caula  elTent  .bonoris  SCglotie  cupidiiTimus  prelbantilTima  queq>  at 
^ eadem  maxima  ipfe  agere  volebatdonge  magis  beneficium  affedbantibus  ^ero 
gantibus  gratulari  Ib litus  quod  illos  virtutis  matenam.-bos  autem  gloriecempe 
titoris  duceret  .Cete^  cum  multa  S^ingcrtiaromanos  implicarent  fcellaiftatim 
ejabineunte  etate  iuuentus  ad  res  bellicas  inftrueretur.  Titus  mores  ac  difcipli 
nam  aiTccutus  militarem  tribunus  militum  (ub  marcello  confulc  in  eo  quod  aduer 


fus  Annibalem  gerebatur  bello  primam  egit  militiam.  P0H9  voro  Marcellus  per 
inGdias  roortS  oppetiilTct.-captoite^  TarentoiTinis  eius  prouintic  ^fcdl?  crea 
tusplurimugFefplSdorl  vero  mimis  in  adimilrSdaiuibicia^bello  oparauic^QuI 
obrem  ad  duas  colonias  altera  Narniam  alteri  cofam  deducedas  pneeps  dcledhis 
eA.que  res  ad  medias  qoaldamS^iuniohbus  tribui  conluetas  dignitates  omitti 
das  tribunatum  videlicet  preturam  &(,  edilitatem  illum  extollebat  ftatimq)  in  pe ' 
titione  conlolatus  prona  in  (e  babuit  fuffragia  .Fuluius  tamen  Si.  Manims  tribum 
plebis  ei  magnopere  reGftebStiiniquum  ede  afferentes  luuenem  virum  advlurpl» 
dalummldignitattepreter  legesirrumpere-'  qui  ad  iacra  reip.  miftenanecdu 
iniciatus  accederat  ■ Ea  propter  fenatus  (ententiS  rciecit  ad  populu . At  populus 
Tbitum  eueibigio  trigintanondum  annos  natum  confule  cuiexto  Ellio  defignat 
aduerfts  Pbilippum  ac  Macedones  bellum  forritus  eft  . In  quo  deligendo  roma  ' 
nis  idcirco  rebus  Fortune  fauor  afpirauit  quod  greci  bemfes  non  tam  bello  ac  viri 
bus^  facundia  comitate  vincendi captandicj erant. Quippe  Pbilippo  cum  ad 
propuifandam  pugnam  fat  effet  Macedonicus  prinapatus  ad  iuferendum  etiam 
ipfa  grecorum  potentia  (Iie  omnino  phalangis  inftrumcntum  durante  bello  vires 
fumptusinpenfam  refugiuqi luppeditabat  Nec proftdbonifidiCudiisa  Pbilljppo 
grecorum  aux;!:is  m cc  bcllo  vniusprelii  opus  extitiffet,  Grecia  queij necdum . 


r 


Ramanis  incTita  rebus  turt  primiim  gemendis  implicita  nifi  fragi  natura  duce  Si 
eloquentia  magis  quam  airibusfretamquii^oracione  ac  lepore  tum  monendo 
audiendo  bomines  alliceret  6C  lafticie  rigorem  feruaretnac^aeileenonfacife  pro 
fuisalicnigenarrioptaffet  principatu.  Que  omnia  in  eoextitiHe  uirofiiogeftadee 
clarant.Ccterumfamfiipcridresaudiflct  imperatores  tum  P.iiilpitiuni  tum  P 
□illiumtarde  mMacedoniamprofcdbesiIente  quo<$be!lu  adminiAraHc eol<^ mo 
dopro  locis  leuibufrprcliis  modo  pro  uiis  inter  ^metandumaPbilippo  fuibsno 
eos  duxit  imitandos  Ii  enim  cum  omnem  ferme  annum  dignitatibus  & o^Ticiis  rei 
p.domicon^impliflentad  belligerandum polhnedamfefe  contulerant. Thus  {iii 
coniolatuS  annum  paitim  domi  partimmilicie  neqaa^  ducendi  ratus  ampliorem 
comparaturas  gloriam  iqiiod  limul  imperio  co  {ulnis  alTociabitur  dignitas  urba/ 
hosinagillratusac  dignitates  anuli  t fratrem.  Lutium  cura  clafTispr^edlu  aSc' 
^atulibi  in  ea  expeditione  dari  irapetraflerdeinde  cxiisqui  inH^rpaniacum  Haf 
drubale  conflixerantiHanibalemcg  in  Affrica  Scipionis  aafpiciis  profligaaerant- 
lei^s  tribus  miiibus  adbuc  etate  robufbis  ad  dimicandum  impigris  tutus  in  e 

gram  traietit.Vbi  Publium  cum  copiis  aduerfus  Pbilippam  metatumoftendit 
ontra  PWippnsabiHapfasirrum^tfluuias  pro  ftatione  dudum  tgnueratSgu 
tlias.Htne  Publiusegregiamquic^efficeretlmpedimecoeratlocoi^  zfpetitas 
Titus  autem  Gmul  at^  exercitum  ateepit  dimiffb  Publio  locatxploratoros  adit. 
Ea  fiint  aero  minus  ^ tempore  munita. Ceterum  arbuft orum  pulchritudo  quem 
admodum  illis  SC  ^aciofa  Gluarum  uiredo  ea^  pratord  amenitas  .nequaqul  adefl 
mtor  magnas^di  ceKbsutrimt^  montes  uafta  profundat^oallis  deducitur  iper  quS. 
curfuh^  celeritate  parpeneoHabfiis  elabitur  qui  omnem  ferme  radicem-motiS'. 
' occupans  prccipitem  anguflauK^  re&nquit  in  ripa  Amitam  baud  exercitui  tranGe 
tu  facilis  G pro  ftatione  teneatur  omnino  infuperabilis  .Erant  qui  circumdu^^. 
daftaretida  pen^sliacum  tramiteb^ilem  Tito  aditum  patefaceret.  Ille  ueritus 
fflngiusaltnari  fterilia  8i  mcuItaingrciTus.  Tclqua  detre<ftante  pugni.  Philip/ 
po rebus  infers  quod  ^ fliperiori  duci  contingerat  mare  iterum  ob  commeatit 
■inopiamcobatftusrepeteret  fuma  ope  contendit  per  montis  faftigia  occuparetti 
'litum . At  ea  resnullum  belli  finem  aiFerce  nibilij  conducere  uifa  eft . Siquidem. 
Pbiiippus coi» cacumina  pbalangetenereciobliquis  andi<^  mifriltumati^fagh^ 
tarunricftibus.Romaiios  petebat  'Acripagna  connmfla  laueii-5<  exangues.cadut 
plurimi.  Accedunt  interea  paftorw  quidam  indigene  qui  per  quo  (Ham  negiedlos, 
abboftibusanfra^us  exercitem  (cleducfturosSC  tertio  demura  die  in  fumis.cgn.' 
■ftituere  montibus  polliceantur  fidei  uero  cognitorem  confirisatoremi^  preftit^ 
re.GbaropenMacbataniseratinter  Epirotasbomopcimarius.plurima  Rcima'' 
iiis'a&d)bisbeniuoIenda  clam  eis  obPbilippj  metum  fauens  Cui  fide  babita.Ti 
'tssqucndam  ex  tribtmis  militum  cum  peditibus  iiii  milibus  ^ equitibus  trecen 
tisimtticpaftoresilli  redinifti  pc^edebant.  lriter  diu  quidem  per  caaernasfidq 
.ca  Glueftria  tacm  (edebant  nodlu  vero  per  lunam  que  femi  pleno  Ktcel»t  orbe  itee 
agebane.Titus’  diebus  quibus  eos  emiG  t cefTantcm  tenuit  exercitdiadeo  vt  leau 
bu8 peeliis excitet  boftem. Qga  vero  diepremilli  (elc collibo defuper oftitare mi 
'lites  debebant  cS  prin^  illucefcitivtituerios  Si  grauis  8C  leuis  armature  mouet 
tripartito  agmine  i^  per  anguftu  fiominis  margini  rediis  agens  cobortes  mace 
donibus  qui  (efe  per  rupes  oppofueranteoferitur  ceteros  qui  duabo  illati  partibo 
perloeo^  peritatesimpigreadorjanturrmittit.exorto  iam(ble fumus  montane, 
more  caliginis  incertus  procul  afeendens  emergebat . Is  boftes  eis  em  atergo  erat 
latolt.  laia^  occupati  montes  erant;  Romanis  inter  certandam  laborandd^  fides 
ambigua uerlabatur  Ipeui^ pro  cupiditate  fumebant .Poft^  veco.cre&e<3saggis 


atq:  magis  aerem  denigraret  plorimis  fcandcnsibdo^  ignis  cffe  cernebaf 

{iiblato  clamore  acriter  incubunt:ut  boflem  ad  fupcnora  luga  pcHicerft.  alii  qno 
q;  fumis  de  collibus  contraincIatnitSr.C^uasob  res  in  fugam  cCdli  moxuerG  {uc 
Et  quia  montis  iniquitas  ultra  inrequiuetuit:baud  amplius  duo  milia  cecidere. 
Komani  rebus  feruis  caftri%  direptis  angulbiirq  potiti  inde  per  Epirum  ea  mo' 
delbia  ea<^  abftinentia  trlfcurrfit:  vt  cd  procul  a mari  ac  nauibus  ellent  nec  vnius 
finiges  menCs  babcrec  nec  emendi  facultas  adefl^-'ab  eiuscaufam  regionis  prcda 
multifariam  fibi  temperauerint>Pbilippu8  autem  fugatis  more  Tbeflaliam  per' 
currens  abducitis  quidem  in  montisincolisvrbes  incendebat  {uppelledHlia  ('ero  4 
aut  multitudine  aut  onere  relinquebantur  militibus  diripieda  proponebat  :ita  vc 
quodimodo  Roroamsrcgiorecedcrevideretnr.  Hccvbi  Titusaccepite^egla 
quadam  libcrafitate  milites  oblectabat - vt  derelidfa  ab  bodibus  loca  perinde  ac  ^ 
pria  peragrantes  obferuarent  curarentif.  Cuius  quidem  prudentis  concilii  £<  op» 
timedilpofitionisfrudlummaturelcpfereiNamcumprimu  Tfcelafiamattigercf 
eis  fefe  ciuitates  fpontededidere  greci  autem  qui  intra  tbermopdnlas  funt  Ipe  ac 
dtfidcrioafFiciebanturadTitum  AcbeiPfcilippi  IbcietatercpudiatacumRona 
nis  brllum  aduerlus  Philippum  gerere  ftatuunt'  Hopuntii  vero  cum  eorum  vrbe 
etbofi  recipere  ac  cuftodia  tenere  concupifccrent  quanq;  Eoiranoru  arma  iuuacet 
cosalperna  ti  {iint  acato  autem  Tito  ftatim  fc  illius  fidei  comilecunt.  Pirrbus  cfi 
primum  e fpecula  ornatilTirr  um  HomanorC  confpexiflct  exercitum  dixiOe  tradif 
fcand  barbaricam  libi  videri  illam  barbarorum  aaem  .Eos  quoqs  qui  obuium  pri-- 
mobabuere  Titumeaiyemcmjfiffevocesoportuit-Ex  Macedonibus  enim  aadi' 
uerant  barbarici  ducem  exercitus  aduentarerqui  armis  cundla  prolbemSs  omnes 
in  Icruitatcm  detraberct.  At  poftea  virum  etatis  flore  virentem  aipedbn  benignu 
ereca  voce  ac  e]oqu^tia{uauem£<gIoriebaud  inanis  cupidum  confpicati  ob  eius 
bcniuolenttam  mirum  immodum  demulcebantur  .Ceteri  duitates  obeuntes  ciu: 
bominis  ftudio  5i  amore  vniuerla  compIebSt  iquod  eas  iam  libertatis  dotem  afTe 
catas  effe  predicaret.  Polb^  Pbilippu  ad  pacem  inclinatd  audiAet.'  babito  cu  eo 
colloquio  pacem  illi  arridcif^  populi  Komani^pofmt  iirodo  grecosab  eius  preli 
diis  liberatos  luo  iure  legibu%viiientesGnereC.  Quod  omnino  Pbilippusfaclurd 
{eeOenegauitapud  cosquircrd  Pbi  ippi  Ibudiofi  crSt  vulga  tdelb  Roirarosnon' 
aduerliimgrecosled  progredsaduerfum  macedones  bella  geffurosadoentaGe. 
DeEnc  cum  cetera  Tito  tranquilla  {iiccederet  in  boenS  Gne  ulla  belli  facie  pro& 
cHcenti  primores  Thebano^  oboia  prodierant.  Ii  tam  &C  macedonice  partis  per 
Bracbillelim  efient  tamen  perinde  ac  vtrinf^  foucntes  amidda  Titum  bononfi ' 
ce  lalutatfi  exierutiquos  dextera  prenibs  benigne  admodu  allocatus:Titus  inter 
eundS  nunc  luma  comitate  pcrcotabafmucdeinduftnaronnullanarrabatquoad 
ex  itinere  lefe  miljtes  reciperent.  Hoc  parto  vna  curo  Thebanis  vrbem  ingrelTus 
cfbiqnem  cuid  kaud  latiscollibuiflet  arcere  rame  veriti  futi  quod  non  parna  iam 
militu  manus  foerat  conlecuta.T itus  attamS  perinde  ac  ciuitatc  in  potelbate  nS 
haberet  perfuadere  Thebanis  cepit  ve  eos  ad  lufcipicndS  Romano^  foaetate  in  / 
duceret . Ad  idem  que^  faciundu  cum  rexattalus  orando  Thebanos  pelliceret  Gi 
pra  lenedbitis  viresiful  in  dicedo  potenciS  per  quadam  laudis  Si  glorie  cupidica 
rem  olbentare  conatusifubita  inter  orandu  capitis  vertigine  aut  humoris  dePeefu 
correptusamiiTisfenGbus  contulit. paulo  polb  nauibus  relatus  in  aliam  faprenu 
vite  diem  obiie.Tbebani  Romanis  concelierc.polf  ea  romam  exeutibus  a Pbilip> 
po  l^atisiliios  quo^  Titus  mittit  qui  durSte  bello  tempus  Gbi  ^rogari  ab  fena 
tu  impeteret  ;aut  faltem  ab  eo  pacem  fieii  decernat,  Is  enim  honoris  percupidus : 
ne  alter  fuffedbus  ad  belld  imperator  fui  illi  gloria  interciperet  magisat^  magis 


afere&af  Cetcru  cu  eius  amido:;  opera  Pkilippus  ex  fcis  que  cfi  poflularet  nilnl  im 
petraflet  eius  adininiftratrio  belli  ac  impcriu  Tito  demandant-  Qua  de  re  ubi  fma 
tus  decretu  accepitfpe  elatus  ftatim  in  Tbcflaliaad  debellanda  Pbilippfi  conci/ 
tatas  eftsfuprauiginti  lex  millia  botninu  babens.  ex  quibus  peditu  quide  (ex  mit 
liaicqaitesueroquadringetosceperutEtboIiitantusferme  Pbilippi  exercitus  . 
Poft^  aero  ad  (cotulTam  caftris  caftra  collata  {ut  ubi  fiitu^  erat  vtrincj  periculia 
non  vt  fit  trepidare  duces  inuicem;  fed  impetu  magis  5C  glorie  cupiditate  copTe/ 
ti,  Romam  macedones  quoti*  in  fortitudie  ac  virtute  plunmu  per  Alexandru  no  / 
menerat  uincere  cont2debat.MaccdonesC  Romanosquos  certe  iJcrfa^  fortiffi/ 
mosarbitrabanKuperanentsclarior^alexadro  Pbilippu  ledemoltraturos  eS  fpe 
tebanc-Titus  igitur  militis  pro  contione  bortariut  fortes  ac  Hrennoi  forent  eos 
ingreciapalcerhtno  quidem  orbis  terratp  Ipedlaculoaduerliis  prelfatilTimos  iS' 
lam  decertaturos  bolbis.  Pbilippusfeu  forte  leu  opera  dedita  bulluquoddS  ex  / 
celln  quod  extra  uaIM  prominet  int^peftmus  alcendit . ex  eo  priuf^  pugnS  iniret 
de  more  ad  concitandos  Itio^  amicos  contioni  orfus  que  resabidiru  animisac  tri 
fteobiecitauguriu  turbatus  ea  die  prelifi  ablbinuit.  Polbridieante  Iblis  ortum  ob 
mollem  ac  bumidu  eius  noctis  aulbrum  verbs  in  caliginem  nubibus  profunde  cam 
pos  compleuerant  tenebre.  Summis  quo^  de  montibus  inter  amborum  calbra  craf 
(asdelabebaturaer:quimoxincboltedie  locorum  faaem  obduxeratiQuapropte 
qui  fpeculandi  Si  infidiandi  gracia  utrin^  prodierant  mox  inuicem  illabentes  pre 
liuin  acre  comittuntubi  nunc  appellant  canis  capita  enim  DenCeni  cumuli  S<  par 
oi  mutuo  colles  prominet  iquibus  exformefimilicudineid  nomi  extat.  Cum  fter 
locorum  iniquitates  varie  nuc  fugando  nunc  fugiendo  fierent  mutationes  labori/ 
tilnis  cadentibus^  e calbris  amborum  immittebantur  auxilia.  .Cum<j  in  clarefcS 
te  iaih  acre  quegefta  {Iint  cernerent  tota  lignis  ligna  conferunt  Philippus  q ui  dex 
tro  preerat  cornu  ad  telbudinsm  ftrurta  pbalage  e rupenoribus  locis  enixe  centra 
romanos infertur cuiusgrauinimumimpetum nec ipS  romanorum  IbrenuilTimi 
(afferre  poterant.  Interea  cd  locorum  alperitatemsS^  montis  iniqui  iugacorlbare 
pbalanx  Si  denla  prodire  acie  qua  in  re  totius  agmini  uis  robur^  colilbit  nequiret 
turbari  ac  diligi  Qnilbrum  cornu  cepit  Quod  ubi  Ticusanimaduertit  deljoeratd 
aliorum  aidboria  buc  (iios  acerrime  concitat.  Quippe  Macedonibus  ut  uirum  uiro 
con^rerent  impedimento  erat  armorum  onus.  Pbalanx  enim  quoad  menbra  coti 
qin^a  prelblt  8<  tefludinem  vno  conferuat  ordie  Geut  inuiAum  quoddam  animal 
{(las  gerit  uires. Ceterum  ea  diUbluta  copage  utriufcuiul^  robur  ac  fortitudo  pro 
pter  armature  genas  ammittutur  que  prms  connexis  mutuo  partibus  uebemetb 
^Ilebaht.HtsuerfistOmanialiosmgiltesinlecSirialios  interpugnadumdilcur 
rentes  cx  obliquo  truncare  Que  res  ita  uidbores  Macedones  profiigauit  ut  repen 
te  proie^s  armis  fugam  capercerent.  In  eo  prelio  oebo  roilia  boftium  cecidere  cie 
citer  quinqi  capta.  Htbolorumuero  culpa.  Philippum  eualide  contigit.quiroma 
nisadbuc  bollem  inlequentibus  prede  (e  le  ac  diripiendis  calbris  accixerat  ita  ut 
redeuntes  illi  nibilofienderint.  Quamobrem  grauilTimis  inter  (e  contumeliis  td 
primum  dilceptaiunt lita  utmerore  deinceps  Titum  angere  non  defiUerent-  Sibi 
totam  eius  uidforie  laudem  adlcriberegrecos^  ita  rumoribus  occupare  ut  cu  Po 
ete  id  facinus  celebrarent  primos.  Heboloslius  carminibus  Ictiberent.  Exquibus 
boc  cundiorum  ora  uolitabat  epigramma  fletibus  et  bulbo  indecores  terdena  uia 
tor.TbelTalie  oppetimus  milia_r  boc  tumulo.  Marte  {IibEtboId  domiti  et  uirtute 
latinom.QuosTieusinmenra  duxit  ab  italia.Emacbie  cladem  tmxfpiritusil/e. 
Pbilippi.Ceruorum  euroi  prepete  lapfiis  abi  fHec  Alceus  in  Pbilippi  uituperi 
um edidit  in  qotbus  di  celoruui  numerum  ementitas  elb ea  cum  pailim caaecenr 


ducclibcrtasoppidagreca  tenet  Appoliniquoqiaurcani  ipcnens  coronam  in 
modum  ilcrjpCt.Hcctibi  Liatoncl^irpiso  preclara  corona, Autca  cefariem  conte- 
git ambroCam.  Quam  Titus  Hneadum  duxingcnsattulitipfi.  Da  pharetrate 'ai 
roforciagefta  cani. lam per  irchimorum  celebritatem  terrS  grcciam  prifiirali/ 
hertate  donatam  (ui%reilituta  legibus. Corintheorum  ciuitatt  bisfaltem  alpex 
tHe  contingit  primum  quidem  uoce  preconisaTito  queiradmedu  fuperius  enar- 
ratum cftStfetaienoftra  iterum  a Nerone. 'dum  isinforoConrtHf  fugeftocon» 
cionemhabuiflet ad populu. Verum hecpcftcriusTitus cum aduerfus  Onatim 
petiucioCffiirfiilapiticfjflln-uncf  Lacedtmemum  tyrannum  longrpuIcerniruD} 
atg?  iuftifljmum  belluincl:oaflct;grccos  ad  extremum  fua  fpc  feicllit  quod  cu  eu 
capturus exiftimarecur  haud  uoluit. Verum  itSo  lecfi  fedrrefpartenidigtufTiTna 
{cruiture  copreflaro  omifcrat  fru  ueritus  ne  diutius  durante  beiloafterexKoma 
(iiccedens imperator  fiiamJli gloriam  interciperer. fcu  phifcpctrinis  honoribus 
etru!u$  et  contentiofiis.  Dum  enim  philopomines  uir  cum  ceteris  in  rebus  grcco 
cumftrenuiflimusicum  ineo  bello  per  qucdamaudaticS<  fortitudinis  opera  cLv 
tilTimusiequalem  Tito  gloriam  & paresin  Theatris  honorcsapudAcbeosconfe 
qucreturmmirumTitumdolorangcbat  indignifiirru  oxiSlirrantemut  Arebas 
homo  finitimoru  ac  exiguorum  dux  bellorum  fimilesKorrano  corluliflCgrecie^ 
pugnatori  laudes  decu%vendicaret.  Verum  enim  vero  Titus  aliam  pro  bilcc  re/ 
husexcu&tione  afferebat  cernere  feno  Cn^tragrtofpartbSoru  exitio  pcrditfiiri  ty 
rannum . Acbei  poft%  honores  illi  complures  dccreuilTent  rullusprofc^  {iiis  ad/ 
equari  poHe  beneAciis  uidebatur  vnico  dumtaxat  excepto  rrunere.-qucd  eipre 
uniuerOs  carum  acceptuqi  fuit  Id  autem  cft  buiufmodi  Homari  acceptis  ab  Hani 
bale  cladibus  cuuenundati  8i  per  uaria  dirperli  loca  feruirentimille  Seducenti  :n 
greaauerfahanturijcxeocarucum{empccmi.rerabiIe5cu  co  aero  tempore  ma/ 
gis  cum  ifti  quidem  filiis  Alii  fratribus  Alii  familiaribusS^quod  acerbius  cft  ler 
ui  liberis  dC  captiui  uitftoribus  occurreret- Titus  qua^molertiflime  ferret  haud 
tam£  illisquen^priuandumeftedominu  iudicabat.  Acbei  cu  eosmimfquini^  cel 
latis  in  capitaredemiftent  coadlusunumm  Iccum  vniuerlbsconlcctidenti  nauem 
Tito  redidere  .Quapropter lurrma  Titusalacritate  difccfiit. pulchra  nimiru  fcec 
rlariffimorum  operum  premia  ampliffunum  uirumciuem  ornatiinmfi&amSt? 
patrie  decent . Ea  illius  triumpho  maximum  attalifte  fplendorem  uidetut.  li  cni 
qui  mos  leruord  eft  cfi  libertate  doStur  raGs  capitibus  Pilcati  in  mCpbo  titC  liic 
confebfati . Speciofius  uero  rpe^acuiii  longo  tranGuifle  ordine  prehecant  eximie 
grecie Caftides Macedonice Peltc & Sarifle  .Grandemquo^  pecunieuimin  co 
triumpho  tranf latam  Hicarusperibet.defccatiauri  pendo  triamilia  ^epctng^ta 
tredecim  argenti  quadraginta  tria  ducenta  leptuaginta.aurocs  philippcosxiiii 
milia  d.  xuu  preterea  mille  taleta  que  Philippus  tnbuti  notrine  debebat. ea  in  po 
fteruKomani  Tito  prelertim  opitulante  ac  perGiadcteremiferePfailipppo&cu 
co  decreto  lenacus  locietatemifixereifiliumquo^obGdem  ablbluerfit.Indecum 
Antbioebus  ingreciam  in  genti  clafteSC  magnis  copiis  traieciftet  duitates  ad  de 
feditonS  Iblicitatasleditionibusperturbabat  .quam  quidem  ad  rem  Etbolospo/ 
puli  Hornam  dudum  boftes  ac  inimices  Ibcios  & conlpirantes  babebsc.Ii  belli  cau 
famSC  pretexum  afferebant  grecorum  libertatem  quibus  cum  liberi  forent  buju 
fcemodi  re  baitd  qua^  opus  exiftebat.  Verum  cum  ad  id  boneftiorem  titulum  non 
haberent  ipGimpulcerniroat^  optimo  nomine  uti  condoce  faciebat- Eius itaij 
motus  Sepotentie  rnmor  cum  vehemetem  Homanis  terrorem  incuffiflet  Man/ 
lius  acilius  conGiI  SC  imperator  Si  Titus  grecorum  gracia  legatos  eo  mifli.ex  qui 
hos  cum  primum  apparuit  confirmatiores  reddidit  .langue&ftes  alios  S<  dubio.® 


etim  TuamiHis  kemuoTentiam  perinde  ac  S^tempeftiaumaTiquodmedicamenad 
I^ibnifTcC  rnfidc  tenuit  &neqaa  in  re  peccarent  aut  perfide  fla^itiofefj  perpetra 
rent  metuit  Efi  tamen  effugere  perpauci  quos  iam  pridem  ab  Etbolis  occupatos 
SCcorroptjs  penitus  animis  contaminatos  offenderat  quibo  tametCTitos  acriter 
fuccpnfereeconfetilo  tamen  poffea  fccUo  ipfbs  tueri ipC^propiciuscflcnfiijdefti 
tit.Poftcp  Antbioebus  apud  TI:ermopbiIas%dc!hisfaIutcmfibi  fuga  coparanstra 
jecit  ir  AGam  icoful  manus  Etbolis  oarrim  obGdioc  captis  partf  eos  Pfcitippo  va/ 
ftandos  debelladof^demandauit.MicedotumDcIopbasacmagneGostfi  Acta/ 
manos  5<  Aperatos  uexareet  abigare.ManiuspoftdireptaEracIeamEtboIosin 
rra  naupa^nobGdereiquibus  in  rebus  Titus  grecorumifericordia  comotusex 
Peloponnefo  adconfiilem  naiugans  Pnmu  increpare  quod  {ua^premiavi<!lori3 
ramPbilippuGbiucndicareGnateiSqt  Macedones  gentes  plurimas  reges^fub/ 
□ertantiisfruAra  tempus coterens  unum oppidu  piracfidia  quidem oHidiSe 
cingat.Inde  cu  obfeCTiTitu  c muris  .conspicati  ^tenGspalmis  fupplices  couoca' 
rent  nullo  tfic  verbo  lacrimis  effuGs  abceuit-  Debinc  iram  cofubs  placida  orati^e 
mitpgans  EtboGs  inducias  ac  tempus  tantu  impetrauttiquo  miHis  RomS  lega/ 
tisabrenatuquic^clcraentie  aebamanitatis  exorarent. Plurimum  uero latoris 
S<moIeftjarum  pro  exorando  CalcidenGbus  Manio  fuperat  quibus  infeniusad/ 
modu  erat . quod  Antbioebus  uxorem  intempeftiue  quidem  ac  preter  etatem  fuS 
ex  iHorum  riuitateduxerat  iquam  cenftante  utnni^  bello  is  iam  natu  grandior  ex 
imia  forma  Cfeoptolem  filiam  adamautc.  Ea  res  CalcidenGfi  animos  ad  Antbio/ 
cbum  promptius  inclinaoitiSC  iplorum  urbem  ei  ad  bellorfi  nfis  oportunn  recep' 
taculum  adiauerat.  Autbiocbus  inde  prelio  fugiens  cnm  Calcidem  appuliflet  cot 
reptis  opibus  cum  uxore  ac  amicis  continuo  tranfiniGt  in  AGam.  Manio  igitur  p 
iracundiam  illis  exercitum  admoneri  Tims  prefto  aderat,  eumqi  Gmal  S<  ceteros 
Romanorum  proceres  nunc  cxculando  ita  placatos  reddidit  ut  Calcidenics  omni 
feluti  metu  ac  liberi  omni  Gipplido  euaferint  Quorum  gracia  CalcidenGum  meri/ 
torum  cniitas  quicquid  iti  eorum  vrbe  (plendide  ac  magnifice  cxtrac3um  erat  de 
dicauereTito.ubi  adbac  talia  cerni  IicetEpi^animata  Populus  CalcidenGsboc 
Tito  Herculiif  confccranere.GiranaCum  alio  in  beo.  Populus  CalcidenGs  boc  Ti 
to  Appollini  delpbima,  Moftra  etiam  etate  Tito  lacerdos publice  creari  & res 
diuina fieri fblet.Perfec^S  libamentis ucrGbus  editumquendi penacanfit.Cu/ 
iusrcliquasquidem  partesobprolixitatezn  omiGmusique  autem polfdecantatS 
carmen  diiilitentfcribendaefie  cenfuimus.CandifRmS  Romanorum  fidem  coftS 
tiffimoiureiarandocolimusilouemmaximom  Romam  Titumgi  Gmul  Romani 
fidempaellecanitelo.Pcanio  Tito  Soter.  Abeeterisquo^  grecis digniffimos 
bonores  que  ueros  parit  bonores  mirificam  beniuolenriam  ex  morum  comitate 
«pararet. EnimaeroGobrctumgeftarumgloriam  cuipiamUeluti  pKjbpoemcn 
2ut  aebeorum  duci  Diopbani  difccptafleiaut  controuerGam  egiflccontTgitibaud 
propterea  graueaut  incommodum  aliquid  per  furorem  perpetrauit  .Eius  quidi 
fiducie  plena  8C  ciuilis  erat  oratio  poftraodum  tamen  acerba  nemini. Ea  propter 
eum  nonnulli  tum  iracunduroitum  fortuna  leuemexiftimabant.Alioquin  conGie 
tudine  familiaritate  iocundiUimus  non  fine  gracia  5<  grauitate  faceeiis  lafi/ 
bas  vtefcatur.Cum  Acbei  lacintbiorum  infiilam  fuo  iuri  vendicare  cocupifeerent 
ateosabinceptodeterretpericulollim  illis  futurum  aitiG  quemadmodum  tefiu 
dies  ita  illi  logias  a Peloponefb  caput  abducerent  Philippus  ca  pacfacfedcracra 
«Sare  cepiflet  Titum  cum  pluribus  (e  uero  fblum  aduentaffe  dixerat,  cui  Titusab 
iecit.Te  quidem  ipfilneceflariis?  ac  familiaribus  obtruncatis  folu  rcddidifbi  Me& 
Tehusdinocratesin  couiuio  Rome  temullcus  muliebri  (altara  t babitu  pofteradfc 


atTTito  futGdium  inuocatat qnoi3  ab  Acbcoru  iirpcrio  ad  dcfcAicncm  (blicitare 
IVlcfaram  ucrfaret  anittio  Tum  Titus  de  iis  ujdcrm  us.  tcupro  miror  irquit  cure 
res  buiufcemodi  moliri  audeas  oira  faJtarc  rarere  poflc  Cum  antbiocni  legati 
ingentium  copiarum  numerum  delcdiomq;  Acbeis  pmultis  uocabulisiartitaiet 
Titus  olimfe  cum Ix)(pite  quodfin  cenitantem  mquit  multitudinem  carnium  ad 
miratum  fub  incuraflcatqiinerrrogafle  unde  tantam  ferculortmi  uarietatcmcom 
parafTct  .Ea  autem  bo^itcm  porcina  omnia  refpondibrciuerum  ea  apparatu  fapo/ 
tubus  condimcntcKjdifrerre.Vos  item  vinAcbei  cum  aftatosiaculatores  auditis 
pcditosme  propterea  tantopere  Antbjocbiujres  admiramini  cuodeos  armo- 
rum tantCmodo  genere  differentis  vunueribs  Siros  effc  confiat . Poft  res  in  gre- 
cia  geftas  ac  bellu  cum  antbiocbo  eonfcifium,  Titus  creatus  eft  ccn&r  Is  aute  am 
plifiiBius  eft  magiftratus quodammodo  petfedhfiimu rei. p. culmen burcMar 
celli  quinquies  corulisfjlius  collega  obtigit.  Ii  quatuor  illufiresadmoduvircsc 
(enatu  mcuerfit.  Vniacrfbscentbsliberjsnatosparentibus  inter  ciuiu  Rorcano^ 
numerum  recepcrut^  abTcrentio  leone  tribuno. ‘plurimi  coarti  qui  maxime  ut  no' 
fcilitate  offenderet  ad  id  fcitocofirmandum  plebem  induxit  Erant  eo  tempore  ro 
biliflimi  ac  excellentiflimi  uiri  prioatisinter  fe  cotentienibus  difceptantes  Sripi 
0 affrkanus&.lVl.Catoex  quibus oirum  optim.uacprimariuScipionSinlenatu 
pneipem  pcrfcipfit.  Cum  Catoneaut€  buiufinedi  calamitatis  de  cauia  acerrimas 
«git  inimicitias  Tito  fratererat.L.Flaminiuscu  ceteris  in  rebus  Tito  pquidif 
Cmilisitum  ob  illiberalis  Iibidirofa%  voluptates  cmnis  conteptor  benefiatis  atij 
decoris bic  puellS  deperiba t .adeo  ut fiue exercitus  dudbaret Cue  prouidasadnu 
nifirarct  ab  ems  nunquam  latere  difcederet  Iis  ut  abqt:ando  Lucium  perlafiiuil. 
molliusculis  adfe  blandimentis  alliceretifemagnopcreinum acclamare dijfiauit 
quod  tam  feC  quempiam  nedum  truncari  uidiffet  bominem-' tamen  ut  fuc  potius 
quampropnemoremgereretuoluptatigbdiatorium  fpcdbaculum  omibffet.Eo 
deledlatus  lermone  Lucius  baud  ardua  inquit  res  efi  .Hgo  uero  tue  iamiam  cupi 
ditati  remedium  ac  medelam  adbibeoiFimuIq;  ex  damnatis  vnum  adduciiubens! 
conuiuio  accito  lidlore  (ecun  percuti  boimnem  imperauit . Valerius  antias  no  ad 
pueri  Tcd  mulieris  cuius  amore  teneretur  arbitrium  id  ab  Lucio  perpetrature  aF 
firmat  Liuius  aute  f riptG  m oratione  Catonis  afierit  gallum  trar  fiugare  cfi  uxo 
re  ac  liberis  uemffe  ab  Lucio  inter  epulas  exceptum  mox  ut  (corto  quod  ardee' 

bas  oblequerent  abeo  propria  manuconfofium.Hocad  exacerbanda  Lucii crirei 
na  iucedidbum  a Catone  crcdtderim.ipfu  autem  occilum  minime  tranffugam  ue 
rum  exclamantis  unum  inuincula  coniedbum  extitiffe  cum  alii  qui  plutestuin 
iiCro  tefiis  eft  Cicero  i eo  qui  eft  de  lencdhite  libro.  Vbi  omne  Catoui  fermonem 
S<  ipius  rci  narratione  tnbuit  .Cato  deinde  cenfor  cratus  ut  curiam  tam  libidino/ 
Gs  expiaret  maculis  Lucium  quamuisconfiilatis  dignitatis  uirum  e fenatorio  eie 
dtlocoHius  Ignominiam  cum  Titus  ad  iequo^pertinerearbttrareturisparicl 
etfraterdie  Catoni  ad  populum  didbalacnmis^pplices  Quirites  orabantmi 
Catbo  rationem  afferret  quamobremilluftrem  adeo  familiam  tamTetraaffeaf 
(et  nota  -Carbo  mimme  retardatus  in  medium  tum  collega  procedens  ■ Titum  0 
quiddeiplb  couiuiocoperrd  baberet  iterrogauitieo  negante  Cator?cxareuflT 
expofuic  iLuciu  (iibinde  percddbatus  G quic^  emetirer  tacete  lucio  populus  ed  lu 
re  notatd  clluit  8i  catonI  loliftima  cu  frequftia  domd  e foro  reduxit  poft  modd 
cfi  Titus  fra  ternu  accecbilfiS  ca(um  ptuliffet  aduerfus  Catone  cu  cius  iimicis  c5- 
fpcrasqdcd^  isexerario  cddudhomsaut  cptionis  nomine  eraga(recirritttfecit 
^ (enatus  audboritate  refciditeumi^  (epenumeroin  grauiftimauocauit  luditia  . 
Ceterum  baud  (cioquam  rcdlequamq:  ciuilimore  fadhim  iquippe  cum  propter 


fccDiicm  ptopmqaurti quidem  oeru  indignum  5f-iweritas  datem penasaduerfus  ' 
clegantiffitrum  principe  SCoptimuciuemcapitalesinimicicias  {ufcepinet.  Illi  ta 
menpoftea  Romams  populus  non  mediocrem  aliquadoreftituic  fcdnorem.Nara 
cum  ludi  publice  fpedbarcntur  & patres  conlcripti  digniori  de  more  ledifTcc  ordi 
Re:LiUtiusin extrema Tbeatri  lede alsieelus bnmili%  confpecihisipopuli  jn  Teni 
(tticordam  cottiouit.  Mox  ita^  populus  id  acerbis  ferens  oculis  crebris  eum  cla/ 
moribus  fuperiorem  in  partem  tranfirecoegitiquemc  ueftieio  confulares  inter 
leuiri  relTumreeepcrunt.Titnsnaturauir  laudis 5<bonorisltudio  incenfusiqua 
ad  idoneam  belligerandi  nadus  erae  materiam  clariiTimu  fibi  nomen  comearamc 
Poft  cofulata  tametG  nullius  rei  uliis  exigeret  tribunatum  militum  iniit  Deinde 
inagrauelcente  magis  etate  cum  magiftra  tus  gerere  deQiflet  relique  illius  uite  p 
Cesperocium  improbabanfiutqui  immenli  glorie  cupiditate S< iuuenili  quodi 
animi  ardore  ftimulatusleiprucotinere  nequiret 'Tali  contra  Hambaleu(usim> 
peto  plurimam  in  fe  conflauitinuidiam.Hann^alenimpoil^  ex  Carthagine  ad 
Antbioebum  confugiflec  ifqt  poft  cofctJlam  in  ^^brigia  prelium  pacem  SC  libens  5 
demimpecraiTec-TurruIongiserronbusexuldemuad  Bitlsinie  regem  Prufiafe 
eontalit-queresffineminiRomanoriS  eflet  incognita?  tamen  bominem  fenio  SCim 
beciIlitateconfecSu  SCabfartunadeie^um  paruipenderant.  Eodem  tempore  Ti 
tusaliadecaufa  legatas  ab  lenatumiilus  ad  PruO^cumibidiuertentem  uidiiTet 
Hanibalem quod  uita degeret uebementer  indoluit  Peufias  qui  {iippliccm  illura 
fuiceperaticum  promutua  ipfjrumconuietudine  permultis  Titus  precibus  oble^ 
craffet  pro  eiuslalutenibil  impetrauit. Ceterum  cum  uetus  quodda  de  Hamba^ 
lis  morte  bocpadiQuIgareturoracuIumjcorpus  Hanibalis  Libi  fla  tumulabat  gle 
ba:i!le  quidem  de  LibiadidbumSC ii  cartbagine  uidlurumacbumatumiri  lufpi/ 
cabatur.Britbinieautem  locus eft  m IicSoreiproptcr  bunc  baud  ampliusqmdl 
uicus  adiacct;quem  Libiflam  appellant nn  eo  tunc  diuerlabatur  Hanibal  cumfl/ 
perleuitatem  PruGe infidam  ducensitum  Romanos  reformidans. Quamobrent 
ipie  domij  ibi  feptennis  fiib  terra  euniculisaliisabo  longe  ferentibus  cla  inftruxit 
Pofl(5  in  fe  facium  a TitoaudiflctedicSum  ?per  exitus  illos  conatus  effugere  in 
tegias  incidit  cuflodiasitai^  mori  flatuitidequo  nonulli  perbibent.  is  colla 
irtferujfle  t amiculo  lermim  ab  eo  inflnm  genu  in  aduerGs.  oblucilantem  natibus  de 
bin:  magnis  tribantemuinbusobtortanifregtiregulamdonec  compreflb  neca> 
retur  fpiricu.AIii  comemoranteum  MideSi  TbemiiVolisexeplo  taunecuoreau 
fto  perifle.  Liuius  refert  venenum  quod  babebat  temperaflejdeinde  fupto  pocula 
itadixifle  Per  magnam  populi  Romani  caram  folicitudinemg:  ibiuamusqni  diu 
turnum  graue  mmis  cenietodioGmortem  fenis  expetflare  Necuero  Titus pre 
clarum  ex  bac  uicll oria  nomen  reportabit  baud  Giorum  dignitatem  maiorum  Imi-* 
tatusqui  pirro5<baftiSC  uidori  impendentes  aen?i  in  idiasrenutia  tum  miferut 
Hic  uite  exitus  Hanibalis  faifle  traditur  De  cuius  morte  cum  relatum  effrenatur 
pleri^  Titi  facinus  ut  uacuum  SC  crudele  mmiu  carpebant  qui  Hambale  Geut  aaS 
quampiam  fenedutenudatam  explumem  ac  mancam  3C  ex  fua  manfuetudine  vite 
cereraataminulladecaufa  mG  ut  illius  interitunomenGbiac  laudem  quererer  oc/ 
fiderat. Tfi  magisate^  magis  Scipionis  a fGicani  clementiam  SC  animi  magnitu/ 
dinem  ediflerebant  lefi  mirummodu  inuiciW  8i  forriflimu  predicantes  quiHanp 
balem  a fe  in  Affnca  fuperatu  nec  ex  urbe  deturbauerat  incc  a ciuibu  tradi  Gbi  po 
flulauerac.ueru  antepreliu  eumiundisdextris  benigne allocutumipoftprelium 
federibus  compoGtis  nibil  in  curo  audaciis  commiGlTe  aut  fbrtutebominis  inlul> 
tafle.Eosrurfu  EpbeG  conuenifle  dicitur  ubi  cum  Hanibal  digniorem  deambulS 
do  locum  primus  arripuiflet  id-A&acanus  equo  tulit  animo  ut  facile  nulla  cum 


contentione  ea  fuerit  ambulatio  .Orta  j^flmodum  inter  cos  dc  dueihismetitront 
cum  Hanuibal  excenentinTitrit  primo  ducem  Alexandrum  deinde  Pirrbum  {eaa> 
tem  tcrciam  dcmonftraflet . Cibridens  paululd  Aflricanuscjuid  nifi  te  uiciflem  in 
quit.  Tum  Hannibal  non  tcrtifi  Scipio  frd  me  ceteris  antepofmfTcmducibusrgt 
Hec  cum  de  Scipione  minficis  cfferrei^  laudibusTitij  ujtuperabantiquodalico 
cadaueri  manus  IntulifTet.  ErSr  qui  id  collaudaret  &dtum  Harhybal^  duuita  (u' 
percfict  Ignem  quendS  arbitrantes  cui  excitantis  opuscfTt  t ilatifcus . Non  eni  du 
vires  integre  ac  robufla  vigebat  etas  eius corpusautmanusiveru  conCiiuat^rei 
militaris  periciam  crroriKomaniscxtitine. Accedebant  pretrtea odium £<in^ 
nata  quedam  acerbtasique  res  baod  fencdlute  tollutur  V^eruni  cum  fortunaim/ 
mutetur  mores  ac  natura  permanent  Qui  uero  per  odium  inimicitiafqi  difceptSt 
etiam  variante  fortuna  ad  agredierdum  femper  aliquod  vocante  fpccocitat  Qga 
in  re  Titi  teflimonio  crsrtiArifionicusCitbarediaquoper  Eumenis  gloriSvri» 
o.'ria  teilis  Alia  defedlioniburcf  rcfecila  cft . Et  Mimdatcsqui  pcft  Syllam  &i  FI 
briam  pofl^  tantam  exercituu  SCirrpcratoru  firage  ruiCim  tot  terroribus ma' 
titiiril^  copiis  aduerlus  Luculum  ftetit . Ncc  uero  magis  quam. C.  marius  depref 
(tiS  iacebat  Hannibal^cumregisamicitiafamiliaritan^  «mti^-geratmnauiupre 
terea  quorum  ac  militum  ftudiis  8C  adTidua  cura  verlabatur.Hcmani  fata  Marii 
dfi  Affricam  mendicus  errabat  irridebant  que  paulo  pofi  dd  abeoiugularerfvir 
gifi^  cederentur  per  (urnam  uenerationem  colentes  adorabaot-  Hoc  p?db  nibilcft 
quod  paruum  aut  magnd  dici  queat . Verum  unus  qui  uite  idem  & melions  br/ 
tune  modus  ac  finis  ell  Quas  ob  res  rdnulli  bec  ab  T ito  aut  iponte  fa^a  comemo 
Kantiquin  anflum  propterea  cum  .L.  Scipione  legat  inuit  de  Hanibalis  nece  tantd 
modo  (radiarent.  Nullam  amplius  ab  Tito  rem  domi  imlicie^geftam  accepimus 
Qui  cum  oitam  tranquillus  ageret  uita  de&ndlus  elb. 


EpiftoIaLeonardi  Arentinipoete  laureati  de  Viuat?geftis  Ariftidis. Incipit 
feliciter. 

NIM  AD  VERTI  ^aebaria  frater  te  ocram  illam  & la 
pienttm  Petri  emiliam pontificis  Vicentmi  (ententiSpro 
bare . qua  uir  ille  it  genio  dodlrina  prudentia  primarius  c& 
pro  liia  conilietudle  & me  & equales  meosac  ceteros  fami 
liares  {iioe  ad  probitatem  ad  ludum  ad  decus  ortari  Iblet. 
Hiilonam  uirtutis  parentem  Si  uite  magillram  appellat. 
Artes  enim  optime  que  de  montus  Si  preftantiflimis  in/ 
ftitutis  tradite  (unt.apud  omnes  longe  plus  poITutit  G uita 
acfadliscTarifrurorumbominumilluIlrantur  .Quis  enim  dubitat  ea  que  ab  abis 
geda  didicimus  quan^  admirabilia  iunt  faciliora  nobis  uideri  iSi  promptius  ad" 
konedatem  icitare quam  Gpreceptionem  Iblum  lentius difputentnr.Ideoqilcdlif 
fimos  eis uiros proponimus  aquibusutdignitati  &glorieieruiantimpetrateco 
tendimus. Hec  enim  veteris  memorie  uocio  facit  ut  fumos  komines  quos  Si  pro' 
bamus  admiramur  magno  dudio  imitari  uelimus.  Sic  pelopidas  TrafibuluGc 
Fabius periclemfic  Portiuscato Curiu  Cccelar  alexandrfiGc.M.^&rutusIunium 
gentilem  iltum  fuum  .Sic  denit^  multi  incredibili  ardore  ad  imitandos  predant^/ 
fimos  uirosincenfi  fut  qui  ut  ini  peritos  condare  uideo  faidorje  inuita  tu  maximas 
ncbcncfiifllmasrcsgenerut.Hincpro  fuoquif^  dudionodri  maiores  locratis- 
PlatonisiAndotclisialiocum^;  non  modo  imagines!  tabulis6< uabs  b^-bucre.fed 


ftiain  in  foroin  templis  eneas  ft3tnasfoIfocsii?rfft'a»  ael  tacita  eomir  monnmcw 
ta uircfiie  conferrent. ^tiantorccJliuEjdfiftorie  trjfcuemussque  mirum quoddS 
fimoJacro  appellari  pt.Coiusforta  tu  adpieratctn  iuftidam  coatincntiam  prud? 
mru  libcrallMfem  virtutem  bumanitatem  ac  dortrinam  inducimur.  Prec’are  cni 
Dcmeirius  PHalerios  PtVolomcum  egiptium  admonuit  ut  libros  in  quibus  iufli 
rfgisofficia5<  i'luftrifrimoiu  principum  mte  litteris  mandata  fiintftudiole  lege 
retd^  de  manibus  nu^  dimitteret.  Nam  quemadmodum  Hos  quecui|i  ad  (e  tanta 
in  munere  pertinebant  facil®  edocere  .Cc  ea  ab  jis  quos  regie  opes  alebant  expedba 
re  non  debere.Apud  nos  mt  frater  fnauifTimeqaantu  domeilica  exempla  pondus 
babeantinforoincurta  in  comitiis  fCcxperimorSC  cernimus  eum  uel  ex  Inabba 
SCpropta  (iint  uelaprudentiffimisniaianbusnatargalaricnm  audbontate  Trcfs 
runtur.Quod  fi  irinusut  ita  dicam  etaeisSC  «citatis  acfta  magno  momento  func 
quid  oim  urbium  omnium  tempora  facSa  putemus.  Quocirca  fcpenumero  A!exa 
dri  celaris  indi  tut6  fcttilmihi  uiden  Iblet.qni  quafifapientes  obeundis  in  rebus 
couGliatios  bifioricos  cofolebat-ut  quid  buiulcemodi  fupenon  etate  bene  facdum 
effet  id  u»l  a{u  probarer  uel  melius  ac  prudentius  decerneret  Quapropter  cu  otio 
fusapud  PIutarcbumdocSilimuacgrauiflimampbiloftpbum.Anftidisiufti  8i 
Catonis  illius  maioris  uitas  ledbtarem  de  quibas  inboetepusadmodd  pauca  lar 
tin:slitteriscxtant  digni  n-.icbiuifefhnt  quas  tuo  nomine  interpretarer.  Quar% 
enimni’tura  erudirioneuiit  preditusiamnS  mediocribus  nodre  reip. muneribus 
dignusGsS^babeatis  tameutopinor  benede  teSCceteris  ciansuirismerir^  ero 
£ qua0n'rma  quadam  bene  uinendi  ante  oculos  Tubieida  boc  meo  ingemo  laborecp 
quan-umm  me ed di  meliores &dodliores eritis.  Nam  ut  indudnis  pidlonb-^ 
ex  olimpio  loue  pbidie  5C  frulptoribusex  atgolica  I unone  policlitii  Sic  tibi  & le 
liquisqui  fvcattrce  cc^noTretcximiu  ac  preclaro  aliquid  effingere  licebit. Quod 
emm  uetensfandlimorue  illudrius  exemplum  proferre  poffem  i^  arjdidis  8i  cato 
Bis.quibusnec  atbeneiaec  vrbsromana  ullum  uellblida  ac cxpreda  gloria  clario/ 
rem  uel  andoritate  grauioram  uel  propemodn  in  omni  laudationis  genere  prcfiS 
tiwrem  un^  tulerunt.  Nam  quis  aridide  fortior  integrior  aut  ilindrior  fuit^ui 
bellicis  m rebus  dC  a natio  {ummiducts  ac  ciuisofiitio  defuit- dC  artibus  pacis  ab 
ineunte  adolermtia  tantum  prcditit  ut  perpetua  landl-taceacgrauitate  nite  iu' 
fti  corno men  quod  nemini  prope concelTameit ad  ultimu  leruarit.Qia^iarfi  pre 
t‘'rea  contemptor  adeo  mnidi  a cupiditatibus  animi  8i  t^ide  innoccntiefuitiut 
nemoctiamlaudis  auididimusampliusoptauerit  quam  ipCin  boc  fuo  genere  fa^ 
ci!e  concc.Terit.Quid  de.  M. Catone  Pri'codiainofcomine  dicamiquiommCr  coS 
fenfuftugalismantos  accuratus  in  liberos  pater  peritifllm^iurifco  fultus  tlooue 
tiffimusoratorfortifrimusmilesequiflimus  pretor  egregius  confuloptimusleq 
torlMerilfimascenlorbabitus  ed.  Hic  denii^ adeo  cmni  ex  parte  lumusuirfuit 
ac  ei  nibilfermenet^anaturadcnegatfi  ne^a  dodlrina  dC  virtute  non  delatu  edi 
videatur , Hos  igitur  frater  optime  ad  quem  potius  mittam  quam  ad  te.-qai  cfi  a, 
puero  ad  becdudiabumamtatis  me  conferrem  nullo  mibiloco  graciaope  opera 
defueriSiquaGtaein  me  pietatis  tedimoniu  eptimoiure  dedieaui,  Accedit  etiC 
quod  cumGc  in  repi  tnd  imedicis  in  amicorum  negotiis  verlms  ut  boni  cmisdilu 
gentispartiifamilias  dudioG  bominis  offitia  in  te  extmia  atqipredantia  Gnt  .Hcc- 
in  alterum  recognofcSs  confirmatius  probabis  coles  diliges-  Qua  quidf  f re  maxa 
tnas  babebisgraciasfciomodediflimo  aceloquentidimoGuanno  VeroneG  coma 
IU  precepcon  nodroquoboQiitenon  emm  verebor  quod  fentio  dicere  prope  nd  mi 
na8%  Lucullus  arcbiadi  Pompeius  TbeopbanedC Cornelius  Ennio  gloriamur. 
#uuS  beneficio  Caidnm  eft  quemadmodiun  maioccs  oodn  bene  de  cepimeritisad 


oirtotis  imitationem  corporfs  monumenta  rgout  ^lVl8^ee^e^8 

auibus  becmecu  ftudii  comunia  (bneprodeffe.  Ariftidi  SCCatonibas  litterarias 
ftatOTS  collocarim. Ceterum  ex  greca  Guarmi  noOri  di'ciplina  no  parufi  vel  fcuic 
fmdlumccpiffeuideorJquodciusdibgentiaintra  paucos  dies  Ariftidem  atbeniS 
{imn  priciprm  non  ciuitate  fedquod  amplius  eft  Latinis  litteris  donare. Et  Ca  / 
toneillugrauiflimu fogoutaiucpoftliminioad rfos  bofes  reducere  mibi  lirue# 
rit.Quid  plura  lain  Plutarrbum  audtcs  guoaudlore  qmddeus  clari^Tiansuim 
fentienduni  fitfacileiudicabis. 


plutarcbi  bi{lori<^ra  pbi  greci  de  Vita  atcri  gpflis  Arifiidis  per  Lconarduni  pOe' 
tam  laureatum  m latinum  Iinguaiu  tradu^  Incipit  ^liater 

RISTIDES  LYSIMACHI  filius  rx  antbiocbidem. 
bu5{  populo  A'opecenoortuscft  decums  fcutunisacfa/ 
culta tiba  pfineS  Icnptores  magna  varietas  eft-  Sunt  enim 
qui  eum  ita  egregie  inopem  fuirie  coiremorcnt  ut  SC  in  ffi/ 
ma  tenuitateuixeritSCuitafunclus  duas  filias  reliquent 
que  multis  Snis  nubiles  rgei^atis  cau^  line  maritis  fueriit 
Hoc  tamd<G  copWes  patronos  ac  defenTores  inucnetit  ca 
tra  tamen  ineo  libro  qui  Ibcratcs  inlcribitur  Demetrius 
Phaleriuse  im  locupletem  fuifle  audtor  cl^.apud  pbaleriosenim  fundu  qui  Ari' 
ftidisexHtiflediciturcognolcprcfcrefertubiiplelepultuseft  Eiusdomfi  opibi 
abundalleplcracpargumlto  Gbi  Gft&illadrprimisquol  nngiftrituilluiii%ne 
fabis  ac  {uffragiisfortituseft. qui  maximo  reiucenfitis  ofcuenire  (olebat .quos  gn 
gentum  modiu  vulgus  appcIlaf.SccCdum  autem  relegatio  quamexofiracilmuuo 
eant  nullos  enim  mopesfed  ampliffimo  loco  natos  & qui  (iiperbia  ac  tumore  cete/ 
tisanteitentinexilmidgcnusmiffosefle.Tcrcium  fiiccxtremam  S quodiliberi 
patris  templ  > tripodes  vicflorie  uoro  ad  celebritatem  dedicatos  reliquit  qui  in  no/ 
ftrim  etiam  etJtem  boeeputrSmate  feruatur.  Antbioebis  eribus  uicit  Ariftides 
I:idis  prefedus  fuitArcbeftratus docuit. Hoc tS&G  maximi  momenti  (peciem^ 
(e ferreuideaturminimumtamen pondus  babet.NamSC  Epaminondas queom 
nesmorta^esapiieritiauitamfenuitercgifTelciunt  & Piato  pbifofopbuSrS  igno/ 
bjles  ludosedideruntqupraalterpet  tibicine  alter  percunrtoscyrcosceJebrita 
tem  n.ibilitauit.Cam  bme  Dion  fyracu&nusepammundeveropflopidasfumpt? 
ipibs  (iippeditauerint.Haud  imuria  quando  bonis  uiris  cum  amico^  donis  pmde 
ac  inexorabile  bellu  indidlutnnofic.fed  cum  ab  illiberalibus  muneribus  que  lucri 
queftusue  caula  flilcipiuntur  aborreant  S temporis  maturitas  obuenerit  ea  no  r?' 
pudiabutqueboaori  laudi  ac  rplcndoh  coniundla  (unt.PanetiuSUCroCcmemiS 
carpitquicrrorenom:niscaotus  in  iis  que  de  Tripode  icripGt  mentitus  cft.LS 
quccuiy  aduerliiS  Per(ds  gefta  {iin  t ad  Peloponefllaci  belli  finem  memoria  re 
petes  Ibld  duos  arilf  idas  ludord  prefedfos  uiclores  inlcriptas  fuiffetradidit  quoi): 
neuter  LiGmaebi  filius  fuit  ;(ed  alter  quidlKrnopbilo  patre  racuS  rft  alter  uero 
longe  pofferior , Ve  S<  poft  Euclidem  fcnpta  declarat  5^  inferiptus  infuper  Accbe 
ftratus  quem  modicis  tempbribuanemonec  Peloponefliaasplenqicfcori  magi' 
Ibrumfuiffeprpdiderunt.Verumenimuero  quoda  Penetio dicitur  diligentius 
conGdecandum  eif . De  relegaticneautemauisdubirateoSquiuelgloria  uel  ge 
neris  nobilitate  uel  eloquentia  maxime  prcftarent  oftraco  ideft  buiufccmodie;? 
ilio  quam  pnizium  eiedloselle  . Quo  in  numero  Damon  Pendis  preceptor  eft 


tfU! cutn  pTus  fapew  aoa  opoftf ret  timc  in  rr.odS  nrtc exactus eft.  At 

Idomenius  (criptam  reliquit  Anftidem  non  fuffragiis  aut  fabis  fed  AebcnienfiS 
delectu  illo  ma^jftratu  fumtumene.quemfi  pbft  pfateehfepreliu  geffitut  a De^. 
iretriorefertar  6{  aeriffimum  cftiple  magna  gloria  5<  tnignis  rebus geftisin  eo 
loco  ciuitatis  propter  fumam  uirtutem  cortitutiis  c(t-  quem  reliqui  propter  diuiti 
ascapefeerent. Sed  certum  et  exploratu  cftnonlblum  A iftidemnerum  etia  (b* 
cratem  inopia  qaafigrauifTimis  malis  a Demetrio  liberatos  efle. Hunc  enim  non 
(blumdomampeculiariiuri  fuo  uendicafle  (ed etiam  reptoagmta minas  Critoni 
fenoris  can(a  mutuaffeperbibet.  Ariftidesuero  Eli^tbenis  qui  poft  exactos  tiran 
nosrempiconftitnit  fa^sfbcmsiupra  ceteros  qui  (e  ad  gnbernadasctaitatcsco 
tul)netX.icurgd  Lacedemonium  admiratusdi  imitatus cl^.Ed enim tatu  tnaxi 
oie  probauit  in  quo  bomsS^  optimatibus  primus  locus  clTet . Aduerfuseu  plebs 
jic  mnltitndo  Tfccmiftoclem  Neoclis  filium  coluit  dC  gracia  8i  ftuaio  profe  cuta  I 
Bos  a pnens di  ana  educaret  prope  fngults  SC  iocoCs&fenisinrebusac  uerbjs 
rStendifle  (iiifq!  cotrouerfiis  utriuf^  naturam  n ores inftutionem quam  primum, 
detexifle  multi  auctore  s (St.  Nam  ut  bic  lenitatem  temeritate  calliditatem  d<  in 
emncs  impetfi  lUc  ariftides  conftantiS  modeftia  cquitateni  pre  fe  tuht  c^i  nec  n I 
dacifi  nrc  jndfcsinferr  perantius cictumrec fraude  oel  loco  piofcare  potuit  Ho^ 
inter  fe  animos  nt  Ariiboni  eio  placet  amoris  cotentioquedam  prima  abalienauit 
Stefiliam  cnim  ciam  que  fpecie  vultus  ac  corporis  forma  primana  erat  uebemen 
fius  quam  par  erat  deperibat  qu'etiatn  pofb^  illius  uenuftas  defloruit  graues  mi 
riiiatiasquasbuiusleuitatecaurcinuicemfaperioa  tepore  cofladerSt retinuere 
His  rebus  incenCbocquafiprcludio  freti  conflictationes  fuasftatimi  ipfam  rf  p. 
cotulcrut. Quo  circa  Tbemiftocles  facilitatis  artibus  inftructus  adeo  grandS  ac 
populare  potentiam eft  aHecutusvt  euipiSefi  admoneri  optimo lure  princip?atfce 
liienGfifaturfi  fictictiScquafisSCconiumsclT>c  rcfponderit.imtp  profecto  ea  io 
fellafedereftatuifrecxqua  mei  (budioGnibilaplms  a mcquS  alieni  babicuri  elTlc 
Anibidesautecui  propnain  repiviacoibituta  eratanimu  induxit  primu  nelbcii 
queni|i  Gio  c^fenfu  jniunis  afFicerf  t aut  nequa^  ucreri  quiccp  negare  quod  cuipi£ 
memorem  inferret  .Debmc  eam  amieora  poteftate  deciinaui  t qua  velat  f^ccandi 
i5ceBtjap!ero%  fretosob^ruabat  Grauirer  eni^uereCbipruaferat  boc  dutaxat 
gaudio  bonu  ciuem  affici  G uita  6C  ora"toe  que  ia'ba  8C  reclb  i effet  co  tatiffime  dz/ 
ferideretaquouitemlbitutoparupcr  defiedberecoaclbiseftcu  Tbemiiboclcste/ 
meritate  quadi  ut  ei  reGlberet  ac  ipGusauAoritat em  refingeret  multa  in  rep'co 
mbuerct.Vndeei  aduerG»t?rterdnm  qucdiineu  tutatus  e(bS^  ne  ab  ip{bnonu!’a 
ferent  eo  eoGIio  probibust  ut  Tbemifto-Iis  poceftas,  que  multitudinis  gratia  cre 
Uerat  njbil  accederet- Prefbantius  ac  Salutarius  ratu8{]a’iquacxitsqut  ad  ciui/ 
tatisutilitatemconducerent  pretermitterentnr  quamC  facib-sex  eius  icientiade 
cretis  Gipra  medfi  pofier  Deniq;  cumTbemiftoeleaartocecomodum  ac  neceflari 
t>.-nqnippiSdeIiberatfi<ir.-t  8<  Ariibidcs  frulbra  contradi  xjffet  .-baud  Gbi  tempe 
riuit  quin  cu  ex  Contione  diftcderet  clara  uoce  teftatus  6t  riG  Tbemilbocll  8i  'e 
ipriiin  Baratbefi  coicerft  rematbcmcGumfelal  eff’  non  poffe.  jRurGisadpopulu 
rogationem  fereba  t quam  c6  Gbi  uebemirius  exibilatu  ac  repugnatu  eflecreuoca 
Qittam&G  conG'ii  principem  populfi  rogaturti  effe&plunmosin  eam  ituros  pU 
necognoferetiquomi  mter  altercadum  decretu  i!lud  reip’detria>cto  fore  didicif 
fct.  Ad  becin  cotione  Tepe  nSnullos  eacureruquas  erat  co  metatus  audborcs  Jub.' 
iecit  ne  perperua  Tbemilboclis  altercatio  ac  di  fenGo  comuniutiliratnpedimeco 
iclToC . Ems.m  c^aerfoe  rerum  urbanaru  conibleia  laude  £<  admira  tioe  digniHima 
iudcf -Nec  emm  uili  bonorum  gradus  ipOusa.uRK  iaig-niCudinem  exEuieiunc  oec 


nlft  cafiis  a"toffenGon«  demirerut.  Vbi  Jc  ad  rrrn  p-fonMi^ir  fl-j  nirrirrw  prt  iua 
fit  etiam  nuUa  peruniaru  nulfa  gloric  ircrccdc  propoGca  \ ofiitio  non  iT'arec'ficfle 
Quo  farto  eft  utnimintl?catrouer(uSquos  Efcbilusad  amphiaru  fcripfit  refe/ 
fet  Hc  efTcmftusacujderi  ribi!  auct  magnos  profundi  pertorisfrurtus  leges  Co 
Clia  de  quo  gcrminatit  clanflima  otrncs  m Anftjdc m cculos  cSuertcret.  uelud  in 
eum  CUI  optimo  lurc  m boc  uirtutis  genere  primas  partes  fine  cotrouerfia  tnfcne/ 
rent.Sic  Igitur  inrtittitus  erat  ut  non  modo  popularibus  in  Caufis  quibus  febeni' 
oolentia  ciuiu  munirctiacerrirrusequitatis  defenfbr  iflet  :fed  ut  eam  fartifnmc 
ac  feueriiTime  tueretur  nuffms  iracundia  nuUius  t mmi  citiam  nullius  deni^  {imol 
tatem  declinaret. Qua  deretreir.orie  traditu  rfl  eu  aliquando  cuipiam  initiSuo 
canVt:&  li  CUI  rem  illam  indicabant  peft  ariftidisacculatione  reum  raufamdicen 
tem  audire  nollet  cum  fufTregia  quibus  eu  darrnarent  extemplo  poflularetiafniC 
gens  Anfbidesllipplexapud  iodicesintcrcciTit  utillil  quemadmodu  legibus  da' 
tutum  erat  diligenter  audirent.  Rurfus  arbiter  inter  duos  delertus  eum  alter  ut 
ipfuin  aduerfarid  tragis  ac  magis  adiceret  extra  caulampleraqulliusinarididl 
n aledirta  rec^feret  Hec  n-)fl*a  facian-  us  ait  tu  ucro  tore  uir  fiquid  inte  comiCt  ex 
pliraquonilin  prefentia  tibi  nonmibi  iuditifi  exerceo,  Filcipodca  procurator  de 
fignatus  nonctatisluefolun  magidtatusfeddCluferioris  multa  que  ad  rem  p.p 
tirebant  in  rem  fuam  vcrtilTe  declarauit  In  priroi%  Tbemiftoclem  qui  tam&G  fi 
piens  vir  parfi  tamen  rStincn  tes  manus  babuifie  indicat  Quapropter  collertis  ope 
tiS  fuis  ariftidesab  ipfo  acrufi  tusS<  ut  Idoirencus  refert  repetundarum  dSnatus 
ed.Querescum  optima tibo acerba £<grautsenecarididesn5  modo  lUomulrta 
tio  argento  liberatus  fed  de  integro  buic  ipG  cure  refertus  cft.  que  in  munere  ani 
uerfi  mutalTeadminidratiunis  rationem  Gmulauit. IsGquidf  qtit rci  p.prouctus 
Gbi  per  iniuriam  uindicaflent  leuis  ac  facilis  videbat  ut  qui  nrc  cos  more  liio  gra» 
Ulter  perfequeretur  necuc4‘ligentiflime  ratione  reddei^t  laboraret. Quo farto« 
otinesqui  expilatione  ciuitatis locupletabantur ariftide  ferre  incelu  laudibusSf 
(uiro  dudio  populo  blandiri  ut  iteru  eum  ad  bge  munus  di  Iigeretiquem  cu  no  fuF 
fragiis  fed  porrigenda  manu  magnS  ligmfjcationem  uolutates  declaraturi  forent! 
arididcs  eos  banc  in  modu  acrjtet  increpuit  .Cum  probe  'quit  integre^  rem  p.  ad 
minillro  exiflimationem  meam  multis  rraculis  afpergitis  cum  autem  vrbanisex 
pilatoribus  multa  cum  fraude cocedo  mequaG  {umumuinim  fCciuero  admirati 
One  dignilTtrnd  reputatis. Que  cd  ita  Gnt3tbem^^es  lis  bonoribusquos  mibi  nue 
decernere  cotfdi  tis  ut  eg  o if  ntio  plus  mibi  dedecoris  S<  turpitudinis  afferfi^  prt 
us  allatiielb  cii  mibi  repetundaru  mulrtamirrogaftis.QuSobrem  magnopere  me 
Veftiri  miferct  apud  quos  fprobis  obfequi  glorioGus  elb  ^ fortunas  publicas  cdfie 
uare.Heccfidixiflet  Si  in  buiufcf  modi  furta  vebementerinuedhis  efctieosqui 
fue  laudis  bucinatores  ac  patroni  fuifTent  tacere  fecit  fblidam  inde  exprefTatn 
quada  gloriam  jufli{nniis  ex  eauGs  adeptus.  Polbi^ Claris  a Dano  milTus  uerbs 
quidem  ut  atbeme  es  qui  Sardis  igni  uafbauerSt  penas  darent  reuero  ipfi  ut  gre 
cosin  ius  dirioemi:^  fuam  redigeret  omnibus  copiis  Ic  Maratbona  recepit  populao 
tionibus  ac  predis  in  agros  boftifi  impetum  fecit- Hoc  in  bello  Athenienfes  dece 
imperatores  prcfecerut  inter  quos  dignitate  gloria  8i  potetia  Milciadcs  pnmaS 
fecundasautemarifbidespartes  babmt.quicd  {ua  lententia  in  bello  gerSdomiltia 
discoGliumconFirmafr^tmagno  proferto  momento  fuit.  Duces  enimeius  colle' 
gie  cd  Gc  inter  fi  AatuiGent  ut  in  Gngu'os  dies  rei  Gima  ad  unu  deferre£:ipfe  ci  ea 
Gbi  obeigifrec  iu$  imperii  aurto citate  lUam  in  Miltiadi  coneuGt  6(  Ibaos  pnei 
pes  docuit  melioribus  ac  prudecioribus  parere  Gne  vl  'a  turpitudinis  nota  filutare 
acdecexue£re.HHt:iiuuoduqn;n;ospacansac  mmglscantCtiones  eosinduxituf 


qaieto  animo  vnamoptimSfcrt  titia  coiter  u^rpatcnt.QuoJ  Miltiadis  impetiam 
ppctuapoteftatefiriniiTimuireddtdiC  .vnuscnim  qui%  atiftidis  exiplo  feab  boc. 
coltato  IT  diem  munere  fpontc  abdicas  Miltiadi  fiio  ex  mre  coceillt . De  bine  cnin 
atbenicfes  media  acie  coftitutii  ter  pognSdumvaJdc  laboraret  Barbarifatis  fu 
perij  diu  Leontidem  ac  antbiocfcide  tribu  vrge.-lc  Tbemiftoclcs  5C  ariftides  e re 
pwncftrudlusinteragrninibusftrenueacfbrtifllme  diitiicauerue  quorualrerex 
Lcontide  ariftides  autem  ex  antbiocbide  tnbu  erat-  Ii  cu  Barbaros  cedetes  in  £h 
gamvertiflentacri  impetu  naues  adorti  funt  que  cum  ad  inrulasutipfi  cernebant 
Eonfe  tranfiiicteret  fedinucntoru  ac  tempeftatis  vexate  uimattbicam terra  re' 
pente  referretur  ueriti  ne  urbs  fine  m litibusacdefenfbribasdeftitata  i potefta^ 
temkoftiuueniret  inpatnamnouem  tribus  fiibdito  reducere  ftatuut  quod  eadi 
dieuiagnuitinerislpaciucmsnfi  cofieiut. Ariftides  fiiacu  tnbuMaratboecufto 
die  refitftas  vc  captiuos  preda^  (eruaret  opinione  qua  de  (uis  moribus prefticerat 
lion  fefellit  .Nam  cu  argenti  auri  uis  paflim  &(,  veftimcto^  om  iis  generis  ac  in 
tabernaculisinmincrabiles  pecunie  S<  in  uauigiis  eint  ^bus  Barbaros  nudauerSt 
nccipfe  contrctftare  quippiam  noluit  necutab  aliis  attingerentur  palTuseft. 
Oua^terfubreptioncs  nulle  facftinififiquis  eo  ignaro  no  nibil^efibi  ademerit. 
Vtdecallia  atiftite  traditueft.que  cu  Eabar^erore  come  ac  corone  captus.quafi. 
regem  adoraftetopreben^  dextra  ei  ubi  mignu  auri  podus  a Barbaris  d.-fantim . 
erat indicauit.Callias crudelitate aciiuuftitia  quibus  reliquos bommes  anteibat, 
fretusaom  capitii  bominem  ne  fiiis  rumulculisres  id  alios  deferatur  tmanilTie 
necafHinc  a comicisceteri  qui  ex  Callic  familia  fuerat  laccopluti  ideft  ex  fofta  la 
cupletati  cognomiati  fiat  cfi  loco  iilu  caperet  vbi  coperto  auro  Callias  diuesfacft^ . 
fft.  Ariftides  cxiemplomagiftratumexquofingularein  laudem  coparauit  iniit.-. 
Demetrius  autem  Pbaleriusipfijpoft  Platliem  pugnam  pauloante  mortem  boe 
nonereiuneftu  tftercribit.InisueropoftXantippide  inscripti  fiinticuius  tempo 
te  apud  plateas  Mardonius  ptofligatus  eftiems  nominisinter  multos  nemine  ac' 
cepimus.  Ceterii  poft  Pbampum  in  cuius  magiftratu  ex  prelio  quod  apud  Mara 
tbana  geftu  fuit  vicftoriam  retulerut  anftides  illico  pnnapes  Tfcriptus  eft  qui  ea 
omnis  uirtutis  tum  maxime  equitatis  ac  lufticie  apud  populu  penculu  fecit  que 
ad  lamam  Icmper  multitudinis  vtilitate  ac  fruAd  referatur.  Ex  quibus  ariftides 
quatiij  uir  inops  plebeius  regium  tamm  m primis  ac  diuiniflimu  iufti  fcilicet 
Cpgnomeaflecatuseft.QuodniliUSun^  rex-iuttyranusappetiuit.fcd  urbiuex 
pagnatores  fulmina  uuftores  aquilas  accipitres  appellari  fc  ingenti  cum  uolupta/ 
teuoWrut.Quamobremquiauiribas  it  potcitiaponusvtcoftat^airtute  glo' 
riam  conl^ui  cupiere  Oeus  cui  (e  fimillimos  ef^cere  ftudio  cura  opera  coatur  lis 
tribas  maxime  preftare  ceteris  omnibus  uid  imocta litate  fcilicet  poteftate  attj 
Qirtute  e quibus  nibil  uirtute  pulchrius  mbil  boneftiusnibil  diujnmseft.Qmdni 
nam  mane  5<  elementa  natura  fiia  non  intereat  terremotus  autem  fulmina  uen' 
toru  impetus  acfluaiorum  curfiis  ingentem  poteftati  fcabet  fed  nibil  diumd  efls 
poteft  nifi  quo  prudetia  ac  fapientia  prediru  lus  fa^  Gbi  copararit . Proinde  cum 
tria  fint  quibus  omnes  ad  deureuocacurbeatitudinevidelicetmetuac  bonoreed 
qiidem  beatu  exiftimatquod  eamuitauiuat-que  cuncftis feculis colequltibusea 
dem  aci  mortalis  futura  fit  Propter  fuma  ueropotma  non  timere  nopoflunt- At 
iuftitia  cau^  eft  cur  ament  bonorent  colant  que  (^is  fic  le  babeat  ipfi  tamen  imor 
talicate  qua  natura  fiia  non  patitur  SC  poteftati  cuius  plurima  parsi  manufortul 
pofitaeft  cocupifcdt.  Virtute  auti  cuius  iblius  ex  rebus  dimnis  particeps  efiepof 
fumuspoftbabentatc^abiciuncinfipieter  qiide  quonia.iUuduiuIdi genus  quod 
tiuximiscopiisopibusprinapatibus nititur  ficmoiuftitiedigutate  cooiungittur 


diuirS  fitSindind^ittiira  FecaSCagrcRivita  nihldiRat.Hoc  igitur  fundarrftS 
cutn  primum  ariftidi  grSm  8i  audlontate  co^cqu^el  vero  tepore  odifi  ac  tuidiam 
cStlauit  prefercim  cu  Tbemiftoctis  fermoncs  pafiini  in  vufgus  difliparf mr  coosp 
fuma  eraC  anftidetu  bacitia  mdiciaria  c6&etudiiir&  Forcrfi  poleftatcOam  faly 
latis iudiciisCiicftipatcribusCti regnum  coparaiTc.Ciuitas  puoq:V]dloria  iSin' 
(blIsfadUatg:  maxitraru  rerum  auidargre  ferebat. ‘cu  quofdS  au^oritate  & glo 
ria  anteire  ceteris  audiret . Itaq:  pof  ^ frequrns  vndi^  in  urbem  cduenit  AriAidl 
Oftraco  m exilifi  non  affetflati regni  (ufpiticne vt prefe ferebant fcd  glorie  «Ilius i 
mdiarelegSt.Non  enim  ex  Onracifmus  improbitatis  calbigano  eft  fed  adbotic' 
(bandu facinus elationisacgrauiorispoteftatis  moderatio^  pena dicebaf  Eratfi 
quidem  bumana  Iiuonsco^Iacioquecubaud  intollcrabilisellet  mererem  ac  dolo 
rem  quem  cui^pia  amplitudo  pepenffet  fiiis  cx  finibus  dcci  annos  exterminaret., 
Po(bi|!  autem  iprobos  acbumilesbuicmuldbefubici  ecptuSC  poftremusoirniam 
Hyperbolus  id  genus  exilio  rruldbatus  eft  mos  illedcftitit  Eum  v ero  fcac  de  c?o(a 
rellatum  nonnulli  tradiderat  .Alcibiades  dCmciascdinciuitate  plurimupoflcc 
magna  difTenGone  fadhonum  pricipcs  er:  t qui  partiu  ftudiisquS  prin  fi  profpcx' 
erunt  Oftrarfifcnptionisgracja  in  corfi  alterum  peti  vnamcongrcflicortumcon 
Clio  cfi  fins  coplicibus  eg  erCt  vt  Hyperbolus  boc  exilii  genere  pledlcretur.Ddn' 
de  fadh  indignitatem aniir.aduertlspopuli.8  9 rei  magnitudini  abirdfa  bominis 
damnatio  conteptfi  & turpes  imifflet  maculas -deinceps  Oflraci  coluctudinf  pe 
nitusantiquauitque rchptisncdbrisbficmaxitrcintrodfi  adumbrariffit.C^ra 
ci  ideft  calculi  vmtim  in  concilio  dabantur  8<  m cis  qui%  que  ex  ciuibus  vrbe  ce' 
dere  vellent  litteris  indicabant iquospcfbea  in  vnfi  fori  locum  cancellis  nrcfifeptfi 
deferebSt  Magiftratus  vero  quibus  regociu  dabatur  primfi  ouidem  vniuerlbsfi' 
mulrecenfebantqui  tuli  (ex  milium  nume^exccfnfTent  nibilcofcdhimefTetpolbea 
vuiu(cuiuf($  calculis  (epoGcis  eum  quem  plunbusfentetiisdSnatutn  cogno(c»ee| 
decem  anos  extorrem  fore  declarabat  ea  tamS  co  ditione  vt  frudbus  fuos  capere  Ii' 
teru  Cbi  relinqueretur . Multis  itaqi  vt  vnde  dilci  (Tit  reuertatur  oratio  in  anfbi' 
dem  feriptis  Ignoratione  litteraifi  nonulli  penitus  egreftes  Ol^raefi  (Iium  anlbidi 
velud  vni  ad  quem  nibil  tale  pertineret  vt  in  ariftidem  (criberet  porrexerut.Hic 
cu  multitudinis  aduerdis  (c  coci  tate  (budifi  admiraretur  queliui  t.  IVum  abeo  que 
in  exilifi  mitere  (batuiflent  mali  quic%  ppefH  e{rent.  Cui  nibil  Gbi  mali  fadhi  nec 
a le  virum  cognitu  effe  led  molefte  ferre  dixerfit  quod  omnibus  in  locis  bunc  ip(u 
(ulbum  audiret.  Que  cum  accepidet  arjftides  nibil  locutus  illis  qufadmodfi  contf 
derSc  inlcriptu  Olfracum  rediit . Debinc  cocedens  exurbe  manus  ad  cclu  t^dens 
nonfeut  acbiilesgreds  iratus  deprecatus  ed.-fed  vtatbemlGbuscuecdq!  vellent 
Cc  bene  faufte  feliciter  euemrent  vtanftidis  Gbi  nC^  veniret  in  mftS  Tertio  po(b 
anno  cum  Xerxes  per  Tbetaliam  ac  Boetiam  dudbarct  exercitum  8i  AttbieS  ado' 
rin  ftatuilTet  Atbeniffes  antiquata  lege  exulcs  relbituere  anlbidis  caufa  prefer' 
timquemomnesncutnbofbjfi  copiis iungere^  rei  p.pernitic{u  fore  fCcopIureS 
eius  audboritate  8i  gracia  ciurs  ad  Barbarfi  defcdhiros  formidauerS  t . Sed  eorum 
quam  falib  metu  preocupa  tus  ammus  fuen  t res  bec  tefbmonio  erit . Artea  enim 
quS  reditum  eiusdecreuiiletciuitasmbilGbi  fuit  Stiquius^vtgrecos  ad  liberta 
tem  bortaref  (oUicitaret  Si  ftudiofos  Si  ardentes  intlamaret  .Poft  reuerlionis  foc 
decretum  Tbemilboclem  cui  rerum  (umacomida  erat  cddlisin  rebus  confilioope 
radiligenciaiuuitSCcomuni  falutis  gracia  inimiciirimu  Gbi  laude  gloria  oma/ 
tiflimu  ac  cumulatilTimu  preftitit.  Cfi  Euribiades  Sa^aminS  deierere  deliberalTec 
Si  regie  Triremes  nodfu  tranluedbe  arculbarent  tranOtui^  ac  infulas  corona  cinxif 
•rentcuQdbisreibuiusignansahilidesadjtismille  periculis  ex egina  per  boKium 


t4' 


Cf^eroTraiecensin  tfiriporc  prjfecSuscftrSatjtitJcnotihiad  TFcmiflocJista* 
fcernacutu  venit quf  fo'fieucc2tam  rcmotisat&itrjsCf’ alloquitur. Noftre  partes  i 
fiint.TIreiiiiftocIesG  lapimus vtiam mani  ae  puerili  diflenConepoGtarnool de  in  I 
tegro  ratione  meamus  vt  falutari  ac  baneftifTimo  certamine  cotidetesitu  quide  - 
imperio  ac  poteftateiego  autem  mniftcrio  grecia  terra  c6‘eruciry  Qram  ad  reni  j 
tu  (olus  optimS  fcntecia  attipiflc  ac  probafle  mifci  videris  cu  iter  anguftias  de  ma  j 
turldonaualj  prelio  dccreuil^i.quodGstrana  locio^ deliberatio  nobis  elbbolbes 
vt  augurari  c6ie<lhira  poflumasquodamodo  nobisadiomentofuntiquorG  nauibo 
yicinura  mare  a latere  a fronte  a cemq:  omni  parte  teret  vt  etiam  qui  fualpotedi 
tricatun  m fSt rebus  delperatisftrcnue  ac  fortiter  manu  c6ferercneceflitaSfo> 
gat.Eum  enim  in  locum  dedutlba  res  e^^vt  nulla  fuge  uiareliquafit.  Ad  fcecTfe 
^ijftodesvelleitiquit  oanftidesvtinbac  remecu  inito  certan  ire  fuperares  ideo 
^nifcilpretmiftS  vttecfifcoc  teneflo  eo  tenaonis  gerere  decertSsreacfatlfis  {a> 
perior  Gm.  Deinde  fraudi  qua  Earbard  circunerire  maebmabat  patefecit  vc 
.^unbiadi  fiiadeat  nulli  niG  in  nauali  prelio  falutis  op€  relicSS  elTe  robortatur.eius 
enim  fidem  pluris  faciebat.  Exquo  ClcocritusCorltbms  imperatoribus  i conlio 
coadlis  cum  Tfcemiftoclem  de  fencentia  dewere  caperet  dixit  nec  ipG  anftidi  qui 
pre&ns  tacet  cSGJiu  cius  probari. Cui  Gc  refragatus ariftides.r^Jcn  taccri  inquit 
pTbemiftocIesque  contra  re  p.cfientinn-ediu  afferret. nec  boc  tepore  cuius  be 
tiiuoler.tia  &:  grana  fed  decreti  collandacione  tacebS  Hcc  a grece  Claffis  pf  ecf  is  a 
gcbantur.Arjftidcsautcm  vtaiaduertitPGtalil  infulam  haud  lanemagrSqnei 
trSGtuSalamirisfjta  eft  boftifi  copiis  refertS  impoCtosIeuxbusnauibus^mptifli 
mostneam  trlfmiGt  vbj  collato  Marte  barbaros  uicit  acdeleuit  Omnes  enim  in 
eo  prelio  dcGderati  pretcrr.d-nullosclanfnmosacpnmarios  bominesqui  viuicap 
ti  fiint.Hocin  numero  tres  SIcIauces  {bronsregis  fjhieratquoscuanftidesex 
templo  ad  Tbemiftocle  deferri  coranet  Eufrantidis  vatis  jnffo  crudo  libero  pa-r 
triftatimimolauit.Exrremainfuleftationibusmilitfi  comuniersirGdiasin  illos 
qui  tranluebcrStur  ita  difpoGiit  vt  nec  itifliltusfuis  edem  nec  boftjbus  fiigS  affer 
*e  poffet.  Hoc  in  loco  quia  magnis  nanin  conatibus  ac  ffimis  viribus  decertatu  cft 
Tr^beu  ere.xit  Prelio  iam  cSferta  Tbemiftociesariftidis  animu  tiptare  uolls 
^lluitres  inquit  resgeflimus  cotitcor  fed  vt  videre  videor  reftat  vt  illuftriores  con 
ficiamusvtleilicet  aOamineuropa  capiamus. id  facile  corequemur  Gcofsftim  ad 
Hcllefpotu  annauigitos  pocte  refringemus  His  diclis  armides  vt  bec  miffa  face 
itet  iufGt.at  vero  potius  quo  padlo  ^primum  medd  e grecia  eiiceret  omm  curai 
daftria  vivilatia  cogitaret  ne  titus  militum  numerus  fiiblata  fugiendi  facultate 
eoadus ad dimjcSdu  couertaf .Que cu audiffct  Tfcemiftccles mrfus  aruaci  Eu/ 
nucuvnum  ex  iis  qui  vi  li  in  deditione  accepti  erStinternficium  emittit  vt  Clacii 
.Ium  regem  edoceat  grecos  ad  anguftias  trSGnittercSCponte  rcfcindcreproperS 
tesvt  eius  (alati  cofaleretaiaduertille. Is  igitur  boc  nutio  accepto  cofeftim  inde 
jcaftra  inouit5<  trepidatione  ac  metu  plenus  quita  celeritate  poterat  ad  HellefpS 
tum  contendit .Quicquid  vero  floris  8C  roboris  in  exercitu  fuit  trecenta  aute  fer' 
me  milia  militu  erant.M^tdonio  duci  reliquit  qui  fitmiilimis  pedeffribus  copiis 
cof  ifus  aobuc  magno  terrore  grccis  erat  quibus  minitabudus  bunc  in  modu  Icrip 
Et . Viciftis  Maritimis  I.gnis  terreftres  viros  orrni  ex  parte  naualis  artis  ignaros 
Hecenue  ampliflirnaacfufaTbeffalia  atqiBoetiecSpusampIiffimaloca  Gint.vbi 
tedla  aciufta  pugna  uera  virtute  magno  equitatu  ac  pditatnde  fuma  reru  decer' 
namus- AtbenieGbus  aute  regis  nomine  litteras  miEt  quibus  in  fidem  {ua  recepit 
.eoru  urbe  ferro  igni^  pallim  deuaifati  reediff.catnrusS^ipGsmagnuauri  podus 
((aEuru.'eotu9  cuutatetociusgreciepnncipefadiacaiGbeno  quodiiuc  aduerfus 


^rccosgeretafcfilTeiret.Id  cfi  Lar^demonii  rcIciflctmaenopevcrihJegatoSatljc 
nas  dimjttSt  orant  vt  Jjberos  8C  uxores  fpart^  venire  iubeant  grandionb  qj  nato 
fe  luMtcralinietadippeditaturos.puaftatiscnr  agris 6<vrfcc  coresdcducJlaerat 
vt  popa'us  no  modo  caritate  verfi  ctia  fame  graui ter  laborarctsqd  quJa  Cc  fe  ha 
teret  mbjl  tamcartu  eft.Hec  enT  dia  Ibatis  accepinentgramfiima  ariuidisien' 
tetIamq^aGcLaccdemonlisr«^podere^  fecuti  lutHofhbo  minime  {ucceftreatbe 
niSiesG  res  ors  auro  at($  opjbo  venales  exiili  met  penes  qaosiis  imbecillis  8C  smu/ 
tabilibopecuniemebris  nibilpulcriusnibil^ftatias  njkil  amabilius elb-Sabieard 
autS  Lacedemoniis  qui  neceflitate  Jblumodo  atij  i nopiS  quibus  jser  id  tepus  labo 
rent  diligent  ai  aduertae:virtut?  fuS  SC  laudis  8i  glorie  cupiditate  oblmi&atur  cfi 
in  animu  fibi  indueb  cotendft  vt  cibaria  raerced  e fiia  armis  ^ lalutc  grecie  dinti' 
cent.Hec  cu  ariifides  feri  pUlTet  legatis  in  cdciliu  introduAis  Lacedemoniis  renfi 
tiari  iu^nt.Atbeniefes  erga  greco^  libertati  Hc  afatos  vt  nullu  tantu  aori  podas 
iupra  fubtercf  teerS  fit:quo  adduci  poflint  vt  ip{u  laluci  grecie  anteferrent.  Mac 
donii  quo({  legationi  refpodit  Quoul^  bic  que  videtis  Ibl  curfiS  buc  currere ^et 
atbenieles  cu  Perfis  belligera bSt;vt  abffiptos  fines  {iios  8(  uiolatas  ac  demolitas 
facras  edes  vici (canf  .Sacerdotes  ctia  publice  cxccra  Woes  indicere  conftituitjfiqs 
caduceaeoriba  milTis  de  fedoris  pacis  amicitie  coditionibacu  medis  ageret  aut  gre 
e^ru  (bcietate  deberet. Mardonio  vbi  ois  mitio  pacis  exciditrurfiisexercitu  in  at 
ticS  inducite  atbeniefes  denuo  Salamina  refedli  {ut . Ariftides  Lacedemotte  mif 
fus  eo^  ignauiS  tarditate  ac  negbgentiS  grauit  cal^igauit  quibus  ladhim  eCTet  vt 
Barbari  de  integro  atbenas  tccepflent  poftrctnu  orabat  vt  grecie  q reliqua  erae 
faluti  ope  ac  auxilio  no  deeffent . fcpboti  ea  re  audita  fublequPti  nocHe  nS  interdia 
Hvacintbioru  celebritate  ciuitas  ludis  Si  ocio  teneri  vidcbal  quicj  milia  S{Mrciai 
taru  quoru  vnufqui%  (epte  lecfi  ilotcs  tra  bebat  infeiis  atbcniclibus  emittut  Pau 
lopoft  anffides  cij  fe  nibil  impetrare  celeret  alpere  rurfiis  Ibcietatis  eos  admones 
reuertit.Id  cu  nui  Epbori  exciperet  cuq:  garrire  8C  (bmno  intentd  fui ffe  diceret 
iuu  Gquid  iam apud OreluaducrfbsexternosGc enim Periasappellantproficir 
fentl  exercitia  efle  Tu  arilfies  refpodere  cauillldi  ac  ridmdi  tempus  no  ellemee 
ip'bs  amicos  inimicoru  loco  fallere  ac  decipere  pulcru  Hec  ab  Idomeneo  tradfitur 
In  eo  autl  decreto  quo  arilbidi  alTenfu  elb  apparet  no  ip  ^ led  OmonlXItippS  8C 
Mironideboc  legationis  officio  fiiniilos  effe.Cete^anftidesofumcofenlu  Impa* 
tor  ad  id  pteliu  creatas  c6  odio  milibus  atbenilGum  milituplatcasvenitvbicum 
Paulania  fe  coniunxit  qui  quonia  gtecisvnusprinccpserat  conlbitutus  maximas 
vndiqi  td  ex  parta  tu  ex  cetera  grecia  copias  cStraxerat . Barbaris  vero  adeoinnu 
Rierola  multitudo  prefte  fluit  vt  nullus  penes  albpum  fluuid  collaris  caftns  termi 
flus  effet-Sarcinas  autem  S^fpedimltacetnral^pretiolas  res  in  medid  coaietbaS 
muro  quadrato  circuuenierunt-' cuius  latera  qua^  vcrllim  denu  Stadium  I^gitu/ 
dine  procedebant-  Paufanie  grecifc^  comiter  Tilamenus  Eli^Gs  Auguralifaam 
preditus  portendi  vidloriam  predixit  G Scuto  potius  ^ Enfe  uterentur  prelagic/ 
bat  em  eos  vidborcs  fore  G in  boftem  no  i^ogredcrentur  led  Vitores  Barbarorum 
impetd  exciperec-Cu  auti  ariftides  Delpbo  miGffet  refpofum  bocrelatd  eft  Hoc 
tnplio  atbenieles  lupenores  futuros  G vouerSe  loui  lunoni citeronie  Pam ntpbis 
Spbargiricis  G Semideis  quoi^  androeati  Leuconi  Pilaudro  Damoetati  HypGo/ 
ni  Adleoni  Potydo  ^cra  facer€t:et  in  eampo  Cereri  CleuGne  at^^lerpine  ^cato 
peticuld  intra  fmes  {uos  faceret  Hoc  oraculo  renu  tiato  Anlbides  anceps  cura  fuic 
Heroes  quibus  facere  imperatam  erat  audlores  PlateenGum  fuere.Spbapgitica  / 
rumtp  Nimpbantm  antbrum  in  altero  Citberonis  vertice  extat  quod  ad  effhiam 
fblis  occafiioi  vergit  in  eo^  vt  aiunt  relponfa  fuperion  tempore  dari  (gle^t.  v^ 


-sl- 


VK'«co!arff  fHnIt»JfeHri«eaf!faf05aflta«irff}«?a««N^pI)b!«>pt'e^idefta  nini* 
^jis  fapioa  apprikbat-  CSpas  aot?  Orens  Eoiefine  vi(^orie  fignifirano  {i  (uos  t 
tii  terminos  cfi  bofle  pngrarft  jtcrom  atfcriiicntes  in  attfcicS  reuocatat  ac  tracJn 
rebat  beTIfi- Inter?  ArimneftnsPIatfcefnfi  duxp  Ibnnniialoue  cofeuatorc  qnod 
gredfaiiluneffent interrogari  vifus  ad  louecooerfus  fciicia  modu  refpSdit  Difc 
craftjna  (fiire  rex  motis  cafinsapudEIcnCnacoCdcbiniusqnoi  loco  Pitfciofret* 

. eonCio  VI  SCariris  manus <Tim  Barbaris  corfercirass Coi  tumiupttereospenit? 
fatljac  decipi  monnit  ea  (ane  que  pitbinsiuffiiTet  prope  PlatcenfOT  agrum  fi  qaft 
rerentin  ncnturos.Is  per  quiete  matijfeftevifisArimneftus  foirno  excitas  SCpra 
dentiHirroscnies  & etate  iraxirre  profectos  confeftjmaccerCt  •qui  buscu  multis 
verbis vltrecitroqie^grefius  (ab  OtberonS penes  Nifeosvetnftiflimu  templum 
ftare  dprefcfdit .quod vt  fama eft ipC  Ceren  Eleufine  atqi  proferpine dkatu  eflct 
Id  ut  profpexir  Afcitum  Anftidem  ad  locum  deducit,  qui  natura  fiia  ad  irftmen 
dam  ac  diiponendampedefbrem  phalangi  iis  qui  equitatu  inferiores  cflcntcom*' 
inodtfltmus  erat. quoniam  pars  vna  Citberonis  eotcrmjno8&!  cotjguos agros ca/ 

K{ quo  Sacellum edifieatu  efiet  equitibus  inuios  Si  in accefibs aditus  t nicielac 
audlosgeftneandrocatis  Herois  delebru  fuit  .quod  netrorudrnfitateS^arbczp 
vmbra  quali  qnada  corona  cfgebamr  atq;  nibil  ad  uidlorie  fpem  dee ffet  quS  oracu 
tum  fibiFortcndi{ret*P!atCfB'esArimnefto  legem  ferente  fintsfbosqui  ad  tenrS 
atticam  vergunt  e medio  {ablatis  greae  caufa  atfcenienfibos  dono  dare  deereue' 
runtivt  inter  fiium  agra  qaemadmodfi  relponfis  admoniti  {iit  cum  bofie  figna  con- 
ferrent Hec  Flate^u  animi  magnitudo  ac  magnificentia  tSta  omnium  gentiu  p 
dicatione  celebrata  eft  vt  alexander  multis poft  annis  Afia  potitus  Plateas  ireni/ 
busanxcritfiCinOlimpicisludispcrpreconcnific  edixerit.  Rex  Plateenliutor" 
t.tudini  ac  magnitudini  Morum  banc  in  prefentia  graria  refert  quonia  bello  medi 
eo  agros  grccisadiecerSt  8C  promptilfimis  animis  atq  corporibus  omni  ex  parte  t 
eomutiem  grede  (alatem  fe  ^ulerfit. Deinde  inter  atbcnifles  vt  dcinftitutfi  rc 
or  rtarSC  tegeatisde  inArdendis  aciebus  orta  cotentio  eft . Atbemffesenimdig' 
RUTO  efie  cenlere  ut  nibi!  extra  ordinf  decerneretur  ftd  ex  more  dextra  cornu  La 
eedemoniitpfi  finiftrS  haberet .7begeate  vero  multis  cerbis  de  magnitudine  re'i 
rumdiflere  quas  maiores  {ui  &ppMon tempore gefiiflent Id  cu atfcem€(es  equo  ag 
junio  ferre  noti  p^entanftidesafTorgfs  tafi  oratione  nfus  eft  .De  nobilitateat^ ' 
^rtitudine  tegeatisrefpondere  mihi  per  hoc  tempus  non  licet,  vobis  autem  a La 
cedemonti  8i  reltqui  greciqui  nfic  ad^is  dicimus  quoniam  locus  nec  virtuti  pre.« 
ftat^nec  adimit  quam.uos  nobis  in  acie  partem  dedentis  eam  inftraere  ac  tueri  co' 
tiabimur  ne  rebus  antea  fortifiimcgeftis  dedecori  fimus  .Venimus  enim  huc  non 
vt  (edicioiufcas  cfi  fccas  c ofledletrur  verrim  ut  (btiorfi  caula  cu  hofte  fignis  colla' 
tisdeccrtemasrecvt  parentes  ve  ftroslblii  ftd  ut  nosiplbslandibus  celebremus 
&greciehodiernadie  ftrenue  BMiemus  operam.  In  hoc  certameradefteRdimusin^ 
cuo  talem  ckiitate  imperatorem  nnlitemprefliturifiirrus  quakmgreco  nomine 
dignu  putare  debemus.  Secudum  ariftidis  orationem  imperatores  8C  qniin  coti' 
One  aduocati  erant  ad  atbenilics  inclinauere  £<  eis  alterum  cornu  cotulerfit.Per 
id  tempus  res  greciefludhiaret  8i  athenierfifi  ftatutis  multis  obnoxius  periculis 
eftet  bomincslocupletifiimiSCclarifnmo  loco  nati  cu  belli  caula  inegeftatlincidif 
&ntnauacumrerumci]]»dif3dH{ant  indignabatur  enim  (&gloti%Bi  potentiam 
quibiisin  auitate  altquado  riaruifient  abfBptisac  exbauftis  opibus  fuis  perilTe  &C 
ad  nouos  homines  (pCc^iffimosdefemmagiftratus  cernerent.  QuSobrem  piate 
is  quodS  in  cionucilio  frequStes  occulte  cduenietcs  i populi  pemicil  c^iurauer&c 
. Qussi  Bifiad  fiu  feolu  fiiccederet  ces  difturbare  fiCBarbaris^dere  coftituetant»- 


in exprcita aguntur SCl^aiusnuTicotagio latius  ferpcr<*t »43 ariftidi « 
tu  oniAifique  adla  erat  iditia  delatfi  eft  Qui  vbi  trunc  nutiS  accepit  temporis  con 
Hiciorclblicitusnecremtam  fedam  negligcre  nec  prorfos  detegere  reluit  ad  mu| 
titudinemcuK^inteftinakecdilcordia  deferret  iufVantma?isquavci)em  ratior 
nemveftigauit.Hx  multisono  tantum  coprcbcnGs  (biuin  E(cbmelanibreuni5( 
AgiGa  ramanid  duosconiurationisprmdprsiudiciu  latum  qui  raptim  ex  ca» 
ftns  dif^giebat  Ceteros  qui  in  ea  noxa  crSt  dimifTos  bono  aio  effe  voluit  eis  que 
q>  ut  quiertatum  fiiu  obfcurucfie  credernt  penitendi  locum  reliquit  adiedtijboe 
preliuiudice  futuruquoipn  benedepattia  menti  ab  cis  Gc  aceuGtionibusre^ 
ae iufic liberarent.  Poftfcec  IVlardonius  qui  plurimugrecispreflare videbat 
lecJum  equitatum  in  boAes  fmittens  eorum  animos  tentabat  qui  omnes  radicem 
Citberonis  mumtum  ac  petrofum  locum  preter  Megarenles  «'ederant. li  tribu» 
milibus  militum  freti  campsftri  loco  raftra  pofucrant  quo  fadfum  eft  ut  temerita 
tis  lue  penas  darent  mam  frequento  in  eosingru-mtem  equitem  5C  impetdvndi(f 
facietem  cum  Gilfinere  non  poGent  Paulaniam  per  nuncitl  orant  ut  integns  (aUi/ 
dianis  copiis  i prelid  GibmiGis  pullus  ac  cedentes  Barbaro^  multitudine  turbt 
tos  tueretur- Paulamas  ea  reaudita  anceps  fui  t-ccrnebatGquidem  iregarenGutn 
caGraobmilTiliumaclagitca^denGratequaneprolpedfu  adempta  eo.Q^  confer/ 
tos  parum  in  orbem  coa^us  quibus  Pbalange  Sparciatu  que  grauis  arma  cure  ef 
fet  equitibus  boftiumincubentibus  opem  ferre  non  poGet. Quo  circa  cobortupto 
feclos  duces  multis  enr  Gipatus  erat  virtu tis&.'  bonoris  cupditate  intendit  vt 
tunc  fponte  cum  bofte  certarent . Et  reintegrata  pugna  recenti  tniltte  ad  auxiliu 
MagarenGbus  ferendum  procurret  .ceteris  obdilcriminis  magnitudinem  certa/ 
mcB  decertantibus.  Ariftides  atbenienlcsid  facturos  in  fe  recipit  .Olioipiodorfi 
igitur  vitra  omnes  cobortiim  profe^os  tranu  promptiGimu  Gatim  mittit  qui  tre 
centis  lediGimis  militibus  & permixtis  iecum  {agita  riis  prepoGtuseratls  mata 
re  paratis  ad  le  (eraandos  Ibcios  curlcz  proper't:bus  MaGlbiqs  jnter  Barbaro»  pte 
fetius  equitum  iure  fortitudine  admirabili  Si  magmcudine  ac  pulcbrira jjjjg  cqc 
pons  GngutarivtaTaduerciti  eos  uetfus  lubditiscalcaribus^  eocitatiGimuioe' 
quu  immittit  cuius  imperium  excipientibus  collato  marce  pertinaciter  pugnatum 
eG.  Acnusetiam  nitebantur  quia  boe  prelenti  certamme  de  Gin'ma  reiexpenmS' 
Cum  erat  fluens  autem  equus  Sagita  Saucius  MaGGium  preapitem  ad  terrCde 
dic  qui  onere  acmorum  iacens  ammoueri  nequibat  8i  incumbentibus  atbenienGb^ 
ac  manu  cedentibus  vix  cotredlare  poterat. adeo  pedhis  caput  pedes  auro  ere  ac 
fecro  munierat  Hunc  tamen  cum  quis  eaniGalleepartequeiiipereminet  oculo  ad 
neHa  lancea  percuteret  occidit,  ceteri  peidedimiGbcadauerefngamceprreTum 
deprebenfu  eG  rem  egregie  geGameiTe  non  multa  bcGuun  occifione  pauci  enirs 
deuderant  led  lucGu  ac  clamore  Barbarorum  audito  nam  MaCGji  obttucati  doIo/ 
rc  (e  ipfjs  8i  equos  ac  multos  tondere  Si  eiufatu  ac  piantibus  campos  inplere  qui 
bus  teperare  no  poterat. CupoG  MardoniG  viru  victuceac  patentia  preGantilG 
iiium  tumultuario  illo  prelioperdidiGVnt  ■ PoG  equeGre  pugni  multos  dies  vtn 
nibil  adlu-m  eG'  Vates  enim  ex  (aens  Si  PerGs  Si  grecis  viariam  quidem  polii 
cebantur  G Ce  defendendo  rem  tranfigerf  t claudem  autem  G pnmi  certamen  niet 
Sub  idem  pene  tempus  Mardonius  cum  pauroru  dierum  commeatus  GipereGetiC 
quibus  aleret  tantum  excitum  ac  {IiGtnerec-Cotra  grecis  freques  quottidie  mul 
tiCudo  coniuiigeretur  iMardoniusin  ^ bee  fecum  agitans  animo  no  ampliuscuGa 
de. fed  maturande  rei  conGliumcapit.Itacs  pnma  luce  Aibpum  tran^rediensgre 
cos  tale  mbil  expedfaees  adoriri  Gatui  t ducibus  quid  &<Go  opus  erat  prima  vc(^ 
ca  imperatum. .Medio  vere  Same  ne^e  magne  Cleneio  eques  ad  exercitu  greo}$ 


VfeJiit  inititiEiiis  qui  pee  fta  tie«e  caflrorum  cuflo5ias  tafccBant  etuiS  faiSus  intet 
vt colloquendi fibi rti  AnftidepoteJtas  fiat. Cui  nocato  & quam  primu  prodfun 
ti  dixit.  AlexSder  Macedo  fiim.qui  pro  mcaci^a  uos  bcniooletia  maxiirfi  difcri 
tnen  fubire  no  timui.-ne  fqbito  boftid  infoltu  vos  perturbati  minus  integris  virifco 
dimitctis.  Mardonius  cras  de  {uma  rci  wbifcam  {ignis  cellatis  dimicabt  mec  ut 
tero  maturet  ulla  bona  fpes  aut  audatia  facitifed  ulterius  prorogSdi  tempus  rera 
inopia  non  finit.  Vates  etiam  Diris  oraculis  ne  prelium  ineat  cobibentSC  cxerat? 
oirnismcroreacftnporeconfedhiseftiSed  eo  neceflitatis  ventum  eft  ut  velande 
do  fortuna  tentandaaeldiocius  flando  extrema  fames  expedfada  fit. Hec  rfi  dix 
ifict  Alexander  anftidem  orabat  utipfe  confcius  memoria  teneret  8C  nemine  par 
tiripem  faceret.  Cui  tunc  ariflides  iniquum  efle  Paufaniam  cui  fuma  rerum  com 
miflacratfcecignorare  Cumcetcns  autem  nullufe  ante  prelifivcrbu  fatilurnm. 
At  Evicerint  quod  dii  faxit  omnibus  alexandri  virtutem  ac  promptitudinerotS 
fore. Iis  vltrocito^dicJHs  Rex  macedonfi  equorefecihis  eft.Tfi  anftides  ad  Pau' 
fanie  tabericulum  profedlus  quo  in  flatu  res  eflet  expofiiit  ceteris  pofl  adnocatis 
ducibus  imperatum  vt  qui%  flios  in  ordinem  inftituerent  8i  paratos  quaC  iS  pe' 
de  collato  confligendum  elTet  continerent.  Per  id  ferme  tempus  paulanias  vt  (erx 
bit  Herodotus  ariftide  contento  digrfi  putabat  mutato  loco  attcrienfls  dextro 
loco conftitui&aduerfiisperlas obici. melius  enim  cu  ipGsdecertaturosicumSC 
eorum  belligerandi  arte  experti  d<  recenti  vieJona  audaciorcs  eflent . Se  aut^  Si 
niftro  in  cornu  futurii  qao  ex  loco  grecosquj  medorfi  partes  confecflaren^  excipe/ 
ret . Rpliqui  atbenienfium  principes  valde  ftipcrflnis  in  rebus  occupatum  diSt 
cilem  Paulaniam  didfitabant  ficurdh  fiiis  in  lods  dimiflis  fblus  atbenienfes  velut: 
ilotes  fiipra  di  infra  collocare  1 6C  arbitratu  {no  nuc  pugnatiflime  genti  obieeflaret 
AriflidiS  autem  cos  magno  in  errore  verlani  docuit  Nam  fi  paulo  ante  contende' 
re  e&  tcgeatis  Tquit  ut  Cniftrum  cornu  baberctisad  ueftram  amplitudirem  perti' 
nere  credidifiis&  cis  luditio  prelati  vos  boneftatos  cenfuiflis  In  prefentia  Lace' 
demoniis  fponte  nobis  ex  dextro  cocedentibus  di  quo  Damir.o  fumu  nobis  prinri/ 
patum  c6ferentibu8.*cur  glcriS  robis  prepofitam  non  amatisiprefertim  cfi  inlu' 
ero  ponere  debeatis  fi  vero  aduerfiis  Tnbules  & neceflarios  ucftros  fed  Barbaros 
boftes  nobis  a natura  datos  dimicandu  fit.Heccu  difcruiflent  atbcnienlesfinilh'! 
Lacedemoniisaciem  fumo  Audio  dare  in  dextra  ipfi  concedere . Plurime  fe  inuice 
exortantium  voces  diiperfc  bofles  adue  tare^qui  nec  armis  nec  animis  fiipcriores 
illi  eflent  iquosapod  Maratbona  proHigaflent  .Aft  eofdem  artus  maiorum  eande 
veftis  narietatem  eundem  aureum  circa  mollia  corpora  6i  lulcs  animos  apparatu 
Nobis  cade  arma  di  corpora  di  plcrilcf  (eenndis  prcliis  maiore  audatiam  .Certa/ 
men  vero  non  agrorum  aut  vrbs  caula  vt  maiores  ncftri  fed  pro  tropheis  que  Ma 
ratbonc  ac  Salamine  conflituimus  ut  non  Milciadisauefortuneled  atbeniffiom 
potius  efle  videantur . Interea  mutato  loco  aciem  inflrucre  di  fe  inuicem  coponere 
ibliciti . Hcc  Tbebam  pertranfhigas  explorata  Mardonio  renuntiant.  Qui  extern/ 
pio  fiue  Atbenienfes  timeret  fiue  cum  Lacedemoniis  maiori  cum  laude  congredi 
vellet  dextro  cotnu  perlas  aduerfiis  Lacedemonios  iflruxi t.  ceteros  uero  grecos 
qui  lecum  erant  aduerfiis  Atbenienfes  flare  iuflit.  Palam  autem  mutatione  acie^ 
fadla  Paedanias  iterum  in  dextrum  cornu  fe  recepit  & Mardonius  (icut  initio  ba/ 
buerat ut manumcuLacedemoniisconfereret infiniflrum  reuertit  Eodiembil 
adbungreets  m concilium  voeatislongiuscaflramouerevifiimatq!  focum  indaga 
ce  vndeoportune  aquationes  eflent.  propinqua  enim  omnia  fluenta  Barbari  feda 
cerant  S^maximo  equitatu  occupauerant.  Sequcti  nodfe  cum  duces  ad  deflinatu 
•aflris  locum  fiioS  agerent  multitudo  vix  conflare  ac  difficile  fublequi.Veenun 


e-x  prioribus  excc{rcrunt  n uniirertisirnpro  riiTtnero  vorH^s  PlatffTenrvi^cpaC' 
fimdilfcurrere.  Vnde  cum  fine  imperio  Palan  difpcrpcrceur  Si  tabernacula  ruJb 
ordine  coponer-et  non  mediocrem  tumultum  fecere.  Lacedemonhs  autem  folrsia 
uitisobtigit vt poftremi  cfterisprocurrctjbus  re’inqurretur. AmopbaretuSuir 
anirnofusacin  adeundis  periculis  temerarius  iamdiu  pugr5di  cupiditate  ardere 
S^difcutiari  animoquando  huiufccmodi  tarditate  prorogari  pugne  tempus  tntd 
Iigeret  cafirorum^  mutationclatetcmfoga  uocifcransexprobarc5<  apertediec 
re  non  tergiuetfafccr  aciem  delerens  fcd  meiaromilitonlbusHc  perftans  mardoni 
ameffiib  impetu  properate  excipiam. Cui  c6  Pautanias  occurrifTct  mfijfleei?  ut 
impig  re  facere  t qui  coaocata  cocione  greo  faciundu  cfle  dccreuifTent  amonpfca* 
retus  ante  pedes  cius  ingens  mamfcus  &xum  attollens  lecit.  Etboc  inquit  qui  tl' 
midacofilia  ac  decreta  repudiovt  pugnandi  copia  fiat  meufiiffragiucft.  Prelens 
bic  reru  ftatus  paufanie  dubitationem  incuffit . Itaq;  atbenicnfes  abfccdentes  mif' 
<b  nuntio  rogatvtmanerft&vnaJecfi  iter  ageret,  alias  ipfe  copias  plateas  dudfa 
batvt  amonpbaretuindefumoueret . Dumboegerutur  dilucefrenieiamdiemar 
doni  usaduentans, non  en.m  eumfugeraegrecosuaciusrelKSiscaftrisoxiflecau» 
to  agmine  ingenti  clamore  barbarorilacftrcpitu  in  Lacedemonios  repf te  fereba/ 
tuc.-quod  m grccosfuga  per  agros  palantes  non  dimicaturus  uerufpoliaturas  ir' 
tueret,  quod  ut  cotingwct  paruo  momento  opus  erat- Id  at  Paufaniasaladucrtit 
Iter  co tinnit  Sifiios  in  ordine  redire  qaafi  preiiu  imturcs'perauit.Cetcru  uelira 
eundia  iB  amSpbaretum  concitus  uel  repentino  boftisadu?tu  per  turbatus  grccis 
Cgnudare  oblitus  cft.  Quo  fadlonccftatim  nec  cofertifed  rari  5<fparGiip<o  fer' 
tne  certamine  auxilio  veniebant  Vt  aero  primis  boftns  litare  non  poterat  Iparcia' 
tos  (cutis an  pedes  poGtis  quietos  cofidereiuflitnec  in  lufla  ciuscertamlsftudjo 
in  bofte  exire,  vera  animu  adbibe  fi  quid  impaiTet-Eo  rurfusimolatc  cil  equites 
iacliS  cominus  telis  irruiflet  unus  Lre  -demonius  ieSus  cft . Irt  bec  callicrates  q 
angufta  forma  SC  corylis  magnitudine  ceteros  grccos  qui  in  co  excrcitufuerutftf 
peralTe  tradit  fagi  tta  percultus  ac  jppfimodu  ex**atus.Ego  quidem  inquit  morte 
non  lugeo  quado  domo  ^fictlces  ut  ^greeja  morerer  buc  ueneriralj  angor  animo 
nec  ftrenue  nec  fortit dimicans  oppeto . Hic  caflis  atq:  ecii  grauis  erat  ubi  tita 
iIlo:j;  botu-n  cotinetia  fuit  vt  admiratione  dignilTima  fit  adeo  ut  irrupetesboftes 
minie ^pullarmt feci  eo:p impetu  adeo at^eo^ duce dimicSdi  tepus expetftantes 
fubftinaerut.Cu  tn  interim  boftis  obnixius  aggrederet  ac  ptinacius  acti  flil  co 
funde  ac  diftlpace  niterrl  monumltis^ditu  eft  du  Paufanias  paulifpcr  extra  mi' 
htvL  ftadones  rem  diuini  faceret  ac  adoraret  n^nullos  repite  ludos irrupites  facri 
fjcioru  apparabi diripuiireacdifiecilTe  quos ipfe  <S{  qui  Ut^ eius  cingebltcd  iner 
mes  effent  virgis  ac  lonspeufTerut.Ideo^  nfic  Lacedemonie  inbni?  excurfionis 
memjriSisEpbebos  plagis  circa  aram  remutSiderccpslidorfi  celebritate  ferult 
Que  cum  itaefleit  meror  ac  grauior  cura  paufaniainceftit.  Ceterii  vbi  vates  la  ' 
ccificia  iQiftaurauit  collacrimas  couerfiis  ad  temp^u  oculis  Si  manibus  ad  celu  (Iib/ 
latis  lunone  Citberonil  Si  reliquos  deos  in  quot-  tutela  platcefis  ager  pofit?  elPr 
obfccrauicfigrecosvidbares  forefatatu  non  erat  (alte  fadhsipfis  re  ftrenue  gefta 
boftibasoftedantaduerfus  fortes  uiros  bellicis  artibus  mftrucftosbeUugefiific . 
Poft  Paufanie  oracione  qua  auxiliares  fibi  deos  inuocarat  (acrificia  Si  augures  in 
manu  mdloril  ede  portendi  t omnibadeinde  iuftis  ut  aduerlus  bofte  ftarit  falix 
uni  atan  Cmilis  uilaqi  ferox  borris  tota  in  audacia  ac  uigore  couertittu  barba? 
rused  viris  certamlforefenfit  quinomin^acrit^ptiacitueirmortepugnatan 
eencqiobre  multis  facftis  faeraf  fagiteas  i lacedemoios  coiciut  qm  fif  ad  tcftudjnl 
t ftru^i  bofte  aggrefti  f>fia§  rpffis  miililibo  gdu  acri?  ftule  pfay  vult?  ac  peeSora 


pitis fci'jentcs copIuHs  non  impjgre  nec  in« sfiram  esdetes proRraupru t .Nam cS 
prefcerfistiuda  maru  lanceis  plurimas  confringere  intrepide  nudato  ferro  pro.* 
cec'?tcsgfad]js5<acinaf]fcus  diutiusexaduerfo  rem  gelide.  AtbeniffesueroLa 
f edemonios  expedlStes  quietem  agere  donec  magno  pugnacium  clamore  Pau' 
lanie  nutio  cognita  re  mature  ad  fufcSdiamferedum  impetum  fecernt  Eis  prope 
rantibus  ereci  qui  medis  fenebani  le  e obuios  intu-crut.  Id  utarjftides  cernit  ce 
tt  rts  reluSisprimns  procedit  & Grecienfcs  deos  teftatus  iplos  magna  voce  roga/ 
bst  ne  fecum  prcfiumcoferrent  nccfjbi  impedimento  forent  neqjprobibercnt  Ia/ 
borantibus  aoxilifi  ferre  qui  pro  lalute  grecie  dimicarent  Peft^  autem  eos  ab  bu 
iufmodi  confilits  alienos  &ftrndlis  in  fc  aciebus  i felbiuis  iter  intederelenfitbuc 
in  modum  ab  inferendo  prcSdio  reuocatns  cfi  iftis  congreflusefl:  qn:  ferme  cum 
quaginta  milia  fuerunt.  Horu  pars  maxima  cum  magis  tentaflentprebu  quSinif 
fent  inclinaacrfit  flC  perinde  ac  Barbans  efufim  lam  m fugam  verfiis  ablceflerunt 
Pacna  vero  in  primis  anceps  fmt  obi  Tbebani  promptiffimc  pugnabat  quorum 
mulcitndononcx  Iba  lententia  led  potentjflimosac  primanos  viros  fecuta  medo' 
fum  partes  toebatur-Sic  itacj  dhiifis  copiis  colla  to  macte  Laccdemonii  pnmu  co 
nixi  perfas  cedere coadtosaducrtnt.Mardoni^abarimnefto  Ipartiata  (axocapuC 
Saucius  ut  abampbiaraioraculo  libi  prcdidfum  erat  occiditur  . Illuc  cmm  ludu  bo 
minem  Carem  autem  alterfi  ad  Tropbonjfi  emiGt.Cni  cariga  lingua  vates  refpo/ 
dit  Lido  uero  in  Ampbiarai  templo  dormienti  quidS  dei  mimftcr  per  qciet?  aili/ 
tit  a quo  illinc  lidos  abfccndere  luffus  cum  didlo  non  audifTet  magno  Iapide  capue 
idbus  vulnerari  deinde  mori  iufliiscft.Hecitaprorluseuenine  tradutur.  Lacede 
monii  lignea  intra  menia  fugientes  perfas  inelulerc . Paulo  poft  atbenienles  dare 
terga  Thebanos  coegerfit  ubi  trecftos  qai  pnmi  adnerfus  le  irruerat  inter  preba 
dum  obtracarunt. His  fuiisiam  6v  fugaris  Barbaros  intra  vallum  inclulbs  rircufe 
deri  nuntiatur.  Sic  lalutis  occaGonegrecis  relicJa  pleno  gradu  ad  boftium  caftra 
fuccederc  8C  Lacedemoniis  opem  ferre  pergut  qui  circa  mnnumetorum  expugna 
tiosismper  inperitiam  tempus  terebat . Aduenietes  itaq:  atbcnienfe  magna  cura 
Srage  bolbmm  vallum  ceperunt  Ex  trecentis  enim  milibns  quadragena  dutaxat 
milia  curo  artabacofugi^  tradituro  eft.Eo  prelio  ex  nsqui  progrecia  pugnaae' 
tut  rnilletreceRti  Si  fexaginta  ad  fummu  celi  quord  atbenienles  duo  8<.  quiquagl 
ta  ex  Eantide  tribu  fuerunt  que  vt  Cliderous  auctor  eff  acerrimi  pugnam  edide 
rat.CJuocirca  tenuit  confuetudo-ut  ^cra  vidlorie  cau*!!  PyrbiorclpofoSpargiti/ 
cis  Nimpbislbata  Eantidistribulesfacerentquibus  impenfam  rcsp-daret.Lace 
deraomivnns8<nonaginta.Tbcgeateverofcx  6C decem pcricre-Mirldum  igit 
eftiHudHcrodociquopadfofblosiftosoinfns  ceteris  grecis manus  cuhofteco/ 
feruiffe  IcnpGt . Cum  cftet  deGderatoru  nniltitado  SCmonumen  ta  rem  comuniter 
magnifice  geftam  ce  teifimoniofint.Nec  enim  aram  Gc  inlcripGffent  fi  ceteris  in 
tra  caftra  quietis  tres  tStu  ciuitatcs  decert affent . Vicftores  Danai  perMarcia  ge 
fta  fugatis  Perlaru  ducibus  generi  coia  greco . Ifta  loui  ftatuunt  altaria  libera  pa' 
trii  Hoc  prelmm  fecodum  athemcles  quartadecima  Bocdromoftis  fecundum 
CIOS  autem  fexta  8C  vigebma  panemi  menfis  faeJum  eft.Quodicnoftra  etiameta 
te  plateis  frequens  grecorum  cocilmm  babeturvbivicftone  buius  caufalouilibe/ 
ratori  iacnficatur . Hanc  dierum  uarietat?  nemo  miretur  cu  eos  qui  diligenrifiie 
alcroru  rationem  tenere  boc  tempore  profitentur  aliud  aliod  mefis  pricipiuro 
5<  exitum  agant. Sub  mdemometo ferme  tempons  fortuna grecoru  verfa  Nlcii 
atbenienles  X<acedcmoniiS  nec  fortiffime  rei  gefte  prennu  datent  nec  tropbcu  cri 
gere  permitterent  fed  vennq;  armati  dilceptarent  imagno  m periculo  resfniflent 
niG  ariftides  exercitus  duces  collegas  fiios  cnj  ttigans  ac  coroooecactens  preci pue 


Lfaeratem  Mironicfcm  cofjnuifTet  tjlqi  fliarifir t nt  earf  reni  cJiirtJiean^agrc 
eorum  arbitrio  dimitterent. Hoc  loco  greciiiad  deliberandum  intentis  Tbecgito 
MegarenGs  alteri  dixit  ciuitati  premfi  dandu  niG  boc  iudicio  intcftirfi  tcl'u  con' 
citare  velint.  Pol^ij  CfcocritusCorintbeusaflvrgcnsquafi  CorintbiiSFretrium 
poftulacurus  {ufpicioneminiccit quoruciuitas  poftl-acedcmorematq!  Atfcenas 
{urna  dignitate  nitebatur.  Hie  autem  praniflin  3 pt®  Plateenfibus  oratione  dixit 
cue  vniaerGs  placuit  Conluluit  rni  ut  ei  optime  gcHe  rei  premiu  dccetnSfts  quo 
tum  bonores  vtnqi  bonam  in  partem  acciperent  graues  lites  ac  cotroue rfias  c ire' 
dio  tolleret.  His  expoGtis  primus  at  benienGu  nomine  ariftides  deinde  Lacedetro 
riorum  Paulaniasin  banclententiS  luere, Hunc  igitur  in  modu  conciliati  cxmanj 
bus  exempta  cdtuaginta  talenta  PLtefGbus  dono  dederfit. Quibus  edeir.incrue 
Jocata  S^Gmulacrofoftituto  piiflunsdelubru  exornaruntqueinboculq!  tempus 
integre  vifuntur.Tropbea  feorfu  Laoedemonii  'corfii  atbemenles  pofucrunt  Po' 
ftea  ca  dc  faciundolacrificiopercundarent  P^tbius  refpondit  Icai  in  cuius  tute 
la  libertas  eft  Aram  dicato  ne  prius  rem  diuinS  faciunto  % uniucrfe  regionis  bui 
us  ignem  quafi  a Barbaris  uiolatu  extinxeritis  tumpuriimexDelpbisuelutacoi 
bus  laribus  accenGueapiunto  Ea  de  caufagrecoru  principes  cueftigio  circucuntes 
Omnes  ignes  rcftingui  coegere.  Eucbidas  Platcefes  pollicitus  ignem  ab  deo  qua' 
ta  ficn  celeritate  poflent  delaturum  uclociffime  Delpbosprexit  vfci  Expiato  ac 
Refperlb  corpore  laurea  corona  redimitus  ex  ara  igne  fupto  citato  g radu  ante  Ib' 
lis  occaGim  vno  die  mille  ftadiu  inter  emenfiis  plateas  reuerte^ . Hic  ubi  ciucs  co« 
mitercoplexuslalutaujt reddito  igne  ftatimi  terram  prolapfusbaud  mulco  poft 
expirauit  cuius  cadauer  fublatu  boc  epigramatein  Euclic  Diane  templo  a platec 
Gbus  fcpnltu  eft.  It  Pytbeum  EuchdasSCluce  reuertitur  vna.EucIia  multi  funt 
qui  Dianam  putent  appellentqi  Nonulii  aurem  Her culis  & Mirtfce filia. -que pa< 
trocli  Ibror  menetio  patre  nata  cft  Hec  cum  virgo  e ui ta  migraflet  magno  in  bono 
re  penes  Boccios&C  Locros  fuit  eiqj  ara  6<ftatutairi  omm  foro  dicata  (pole  Ipoii' 
fiq!  priuGp  nuptie  coficiantur  ex  more  facta  faciunt-  Subinde  cum  frequetes  grcci 
coitergiconucniflentArilbidcs  decretu  fcripGt  ex  cuius  audforitare  edidhim  cft 
vt  grecie  principes  8<  legati  ad  'aeras  celebritates  publiccmiffi  quot  annis  apud 
platcen(cs  cocibum  babere  t quo  1 loco  liberalia  qulquannali  certamine  celebraret* 
tur  Expenfam  que  ad  banc  rem  neceflaria  foret  comam  collatione  grecia  fuppedt 
tarct. Scutorum dec?  milia  mille  equos  naaescfmm  eius  cuodaduerlbs  Barba' 
ros  geftum  rlbbtlli  memoria. Ad  becPlateefesquipvogrcciadfofacnficarcnt  (a 
cro&n<3:os  efle.Is  preconc  referente  audoritacc  publica  co  firmatis  Plateeres  pra 
mifcrut  fegrecisquibic  ceciderunt  & bumati  edent  imperpetuu  parentaturos, 
quod  eciam  nunc  in  amacSenoneirrnreeuem  Al8lc'menifi  Eoecti  nominant ferua  • 
ri  videmus. Celebrem  emm  Cetum  (exta  8^dec.mo  die  ut  prima  il'uxit  emittunt 
CUI  tubicina  bellicum  canensitineris  dux eft  Vehicula  Mircfco3< Coronis paffiin 
completa  Laurus  deinceps  colore  fufea  fublecuntur  lartis  Si  vim  libaciones  m am 
pbons  olei  quo:$  ac  vngenti  crolTosid  enimvaCs  nomen  eftiiberladalerceatesde 
ferunt  .Nam  cura  viri  quibus  parentationes  fiant  defendende  libertatis  caufa  vi 
ta  exceGTerunt  nulli  feruofaselbquic^  contrertarequodadboc  (a'Sorui»mi»ifte 
riumpertinoat.Su  nmas  deinde  platelGum  princeps  cui  neealio  tempore  ferra 
tangere  nec  niG  candidam  vedem  induere  luselb  puniciam  rfie  vellittis  tunicam 
e tella  litteraria  vas  aquarnm  attollens  nudato  pugione  pCr  mediam  vrbempratQ 
dit  aqua  de  binc  ex  fonte  (iJpta  columnas  abluens  vn^uetoafpergit  po(bea  marta 
to  ante  Piram  Tbauro  vbi  louem  & Mercurium  infernum  adoraui  t fortes  viros 
quiprogrcciamortemabierun(ad cenam oroentumbue  uifc^erium  inuitar- 


SappoStamnieram  eritheve  tcwpei-Ss  fjtanrqj  vms  inqait  propinoiqcu  ut  forti 
ter  grecoru  fibertat?  tuerentur  fato  fanrti  fiint . Plateefcs  banc  conliietudinem  2 
iTiaionbusarceptSadbucretinetit.Anftidespoft^atlTem^res  in  vrberegrcQos 
vt  duitatis  fta  tum  ad  populi  ditionem  tran{Terret  ftudiorosataduertitplekisob 
jres  bene  geftas  merite  curam  {ii^dperenoa  iniquum  ratus  eil  .Cum  igitur  baud 
{adle  popufum  armatu  Si  vidtorja  exultantem  coercere  pofle  videret  illius  fente' 
oe  audior  fuit  que  rem  p.-cocm  fore  & ex  oromatbenieliu  ordine  magiftratus  de 
ledlum  in  deeernebat.Tum  Tfcemiftocles  aliquSdo  cu  populo  agens  afieueraflet 
fibj  conCIium  in  mentem  venifle  quod  C fecreto  tranfigeretur  ad  auitatis  vtilita^ 
tem  &falutemplnrimu  confetret.  Aiiftidifbli  populus  negotium  dedit  Siatsd 
banc  rS  diligenter  animfi  intenderet  £c  £ e re  p.  videretur  probaret . Cui  vl  i Tire 
minoclesuerfari  animo  dixitnaualegrecoru  luccedcre‘quo  padlo  atbenienftsvni 
nerfe  grecie  principes  futuros  fpcraJbat . Anftides  contioni  habens  expofiiitTbe' 
mdbocliB  eonhlio  mhil  cSmodius  eiTe  fed  nihil  nullius.  Hec  cum  audiHent  atbeme 
iesitantum  apud  cos  equitatis  caufa  6C  integerrimi  viri  cSUantia  pondus  habuit: 
vt  Thcmiftoclero  hac  de  re  nullu  deinceps  verbum  facere  mfferint.  Poft%  arifti/ 
des  helli  gerendi  caula  cn  Cymone  imperator  millus  eft  Paulaniam  ac  ceteros  La 
tedemoniorum  principes  ob  dif^cifes  mores  ac  ferociam  in  fbcii  nominis  militem 
plurimfi  in  fc  malinolentie  ac  fimultatis  conllafTe  cHfpicatus  benigne  clemeter  bu 
maniter  mSloete  cu  Ibciis  veriatus  eft  Si  Cymone  multa  dexteritate  ad  hominum 
coluetudines  eoncinnfi  8i  1 expeditionibus equabilem  preflitit  .Quibus  ex  rebus 
h^uit  Lacedemonioscu  eos  no  armisno  claflibasno  equellribus  copiis  fed  corni^ 
tate  placabilitate  at^  elemitia  prfeipatu  gtede  ipoliabat  .Mam  cu  ariftides  equi 
tas  Si  eimonis  facilitas  que  apud  omnes  comendabilia  erant  atbenienles  grecis  ca 
ros  fedffet  Panfanie  auaricia  ac  difficultas  adbuc  cariores  reddidit  haud  iniuria 
quando  fociam  primores  femper  iraende  femper  alperefemper  co  tumcliofe  alio-’ 
queret  ac  multitudini  plagis  caftigare  t Si  ferrea  aneborS  ceruicibus  fubnetilens 
vniucrlum  dil  ludibno  ftare  cogeret  .Nemini  preterea  fas  effi  vellet  ut  ante  fpar 
ciataslegendillramlta  pabulandi  aut  aquadi  potellas  effit. Quod  neccuiquS ob/ 
icuru  foret  per  Ilios  lidlores  lorisuemltes  arcebat. QuapropteariHidi  quid  facAo 
opus  effit  docere  ac  increpare  uollti  Faufanias  con  tradlo  vultu  ocium  fibi  no  effi 
refpondes  aurem  minime  prebuit . Quocirca  nauiu  prefedh  Si  grecoru  duces  fpri 
mis  autem  Cbii  Samii  X^elbi  cu  anffide  egerant  ut  fociorfi  caulam  fufeiperet  eof 
^ Cbi  demciret  quia  il  diu  a Lacedemonio^  imperio  Uberari  Si  ad  atbenilfes  trif 
ferri  cuperent-  Quibus  cum  anilides  in  eorum  quidem  oraciombus  necefTitatem 
ac  equitatem  fe  facile  intueri  relpddiffit  ceterum  ad  id  cSficiendu  fide  opus  effi 
qua  deuiebi  de  integro  inceptu  irritfi  «linquere  non  poffint.  Vliades  Samius  Si 
Antagoras Chius coniuratione inter  lefa^  primo incurfbPanianietriremSa 
fe  arca  Bicanciu  roftrisincuffim  reltquS  eni  Claffim  precedebat  inter  £ias  inter/ 
ceperunt. Perculius  ea  re  Paulaniasetiam atqt etiam  iracunde  febreui  demdffira 
turum  interminatus  effieosRo  inpretoriamnauem:  verum  in  patriam  {liam  tm  > 
petnm  feciffi  • Hunc  fortuna  qua  fretus  feliciter  apud  plateas  rem  geffiffit  conte 
abire  iuffirunt  quia  tamen  fibi  venerationes  grea  tribuant  vt  ne  equam  ac  pa 
rem  meritis  penam  ab  eo  exigere  velint . Hoc  deni^  padlo  ad  athenienf»  defcce/ 
nznt.Qua  in  re  admirabilem  Lacedemoniorn  animi  magnitudinem  intefigere  li 
cet  Nam  vt  pnndpes  Cios  per  lummS  pecandi  licentia  magna  at^  magis  corrupi 
ac  deprauan  fenfere  (ponte  principatu  cedentes  imperatores  ad  bellum  gerendu 
auttere  deftiterant^  {ois  rationibus  conducibilibus  effi  tati  cuius  moderatos  qui 
iandliffimis  maiorom  fnorn  l^ibus^  audirent  ^tociusgrecie principatu  habere. 


SubiJcm  trmpusprfci  ^ prirfipccjuocj!  Laccdemonc  fcclli  adminiftradicape' 
cumas  coferebanf  Ab  atbcnicfibus  ariftjdcm  petunt  vt  eo  audborefingulis  ciuita 
tibusiuftiis  cenfiisde{cnbereturciq:nc  muneris  cura  rei  familiari  dptnmcto  effet 
fundum  ac  frudlus  quos  ipfe  redi  meret  cenftituere  vt  quafi  quada  lipccuIapoCit? 
quantu  uniufcuiufqj  dignitas  S<  facultaspateref  extimaret -Hietate  licecie  crea/ 
tus  dominus  quodamodo  enim  grecia  omniufiia^  reru  fibi  Ijbcrum  rus  pmifcrat 
cum  ad  fcoc  tr.unusobcundu  tenuiscxifTct  tenuior  eaquorp  cxjltimatioS  reuerfuS 
cftut  no  modomftinimeac  Itegerrime  offitio  fiio  latifiaccretrfedapud  oes  quo 
ru  cenfum  defcripfit  caritatis  facilitatilttiperpetiifi  monumentu  reliquerit.  Quip 
pe  ut  uctensetaterafaturm:licatbcni?fiumccti(um  ab  anftidc  ftatutu  diuinislau 
dibus  celcbrStesquandam  grccie  felicitate  appellabant  sprefertim  cu  paulo poft 
duplex  deinde  triplex  faeSusfit.  Quem  enim  ariftides  quater  centies  ^(exagies 
talentu  cxpicuit . Hinc  pcricics  tertiam  ferme  pane  adiecit  principio  belli  .Tuebi 
didcsaudforeflalbciislexcenta  talenta  ad  atbenienfes  perucniffe  Pericle  vero  vi 
ta  functo  duces  populi  fenfim  vrgentes  ad  mille  & tncentu  {2mam  talentum  retu' 
Ierunt  no  quia  uel  belli  diuturnitas  vel  aduerla  prelia  tantufiimptu  tanta  difpl' 
dium  poflularent  fcd  ut  iplebe  publicu  es  diuiderc t Si  (fatuas  8<  facras  edes  mag 
hificttifUme  apparerent  ciui  tates  exauriebat . Quocirca  cu  anffides  J>pter  cef?  co 
aptionemingentc6< admirabilem  eiTet gloriam  cofecutus  magnopere. Tbemilfo 
cies  irrififle  fertur  quafi  id  in  quo  exiftimatioms  fise  fundamentu  iecilTet  no  uiri 
(cd  fcrinii  tuto  aurfi  (eruStis  laus  clTet . Quo  i loco  Anftid?  paru  appofite  vJcifd 
vifiis  c(f  q fua  loquldi  libHatc  fret?  Gc  paulo  Ste  Tbemjft ocl6  Trepueat  Hic  enim 
cumbeftium  confiba  (cire  ac  prefagireflimmam  imperatoris  virtutem  efle  diffini 
rct  ariftides  Ari(fidcsbocRCce(rarium((f  mquito  Tbemiflocle(cd  manus  abfti 
nentes  babere  pulcberrimuin  Si  veri  imperatoris  munus  eft  Ariftides  atbenien/ 
fium  non  re  iuratos  cetcrosgrccos  'acrameto  adeget.  Vtq;  redlumfcdus firmaret 
polt  execratioes  quas  in  perfidos  fieri  mos  erat  ignitos  ferreos  orbes  in  mare  co' 
lecit  magna  poftea  vt  apparet  couerfione  reru  farta. atbenien^stenatioreiroperl 
di  rationem  ordiri  coartos  jpfe  ut  perieration?  in  caput  eius  verterent  iuffit  :&  q 
cunq!  ad  lalutem  & publica  vtilitatem  conduceret  facere  non  dubitarent  Ita^  no 
abrcTbeoFraftus  feriptum  reliqu;t  in  curtis  que  vel  ad  fiiamrS  familiari  vel  pti' 
uatim ad ciueS pertinerent  nu^  enim  ab equiflimi  bominis  efficio defuiflejn bis 
vero  quS  ad  rem  p.fpertarent  aliquado  vc  patrie  rationem  baberet  que  talua  bone 
ftate  non  nungj  (aluari  non  poterant  a uite  fue  curriculo  deficxiffe-  Nam  cu  uiola* 
tis  conucntis  que  cum  Samiis  baberent  ex  delo  tbelarum  atbenas  delatum  iri  de 
cerneret  pricipio  orationis  affirmafle  dicitur  id  de  quo  uerba  farturus  erat  tS 
fi  non  equum  co  modia  tame  efle  Ciuitate  deniq;  tot  mortalia  ab  eo  principe  cofti  •• 
rutaropsefleplcuerauit  Nec  minori  ftudio  ex  paupertate  cp  ex  tropbcis  gloriS  af 
fequi  cotendit.  Quod  ucl  bine  facile  demoftrauit  .CaIIiasDaducbusIdautc(ace 
dociinomeeff  fibi  neceffitudie  coniurtus  inimicorupoffulatioe  capitis  reus  fart? 
elf  .Qgi  pofi%  fatis  multa  de  aeculatioldixifiet  extra  cautam  tali  oratione  ufifut 
ariffide  Lilmacbi  filiu  cuius  (urnam  dignitatemvniuerfigrcci  admirati  turleue' 
jriffimi  iudices  plane  cognofcitis.  Eius  quatenus  res  domeftica  fit  certo  fcio  fjue' 
ftra  prudeatia  cogitatis  cu  ipfu  trita  adeo  lacerna  indutam  I luce  omnifi  in  oculis 
ciuitatis  ucnirc  intueamini  Qnis  tam  male  de  rebus  fentit  v t non  intelligat  cu  qui 
aperte  frigus  patiatur  domi  fame  ac  multis  que  ad  aita  neceflaria  funt  etilati^ 
eciam  laborare  • Hunc  tamen  fumum  virum  patruelem  fibI  a natura  datu  vxore  ac 
liberis  Si  egregia  paupertate  grauatu . Callias  atbeniefium  omnium  fine  co  trouer 
fia  ditiffimus  co  temrut.  Cuius  tamen  opera  Fide  ac  diligentia  ^penumero  Si  intra 


i 


fceS  csnceWos  patrocinio  fractu  eft  amptiffimu  ca(ecaras.  Hanc  orationem  eam  io 
genti  aeer&icate  vt  ex  murmure  Cailias  aiadaertic  iudices  accepiflent  anftide 
vocat  rogat  vt  grauiflimo  fiio  teftimonio  indicibus  certa  ac  exploratu  faciat  cfi  ei 
multa  dcdiffetSC  ut  acciperet  oraffet  vt  caperet  nuu^  adduci  potuifle-  Tum  ari 
fl-ides  fc  longe  magis  inopia  Calliam  maximis  opibus  glonari  par  cfle.  CompJu 
ris  enim  videre  cft  qui  fortunas  quibus  afcudat  vcl  turpes  vel  boueftos  i vfus  coi' 
locent.  Qui ucropaupertatempenerofe  ferant  pauciflimos.  Quocirca  pauperta/ 
tem  velud  malum  obiedfare  mibi  deCcant  que  niG  quibus  inuitiS  accedit  indecora 
efle  non  debet.  Hec  cfi  ariftides  fuma  cfi  dipnitateCallie  teftificatus  elletexfcjs 
qui  aderant  nemo  fuit  quin  eo  coGlio  difceGerit  vt  inops  quemadrrodu  Ariftidi  s 
quam  locuples  vt  Cailiasenemallet.Hec  ex  monumentis  Iit  reraru  cue  Efcbines 
Sacraticiiscomendauitaccepimus.  piato  vero  tamen  ariHidi  tribuit  vt  fceteris 
cundlisclariflimis  viris  qui  atbenisfloruemnt  eu  fblfi  exiftimariene,  laude  admi 
racionc  dignum deij^ftrauit .Cum Tberaiftoclem  . Cymonem . Periclem portici 
bus  pecuniis  multis  deni($  deliramentis  ciuitatem  eoplefle  bfie  vnum  fofida  8i  ex 
prelia  virtrucead  rem  p.iecontuItGe contenderit  queGiemanfuetudinis^mode 
catiouis  erga  Tbemtlboclem  grauiGimum  lepe  ‘periculum  fecit  NS  cum  in  cfic^s 
publicis  muneribus  eo  vno  omnifi  inimiciflimo  vteretur  SC  exui  ipGus  artibus  ope 
racalfinia  ciuitateceiTiGet  oblata  Ubi  eadem  n alefaciedioccsGone  officium  {iium 
taoi^ dedecorem  feniaait.TbemiifocIiGquidem  mageftacisadpopuIfiarcciTico 
quaG  trilbemTuorumtemporfi  memoriam  oblitus  nullo  loco  adaer'atuseft. Quin 
potius tam&G  Cymon BC alcineon  aliiqi  % plures  accufacioni  Audicfe ac  diligeter 
incuberet  fol?  ariftides  inuetus  eft  qui  nec  re  nec  uerbo  quic^  fecerit  vnde  afFG' 
tlis  inimici  rebus  voluntati  s frudhim  capere  videretur  Geut  priftine  illias  feli' 
citati  nun^inuidinet.Anftidem  cum  in  pontfirei  p caufa  traiecinetnonnulii  vl' 
timum  ibi  uitediemobilTe quidam  aurem  ad  modum  grandem  natu  magno inbo 
nore  ac  admiratione  cimum  babitum  atbenis  fato  fundfum  eGe  prodiderunt.  Ce' 
tcnimCratberus  Macedo  de  cius  morte  qucdam  buiuGnodi  refert.  Secundum 
Tbcmiftaclis  exilifi  coneumeliofb  fadlo  populo  vberrima  inGmuIatoru  trultitudo 
puliulauit  qui  cfi  porentiGimis  ac  optimisvinsdiem  dicerent  eos  plebis  Tuidiei^ 
potentia  Si  recfidilTimisrebusinlblens  eflet  obiedlabat . Ex  boc  fuifTe  numero  ari 
fttdem  fcribit.Qui  Diopbanto  Ampbitropei  populi  accufa  tore  {ubiedloreputun 
daram  conuidluseft.  Quod  cfi  tributaredimeretab  Ionibus  magnfi  argenti  nim 
r-cepinet.biecodeinnatione  aduerfus  eum  lata  cum  quinquaginta  mmaslbluen/ 
do  non  efTet  tranlfretauit-Deinde  circa  Ioniam  vita excelTit.Cratberus nullum 
ad  banc  tem  friptorom  argumf  tu  adhibuit  nec  curioGGime  more  fuo  vllum  decre 
tumveliudicifi  attulit  necaudloresqui  banclententiam  probarent  ut  ipleconGie 
uit  in  Gus  libris  adiecit. Reliqui  autem  ut  ita  dicam  omnes  qui  plebis  aduerfus  i 
.paratores  errata  litteris  mandauetfitTbemifiocIisexiIiu  IVjilciadis  Vincula  Pe 
nclisMuIcHa  Paeberis  miferabilem  calaro  qmmforenGsflibgefto  conftitut? 
vt  fc  conuidhim  iri  conlpicatus  eft  Gbi  ipG  mortem  coniciuit . Piera$  id  genus  m 
unum  locum  colledba  in  vulgus  ef^rfic  Ex  OGracifmo  quoq;  anftide  vrbe  exadffi 
Nulla  autem  buiufcemodi  damnatione  affecftuefle  comemorant  .Apudpbareos 
etiam  (epulcrum  eius  oftenditur  quod  fibi  publice  conftridlum ferunt. Hic  adio 
inops  mortuus  eft  vt  fgo  faptufutnodieefteri  non  potuerit.  Ad  eius  filiasperbi' 
bent  excuriatraducftasmaricis  datas  effeSC  duitatem  vt  eas  publice  defpondir 
vtri^  dotem  tria  milia  tragmarum  decreuifte  'Lyfmacbo  quo^  filio  argenti  mi' 
ms  centfi  Si  todide  conGti  agn  lugera  populus  erogauit  8<  cotidie  quatuor  drag 
Bias  adieci  t quod  pUbefatu  alabiade  referente  fa<^  eft  Lyfmacbos.vua 


otCaliftercsautfbircn  PoIicriMmfiliam  lupet-flidemrcliouit.Hinctant-tmuli 
trpnti  quantG  Olinipionicispopulusdecreuii;  .Demctrms.Pbalcrius 
Rbodias  muficus.  Anftoxenas  5C  Ariftotclcs  fi  IibriJ  qui  denobi^irate  fcriptus  eft 
interueros  eius  codices  recenfiierinms  :Mirtbam  Neptem  aciftidis  fbcrati  illi  (3 
pienti  qui  aliam  vxorebafccbat  matrimonio  iuniilaefremcrr.oric  tradidctunt.Cu 
tflamea  potifniru  ratione  ceperit  qma  ob  fortunam  tenuitatem  no  modo  inuida 
itate  relinqui  vrru  etiam  rebus  aduitam  neccfrariiscarerepercepifTet-Hisauibo 
ribus  Panecius  inbisqueabcodefbcratefcriplita  flint  comodeac  grauiter  contra 
dixit.  Ceterum  Pbalcriusin  focrateLifimacbu  anftidis  ex  filia  nepotem  cxiirie 
pauperem  fuiflc  rrctnoria  tenere  fe  refert  qui  penes  Lacbiu  ficenim  appellant  refi 
dens  ex  quadi  tabella  (umma  ronici^bans alimenta  £bi  fuppeditabat.Qw  rogatio 
nem  ferente  populus  matrem  ipfius  roatrifq;  fbrorf  quot  diebus  triobolo  donauit. 
Ceterum  lege  a Demetrio  lata  decretu  facilum  eft  vtrii^  mulieri  publice  dragniS 
dari  Nemini  murum  videri  debet  populum  tanta  eorum  qui  aflidue  in  urbe  verfa 
rentur  coram  cgifle.  Qui  cum  audiffe  t apud  Lcranon  anftogionis  ex  filia  neptem 
infimo  (fatu  efTeSCanguftia  reidomclfke  marito  collocari  non  pofleatbenasre' 
cebiiofTericScbommeboneffinimo  loco  natu  libi  maritali  copula  deuinxeriteitj 
prebiu  quod  Potanico  populo  adiacet  dotis  nomine  dederunt.,Quaproptec  nui' 
tas  multis  bumaniratis  &i  benignitatis  monmrStis  que  nec  etate  noffra  intermity 
tit  ab  omnibus  optimo  lure  8i  diligitur  Si  admiratione  digna  iudicatur. 


Plutarbi  biftoriograpbi  greci  de  Vita  atgigeftis  M*rci  Catonis  fenicris  Hfforia 
per  Franarcnm  Orbarum  oratorem  tn  latmum  tradudfa  Incipit  feliciter. 

ARCVM  AVTEM  CATONEM  genere  Tufflili' 

nam fuiHe  Si  priaf^ ad  nnlitiam  atq: remp. fe  confelreti ’ 
agro  paterno  circa  labmosvixilTe  memorietaditueft  Cui? 
cum  maiores  prorfus  ignobiles  efle  uider«ntur  ipfe  Cato 
Marcum  patrem  ut  uiru  bonu  fortem  ac  in  re  mifitari  uer 
fatum  efferet  laudibus  Catonem  etiam  proauu  %>enunK' 
ro  per  pretniotum  onera  ab  iperatoribus  laudatu  Si  qmc; 
bellatifi  equorum  ouos  inter  dimicandum  amiferat  prenii 
&rtitndinis  fue  teffimoniu  a populo  fibi  reffitutum  refert  Cum  ex  more  Komai 
cos  qui  generis  gloria  carentes  afe  ipfis  initium  caperent  nominis  fui  nouos  bofes 
queadmodu  Si  ipfu  Catonf  appellaret  ipfe  ad  gloril  quide  ac  magiff  ratus  (e  tio' 
uum  efle  rebus  uerogcffisacuirtutemaioru  vetulfiflirrfi  predicabatPricipioaa 
tem  tertio  nomine  non  Cato  led  Prifcus  vocabatur  confequenti  temporcCatoci 
uirtutis  cognomentum  exdtit  Nam  . Romani  cum  I cuo  multarum  reriS  ufus ac 
expcriftiaGc  Catonem  nominant.  Fuit  bic  de  quo  verba  facimus  Cato  fpeciefub 
i^ifFus  SCGIaurus  ut  poeta  quifpiara  baud  amice  (cribens  bis  uerCbus  ex  prr  ffit . 
Portiusbic  Mordax  Glaucis Subru&s  Ocellis. Interiens  berebo fedes no  com 
perit  vllas.Veria  enimuerocorponsbabitum  a puero 5<  a labonbus  moderate 
viuendi  ratione  ex  rei  militaris  coufuetudine  ad  Kobur  & bonam  valicudinemco 
(fantidimum  nadlus  efb  . Orationem  tamquam  alteram  perfbnam  magno  ffudio 
magna  cura  componebat  quaC  omnibus  qui  grauibusm  rebus  non  pcriecordiam 
fei  cum  digmtate  verfarentut  necelTariuni  id  mftrumentum  elTct  • Quocirca 
pafTimper  accolarum  vicos  Si  calbellafe  dicendo  exercebat  quique  fiia  indigeret 
opera  deerant  nemini  Qua  in  re  tantum  valuit  ut  primum  promptiflimusdireep 
tatorpolfea  cloquentininius orator  mdicacus  Ct  • Omnes precerca  quibuscum 


viaefeat  in  kb  ^3Kimimi^mtaiinem  ^g^aertehSt  ofc 

rragnisoiJeribusSCraagm&centjfliroa  qaadatn  republiradigrfi  arbitraretur  no 
fblofi)  enimfbrenfibaSihcaansab  opera  mercenaria  feliberauitred  nec  eamgloriS 
tnaximi  fatere  viCised  qua»  ex  baiafcernodi  koittehrionibus  c^fequi  pO^Tet  ■ Lo.> 

EvOro  magis  cfi  adbac  eflet  adolefcens  ex  pugnis  quibus  cum  boftc  manu»  con' 
et  dC  bellicis  artibus  laudem  vendi  care  iibi  cupiens  multis  aduerCs  vulnenbnS 
confoniiin  carpus  habuit  iple  enim  (e  Hpte»  decem  anos  natu  prinia  tumeruilTf 
{fipendia  dicit  cum  Hanibal  fkcuiidiS  preliis  vfus  incendebat  italiam . Inter  dmii 
canduihautemta^nifeprefliritut  manaqtudem  pugnator  egregius: In  flatari» 
oeropugnaimiiiobilisaecolbans  oculis  fronte  vultu  terribilis  verbisminax  eflet 
Alperitate  pteterea  vods  vtebator  cum  8i  C redle  fijafinet  8i  ceteros  admonere^ 
plerim^buiulcemodi  res boftxbus maiorem  terrotem inferre  ^ enfes. Cu  iter  fa* 
ceret  ipfeiret  arma  Vnofubfeqaenteminiflro  ferebat  qui  (ecfieaqaeuiteneccO» 
rk  erant  romportarent. Huic ael prandium  uel  cenam  miniibranonfi^  Catonem 
fuccenfuine  aut  male  dixine-‘quin  eum  plurimam  iiiuifTe  8i  vna  minima  quot^pao 
^necnm  res ipfa  molitas  uocationem  Gbi  libcrS  co^fTiire proditum efl.ln  excit' 
ritu  ^aO  femi^r  aqua  vtcbatur  quod  G quando  magis  ate^  magis  calore  perrituS 
Btitet  aceti  &^aenter  bauflu  Gtim  ^dare  ^el  £ quando  mreSpriftinas  deCderaf* 
fetVkgetandi  corporis  caiifa  Leuiufculi  non  nibil  vini  delibare  confueuerat  Penes 
agriim  Gium  ciiiis.M.carii  uilla  futt  qui  tertium  triumpbauit.  Hanc  cum 
ttumero  peteret  8i  tknaitatem  Agelli  domicilii  frugilitatem  contemplaretur  ce> 
pit  eum  illius  vnd  cogi»tio  qui  tam&G  principes  inter  HomanosdTet  dc  ferocifli 
mas gcnftS  fnbcgil^  Pi^umq: de  poflefn^e  italic reieciflet  Agellum  tamS bfie 
Ibderet  S<  pofb  treS  bcnefliGTimos  enonpboSedKulam  banc  incoleret . Vbi  efi  illS 
ad  focum  (edentem  £etapas  coquentem  legati  Samnitium  ofTendiflent  magnum 
auri  pondus  dabant , Quo  ^ primum  repudiati  illius  auro  minime  opiis  e^e  iquit 
qmbtis  cena  buiuftem^i  &tis  eflet.  qnii^  aurum  babeutes  vincere  longe  poldn^ 
ffi aurum  babereiudicaret.biee fecum  animo verlans  Cato  di (cedebat  domu  {aS 
iigVos  &ruos  8C  nite  fbrintdam  diligenter  intuens  in  opere  faciudo  flndioflor  erab 
bixinn  etiam  ati$  etiam  enmi  ex  parte  drcficidebat . Cato  cum  adbuc  admodS 
itdblefcenS  {ub'^bio  maximo  qui  tarentum  recepit  militare  Nearebo  Pytagored 
pbilo^boSCbofpite  famibariter  vfuselb.cmut  bonefliflimorum  fludiorumfo 
Cetate  conim^eretur  Giopere  cbntedit  aquo  Si  coplura  accepit  que  SC  aPlatone 
qui  voli^tatein  maximam  nfllorum  efcam  appellat  vfurpatur  Bc  primaria  afo  no> 
Rro  c^^itatemaecedere  cum  corpore  cSiungitur  depurationem  autem  diflblu^ 
bionemafrequicgcogitarioneseum  a corpwis  cupiditatibus  teparantatq?  diflun' 
■gunt.HisabipfoplanepreceptisCatQ  longemagis  frugalitati  ac  continentiam 
animo  conpiexus  ed  eum  (ero  grecas  litteras  didicifTe  pleri^  autdores  Gint . In  fli 
ma  enim  (encyte  grecos  libros  in  manu  ftimmens  breues  ex  tucbidide  coment» 
riolos  pTures  autem  ex  Demofbbene  confecit  quQsia  cauGs  oridis  magtio  Gbi  vliif 
fuifTe  conllat-Scripta  quoi^  Gia  gxeds  ^ {ententiis  Si  biibociis  diffindla  eriS  atqi 
«tiam  ex' ornauit .Plerae^  grauiter  Si (apienter  di'd;a ad  uerbu  e greco in latinum 
|cadaxit.  Erat  per  id  tempus  Home  Valerius  Flaccus  cum  patrido  genere  cn  po> 
teflateprimanusquieSvirtuteanataradael  GigaolTime adonn  pofliet  magni 
beniuolltia  liberahter  inftitutos  educabat  Si  ad  gloriam  prcimouerat.Hic  fiindd 
M Catonisridnapredia  nabbus  aleruisd(  familianbusGnguIari  cS  admiratione 
XDoderatif&mu  ac  operoflim  eius  viuendi  genus  accepit  .Catoni  vt  primu  illaxiT 
^in  forum  dercendere  aiebSt  quii^  (Iu  ftde  ac  indutbria  vti  uellent  preflo  elTe. 
CaBiautemdoaiamxsusrteiretbiems  quidem  cunica  demptis  maiurisindiinin» 


e^lateuero  nudum  Ia5oreeu  feruiscertafcquibuscia  fcdcre  Ibijtu  eodem  pan$  eo/ 
demqj  vjno  uefei . Eius  cum  mufhs  in  rebus  equita  tem  moderatione  graues  com' 
memorantibus  illisae  fapientesfententias  prercpiiTetad  cenam  uoeari  bominl 
iulTit  quo  deinceps  vfus  manliietus  atq:  urbanis  ipHus  moribus  Ticuti  uirgulto  cu! 
tura  8i  prcclara  lori  condi  tione  opus  efletaiadacrtit  .Quatrobrem  Catone  indux 
it  aiauitq:  utrem  Romanam  attingeret. Eo  igitur  profertus  nonullosftatun  ad' 
cptus  cft  quos  6C  virtutis  ip£us  admiratione  & forcnfi  patrocinio  fui  ftudio'bs  fe/ 
cit.CumqjValenus multum dignitatisac  poteftatisin  Catenem  contuliflet  Ca/ 
to  primum  tribunus  militum  deinde  queftor  fadlus  eft . Poftero  autem  tempore 
cu  iam  late  clarus  eiTetdC  cognitus  fons  maximis  in  magifbratibus  Valerio  coires 
fuit  . Ex  maioribus  natu  Fabium  maximum  delegit  cui  ouoniam  gloria  rebus  ge 
(bis  potentia  primoribus  urbisStciret  ^ totii  drdicauit  Illius  mores  5<uitauelut 
ptilcernirum  beiieuiuendi  excmplulibi  propones  eius  veftigiaingrcfTus cft.  Hac 
de  caufa  Scipionis  illius  maioris  qui  cum  nec  dum  ex  adoleften  tibus  cxcefliCfct  p 
quandam  emulationem  aduerlatus  maximi  audbontatem  obfifterct  inimicitias  & 
fimultates  pannfecit.Cum  quo  bello  puuico  queftor  miftusubi  (plendidos  illms 
(iimptus  6Clargitionesin  exercitum  afaduertit  .in  Scipionem  multa  cumgraui/ 
tatelocutuseft  non  quod  impenfam  plurimi  Faceret  fed  quod  maiorem  contineti^ 
corrupi  quereretur.  Cum  militim  ad  ooluptatesaddclitiasafilueti  rerum  o{ucd 
uerfiimcernerer.EicumScipiole  coqueftore nimium  diligetinequa^egerere 
(pondiHetledqui  plenis  ad  bellum  velis  agereturfieiuitati  rerum  geftarum  non 
pecuniarum  rationem  deberet  .Cato  Sidlia  excedens  vnacum  Fabio  magnisin' 
(enatum  clamoribus  ueuit  Scipionem  inconfiilte  publicum  es  eftundere  & in  pale 
(bris  ac  Ipedbaculis  luueniljter  exerceri  quali  nullum  iftic  imperiu  gerat  fed  ludos 
felbos  agitet. Q.uamobremlenatui  tribunosplebis  ad  eum  dimitti  placuitquiia 
vera  fuifte  aeculationum  capita  refeiftint  ipfiim  Romam  reducerent.  Ceteru  Sci 
.pio  vidboriam  in  apparatu  belli  Ijgni&cans  per  otium  quidem  cu  amicis  conliietu 
dine  comis  aciocundusm  reautf  fena  & magna  propter  munifice  aut  liberaliter 
expendendi  ftudium  nu^  fegnisvifuseOet  enauigauit  ad  bellum. Cato  quoniam 
eloquentia  plurimum  poterat  vulgoRomanus  Demolcbcnes  dicebatur . At  ipfms 
vita  longe  clarior  ac  fpedbatior  erat  .Fuit  per  id  tempus  eo  in  loco  propofita  dicen 
di  facultas  ut  ad  banc  iuuetus  ipla  tragno  ftudio  velud  ad  conmune  certatren  fer 
retur.^iueropriftinum illud  SC  labonofiim  vme genus  (uftinerct& tenuem  ce 
nam  incodbum  prandium  birtam  vcftem  plebeiam  doma  libenter  ampledlaretur 
qui<^  luperuacaneis  rebus  non  indigere qu  i banc  minime  neceftana  {lippeiledlile 
pofliderepreclanus  putaret  ea  tempeftate  rarus  erat.Nani  imperii  magr.itudi 
ne  pri (cam  illam  (eueritatem  ac  puritatem  mmime  respublica  retinebat  que  diti' 
onis  amplitudine  multas  8i  conluetudtnes  variis  ex  gentibus  exempla  uiuendi  fu* 
fcipert  Quocirca  iuftis  excaulis  vfuerla  ciuitas  in  Catonf  verla  vefcemeter  admlra 
batur  cum  reliquos  ve!  laboribus  fradlos  vel  voluptatibus  eneruatoskurc  ntrinip 
inuidbum  efle intueretur. Necid  (blum adoleicens laudis  ^boaons  cauftfeciftc 
creditur  led  poft  conlulatum  triumpbu  iam  Grandeuus  ut  vidbor  Athleta  con 
fuetas  exercitationes  perpetuo  feruauir  a quibus  non  prius delbitit  qua  e uita  mi 
gcauir . Mun^  enim  vefte  maiore  centu  drachmarum  ftimptu  u{u  fe  refert.  Et  im 
perator  dC  con  {ut  eodem  vino  quo  8<  operarii  defundbus  pulmentum  ad  cenam  ex 
foro  aftibus  triginta  comparare  (olebat  nec  id  voluptatis  fueftdcdmunisvolunta 
tis caufa  fccitvt rei militan  corporis  vigor  fufficerec.CfiEabiloniaCipIexbere' 
ditatis  iure  fortunis  Glis  acccftiftjvt  quam  pnmum  venudaretur  curauit  nullam 
eius  villam  eecfboriu  babuifTe  nec  vllum  mlcipiC  vitra  mille  quingentas  dragmas 


ctnifT’  dicit. quafi  notidelicatisSiformoGs  fcd  colanisac  robuffis  vtftafcolariis 
SiCbabalcisfibiopusenecquos  deinde  fenecfhiteconfedlosno  pafci  ied  mtilesae 
di  oportere  ludicauit . Preterea  mbil  bene  eonftarc  quod  neqna^  neceiTariu  eflec 
aiiin  uel  afc  fcuiuJcemodi  quippiam  emeretur  pJanftj  par  eft  conftitife  aflcuera/ 
bat.  Pascuum  Seminarium  agrum  ^ tioretn  S<irriguu  maluit.  Hec  nonnulli  ni 

mie  paruisin  rebus  diligentie  tribuut  quepleri^iin  eamparrem  accipiut  ve  in  e 
mutandis  ac  moderandis  ceteris  fa^u  putent  .Veru  illud  inibitutu  mtrisrigidu 
quo  feruus  fcniomm  debilitatos  quemadmodu  mutos  alantes  eicere  ac  vfdere  ca 
fueuerit  quaG  comoditate  e medio  {iibtata  nibil  bumanitatisipGs  hominibus  debe 
amas  quan^  latiorem  benignitati  qua<^  iufticie  locum  cocediuideamus. Natura  i 
naa  nobis  datum  eft  ut  in  bomines  dumtaxat  luftina  legittimettamur  Teosautl  i, 
cuicus  aut  gratia  aut  beneficio  deuindb  fumus  etil  C rationis  viiipriuatl  Gnt  mS  ^ 
fuetudo  uelut ex  haburdanti  quodSfcntepIeruqi  defluat.EqmSenimS^canibuS ! 
cum  cofradlc  labore  uiresfiint  non  modopabulaifed  etiSquedS  fenedhitis  indui' j 
gentiaa  bono  uiro  debenf  Atbenienlescd  Heccatdpedoncxedificarent  cuotquoe 
ex  mulis  egregie  labeorm  tolleraftent  vicIis  (biutos  libere  pafci  Gnere  quib?  quod 
ammodo  libertate  donatis  cu  fponte  qmfpiam  ad  operam  defccnderet  & lumetis 
que  currus  ad  arcem  vrbjs  necarent  exortantis  fpecie  ducis  precurrcretvt  publi 
ceadextremii  uitefmem  nutiiretur  dccreuerunt.Ad  hec  equarum  Cimomsfe' 
pulcra  quibus  Obmpia  tertium  uicit  penes  ipGusmonumertu  uidentur .Quid  ca 
nes  familiares  ac  domefticos  8i  alii  multi  et  Xantippus  ille  Prifcus  diligetiffime 
bumandoscurauerunt.Iis  emm  canem  qui  eo  tempore  quo  cmitasurberelidhaSa 
lamina  rrlfmittebat  Triremi  lecn  cnatauerat  farce  iepeliuit  cui  loco  etiS  etate  nO 
flra  Cmthauium  cognomentfi  eft.  In  decoru  enim  nosanin-atibo  uelud  calceis  aut 
gaGs  vtitque  vbi  viu  fradba  attrita  ffitabicimus. Quod  G nulla  aha  ratione  fale 
temexercede  humanitatis  cau(a  nofmetiplbs  coGiefaciamusoportet^vt  in  bocge' 
nere  manfiieti  faciles  iocundt  Gmus.Namut  demeipib  dicam  nec  bouemiabons 
rociumfenedhitisiamvrgentisgratia  venderem  nedum hominemgtand^ nato 
ex  loco  in  quo  educatus  eft  £C  ex  inftituta  vinedi  con{uetudine  uelut  ex  patria  re 
legatuiis  pariter  qui  emunt  8<  as  qui  vendunt  in  utilem  fadlu  paroa  pro  ftipe  ue' 
nire  oportere  cenleam  .Cato  uero  huiufcemodi  rebusgfonari  fblitus  equum  quo. 
ConGil  in  rem  militarem  vGis  eft  in  Hylpania  reliquilTe  le  dicit  ne  ve^ure  illius 
teipublice  rationem  redderet.  QueGue  magnitudine  animi  Guetenuiftime  diligS 
tie  tribui  debeant  luditio  dilputari  licet  In  cetera  vero  continentia  Cato  magnope 
re  admiratione  dignas  fuit  nuquam  enim  imperator  5<{tu6<contubernafiu  come 
atuscaulanu^inquam  amplius  quam  tres  tritici  mendinos  acticosScIGngulos 
dies  tumentis  vnicu  S^dimidiu  ordei  ircndinu  cepit.  Hic  cdSardinum  proumtt^ 
am  obtinuifTet  Gia  parGmonia  plurimu  a ceteris  qui  ante  iplum  preturam  illa  ad' 
tsmiftraftent  differre  fe  den.6ftrauit  .Nam  vt  illi  publicis  tabernaculis  lecftis  oe' 
ftimentis  magnifico  appcatu  numcrofa  feruo^  ac  amicorum  multitudine  couiuiis 
graues  erant.  Sic  ipG  nullam  ad  rem  publico  fuptuopusfuit  .Cum  vrbes  adiret 
Cne  rbeda  proficilcebatur  vnus  autem  publicus  adminifter  veftem  8i  turbiu  feres 
quo  cum  facriAcaretfcquebatur.In  is  adeo  tenuisadeo  facihs  lubditis  viftis  alia 
ex  parte  grauem  $C  elatum  fe  gerebat'Nam  8i  ad  ea  que  ad  iunididbioneni  Ciam 
pertinerent  inexorabilis  in  bis  que  ad  impenC  rpedharent  adeo  (euerus  8i  inte' 
erefmtvtnCquam  populi  Homani maieftas  illisterribiliornC^ carior extitcric 
ipGusorationisgenusbaudfanediftimile&ifteperfpicuueftlnems  eni  Termone 
comitate  grauitas  terrore  tocunditasSdabbosauftentasc^diebatur. Qui  Cexte 
TBtsin  congrelTus  fpedharetat  nullius  dignitatis  imagmemfed&tincu  carpendi 


ftudiutn pre fe  F?rctat .Sin interius  feriis ?CdlRn!t’rc  rernm refertus pnt  vtiis 
ouibus  eum  loqueretur  Itentras  monere  & anmiu  quo  vcHec  traVere  pofTet.Quo 
circa  I^auci  fatis  (ciouuod  nonnffisin  mentem  vcnentvt  genus  dicendi  ouodaCa 
tone  vfurpatuni  cft  Lifie  conferret  . Verum  bcc  viderint  qui  uarias  oradi  formas 
dijudicare  fuumefle  officium  putent  .Nos  vcrobreuiaquedS  icnbemusiquemc- 
mone  prodita  flitit  .xu  longe  Ggnificantius  ac  apertius  ex  {ermonibocuamex  Imi 
amenns  oris  ut  plertq:  arbitratur  de  moribus  bominum  cenicamus  Hic  aliquan' 
do  cu  populum  iRomanu  importune  tumultuante  a partiendo  ac  diuidedo  frum? 
to  auertere  (TatuilTet  buic  immodu  orfiis  eft.  Dificile  quidem  eft  Quirites  ad  ea' 
rentem  aunbusventre  verba  facere.  Cmi tatis  rurfus  mores  increpans  inquitjll^  ^ 
feoriolum eft illam rcmEubljcam faluam.iatf  vbi  pifciculusjluris^ bosvenit.Ro 
nilos  etiam  mutis  pecudibus  roferte  Iblcbat-nam  vt  ilIc  fingulcnemim  obtempc'' 
rantvniuerie  autem  ercgisprincipefecuntur.SicS<  vosabiisquospriuarimne/ 
quaq?  confi'i.iriosbabercue’letis.  Hic  frequentes  coacfti  agi  equo  animo  permitte 
tis.  De  uxoria  potelbatcHc  eum  locutum  accepimus.  Omres  bommesvxonbusi 
perant-nos  on'nibusfcominibus:nobis  autem  uxores.  Hoc  cmm  efb  ex  eorum  gene 
re  quo  a Tbcmilbocle  grauiterac  prudenter  didla  fiint  nam  eum  fibi  filius  matns 
interccfli.ine  pleraq;  luberct-O  vxor  inqait  atbenienfes  grecis  imperant  ego  atbe 
nienfibuS  tu  mibi  tibi  filius-C^are  licentia  moderetur  qua  fretus  Tprudens  plus 
poteft  quam  uiiiuerfa  grecia.  Populum  Romanum  Cato  non  modo  purpure  fcd 
ftudnsatcf  exercitationibus  coferre  magiAratus  dixit quemadmodu  enim  tfclb 
res  cum  maxime  colorem  inducunt  quo  paflim  deledlan  mortales  intueretur.  Sic 
adolelcentesea  magno  ftudiodifcantSC  conlequi  cupiut  queuosbonoreac  laude 
digna  iadicatis.  Eos  exhortabatur  ut  Gquidem  virtute  ac  modera  tioe  magni  fa/ 
tSi  eflent  ne  ad  deteriora  Ce  conuerterent . Sin  incontinentia  ac  improbitate  ampli/ 
tudinemcflentconfecuti  ad  meliora  fe  referret. Satis  enim  exploratu  babebat  lii 
penoribus  iliis  rationibus  eos  non  mediocres  bonoresadeptuselTequi  fumrraca 
ra  ac  diligentia  fepe  magiilratus  ambirent  cosvelud  ignaros  vie  dicere  Iblebat 
ne  errarent.  Lidbores  quibus  cum  incederertfemperquentareciuesgraniterin/ 
crepabat  qui  eo'de  frequenter  publicis  muneribus  preficcrent  fic  cnim  uel  no  mul 
ti  facere  principatum  videmini  uel  non  multos  quj  principatu  digm  fint  exifhma/ 
tis.Hxmimiciscu  quifpiam  turpiter  ac  ignommiofe  uiueretbuius  mater  inquit 
cum  deos  rmarta’cs  peccaretur  ut  bic  Gbi  ui  ta  fundbe  fupcrftes  fit  exeerari  no  ora/ 
te  fe  putat.  Paternam  quidam  fundumaritimu  venudederat  quo  fac^o  Cato  ma 
gisati^  magis  fe  mirari  fimulauitg’  longe  amplius  iple  quam  mare  potuifletnam 
que  uix  pontus  alluebat  ifte  facile  abforbuit-Cum  Eumenes  rex  Romam  vetuffet 
& a (enatu  comiter  ac  bononficctiiTime  fulceptus  eflet  Si  clariflimoru  cjrca  eum 
cimum  frequsntia  certatim  verfarctur  Cato  nonoblcure  tatum  erga  regem  ftudi 
um  fufpedbu  babes  eu  declinabat  dcbinc  cu  ipfi  diceref  EumpnS  frugi  uiru  amjaf 
firro  ammoin  rep. Romam cfle  .E(fo inquit  ceteru  becipfa  belua  rexfcilicetna/ 
tura  forax  canis  e(b.  Neminem  ex  regibus  qui  per  beati  putantur  iruenies  quem 
Epaminode  Tbemiftocli  Marco  Curio  amilcari  cognometo  Barce  optimo  iure  co 
ferre  polTis.lmmicosinuidia  fibiaffedfos  didfitabat  quia  qtidienodbu exurgens 
rei  fue  familiaris  rationes  neg liget  vt  rei  publice  dignitati  ac  commodis  omni  cu 
ra  vigilantiai^  confuleret . Is  quo^  dicere  cofueuerat  fe  gratia  quam  exbenefa Ais 
expeAaret  priuarilmallemquam  penam  non  darequeexmalcfaAis  (ibi  deberet. 
Omnibus  qui  ab  officio  delbitiifent  (e  dumtaxat  accepto  facile  ignoicendumefle  i 
dicabat  Poftea  quam  tres  f Bitbimiam  legati  rome  deledh  (iitit  quorum  vnus  po' 
dagra  alter  capi  te  vulneribus  confofTo  tertius  vecordia  laborare  uidebatur  rident 


Cato  popufas  Komanas  ioquic  legatione  emittit  que  nec  pedes  nee  aput  nec  cor 
Irabet . Scipio  patibii  gracia  rupee  lis  qui  ex  Acbaia  relegati  £ieranc  cum  Catone 
colocutuseft.Pofbea  cum  multis  (ermode  illorum  reditu  T fenaru  babecetur  8i, 
plenqiaccuratius^par  erant  contradicerent  buncimmodu  CatodilTeruit.QuaG- 
mbil  babeamus  quod  dignu  f acia  fit  vnjaerffidicm  de  greculis  fenibus  altercar.^ 
do  con{Smimus  ac  G multum  interfit  vtrfi  penes  nos  an  in  acbia  fepeliantur . quib; 
EmoIacexTenatusconfuIro  dorru  reuerti  coceflumeft  Polibiusin  fcnatumintro 
duci  moliebatur  ut  exulibus  illis  qui  graniiTimi  ordinis  decreto  i patriam  redibat 
priftinos  bonores  Si  magiftratus  reftituecet  qua  de  re  cum  Catonis  (ente tiam  ro 
gacet  fiibndens  Caco  refipondit  PoUibiG  quemadmodu  vIixeml^IuncSTiclopis 
fiibire  vcllc  vt pile&  Si  dngulu  que illic  oblitus erat  repeteret.  AfFirmabat  ptete 
rea  Ibultos  prudentibus  virismaion  emolumento  efie  ^ prudentes  (lulcisnam^ 
prudentia  valent  illo^  errata  facile  deprehendere  ac  vitare  (fultos  uero  que  apra 
dentibus  rede  fatfa  funt  imitare  non  pofie  Se  quo^  longe  plus  adolefcedibus  de 
ledari  iquorum  vultus  rubore  potiuf^  pallore  prefundaretur  Eo  milite  Gbi  opuS 
non  eneq^ui  inter  eundu  manus  inter  conHigendd  pedes  agitaret  qui^lfertendq- 
quam  boftibus  in  clamitando  longius  fentiretur.Cumin  pinguem  quempiS  ac<r/ 
be  maleditlis  inueberetur  quibus  in  rebus  buiu(cemodi  corpus  ciuitati  fru^uof 
fiimaccomoduDi  futurum  rogauit  cuius  inter  guttur  Scinguem  eunda  fiibuen>' 
tris  ditione  pofita  forent  Libidinofo  cuidam  inter  familiares  fiios  elTe  cupienti  co 
eelTunim  le  negauit  quonia  cd  eo  vmerc  oo  pofTet  qui  melius  ac  fiibtilius  palato  9 
corde  fentiret.  Animum  eius  qui  amoribus  teneretur  in  alieno  corpore  uiuere  di 
cebat-Tnbus  item  in  rebus  per  omnes  uice  fiie  partes  penitentiSegifieprimu  G - 
mulieri  quic^arcbanum  aliquadocredidilTetfecundd  fi  aliquo  naui  tranimifillet 
quo  pedelfnitinerefibi  propala  licuilTet  tertiumfiquadieseiper  incuria  inanis 
efilnxifiTet-Deprauacumquoc^quSdoc^reneconlpicatusdemagnopere  inquit  rq 
go  ut  cum  plera^  turpia  (enedatem  circduemat  des  operam  ne  te  audore  maligc 
nitatisaccefibfiat.Ad  tribunum  plebisqui  in  fiirpicionem  uenei&cii  ueneratini^ 
legem  ferentem  adolelcens  ait  ne  dum  (cio  utrom  baurire  quod  temperas  an  ap^ 
bare  quod  fcribisdeterius  fit.Cato  cuiulpiam  qui  multis  in  temperantie  ac  impo 
tentie  notis  in  uftus  erat  probns  vexatus  impar  raibi  tecum  ait  certSdi  conditio 
e(f  nam  at  male  audire  male  dicere  tibi  facilimum  fimul  Si  prom  ptiffimum 
eftfic^  mibi6£  maledicere  infuaue  Si  male  audire  infiietdeif  .Queuelabipibdi 
da  prudenter  uel  refiponfii  acute  mandata  litteris  extant  boiusgenms  fiint.Vec 
rum  enim  uerocd  Valerio  Flacco  cuius  amicitia  Si  cSfiiuetudie  faioiliari0ime  ute 
baturconfuldefignatus  citeriorem  Hifpaniam  (ortitus  eft. Huius  ubi  complures 
populos  mpotelfarfrcdegifiTet  complures  dexteritate  at<$bum3nitatefibi  vendi 
cadet  aducntltibus  multis  ac  maximis  Barbaroru  copiis  eo  in  di(crimine  res  erat 
ut  turpiter  uim  inferri  pofie  putaretur  Ouamobrem  Celtiberos  finitimos  ab  belli 
focietaeemaccerfiuic  quibus  ducenta  fiibfidii  gratia  taletaftipendii  nominedepo 
fcentibus  ceteri  quidem  minime  tollerandum  efife  cenfebant  Romand  auxilia  Bar 
barorum  tutelefoecaulamercede  conducere  .Tum  Cato  nec  graue  necduruefle 
t^ondit  nam  fi  uicifilent  nen  fiiiS  opibus  fed  manibus  boffiu  faduru  (atis  fi  uidi 
efitent  nec  eos  qui  repeterent  nec  a quibus  repeti  deberet  fiiperlfites  relidam  vi 
Hanc  pugna  cu  fuina  ui  cotlidu  eOet  uidt  oiagno^  cG  ipledore  reliqua  procede' 
bIt.Omniu  arbium  muros  que  intra  Bcdnamnemfat  a Catone  vfto  die  (bloeqtu 
tosfuifie  Polibiusaudoreft  Has  plurimas  dCmuIcitudiedC genere  militu  muni 
tiHimas  extitifiTe  confirat.iple  Cato  plura  (e  oppida  cepdrequaminFiiipaiuadies 
egifie  comemorat  ea^  baud  (^e  ladacia  eft  fi  re  uera  qoadngeta  numero  fuerut 


Multi  itaqipx  ea  expecJitionc  locupletati  lir^uTas  etiam  acperti  libras  viritimJl' 
uiCt  illud  adieccsmelios  multos  cx  Komauis  argrtumquampancos  aurum  babe 
tcs  in  urbem  reuerCi . Ex  captiuis  boftium  rebus  pretcr  cibum  5C  potum  nibil  ad 
perueniiTe  dicit. Quod  ab  ipfo  facJlfi  cft  tan  Sifi  ncrrin  vitio  daret  fi  fciiiutcemo' 
diobUtaoccafionecon-modisfuis  fortuni%  fcruirctouia  cumvirisoptimis  iral 
let  de  uirtute  quam  cum  ditiffimis  de  pecunia  S<auenifimisdelucriqueftn%  ca> 
piditateccrtame  inire. Nec  (e  ipfu  modo  ucrumetiam  admimUros  luosabomni 
ptede  noxa  liberos  feruabat  In  calbris  quingi  fecu  feruos  babuit  quoru  uni  Paebo 
nomen  fuit  iis  tres  puellas  ex  captiuis  qui  b afta  veniebant  emit  quod  cfi  re' 
(cifTet  Cato  pretimore  Paebusante^ad  eiusconfpeiAu  uemretfibimctipfi  mor/ 
tcmcon^ciuitfic  feruis  deinde  uenditispceciu  eorum  Cato  in  earum  retulit  Huc: 
cum  adbuc  in  Hiberia  elTet  Scipio  maior  inimico  ani  mo  infectabatur  8i  rebus  ip/ 
Gus  feliciter  geftis  impedimento  efTe  cupiens  ut  in  illa  prouintia  fibi  fiiccederet  p 
fecit . Subinde  ut  ^ primum  Cato  magiftratu  decederet  magno  fbudio  contendit 
iple  uero  cum  quinqi  militum  cohortibus  dC  quingentis  auxiliaribis  ecuitibus  la' 
centanos  fiibcgit  lexcentos  tranffugas  in  manum  fuam  redadbosvitimofiipplicio 
afiecit.Quibusex  rebus  infefbum  fibi  Scipionem  mordens  Cato  ficRomImaxi' 
mam  fore  per  Gmulationem  dicebat. Siquidem  claro  loco  nati  pnmas  virtutis  par 
tcs  ignobilibus  minime  concederftSC plebei  otdinisbominesquoniminnumerci- 
ipfi<!Tet  cum  genere  gloria  primanis  de  uirtutis  laude  certaret.  Quocirca  cu 
pleracj  aduerius  cu  Scipio  moliretur  lenatus  dccreui  t ne  quid  coru  que  a Catone 
conftituta  efifent  permutaret  aut  abrogaret . Huius  magiftratus  initio  Scipionis 
poriusquam  Catonis amolitudimac  auctoritati detradlueil. Nam  itaquieteres 
fuere  ut  cu  nibil  memorabile  gereretur  pre  otiu  mora  fegnis  militibus  eflet-Cato 
vbi  tnupbSs  vrbem  inuectus  e(b  aliud  uiuendi  genus  quam  ceteri  (olent  inibituit 
qui  non  uirtutis  !ed  glorie  caufamagnolpiritu  contendunt.  Cumcf  triupboscon/ 
{illatus  ac  (fMctatiilfimos  bonores  adepti  {unt  ad  voluptatem  atcf  oriam  deicecs  fe 
conuertunt  SCea  uita  que  a reip- dignitate  communi  vtilitateiemnctaiut  Non 
fic  Cato  non  fic  uirtutis  neruos  remifit  (cd  tanta  cura  &C  vigilantia  quanta  qui  pri' 
mum  rcip.procuration?  fufcipiunt&  bonores  magi  (Iratus  Gciunt  cupiditate! 
credibili  qufdam  aliam  rationem  de  integro  ingreflus  elbutenim  amicis  &ci.' 
uibus  vfiii  efiet  neq:  patrocinii  neq  militie  labores  un^repudiauitTiberiufiqui 
dem  Sempronium  confiilcm  qm  circa  HiftrumSiTbraciam  duc(babatexeratum 
legatus  iuuit  deinde  cu  Mannio  Acilio  triburus  militum  aduerfusAntbioebum 
illum  magnam  ingreciamuemt  qui  tantum  Homams  terrorem  quStu  nullus  al' 
ter  poib  Hanibalem  iniecit.Afia  fanequantacumg:  Nicator  Seleucus  babebatvni 
uerfam  ferme  (ubnutu  ditioneq  fui  recipiens  fimul  ac  plurimas  feroces  ac  pugna' 
cifiimas  Barbaras  nationes  domuit  elatus  animo  cum  Romanis  belligerare  cogi' 
tabat  quoniam  fiilos  eos  dignos  ratus  elb  quibus  cu  de  imperio  armis  decerneret . 
Is  nequa^  indecoram  belli  caufam  comentatusvt  greco.s  (ciJicet  Romanorubene 
ficio  lam  a Pfcilippo  8i  Macedonibus  liberatosac  (bis  priftinis  legibus  viuetes  ua 
no  titulo  liberaret  cum  copiis  in  grecia  rranfmifitquepcrid  tepusin  certis  Hudbi 
busiaiilabaturauodparriu  duces  regiis  poHicitarionibus  afosinnouldaru  rerum 
capidate  (ufpenlbs  in  deteriorem  partem  exciuiirrnt  Quaobrem  Manniusad  ciui 
tates  legatos  nrittere.  T itus  quot^  Flaminius  ut  f cius  vita  (cripfimus  multa  que 
resnouas  moliebatur  fine  tumultu  cdtinere  ac  fedare  Carbo  CorintbeosfC  PatrS 
(esae  Agienles  Romanis  afeiuit  per  multu  etiam  temporis  Athenis  cofumpfit  M 
IUS  adbuc  oratio  qaedam  extare  ferf  qua  grece  ad  popu  lu  babuit  quafi  miro  quo'' 
dani  amore  ueteru  atbertienfium  virturiims  afledbus  fingulari  c&  voluptate  urbis- 


t/ti  -ry 


pnlcritu^inem  ac  cfuitatisampTitaiinem  fpet^latum  venifTet  id  autem  fal{um  ef6 
p interpretem  enim  cu  jllis  locutus  cft  quar(%  ita  grece  fciret  vt  interpretis  offici 
om  minime  fibineceflariumeflet  latimsLftens  adeo  contentus  fuit  vteos  no  ma 
raopere  probaret  qui  grcca  admirarentur. 5C  Poftumius  Albinus  qui  grece  feri/ 
ceree  biftoriS  veniam  deprecatus  morfibusems  vacuus  non  furnt  Sibi  enim  igno 
Icendum  ftiiflc  G ampfci  Aonum  decreto  coaAis  illas  resgeftas  fcriberc  adortus 
cfTet . Acerrimam  cius  indicendo  celeritate  magre  atbemefibus  admirationi  fuiHe 
traditu  eff.Namqueciig:  ipfe  breuiflinia  oratione  expediret  interpres  multo  ver 
bornm  ambitu  vix  renunciabat.  Quocirca  rati  funtgrecis  quidem  fermone  ex  Ia/ 
fciisiKomaniS  autem  ex  corde  proferri.  Antbiocusvbi  TbermopHtaru  anguftisS 
valido  prefidio  firmatis  uallo  6<  muro  locu  qui  natura  {ui  iniqu?  3C  difficilis  erat 
ffatiombusetiam-armatorumobieAs  comumfletquafi  opinione  fuaiam  bellu  ex 
pIofifTet  confidebat. Quo  fadlu  eff  ut  a fronte  quidem  fauces  expugnare  Roman? 
penitus delperaret, Illum  uero  parfiirumciteuitu  uertans animo  Cato  notffu  qui> 
fcufdam  acceptis  copiis  ure  pergit.  Ceterum  cu  fiipcriorem  femitam  primi  tenmf’ 
fint  captiuus  quidam  itinens  dux  errore  uie  captus  militi  dubiis  in  locis  ac  preci 
pitibus  conftituto  merorem  fimul  ac  pauorem  imecit  .Con (picatus  boc  di^crincti 
Cato  cetens omnibus  quiete  manere  iufiis&.L.Manliouiro  ad co' cadendos  mo 
tesaptiflimo  comite  afirito  per  loca  cSfragofa  labcriofum  multis  obicdfum  peri 
culisiteringrefruseftnocllecnim  intcpeftamibi  lucento  luna  proficifcentifco  olea/ 
ftris  (axis  afpretis  late  difpcrfis  Cngularis  icertitudo  SCoblcaritas  profpecau  ade 
merat  donec  in  tramitem  incidere  cuius  ut  aiTequebatur  coiedfura  in  boftiam  ca 
ffrisfinis  erat. Tum  ubi  figna  nonullis  apertis  ac  co(picuis  trucisappcfuere  quC 
fiipra  Calidromum  id  emm  cacuminis  nomen  erat  eminerent  ad  fuos  reuerfi  fiint. 
Mox  ad  infignis  lilas  uotas  copias  adducentes  eS  ingreflbs  callem  cum  paulu  pio/ 
cefriffent  eodeficiete  couaKis  quedam  excepit. vbidemio  vniuerfi  metu  ac  trepi 
datione  vix  m^te  coftabant  ignari  quod  prope  boftem  cfiTent  diluce(ccnte  iSdieSC 
vox  quedam  audiri  vifa  repente  grecorfi  vallum  defpici  ceptum  qui  precipites 
illas  rupes  cuftodesieruabant.  Hoc  loco  firmatiscobortibusCatofirmianisad(e 
uocatisquorupei^etuafide  ac  prompta  opera  vfus  em  bi(^  extemplo  dicSo  pa 
tentibus  bunemaximeimmodu  loqui  tinr.Vnum  ex  boftibusut  iiiuumin  manum 
meam  adducatis  opus  eft  qui  me  doceat  quibus  bec  prima  cuftodia  data  fit  quSta 
boffium  multitudo  que  ommu  difpofitio  quis  ordo  quis  apparatus  quo  nos  excep 
tun  fiint  ad  eum  corripienda  tota  in  celeritate  ac  audacia  (pes  rfto  eode  modo  leo 
nesinermesfidutia5<(pepIeniborrenda  immanium  feraru  laftra  ingredi  folent. 
Que  cfi  dixifiTet  Cato  firmiani  ut  erant  per  montes  ad  (peculatorias  cuif odias  dif/ 
mmint  quibus^SC  gracia  apud  fe  tantum  potuit  quStum  quicui^  fiiperiori  tempo 
re  Eeniuofentia  84  familiaritate  Cbi  deuir.dlus  effet  penes  ipfiim  igitur  confutari  ^ 
uincie  prefedlum  aliquando  in  conuiuio  ex  more  difirumbens  multis  blandimentis 
Lutuim  qui  uino  facile  vicebatur  alliciebat  quem  cum  a fe  diligi  plurimis  uerbis 
offenderet  boc  teftimoniovfiis  eft.  Omnibus  domi  gladiatoriolpedlacuIoTtentis 
cuius  tam&G  vifendi  defiderio  afficerer  quod  obtracan  nun^  bominc  viderim  ta/ 
men  fiib  ipfiim (pediaculum  ad  te  properam  Latius  autem  indulgens  amator  cum 
parem  libi  gratiam  referte  vellet  huius  fquit  rei  cau(a  ne  mecu  fub  ttiffis  fis  boc 
Cnimmerote  tequamprimu  liberabo. Extemplo  igitur  vnum  ex  iis  qui  rei  capita 
lis  crimine  damnacieratadieinconuiuium  adduci  imperat  8C  accerfito  cfi  fecuri 
carnifice  amafiolum  denuo  rogitat  utrum  bominS  percuti  (pecffare  cuperet  qui  cu 
leuellerel^ndi  let  collo  caput  eximi  iuffit  .Ad  bec  que  plurimi  tradiderat  acee 
dit  Ciceronis  ceffimoniu  apud  quem  in  dialogo  de  fenedlute  Cato  talia  dilputat 


Liuiusautctti  eumqui  jnfcrfe<?la8cft  Gallum  trauffiipam  fuilTpticcLucififerie 
di  negotiu  carnifici  dcdilTc  fed  propria  manum  rorp^  illius  (fuinecomemorarid 
e?  in  oratione  Catonis feriptu  extare. Moto  itaq?  Luno  exordine  fenatorio Titus 
frater  id  cgrepaHusad  populum  cofugit  rationem  offerre  iubens  cur  adeo  igno' 
miniofe  fratrem eieciflVt.  At ille  cumcoumii  turpitudinem cxpo{I:inet&.L. ne 
garet  ad  iuriurandu  a Catone  reuocat?  terg.uerfaius  e ft-  Id  ufci  multitudo  pfpexit 
dignas  dedifle  penasfciuit  deinde  cum  Ipcdfaculo  ciuitas  frequens  in  tcrefletLu/ 
tiusconfiilarem  locum  pretergrediens  procul  co/editqua  re  populus  veliementer 
mifcricordia  comotus  magno  plaufu  reuerti  5C  in  boncftiorefcde  collocari  coegit 
quafiquod  Gbi  liceret  quod  incumfadbum  eflet  emendaret  vulnuS  quod  inflixe 
ratboc  ftudiobocbeniuoletie  teftimonio  mitigaret  .Matiilifiq;uirumclari(riniu 
cofule  futuru  e fenatorio  loco  mouit  qui  ite rdiu  prefente  filia  dilHiauialTet  uxore 
que  cum  I creparet  tcftatuseftfc  nun^  nificumaliquado  tonaretafuacoplexum 
vnde  per  iocum  dixiffe  ferut  tonSte  I oue  le  beatu  cfle.Lutius  etiS  Scipionis  affri 
cam  frater  Catoni  caufam  attulit  ex  qua  fibi  Gngulareminuidiam  contraxit  baud 
enim  equitate  caufe  fed  affricam  contumelia  potiusa  Lutio  Scipione  viro  triunu* 
pbali equu  ademilTe creditus  efl.  Ad  bec  moleflia  magnopere  multoseius leueri^ 
tas  affecit  qua  fSptuolbs  apparatus  quos  nemo  penitus  rcTrindere  potuiflet  drefi/ 
cidebat.  Quoniam  plurimos  in  ciuitate  luxuries  iani  egros  reddidei  at  ac  iPpemo' 
dum  labefadlauerat.  Vt  igitur  in  omnes  araduerteret  coegit  ueftis  carpenti  mii/ 
di  muliebris  Sedomeftice  {upclledlibs  decuplum  amplius  incenfiim  referri^  ea^ 
rerum  pretium  fincret  fi  mille  quingentas  draebmas  cxccffifletaljoquin  inanioiu 
induxerat  ut  mjiori  cenlligrauati  plusin  erarium  conferrent  .Infiiper  triafingu 
lis  milibus  era  attribuit  ut  cu  frugi  uirosfC  moderatos  Cbi  fortunis  pares  paucio 
fes*pecunias  in  filcum  perfbluere  cernerent  a luxu  dcfilf  ercnt.Grauiter  aut  Cato 
ni  fuccenfebant  quicuq;  ut  inftituerant  laute  uiuctes  tributi  nomine  fuas  opes  exi 
hauriebant  aut  qui  delicias  quibus  capti  S<  demoliti  erant  ^ipter  pcninjariu  colla 
tiones  exuebat-  Leges  enim  quibus  diuitiarii  oftentatio  interdicitur  nonulli  diui 
tiarum  ademptionem  efle  arbitrantur  .Eas  aurem  nequa^rebusque ad  oitane> 
ceffariefunt  fed fuperuacaneis oftentan  .Quapropter  omnium cofeniuanftoncm 
pbilolbpbum  maxime  admiratum  ferut  bomines  potius  fuperffuisfortune bonis 
quam  ncceffariisaccomodis  beatos  efle.  Vnde  fcopas  Tbeflalus  cum  quifpiam  fa 
miliaris  qui  ab  eo  quic^s  aflequi  cotenderet  quod  rcg:  ncceffariu  fibi  ncgi  valde  c5 
modum effet  buiufcemodi rebus  inquit  S^felixfiimSvIocuplexfuperuacnisin^ 
Si  vfiii  minime  neceffariis.  Sic  vebcmf  s opum  fiudiu  nequa^  nobis  a natura  da/- 
tum  ex  vulgari  aliena  opinione  introductu  efi  ^lequamqiitaefTet  Cato  tamen 
tales incufatoresnibilifaciensetiaatqietiSIeuerius alum  intendit.  Atque  ducta 
enim  quibus  aquam  publicam  pnuatim  in  domicilia  <3^  ortus  {ubductamvfiicapie 
tantabicidit.Etquecuij  in  loca  publica  porrecta  effentedificiadiruitac  demoli 
tus  eft.  Operarias  artt’sad  mercedem  prauS  cotraxitivcditionifcusfiipremo  pre 
cio  vectigalia  extimauit.Ex  quibus  baud  mediocris  in  cum  delata  efl  comoditas 
Qui  uerocum  Tito  Flaminio  fentiebantaduerflis  Catonem  coljjirantesimpenfas 
Si  facrarum  edium  Si  vrbanoru  operum  locationes  velud  inutiles  irritas  fccerut. 
Tribunos  etiam  plebis  impudentiores  ad  omne  facinus  propenfiores  fblitauere 
vt  Catonem  ad  populum  prouocates  duobus  talentis  mulctarent  ei^  in  apparata 
bafilice  magnis  altercatonibus  refragati  iiint  quam  ex  ere  publico  uianS  foro  fub 
curiam  a fe  m ediFicatam  portiS  bafibeam  appellauit  . PopuIuS  mirfi  imroodu  Ca 
tomscenfuram gratam  babuit.cui  cum  ffatuamconfiilarein  teplo  coIIocafTet  nec 
Catonis  preturas  nec  ipeiia  sec  triupbu  fed  bunc  ti  tulu  inferiffit.  Kem  Romani 


iirnprohkentiSCideteriasverfamCato  creatus cmfor  modcfljfliwis  if^itotis 
optimis  moribus  ac  preceptis  priftinu  in  locu  rcftitmt.  Huiufcemodi  honoris  ara 
fcitiorosinitio  rotempfic  eos  naq:  latere  dicebat  quod  fabro2(:  aut  picJlarfi  operibus 
gloriStur  Cu  boneftifrirras8<  pulcerrimaseius  imagines  popuI^Roman?  animis 
circuferretinonallisadmirantibas  quod  ignobiles mediocres  bominesftatuas 
haberent-  Cato  vero  nuUam  queri  inquit  malo  ^obrem  Catonis  limulacru  bic  non 
pcfi tum  Gt  quam  cur  poGtu  Ct. Neminem  preterea  bonu  ciue  laudari  ac  celebrari 
pafluscft  niGidcomuni  vtilitati  coiuncbd  eflet  plurimfi  vero  pre  ter  ceteros  de  fe 
iplbpredicauit  cui  magno  illud  argametoeft  quod  qui  Tuita  abofFiciodefeciffet 
fiqu3dorcprebederen^  cos  minime  vituperatio  ne  dignos  quia  Catoncsno  eflent 
diccre  Iblitos  refert.  Illos  etiam  qui  eiusabla  nec  magna  cura  nec  Cngulari  ddigS 
tia  imitari  conaretur  Gniftros  Ca tones  appellari.  Vniucrfa  (enatu  pericuIoGs  reip 
temporibus  T fe  ut  infeua  tcpefta  teveblores  in  gubernatore  oculos  cooertere.  Qua 
propter  eoabfente  resgramTnmasad  quas  ab  eundas  magnS  fibi  parte  celeritas 
vendicabat  (e  pe  tamen  jn  aliud  tempus  prorogari  que  no  folu  (no  (cd  alioru  quoij 
teftimomo  verafuiflecofiat . In  ciiutate  igitur  cfi  viteinftititioneeioquStia  etate 
multfi  anteiret  magnos  honores  ac  Gngularem  dignitatem  cofecutus  eft.Fuit  bo 
nuSin  liberos  pares.  In  uxorem  irarit?  frugi  & rei  pecuniarieprocuratorno  vul< 
gans.Namq)  buiufcemodi  curas  cogitatione!^  no  perinde  ac  paruas  8C  bumiles  a 
fe  alienas  iudicauit  Quamobrem  oportere  arbitror  vt  quecui^  de  bis  ab  ip(b  bene 
confbituta  (untfumatim  dicam. Focminam  que  longe  niagis  generis  antiquitate 
quam  diuiciis  polleret  vxorem  cepit  quSij  vtranij  graoem  5i  moleftam  efferet  tu 
boneifo  loco  natam  natura  potius  turpitudinevereri  8i  ad  ea  que  redba  efTent  ma/ 
nto  obfequentiorem  fore  ccgitabat.Eos  qui  vel  uxorem  vel  liberos  verberafTent 
quaG  m fandlilTlma  deoru  templa  manus intuliiTent  impioslirruentibus  omjes  ta 
le  nibil  expe^antes  tStus  vndiij  pauor  circuuaGt  vt  quid  in  rem  ^nt  ignan  paf 
fim  fuga  diiperG  Gnt . Ex  lis  unus  ipfis  cu  armis  prenfiis  in  manus  Catonis  dr  f >r/ 
tur  aquo  explorat  cu  rebque  copicin  anguftiiscu  rege  (edeant  fexcentos  etbolos 
ibideledlosedequi  extremas  collid  partes  pcoffatione  tenerent.HorufimuIne^ 
gligentia  Cato  8i  paucitate  co  tempta  extemplo  iu(Ttt  canere  tebis  ingenti  clamo 
re  ac  Arepitu  pnmus  Ilridfo  pugione  (tios  admouit  quod  cu  ex  prrruptis  monti 
bus  repente  inuedlos  cernerent  in  regia  caftra  fugientes  omnia  ium.ultu  ac  terrp 
re  complent. Manius  interim  munimeta  quefaucesillastutabanturvniuerfoad 
motoexercituexinfenonbus  oppugnat  .Tum  Stbioebus os  lapide  idbusexcuflis 
dentibus  doloris  acerbitate  equm  luiertit  exercitus  nulla  ex  parte  uim  Romano^ 
ac  impetu  (uftinerefedeffiifa  fuga  terga  dare  & per  Scipitesfaltuspaluftri  limo 
S<  voraginibus  inuios  ac  preruptosSC  lubricos  colles  iter  babere.Adbecitra  an 
guftias  illas  inuicera  occurt  eces  ita  circfifufb  vndiq;  terrore  ac  boftili  ferro  obtot 
pefcere  vt  Romanus  eos  pailim  cederet  .Cato  u(^  qua^  minime  parcus  fiiatfi  lau 
djm  predicator  a ladiatia  que  res  magnifice  gcftas  lequeret ur  non  ab  borrebat. 
TumHifcepreclarisfa<(Hsfais  magnum  cumulum  adieclt.Iisenim  qui  eum  in' 
fecfantemac  cedentem  boftes  viderat  dixit  nullo  padlo  tantum  populo  ro  Catone 
quanta  Cato  in  populum  ro  debere.  Ipfe  quo^  Manius  coful  ardentem  adbuc  ex 
uiAoria  Catone  aliquSdiucoplexusGngulaticu  letitia  clara  voce  teifatuseftneqi 
fenet^  vtuuerCum  populum  ro  maximis  ac  Tmortalibos  Catonis  beneficiis  merita 
laudem  S<  gratiam  referre  pofle  «Haud  multo  poft  Cato  certus  rerum  geftanim 
nuntius  Romam  mifliis  prof^ra  nauigatione  BrundoGum  traie^us  eft  lltinc  au 
tem  foluesvnodie  Tarentum  delatus  quatuor  cofequentes  iter  habens  qmtoRo 
oA  ab  ora  mantitna  profectus  prim?  vidforiS  nutiauit  quare  gaudio  ^aifiais 


rmitatcrcni-rGt  eiqs  n^apnos  Ipintus  inierit  ut  n^aria  vt  terras  fuo  ventJicare  pof* 
fet  imperio  Hec  ferme  bellicis  artibus  egr^ie  a Catone  a<3a  fot.AfCulationes  ac  • 
v-ituperationes  in  improbos  reip . partes  lingulari  quidem  ft udio  dignas  c fle  rat? 
SCacctilationibusalilsopem  tulit  SCquolHa  qui  in  iudiciu  vocarent  vtpetiLum  i 
Scipione  comparam t que  ru  amplitudine  familie  Si  uera  ani mi magnitudine  calu 
nias  calcare percepiflet  mifium fecit  quomSquoda  feiuspnitiecol^ituiiretco&g 
defperaret.Lutifi  aut?  fratre  inito  ru  accufatoribocofilio gradi  rrclpubliru  refc 
redo  multSauit-Quodcu  luere  non  pofii  t niC  ipfu  ^uoratioad  tnbunosplebeisc 
gre  IiberalTctin  uincla  coiedluSelTetCu  adolefcesqmda  parris  lam  vita  furdli  ig 
rominia  inimicum  affecifletcu  deinde  per  forum  deambulat  em  obuiu  libi  facium 
Cato  comiter  conpiexusequu  cft  inquit  no  agnis  no  edisfcdemuloru  lacrimis  ac 
danationifcus  ficexequiasparentu  celebremus.  Que  quSuis  irafebaber^tcalunia' 
rum  tam?in  rcp.expersrofuit  nam  vbicuij  inimicis  acculationis  argumenta  ac.* 
culatiorcrrq!  prellabatincaula  dicenda  magno  cu  difcrimire  vexabat, Ferme  em 
quinquagiesei  diem  didam  elle  ferunt  poftrerrofex  SCoduaginta  natus  annos 
,-accafatus  vulgatu  illud  dixilTc  aiunt.  DifficilJimu  efle  cu  inter  alios  bominesvix 
teris  penes  alios  d bis  cnmiuibus  refpondcre  que  ab  aduerfariis  obsec^ba  fineneci 
eaetateforcnribuscaunsaccontcntiombus  modu  ftatuit.NonageGmo  enim  anno 
Seruilju  Galbam  ad  populi  iuditiu  adduxit . cx  quo  latis  conllat  ipfum  velud  ne' 
Iborem  patrie  opera  naualTedu  tertiam  viuerec  etatem.  lis  enim  ut  diximus  Sci' 
pioni  maiori  infcnfior  luis  in  tep.coilidationibo  in  Scipione  vlcf  minor?  perrexit 
cius  quidc  pauli  filium  qui  Perieum  Si  Macedonas  bello  vicit  illius  autem  adop 
tionis  iurc ncpbrcm  annos  decem  Cato  poft coliilatum  ceiilurS  ambiuit  que  cfi om 
nium  n agiftratuC  facile  princepsfit-'vniuer^ereiF.fiipreiru&petfecfljirimain!o 
cum  babet-Hec  cu  alias  res  tumuero  ve  mores  vitafqjdilcutiat  plurimo  imperio 
ac  potclba  te  cft  vtKj  de  nuptiis  deliberord  procreatione  dc  uiuendi  ratiore  de  co 
uimis  diligenter  inquirat -Nullam  dem»  omnifi  cupiditatu  ac  inftitutionum  cfte 
quamadonri  ac  indagare  non  oporteat.His  emm  putabat  longe  facilius  qui  pnb' 
licis  muneribus  aut  iis  que  in  oculis  omniii  fiunt  bominum  mores  eum  pofte  de' 
prebenderequi  leueritatedilcipline  ne  quis  ad  uoluptatem  verteretur  cuftodiret 
£Cacemmecobercerctnequispatriaac  cofuetam  umendi  dilcipliramtranigre/ 
deretur.Ad  boc  igitur  munus  alter  Patritius  alter  uero  Piebeius  diligebantur 
quos  cenlbres  appellabant. His  licebat  Si  integrum  erat  e (enatu  eos  eicerc  Si  iIlis 
equum  adimere  qui  flagiciofeac  intemperanter  d^erent.IpfiquoijfacrificjoriS 
preaa  curabat  Si  delcriptiombus  genera  Si  reip.ofntia  diftinguebat  multas  pre 
tereapoteftatesHcmagilbratus  habet  quapropter  in  peticionecenllircnobilifti' 
mi  Si  primores  patrum  Catoni  obftiterunt.  Patririi  quidem  in  uidia  ftimulan  cS 
fcoepado  nobilitati  maxirr  e detradum  iri  putarent  G ignobili  loco  nati  ^primu 
(ummum  honoris  gradum  obtinercnt  .Hacreetiam  uebemcntcrcos  comouerig' 
bus  ex  multorum  malefadoru  colcientiaSCprifci  mons  tranlgrelTioneuiriaufte/ 
ntas  terrore  erat.Quamdifficilem  &in  exorabilem  fore  Gbifuabeblfncenlani 
muneris  iusS<  audorirasacceftifter.  Idcirco  ftudiis  partiu  ex  copofito  paratis  fep 
tem  candidarim  cIpum  dedudi  cum  Catone  magna  cc  ten  tionejpetinerunt  Hi  qut 
dem  bona  (pe  multitudinem  colcre  vtque  mollem  ^voIupruoftimiamma^(Ira> 
tum  expeteret  .Contra  Cato  aliam  petendi  rationem  ingredi  nulil  facilitatis  auti 
comitatis  fignificationemprele  ferre  .Veru  potius  ex  (iiggefto  improbis  minita 
bnudus  apertet  palam  teftan  ciuitati  maxima  expiatione  opus  efte.  Hunc  rma' 
dum  populum  rogare  ut  Q prudites  eftent  no  blandiftimum  ac  afperrimfi  medicii 
dihgeret  Sequidem  illum  eftealcerp  autem  expatnais  Valermm Flaccum qu« 


tmo  colfpga  Je!icias  ac  monicirm  ue!u<l  yri^ram  excin Jetis  atq;  co«etn?s  at  opinic 
fua  ferebat  pleraij  que  in  re  eflent  facflurns  erat  .Cun»  ceteris  aero  tninime  Cti  Ii 
twum  fore  piro  dignitate  reip.adminiftraret  quonii  optimos  preceptores  formio 
darent.  Qua  quidem  in  re  populus  Komanus  magnis  Cane  principibus  dignus  Ge 
«xcelfb  animo fuic  ut  nec  rigidos  nec  elatos  Catonismoresextimclceret  Vernm 
eetcnsomnibuspopuIarifcusSCqui  cuncJaadgratiSfadluri  videbantur  rcpuICs 
cum  Catone  Flaccum  ccnfbrrm  defignarit  cui  non  uelad  candidato  Icd  iam  princi 
pi  imperitanti  paruit  Cato.  L.  Valerium  Flaccum  coHegam  amiciffimu  fenatus 
principem  delcriplic  equo  cum  alios  complures  tumLutiumQuintioni  Flamini 
•um  eiede  qui  leptem  annos  antea  confol  fiierac  & quod  longe  Gfci  gloriofiusfuerat 
T.  Flaminii  frater  qui  armis  Pbihppum  debellauerat.caufam  autem  cure  letiato 
rio  loco  motus  Ojt  banc  accepimus.  Luriusadolelcent^  liberali  foma  portum  depe 
nbat  quem  (emper  lecum  babuit.  Hic  cum  imperator  rem  gereret  & Honore  efie 
putabat  eumt^  maiori  laude  dignabatur  qui  bonum  mantum  ie  ageret  qoaquiin^ 
ordine lenatocio  magnus  eilet  .Quocirca  Socratis  illius  Prifci  nibil  Spitusadmi/ 
ratos  eft  ^ 7 difficilem  8(  cotun’acem  coniugem  Bi  iniahds  liberos  nadhis  cu  cis 
comiter  at^  Humaniter  uixillet.  Vbi  Cato  filiolo  aud^s^  nifi  reip.impediirCt» 
elTet  nulIumoffiaS  Obi  antiquius  fuit  quam  ut  in  temere  quo  infans  lauarcf  Si 
pelameniis  inuolueretiir  vilendi  caula  dpmu  ueniret  bunc  luo  ladbe  vxor  aluit  que 
Btferuwsm  beniuolentia  Sdcaritate-mantret^cilla^  puellosinterduvberibus 
(Iiisadiiiiniie  Haud  ignara  qulca  necdTitudine  pleni$-cibi  fot^litio  coniundb  fime 
, Cato  uefo  filuim  ^ pnrnu  per  etatem  intelKgere  potuit  litteris  e^diuit  tamSCfi 
. Cbilonem  graciofum  feiraum  gt  ama  ticum.HabeRt  qui  cum  pluribus  pueris  ludfi 
aperuer^  Hidignumuciplepcrbibetiyatus  natum fiium fi dilcendotardiu^ulus 
eflgt  ab'w  qui  feruiretreprebidi  ac  aureiii  difiorqueri . Dodftine  Huius  quoij  ca 
' , matfdpw  debere  gracias  noluit.  Ideo^iple  Httetari!  preceptor  fiiit  ..Iple  leg^se 
% doeuit:ipfe  exercendi  corporis  magifter  non  modoioculandi  tranefi^  arnia  equi 
tandi  ^ed  etiS  pugno  dimieadi  Si  calorem  Si  frigus  tolerandi  ac  rapidos  gi^ites 
iT;  SCaiperrintos  fluuios  intrandi  artc^isifruxiC'  ^fe  eriam  propria  manu  biiborias 
r Maiuf:ulis  litteris  exaraHe  tefbtur  ut  domi  maiorfi  virtutis  exBnpla  filiolo  vfiii 
adiomento  forent  aVerboruoi  turpitudine  prefente  puero  Qc  temperauit  quali 
. aei^Iilxis  Virginibus  arbitris  locutur?  efietNeccueo  un^Iauitid  quod  a Roma 
tnsfadhtatumelf  .Generos  enim  cu  loceris  balneum  ingredi  vitio  dabant  quoni' 
am  membrorum  nudationem  infpedlantibus  ilHs  cum  decore  fieri  non  polTe  tudi' 
carent'. Pofteacu a grecis Romam  nudari  didiafient  ip^Sibindegrccosutidcu 
vxonbus  vfixrparent  docuerunt.  Omnia  igitur  que  ad  ingeniumSiiTblertiani  per 
tiaecentCato  qui  filium  perindeac.pulcerrimum  quodda  opusaduirmte  forma' 
bataceffigebat  ex  iententia  perfecit  -Cu  uero  corpus  natura  mollius.®  labori  fiif 
fidens  appareret  ftndbe  ac  caftigate  leges  uiuendi  fibi  remifit . Qui  qfiS®  natura 
ta!is.eiret  ftudio  tamS  Si  induftria  adeo  in  re  militari  ftrenuus  fuit  ut  in  ea  pugna 
qua  pauli  Etuilii  aufpiciis  aduerfus  Perfium  dimicatu  eft  maxima  cum  laude  cer 
taueri  t.  Vbt  cu  idht  pugio  reiedlus  ex  fiidore  manu  excidilTc  t merore  affedlus  ad 
familiares  ac  contubernales  conuerfiis  in  clamitans  cu  eis  in  confertifiimos  bolf  es 
fe  eoniecere-  Tum  magna  dimicatione  magna  in  nudato  loco  iter  armbru  Si  cada/ 
ueru que vtnn® ceciderant  aceruum  gladiurp  vix  inuenit .Hoc  cfi  Paulus impee 
racor  animaduertifTet  magna  cfi  admiratione  dele.dUtus  efi.QuedS  infiiper  Cato 
msad filia extatepiftolain  quaeiuscupidltateacvebemSs  menfe recipiendo  fiu 
dium  magnopere  laudat.  Hic  adbjc  adolefcens  tertiu  Pauli  Bmylii  filiam  Sapio 
'ntftlorQreiacepic  uxarem  cu:aqnitaia  patris  dignitate  quam  ruaOngulaa  virtute 


elanflimt  aJeo  gentis affimMttm  fibicoparaflet  taljsJenitf  uirfuieutfeiafitas. 
indu^ria  diligentia  ouiEnisefi  pater  excoluit  ipCusrxfpc^ationi  rc^di{7evide^ 
atur  Multos  feruos  Cato  excapciuis  mit  pueros  prefertim  ut  aptius  8i  facili?  ue 
lud  Catulos  8i  pulfos  educare  ac  erudire  poiTet  . Hos  (ir  mditutos  accipiunt  mi ' 
nime  alienam  dotnu  nili  Catomsautvxorisiuffu  introirent  a quibus  frqueretur 
quidnatn  Cato  faceret  fe  nibil  nifi  nefeire  refpondebSr.  Oportebat  ut  niiapcrfua 
forat  feruos  domiuel  aliquod  necefrariG  munus  obire  ucl  quiete  corpus  reficere. 
Quapropter  cis  magnopere  dcledlari  (blitus  eft  quos  (ummo  deditos  videret  ® ip 
fbs  matiGictiores  SCpteGantiores  futuros^ multis  vigi?iis  affccSos putaret  .&r' 
□os  cogre!'^usS<coit?caingraui{ritna  facinora  illabi  ratus  Aatuit  ut  de  finito  ere 
cumancilliscdgredi  poffrnt.CumcctenS  autem  mulieribus  ne  liceret  interdixit 
Horuinctiriamatt^  imprudentiam  mbis  que  ad  cibum  rpcdbaretinitiocfiteniiB 
adbuc  8<fflops militaret  raolefieuug:  tulit,  indecoru  tum  ventris  aut  gule  caula 
graues  lites  & eStrouerfias  cu  puens  S(  adminiibris  tabere . Pol^ca  ucro  fbrtuRiS 
audhiseu  amicoip  6i  colIegaruconuiuiG  celebraret  corinuo  pclb  cenSeosIoteeaibi 
gauitquiabobfequioaut  apparatu  per  negligentildebuincnt.ViideptereaBo^ 
tuefemperinteripfoslecbtioneseirent  conmentabatur  7 illotp voluntate  aforfii^ 
eolenllim  &i  nifpedlubaberetSi  maiorem  imtnodu  formidaret. De  (eruis  quica' 
piralis  noxe  rei  efTent  prefentibo  ceteris  tuditiG  agi  SC  de  danatis  (upIiciG  (iiisiuo' 
iuitdumaecuratifSme  prouentus  ad  intentJTiiram  forn^S referret.  Agncaltu’ 
ram delectatione  potius^frudbu  extimabat.  Vt  autem  tuto  f loco fortonasfuas 
collocaret  Paludes  Lue?  aquas  calidas  loca  fullonarie  accomedata  predia  que  c$ 
Opere  ruftico  facile  coleretur  cfi  fua  (pote  Glms  8<  pabulationib?  referta  eflcit  cl> 
parabat  Hx quibus  multu  pecaniarG  caperet ei(^  iupicer  vt ipfe  dicere  folebat do 
cerc  nonpolTet.lnnamgaturiseofenore  vtebaturquod  in  primis rrprebcn{u eft. 
'Albebat  enim  quibus  irutiio  dederat  ut  tnultoscoiruniter  inlbaetateafciicerent 
qui  quinquaginta  numero  fadb  totidem  difpcrtiti  nauibuscu  Quintione  Leberto 
CUI  fiie  8i  (bcioru  particule  negorid  dabatur  enauigabant.  Erat  enimbaudvniuer 
fam  in fortem  fed  magno  cu  emolumeto  paruam  jn  rem  diftrimen.SeruisetiSlu' 
cri  cupidis  argftu  prebebat  vt  pueros  emeret  quos  impenGi  Catonis  cducatosac 
inftructospo/t  annG  venudabat.  Hx  bis  Cato  copluris  detinuit  quos  tanti  fiippe^ 
ditauit  quiti  ab  empronbus  (umum  extima  ti  funt  .Cum  buiufcemodi  queftus  ftn 
diu  filio  perfoadere  conareturno  uiri  veru  vidue  mulieris  efte  dixit  extenuatas  fa 
cultatcs  diimttere.Illudautem  longe  magiseiusanimi  vebemetiamdederat  7 il 
Ium  bominem  ad  mirabilem  ad  gloriam  ac  diuinu  appellaiutqui  rationes  fiias  am 
pliores  quam  aecepiftet  relinqueret.  Ea  tempeftate  qua  Cato  iSgrSdis  natu  erat 
Carneades  AcbademicusfiC  Dyiogenes  Stoicus  pbiloibpbus  legati  a TbenisHo« 
mamuemre  ut  Aebemfftu  ciuitatemquingStis  talentis  quibus  Qcropiojcpoftu' 
latione  afcicioniis  mdicfta  caula  multata  fuerat  liberaretMox  adolefcetesbui?!ce 
modi  legatos  vifendi  SClalut^di  gtia  frequetes  couenerutquoscudirputatibat 
terfuiffent  laudibus  admiratione  cxtollebSt.  Carneades  precipuegrattolusba' 
bituscftinquo  Gc  fuma  uirtus  cu  fuma  extimatione  lungebarur  ut  maxipa  comi 
t ate  deiuncftis  auditoribus  queadmodu  fpiritu  Ge  rumore  eiuitas  fubito  dplcpef 
VniusgrecibomiuiS  eloquentia  pariter  ac  (apientia  Gngulos  demulceri  ac  teneri 
incredibili  quodam  ftudioiuuen  tutem  eu^s  poftrtis  voluptatibus  ac  reliquis 
exercitationibus  quaG  dminitf  ^lael  ad  pbilolbpbiam  cGuerti.  Quod  cG  ceteris 
HomanisiocudumfpeiAacuIu  euecquando  cSpluresadoIeftentesoptunisgrecis 
artibus  erudiri  &C  cum  (pedhtiftimis  viris  verfari  cerneret  principio  ipleCatobu 
lurcemodidpdUineftttdiisvmuet&airiuitatifabudgrcgrvitterfeRbatrVecebaf 


cntm  tie  ad  f^anc  kinianita  fO'ii=i:^a’ioae«tiis  fic  dicendi  laude  duceirtor  ve  reefi 
gerendaru  ac  inilicieglorUtncotfmnpret.  Vbi  vero  pHiIoropfco^  roirmpaflim  p' 
UrWm  celebrari  cepeumeft  ^ turclanfTi mus.  C.  Atilius  tn^noftudiopxcFrato  (e 
natu  pnmSeoru  oramne  verbis  fatinisinteroretatuseflet.Catoferu  ftatuit  vni 
eerfos  pbilolopbos  quadS  boncftatis  f ec  e Roma  dimitti. Qu^circaircunam  ve 
nienS  primoribus  patrum  prauiter  ciief^us  eft  ^ diuturno  tempore  ccila  releg  a 
bi  in  urbe  fedeantqmn  rato  ingemo  tara  facultate  dicendi  fnnt  vr  facile  queruriqi 
velint  pfuacrart.  0'  airobremreip.  (aluticoduccrecuoddS  Jr  ratuscofa^ru  rr  a.* 
ture  decerni  quo  hinc  abeuntes  ad  fcoIasreucrtStur.Vbi  liberos  grecorfifuis  arti 
businftituSt.  Romani  uero  adolefrentes  more  niaio^  legibus  8<  principibus  audi' 
ant.  Huius  rpnreticauclor  fuit  Cato  non  quia  Carneadi  ut  nonuKi  lulpicabant  in' 
fenfus  fir^e  fed  quia  pbi!o'bpbie  &o  mni  grece  dodbrine  penitus  aduerfiis  quantfi 
iu  ipfb  erat  iniec^batur  ■ Quippe  cu  (bcratem  loqmcS  3i  uiolentum  bominem  ap 
pebaret . Qui  eu  in  patria  fua  plus  poffe  ^ leges  pateretur  affedbaret  Prilcos  mo 
tes  ac  ueteresc6iuerudines  antiquare  ciuefq:  (hos  ad  cocrariaspnftinisinibitutis 
Opinionrstraducere  molitus  e(f  .In  Ilocraceinuedbuseiusm  fcolis  dilcipulos  cofene 
{erre  aiebat  ut  apud  inferos  caufas  quas  infide  (uam  recepifTent  patrocinio  ruercb 
Ad  bec  cu  grecoru  ftudia  ad  filium  maledidbis  incefleret  cui  cura  &vigilanti3  ad 
grecasartes  co  tulerat  graaiori  fono  vocis  ^ fibi  per  feredlutem  liceret  quafimi' 
nime.dff  atusoraculfi  ederet  Romanos  tunc  imperio  l[5oliatumin  duntru  fegre/ 
cis  litteris  dediffi-nt.Ceterfi  bec  ip{iusrna'edic!fa  falla  aeq:  inama  fuifieconfeqt  es 
tempus  oftendit-In  quo  cum  ciuitas  rebus  gcftisamplifliniafadba  edet  omni  com 
mendatione  bumanitansgrccaru  dilciplinaru  etiam  atqs  etiam  ffloniit.  Nec  gre 
cos  pbilolopbos  iblum  Rorne  ueru  medicos  odioSi  (ufpiciQne  perfecums  eft. Cfi 

nd ypocratisqui  arege  Perfarum  multo^polbcatione taletoru accitus ru^ 
arisgrecoru  boflibus  (Iu  facultate  faduru  dixerat.  Hoc  inquit  con.une  me' 
duorum  lurfiurandum  eft. Quapropter  latis  bortari  61ium  non  poterat  vt  tales 
bomines  declinaret  ad  quem  fcnpti  eius  extant  comentara  quibus  arerte  comonc 
facit  quo  patfto  uel  incolumis  leruari  vel egrctudine  liberari  polTet. Si quis  exfa' 
milia  aduerfa  valitudine  laboraret  nemine  un^  per  media  fcruauit.AcoleriHSi 
UuifTinia  uelud  nedaru  faiTaru  ac  lepons  carne  domefticcs  (firmos  aluit  Hec  rnf 
cum  codba  facilia  ftomaebo  fint  eerons  conferfit  niC  manducates  per  mille  fom' 
uorum  fpecies  uerlari  conngit.  Hac  itscp  viuendi  ratione  fretus  cu  iplc  quide  op 
time  ualuiftetdCfuos  incolumes  aliquIdiucoferuaftetGbi  t^menon  parum  luidie 
conflamr  cuvxorera6<fiIiumperdidiiret.  Ipleuero  corpusroborefirmiflimum 
na^us  adeo  profjaera  valitudine  diutiftimefuitut  etiSgradeuus  muhen  n-agno/ 

f ere  congrederetur  S^bumfceirodi  caula  preter  etatem  vxoremceprrit.Namubi 
’auii  filjam  Scipionis  lororem  iilio  coiugem  dedit  ipfe  vxorem  deftitutus  cumf-' 
dam  puelle  coitu  quedamad  cum  uenticabat  vtebatur  Idficile  per  anguftiasdo' 
muspreceptu  eft.  Filius  cu  mulierculam  impudentius  ac  tumultuofiusad  patris 
tbalamu  profedlammtcIIexiGet  verbum  nullum  facium  fcd  quali  rei  turpitudine 
affecSusgrauiusin  eam  oculos  coniecit-QuodGmul  accognouit  Cato  nulla  expar 
te  queftus  vultu  ac  fronte  nullu  veftigium  doloris  expreflit-  Cererum  cu  ex  more 
grc^eamicoru  ftipatusinforuni  dcfccnderet  a Salonio  fcriba  qui  cum  ceteris  eia 
domo  deducebat  magna  voce  accito  fcifcitatus  eft  tvrum  filiolam  marito  coHocaf 
fet  cui  mbil  adbuc  adbum  elTe  nec  fe  niO  ex  conGIio  ipGus  faturum  re(pondenti  ui 
deor  inquit  idoneum  tibi  generu  inueniffe  cums  riG  grandiorem  etatem  repudi/ 
«s  cetera  ut  fpero  facile  ptobabis-TumSalomus  Catoni  cohortatus  eftquopuel 
lecogitationeni  fulciperet  ^ arbitratu  fuo  collocaret  que  incliete!^  ipGus  recepta 


gratia  Fi<je  Optra  tius  in Jigekdt.  Nit;tf  tardatus  Ca(0  eam  HH  coniugcniexp^(£ 
re  docuit -Quocirca  Salonius  primum  non  minus  obn'upuic  qua  poilca  letatus  elb 
Catonis  enim  etas  annis  iam  grauis  8i  famihe  dignitas  que  confufaresac  triam/ 
pbales  ymagines  preferret  a puelle  (uc  nuptiis  aliene  videbatur.  Verum  CatonS 
Seno  locutum  perrpiriensIilienterGbi  Gliam  defpondit.Deinde  in  fotum  proce 
dentes  mox  Iponfalia  ritcfccerfit.Hcc  resvbi  ad  Catone  filiumprelataeftaecer 
fitus  ibciis  patrem  conurnit  veniam  d^recatur  Gqaid  in  eum  patrauilTet  quo  fub 
iratus  ac  dolens  Cbi  nouercam  induxiflet-Cm  Cato.Meliora  die  inquit  fibeanfl* 
me.Omniafane tna iocundita terre  quadS afficiunt. Et ^tibi fuccenfemnibileft 
Jed  buius  rei  confiliu  cepi  cum  multis  mibi  quide  natos  patrie  cero  tibi  per  fimilcs 
ciucs  relinquere  cupere.  Hac  ratione  fuperiore  tempore  PiGftratus  AtfccnienGS 
tirannusqueadmodii  litteris  proditum  eft  pubelccntibus  lam  libens  argobcl  cbi 
monaiamGbi  coiugem  deGapGt  Exqua  lopbonfi^Tbefalus^ditiGint.Exbisnup 
tiis  Catoni  filius  ex  matre  cognomento  Soioniusortus  eG.  Alter  uero  rraiornatu 
cum  imperator  rem  gererer  extremfi  obiit  uite  diem.  Cuius  ut  uiri  optimi  .Cato 
pater  (epe  fuis  in  librjs  meminit.  Kuius  mortem  modice  ac  lapieterfubt8Ccon{e> 
ruenti  tempore  nibil  minus  reip.  intentus  fuit , Nec  enim  at . L.  Lucullus  poG  dC 
Metellus  pius  onere  iam  vrgetis  (enedlutis  fe  a romunilxis  muneribus  abdicanit 
Necut  anin  a Scipio  africanusLiuore  que  in  fe  maxima2p  rerugefbaru  gloria  co 
ilaucrat  permutato  viueiidi  ordine  rebus  urbanis  permifTisreliquu  etatisin  otio 
egit. Ceterum  CcurdioniGustirannidemboneffiGTimas  exequiasitaCatodecora 
etatis  iam  feneicentisoccupatione  reip.  ratus  cu  laxmentis  & quibulHa  quaG  locis 
in  contexendisbbns  8c  agricultura  quocienicumq;  Gbi  vacuu  tepus  offenderetur 
V tebatur-  Varias  enim  orationes  Si  fcifionas  defcopGt  SC  rei  mftice  curam  ac  fta 
dium  adbibuit  Antc^  virilem  toga  Gdciperer  duobus  dutaxatprouStibusagn' 
cultura  Elicct  &parGinoniavfum  fe  refert.  Tunc  ex  urbem  uillamfe  recipiens  8C 
rationiobusSi  ftudiis filis  confaluit. De  agricultura  quo^  Iibnim  edidit  i quo  de 

J liantis  conficiundis  Si  de  pomis  afleruldis  plerai^  fcnpta  funt.  Quo  in  loco  adeo 
audis  auidus  vifiis  eff  ut  in  Gngulis  proprius  elegSs  copiofiis  efle  uolucrit  In  agro 
quo9  abudantes  cenas  infli  tmt.  Vicanos  5^  Accollas  equales  fiifamifiarinimosfi] 
os  pafTim  conuiuas  babuit  Cuius  confiietudo  r.o  modo  ccctarcis  con-is  neiaietiam. 
adolefcentibus  grata  6Ciocunda  fuitivt  qui  per  longam  expcnentiS  multis  in  re 
bus  Si  memoratu  dignis  (ermonibus  obuerfaretur ‘Ipfe  menfa  maxime  amico^  m 
rentem  atqj  procreatrice  exiftimauit , Vbi  cures  bene  de  rep,  mentos  oratione  |c 
predicationc  ornare  ac  celebrare  confuemt  Cundlosadtobliterare  quosiprobds 
vel  mutiles  iudicaflet  Id  adeo  diligenter  a Catone  uGtatum  eff  ut  nullum  eoru  lau 
di  vituperationi  additum  in  conuiuio  prefti tit  Extremum  quod  in  rcpublica  feat 
opus  Cartaginis  euerGo  ac  defblatio  fuit  Hanc  & fi  manu  Si  opere  Scipio  minor 
exciderit  conGIio  tam  Si  fententia  Catonis aduerfus  eam  exbaiufmodi  caufabe! 
Ium  fufeeptu  eft  • Is  ad  Cartbaginenfes  Si  MaGmflam  numidie  Rege  armis  inter 
fe  difceptantes  mifluseib  ut  cotrouerGaru  caufas  inl[3i cerent. MaGnifla  quidi  aba 
ttiopiro.-ftudiofus  erat. Cartbaginenfes  vero  poff  cIad^  qua  a Scipione  duce  fue 
rant  vi^  graui  ffipendio  multati  SCiperio  exuti induciasagebant.Ciuitatfitaij 
preter  fenatus  expeeSationem  nec  multis  ad^cdlaro  incomodis  nec  inopetn  inuenit 
AtmilitaciiuuentutedmiciisaNnisbellicoapparatu  flor^tifliinam  SCmoderatii 
nibil  animo  verfantem  offendit. Quapropter  b^ud  tempus  e^eputauit Romanas 
de  numidaru  aut  maGnifle  fortunis  ac  legibus  decernere. Sed  Carthagine  oC  ini> 
micifrimamcun^svinbusopprimerequeiam copiis  flusaudla&ad  defe^oal 
fiAfjsenfg  Diaximfi  in  difccime  ut  prius  re  deduceret  Magno  igitur  fbudio  reuerCii 


docuit  ^naifu  fii^ftorituscTadit»  Cartf^aginenrcs  pm^^ctorss^rnrraiorpseffc 
nec  tamen  aritois  debilitatos^  bellicis  artilms  inAu<%oreE  fadh^etTe.Belldha'’ 
midicu  Komano  qaoddS  preladiu  extate.  Pacem  at^  inductas  duelli  prorogatio/ 
nemreiihs  appellari pofTe.  Ad  quod geredu  mbilpretertepusexpecJiari.  Africa 
nas  Itibinde  ficos  qoasclancnla  fbpter  cogam  de  indufbria  detulerat  palam  often 
dic-Quard  magnitudoacpalcbritudocfi  admirationi  multis  efTet.Fordusrquie 
exquobecledia  fuCpoma tnu  dierum nauigatione  aburbe Romana diftat.  Illud 
vebemf  tius  cfi  de  totius  fuma  rei  friam  diceret  ae  clamafle  fertur -E  rep.  nibil  ui 
detur  Carthagine  deleri  Aquo  quidecu  P Scipio  nafficadinentiret  perrexit  in 
bunemodu contraria Itiiam tueri vefemper  baberet  inore  E rep.mibi  videt. Car 
tbaginS  no  deleri  potilHmumquoma  populus  roiob  felicitati  elatf  Tlblenspef 
multa  lamflagitiacottnerindponet. qui  (ecfidiffiniis  adeo  rebus  fugitur  vt  quo 
impetusanimo^ferateoviacimpotetia  pueniat- Hunc  ci^o  libi  metum  quaC  fre 
numqnodda  multitudinis  temeritati  moderatorl&CfalutarI  impederecupiebac 
Cartbagiiiefcs  enim  queadmodu  Romanos  ^fligare  nS  poffet  fic  cotrmni  non  de 
bere-ld  autem  peFieuIoiilTimu  Catom  viluelb  cui  latis  explorari  erat  populu  roi 
debacbari£(vanisinerroribuspermattS  Iicetiam  verfari  duciuitatlmagnitudi 
neprelbattimmicinimS  baberetiqueliiisfradla  malis  moderatior  igraat.Nec^ 
fe^  timere  no  poterat  donec  eo  mloco  reip.lbatus  elTet  vt  quo  ad  domi  male  vi' 
neretur  foris  terror  liiblat?  eflet . Hoc  padio  tertii  8<  vlnmi  bcIli  punici  Cato  au' 
dfor  Init.  Cuius  ipfe  f prinapio  mortuus  ell  cu  multa  lapilter  ac  dminitus  de  eo 
VRO  predixilTec.Cui  potilTime  illius  vrbis  excidende  palma  feruan  aio  multos  an 
nos  ante  preuiderat  Hic  tunc  erat  adolefcens  $C  thbtinusmilitu  profedlus  tante 
prudentic  ac  idimicldo  virtutis  ligna  declarative  bis  RomS  perlatis  bomericum 
illud  Cato  ceaneht -llf  e lapit  folus  reliqui  velud  vmbra  vagStur . Hoc  einsoraca 
Ium  paulopolb  re  ipla  uenlTimu  fuilfo  cofirmauit.Cato  progenie  bSc  foperftitem 
reliquit  vnii  Icilicet  fibum  quem  ut  lupenus  didfu  eft  expoftenore  vxori  natfi  ce 
gnomento  faloniii  appellam  t vnnqp  ex  defudlo  Catone  fiiium  nepote.Sal  onius  q/ 
demdfi  imperator  ^et  morte  obiit -Eius ftlius  Marcus  clfolare  digmead admi 
siftraoit.  Ufo  Catonis  pbilolbpbiuirtute  acgloria  etate  {uaciarilTuni  aausfuit. 

VM  DE  HIS  que  mentione  ^yna  videbantur  expofoerimusGfo 
tam  vnius  mtl  nniuerle  alterius  coforamusquonia  multis  ^regiis 
in  locis  pares  fbnt  quibus  in  rebus  varietas  ac  dilTimilitudo  Gtdilfici 
le  percipi emusiG  utcSi^  particulaeim  quaG  carmen  aut  pidba  tabilS 
Gneero  8<  Gibtili  ludicio  difeemere  vohietimf  idilpiaem?  effe  vtric^ 
comune  quod  Gia  uirtute  {uis  optimis  inftitutis  innixi  magna  ca  glona  ad  remp. 
acceflerfit. ‘quaquam  nec  maiorfi  Iplendornec  externa^  rerum  facultas  eos  ^mo/ 
aeret. Acil^ides ut  nobiscoiedfaira colligere  licet  ru  necdum  Atbene magnopere 
crcuilTent  iSC  opes  ciuicatis  mediocritati  equaliratemj  leruarct  ifadhonum  prin 
apibusdCimperatonbusobGflens  claras  ac  Ipedlatusciuisfadfuselb.Eolane  te 
pore  quo  ilorereinrep.  cepit  Qmngentum  Medinmu  cenfus  maximus  erat  Seca 
dus  autem  trccitem  cquelbns  ordiius  bominibus  Tertius  8i  extremus  ducicum 
fuit  bis  quos  ceucitas  alias  teugitasappellabat  attributos  Ceterfi  Cato  cu  paruo 
ex  municipio  8i  rufticana  uiuendi  cofuetudine  in  uaftu  quaG  pelagus  (e  imitteret 
Retn Romani  ingrefluseft.Que tunebaudqua^ut patru  memoria Curiosfa» 
bricioa  Hofbilios  ex  agris  duces  dilUgeret  necinops  di  operarios  abaratro  Si  Itgo 
nepnoiores  Si  primanos  ouesm  curiam  accetferet  - Veru  que  genens  nobilitate 


^ioitias  largitioti^-s  air  titione  in  ere  {uo  wa^niricare  t SC  tiiftiore  iam  8^  fpcrio  fre 
ta  cididatozp  i^udio  per  fa Aidi6  quodda  delciflaref  Haud  fsmile  efl  TbemiOocte 
ini  tnicu  tatuiHe  qui  trininie  fplendore  generis  ctarus  tredioentus  fortunis  nite' 
batur.Triaenifr  uelqufqiiutrtrd  ta>entum  poflrdifie  traditur  cil  initio  ad  rep* 
te  coiccit  5c  eu  SeipionifcusafncanisSeruiIiis galbis  Qi  Ttiis  Flaminiis  profumo 
locociuitatisiniincccrtarr  S.Cuinifcjl  morrenti  nibil facilitatis  niiiiuiliciecaula 
SCloquendi  libertas  aditum  daret.  Ariftidesquoqi  Marathone  5<  rurilis  plateis 
Vnus  ex  dcc?  iperatoritus deGgratus  fuit .Ceteru  Cato  fccudus  conful SC  aduer 
ftsac  refragatibus  multis  prcteritisfcptera  clariflimisfi<  nofcilifllmis  uiris  cope 
titoribus  tecudus  cenlbc  failus  eft . Anlfi  des  nulla  ire  que  magnifice  gefta  Ct pri 
mas  partes  habuit.  Milciades  crjm  apud  Maratfcon?  apud  &laminS  Thcmiftoclcs 
princeps  fiut.  Apud  plateas  Pau&nias  ut  refert  crodotusorrmu  pu^cerriirSvi' 
dloriamuicit  cuariftide  ut  fecundas  fihivendicentfbpbanc  a nume  calimacbi&ci 
negiridifceptantiquu  his  certaminibus  fortiter  ac  Ifrenue  dcpupnauerfit.Cato 
vero  non  folfi  cum  imperio  in  hyfpania  conful  8<  manu  prudentia  ceteris  Steire 
iudicac^efh  Tedetiltribanus  militfi  circa  Thermopbilas  alteri^  aurpiciisviAis 
perduellibus  vidloriegloril  adeptus  eflcu7<omanis  aduerfus  antbiochii magna 
clauflra  reclofentifC  aduerfus  regem  qui  foluante  Tepro^edhabat  a tergo  parte 
exercitus  clam  citeuduerns  oppugnauerit.Ea  enim  vi^oua  cue  fme  controiierfia 
Catonis  opus  fuit  grecia  excedere  coegit  Afiam  .In  qua  ite  Scipioni  patefecit  ad 
itum. Bellicis  in  rebus  ambo  foris  inhdH  fuere  fed  in  rep. domi  non  fic.  Ariftides 
enim  fhudiis  parttfi  quibus  cum  Tbemiftocle  diffidebat  decenii  exilio  ex  urbe  de> 
turbatusefb.Cato  ucro  tamScG  cudlos  potentilTimos  SC  primarios  ciues  inimicos 
baberet  vfcp  ad  fenedhitem  velud  atbleta  decertas  omni  fe  calli  Si  calamitate  vaca 
um  liberumi^  fecuauit  cu  iepiffime  publicisin  iudiciisaduerfarios  accufafTctac^ 
fc  eas  dixifle  t tnuiros  quide  oppreflit . Ip'e  vero  cxiftirrattonc  vite  fuc  optime  ifti' 
tute  ac  eloquetia  comodifiimo  ad  res  trafigendas  inftrumcto  munitos  ab  omnibj 
accu lationibus  abfblutus  eff  .Quare  quide  lufbis  decaufis  loge  magis  cafu  aut  for 
tuna  fadhitn  efTe  quis  dixerit  nequit  ei  preter  fliam  dignitate  ceciderit  peUxu-Si 
hoc  antipatri  teff  m onie  qui  arifhidem  pbiioibpbu  vita  quo^  fundlu  preter  cetera 
perfuadldi  vim  habuifle  fferipHt  mullam  pcrfccibiore  virtutem  ^ ciuilem  confeg 
mortales  pofle  certum  eff  cuius  no  parua  pars  a multis  audfonbus  ratio  rei  fami' 
liaris  punitur,  ciuitas  enim  quedS  domicilio^  coftitutio  cft.Hec  cu  Ct  caput  mo' 
cibus  riuiu  bene  copefitis  publicis  in  rebos  vires  ac  robur  capit.  Hinc  ligurgusar 
genti  SC  auri  quicquid  lacedemonefmt  ahirgrns  ac  exterminSsufii  ferrei  nummi 
igne  deprauati  introdudbos  ciues  cura  domefhica  minime  liberauit.Sed  preter  ce 
teros  legiflatores  ^fpexit  ut  omnes  deliciis  Gmnltatibus  diuitia^affecfhqnibo  cir' 
cumnGs  ea  que  ad  ncccflitate  Si  comoditate  ui  te  cedacunt  facile  cofequerenrur. 
Pauperem  etiam  Gnc  laribus  Gne  penatibus  Si  mendicu  familiarem  plus  in  rep, (% 
opulentum  Si infblentem timendi  cfTe iudicauit . Cato  itaq;  titC  in  boe genere ua 
luit  vt  non  minus  prudenter  & accurate  pnuatisnegotiis^  publicis  preftufTecen 
featur.  Nam  & fortunas  Gias  ampliores  fecit  :5C  pleri%  in  primis  vtilibusviiui» 
in  locum  quaG  fub  uno  afpcdlu  poGtis  de  re  domeA-ica  A ruffica  pofteris  precepti 
onem  reliquit.  Ceterum  arifhides  tenuiter  muensecuitatc  ac  iufbitiafalGs  crimi' 
tubus  fiibiecit  cum  per  vulgus  eam  domoru  pemi tie  Si  mendicitatis  paretem  ap' 
pelIarent.Ceteri%  potius  ^bis  in  quibus  efTct  c^modSputarent-Multa  preterea 
ab  beGodo  vt  nos  ad  iu/iitiS  pariter  ac  ad  diligentem  rci  domefbice  ration^  cobor 
tacetur  didla  fiint  Si  in  legniriem  atomni  opere  liberam  vacationem  velut  iniune 
principium  acriter  inuedfu?  cft  • Vnde  preclare  in  KCc  medum  Homerus  feripG*, 


■T 


'.VT-«r  •;  . 


fJoB  wiopeirjs  ftudiS  ant  aug?<Ii  mra  pefuTi  Ouo  pnTc&ios  a!erf  nat»s  ego 
amatu  Kcmigio  ederes nndisagitare  earinas. Prelia  eunt  iaculis eolui vo!ucre% 
^ittas. QuaG domelltce faeulcatis feeuros  ae  negligl’tes per  iuianS fieri diuites 
admoneret. Nant  ut  Pitifieis  placet  nifcjl  oleo  G corporibus  exterius  admoneatur 
blotarins  G interius  nibil  pernitioGus  eft.  Sic  luflos  aiunt  ceteris  ommkus  emola 
mente  efle  cum  Gfci  ac  Giis  facultatibus  per  incuriam  detrimento  Gnt . Hac  re  ciui' 
fis  ariftidis  dignitas pofteris  eius  intercifafuitJGqucmadmodfi  a multis  prodita 
cibne^de  dote  filiabus  ne^de  funere  Gbi  relinquendo  cogitauitiHcontra  Catot 
cuius  dom^  ad  quartu  u%  genus.  Home  operatores  SC  coGtIes  edidit  .Eius enim 
nepotes  ac  pronepotes  fumis  magiftratibns  funcSi  funt . Ariftidis  autem  qui  gre 
eorum  princeps  fuit  ftirpem  ingens  paupertas  parti  ad  eircuforaneas  tabulas  re 
jecit  partim  cii  extreme  medicitatis  onus  ferre  no  poflent  ad  ciuitatis  largitione 
(eplices manus fubiicere coegit. Quo  fadlumeftut  occaGdeemedioGiblatanibi! 
t pofteris  Giisfplendide  nibil  magnifice  geftum  Gt . An  boc  ipGus  coGIid  indubita 
tione^  eontronerGa  po^m  eft;Paupertasauidem  perieip&m  nulli  turpitodiniiy 
coiangitur.  Quod  Gnegligentie  intemperantie  luiois  imprudftie  fpec^ pre  le  te 
rat  probro  ac  vituperatione  no  vacat.Ceterfi  in  uiro  modelf  o OduUrio  luftb  ac  for 
qui  omni  cu  laude  irep.verfefgraue  magmtudimsanimiteftimoniueff.Quis 
enim  entn  putet  magnas  res  pofTe  coGcerequi  inbumilescogitationesanin-fidi' 
mittit  .fSlecprofedto  multosinnabit  indigetes  qui  mnltisidigeat.  Ego  magni  mo  ' 
menti  viaticu  in rep.non  dioitias fed  per  Te  Gimcientiam  exiilitno. Que  quialcx- 
onofiim  omnem  apparatu  repudiat  nullius  voluptatis  canla  grauiHimfi  ciuitatis 
munus  intermittit . Deus  Gquide  nulla  rc  Gmpliciter  eget . Hinc  illS  bominis  uir.' 
ttitem  cui  minimi  altenus  acceGio  neceflana  eft  perfedfifGml  ac  dininiflimCpua. 
tamus.Nam  ut  corpon  optima  ualitudine  temperato  nec  luxuriofo  veibitu  nec  de 
ficiisepas  eft  Gc  vita  domus  que  bene  valent  nS  ex  queGtis  led  uilibus  copiis  eS. 
tete  Gint  .Necdntatis  enim  ratiorf  babere  pro  facilitatibus  oportet  oelud  Gquis 
plurimas  opes  cumulat  cu  pauciGimis  vtatur  ei  Si  multa  deeife  conftatr  At  G cu-' 
piditatererd  tenetor  qui  Gbi  nulli  vGii  Gnt  vanus  Sin  tenuiGima  earu  reruquas  a{i. 
petit  diligentia  frnt!l3  non  capit  miler  cenfen  debet  .Ideoij.Iibeter  a Catone  que/ 
rerem.SidiuiticinvGimreferuntur  quod  nS Gbi  ornamentuattulerut  quiinma 
sdma  copia  mediocriter  ac  tenuiter  viucret  -Si  ueroqueadmoduparefbin  primis 
fptendid&  putamus  qoocuqi  pane  contetu  elTe  Si  eo  vino  vti  quod  aperariis  di  G« 
ois  coniune  Gt  nec  purpura  nec  tedforia  domus  ^ere  Nibil  boruni  ariGides  nibil 
epaminudas  nibil  M. Curius  nibil , G-  Fabncius  quod  natura  poftularct  relinque 
te-ftd  ea  polTidcre  uolacruntquoru  vfu  Iprobarent.  Quid  opus  tanta  curatSta  ni 
gilantia  tot  vniusafTiscaBla  loqui  S^feribereque  padbo  quis  breui  locuplex  fiat  :q 
Gc  &ugi  Gc  ut  8c  obfb  nium  Gbi  locundiGimu  rapis  manu  Gia  appararet  eius  vx' 
Q^pin^ndi  munus  a Giadigmtate  alienum  non  putaret  . Non  ab  re  frugalitas  per 
fe  ipfamplurimu  poGe  fertur  qua  fitut  rupemacanearureru  appetitu  di  cogitaci 
One  liberemur  .Qxiaproptcr  ariGidem  in  Callie  mdicio  dixiGe  perbibent  eos  pro 
be  paupertate  erubeCrere  qui  preter  eoru  uoluntate  paagercs  eflent . Qui  aate  ex 
lententia  ut  ipfe  optimo  lure  gloriari.  Ariftidis  profero  tenuitatem  in  deGdiam 
teferre  ridiculum  eft.Qui  non  modo  Gquic^  turpe  aut  indecoru  perpetraft^  oe^ 
tumGbarbaravnumlpoIiaftet  ant  unum  boftiu  tabernacalu  vin  Tuo  vendieailet 
&cile  locupletari  potuiftet.Hecbadlenus.M.Catomsfperia  maximisrel^s  nul'^ 
lumferme  monumetum  attulerut.Ariftidevcrorem  gerete  Maratona  Salamitia 
pUtee  pnlcbritudine  Iplendore  magnitudine  inter  res  agrecia  magniGcentif&me 
geftasfacile  Gbi  principatu  c^tmuere  .Necaatbiocbqs  eftqiiu 


tcmferatur  nec  vrtium  eis  I^iberd  menia  (bto  equata  cum  tot  miriadibus  qui  pe  je 
Aribas  naualibusue  pugnis  ceciderutcdpcranda  {unt.Inqnibus  ani^dcs  nulli  v» 
tute  fecundus  fuit  • Hic  gloril  bic  coronas  queadmoduin  diuitias  alpernatos  !aa* 
dis  cupidus  quibus  omni busHne  dubitationeanterior  ibat  Catoni  cdcefl*it<Cato> 
tonem  equidem  non  accufo  qui  pnmuin  femper  {ibi  locum  f omni  generevirtutis 
attribuircumtameinquadS  oratiorc  feipffi  collaudarenominosdeformcefle* 
vituperare  dcroftrauent.  Quecu  ita  {int  eius  qui  vt  alterius  tef^imoniolaudei 
non  indiget.  Virtus  meo  iuditio  perfeAor  ei)  qud  qui  (eiplum  laudibus  e^ert  ac 
predicat-  Nam  ut  bi  qui  a ftudio  ambitioms  remoti  {imt  ronelliflin-fi  prefidiu  5C 
nd  mediocre  ad  cinile  ac  faaleviuddi  genus  viaticu  adepti  {iintiGcquibononsca 
tencione  ac  cupiditate  coflidlan  tur  difficiles  extant  -Que  res  omnium  maxime  Ii' 
uorematqi  inuidil  paruit. Aquo  alter  prorfus  liber  fuit  alter  latis  fuperqilabora 
fut.  Ariftides  quidem  Tbemilboclis  maximis  i rebus  Ibcius  £<  adiutor  fuit  eiu(^ 
principatum  ac  dignitate  quaG  If  ipator  quidS  tutatus  atbenas  erexit.  Cato  nero 
Scipioni  refragatus  illius  aduerlusCartbagincnlesipenu  pene  {ubuerht  at^la/. 
brfadbauit  quo  Hanibalem  vidlum  vicit  6<  profligauit.  Multas  deniqi  calumnias 
comentatuseum  dt  ciuitateeiecitiSC  .L. fratrem  turpilTimarepetundardmal'. 
«llacircduenit.Continetiamautem  a Catone  plurimisSCpulcerrirris laudationi 
bus exornatam. Anibides  puram  immaculata  omri  exparte  (eruauit. Ceterum 
Catonis  nuptie  preter  etate  ac  dignitate  Cil  celebrate  nec  exiguas  nec  leoes  Gbi 
maculas  afperferut.Nam  ualde  ir^decoru  videbatur  ^lam  grandeuusadolelcen' 
ti  filio  SC  nurui  clientiS  qui  magilbratui  feruiens  publice  mercedem  merebat  filiS 
vxorem  adduxilTct  iverum  liue  uoluptatis  caufa  fecerit  Gue  pellicis  gracia  ira  per/ 
Situsfilioluecen{ueric>SCresip{a  SCoccaCo  turpitudini  coiddlafuit.  Ateaexcu 
fatioqua  perdilTimulationdcu  filiovtebaturveriGmilisnoneft  Siquide  tales  libe 
ros  certo  iuditio  relinquere  cupiebat-' initio  generofam  femini  Gbi  matrimonio  cd 
mgem  facere  par  erat  non  aurem  donec  occultu  fuit  cu  ea  muliere  per  libidine  cd/ 
grcdiique  Sbi  iure  copulata  non  efTec.Quod  vbi  perlpicuu  fadhun  ed  foeerum  fibi 
fecit  eum  cum  bcilime  di^  {Ito  parere  non  autem  preftan  tiiHmtuii  generum  de/ 
Iigcre  propoStum  fuic . 


Epiflob  Ane  Tuderdni  poete  eximii  ia  Vitam  at^geffa  Tbetnelionis  bicipit  fe 
bciter. 


Jb 


VLTOS  EK  DVClBVSnoftrisiquinupw  inrenrili/ 
tari  vniuerb  italia  glorie  nomen  affecuti  iunt  :in  Pompeio 
P.  Emilio  muftifcp  aliis  comparare  audereiG  in  eadem  ve 
beii'He9  temporibus  quibus  illinaici  cotigilTetimuItoGji 
pretereaquordgel^a  &inrep.dCinfenata  nunevigent, 
Demofebeni  atq;  ariftidi  equiparare-fl  tanta  Calem^  rip. 
bal«re  euenilTet . Nam  queadmodu  Prilci  illi  cd  (alares  vi 
ri  at^  fenatoriiimagnitudine  animiirerum  tollerantia  con 
filio  ac  prudentia  magnos  exercitus  multa  cum  laude  gubernabltidC  omnia  bene 
iulfeqiadmini/lrabant  fic  noftri. Cum  videamus  bacnoifra  tepeftatenobiliGimat 
omnibus  artibns  ingenia  florere-- Spartes  atqtclarifnmorufacinorumcumulatiin/ 
ma  exempla  vigere.  Sicut  enim  prelfansingenio  artifex  in  tenuitate  ac  paucitate 
materie  wne  di  lecundumarte  agitific  in  amplitudine  copiai^  ac  redi  varietate  s 


. 5> 


Inpeifjtis  8i  preftantifilmis  picJloribas  profpicere  licet  quibas  R fcominc  vnonj  fim 
pliciter  pingere  contingat:ducle  at  ars  labet  illam  pingunt . Sic  edam  R piares 
homines  aut  nauieantes:aut  pullantes  cithera  aut  armatos  in  acie  aut  aliqutei  ali' 
ad  agentes  rei  ac  rac!li  dignitatem  arte  8i  ingemo  conleciiturquan^  antea  vim  tS 
tamards  exprimere  non  euenerit.  Et  hocclanflimusille  picabor  ccufis  oftendit  q 
poA^  Helenam  in  porticibus  Philippi  SC  in  delubro  cocordie  optime  pinxiffet  pa 
erum  uuas  fere tem  egregie  depinxit.  Que  quid?  uuc  adeo  fui  fimiles  erant  prop 
ter  fumum  hominis  8i  artificu  ingerm  i vt  aucs  ad  illas  euoIafTent*  Er  Theodo' 
tus  qui  ab  horefte  matrem  iterhci  pinxit;  bellum  illiacu  pluribus  tabulis  deCgna'’ 
uit . Itaqi  plane  rei  militaris  pentiflimus  imperator;  pro  tepore  8i  locis  iifde  pre' 
ceptisvii%in  magno  paruo  exercitu  vtii  Etvigilantiirimusprudentiffimun? 
virfenatonuscofilioSCprudetia  £Celoqn?tiaparuam  dC  magnS  remp. gubernat; 
quid  igitur  dubii  eft  preftantiiTimc  Cofma.  Vtqufadmodu  no  foluminbacrep. 
tua:red  totairaIiacoG'io;audloritate  opibusiac  nominis  claritate;^  apud  omnes 
nationes  celebratunomnibusprefbas.RcRl^ome  aut  Athenis  natus  fuifTes. Cum 
diuino  ingenio  {umartegritate:{uma($graaitate  omnibuf^  virtutibus  vtvno  ver 
bo  ablolua  predit?  Rs  8i  di  at($  homines  preter  quos  liuor  edax  excruciat  te  amet 
te  obferueflt . Quis  dubitat  hanc  remp  . in  bello  lucenO  tua  vigilantia  coRIie  pru/ 
dentia  tuif^  opibus  feruamne.^is  neget  neminem  nfii^fuifle  qui  plus  gloriein 
redditu  ad  patriam  babuerit^  tu. inquo  tanta  bonoruCiuium  bemuolentiaitant 
incredibili  populanimum  volutate  vna  cu  fratre  tuo  fumo  viro  8C  Gngulari  rccep'’ 
tuses. Cum  iamomnesad mirabili  deRderio  tui  tenerenf atqi  animi augei eturi 
Vt  (enatus  omnes  inuidos;omnefa?  quicotra  te  egerStin  exilium  eiecerit.Nccno 
infinita  nomina  muitoru  quos  in  luidiofa  illa  8C  nepharia  relegatione  tua  aduerius 
te  lenCfle  creditu  eft  a lena  tu  ac  iragiftratibus  abdicata  funt  atqj  deleta.  Contine 
reno  poftiim  me  quin  in  boc  fermone  noftra  veifetur  oratio -Quammniultisforte 
videbitur  me  amore  ac  bcniuolentia  dudlu  plura  dicere  quam  fint . Ac  iis  id  re^o 
dere  in  bona  fortuna  no  verebor  ^ lepe  8i  multum  m aduerla  odiofa^  reru  condi 
tiooe  obieci;  me  cum  beniuolencia  cu  ipfa  veritate  ad  huc  fermone  laudabilei^  (en 
rentiam  adduci  alia  certe  pluia  multcx}:  maiora  de  te  dici  poffent-Ham  nec  conti 
nentia  nec  pietate  nec  iuftitia  nec  vllo  genere  virtutis  quen^  T hac  vrhe6i  hac  eta 
te  cum  ce  conferendum  puto. Sed  nec  illud  quod  magna  admiratione  dignum  eft 
pretecetidum.  Quod  nefoo  quomodo  illis  qui  contra  reditum  tuum  cotracprep* 
arma  eapapelTeranc  nullis  repugnantibus  e mambus  arma  ceciderunt . Verum 
profeifto  deum  immortalem  hoc  SCceteta  que  ad  te  Ipecftabunt  egifle  arbitror  vt 
pietati  auxilium  ip!e  prcftaret  SC  huic  reip.que  lam  in  faucibus  tiranniindiesji 
jabebatur  prolpiceretat^  confulcret . At  tu  prodignitate  tua  ^tra  patriam  vi 
tam  ducere  poteras  patria  autem  Cne  te  libera  eflenon  potetat.Se^haudlongiy 
hunc  fermon?  producenda  cenfeo  cum  mihi  in  animo  non  Rt  tua  nunc  geft  j^tuaf^ 
virtutesacapitev%  ad  calcem  ut  aiut  difcribere  . ^lareclariftimeCofma  ut  ad 
temipfam  nunc  venia  qanquapnfd  illisliimis  viris  qui  remp ‘r^ereaggrciTi  fut 
cquiparari  poftisvt  oftendimusfC  eo  ingemo  Rs  eo  conGlio  ea  animi  magnitudine: 
Vt  militares  8i  lam  vitos  illos  exuperafles;G  talibus  artibus  te  dediflesnec  exter 
na  exempla  legere  multum  indigeas  oro  te  8C  maior?  imodii  obfecro  vt  gefta  hui^ 
preftantiftimi  viri  que  ad  te  mitto  libenti  animo  fulcipias  3C  interdu  coI!ig?di  tui 
caufa  legas-  Nec  eum  quia  multis  bonis  artibus  multi%  virtutibus  Vnicas  parui 
facias. Verum noui humanitatem  manfuetudinem^ingenii^tuiacprudcntiam. 
Nofti  enim  maximas  artes  longe  apud  omnes  pofte  G cum  exemplis  conuiefte  funt 
line  eft  3 multi  fapientinimi  viri  parentem  virtutis  ^ vite  magiftraro  biftoriam 


i 


appcllaaere^qae  qaantainauc^ritati£6<  fidei  in  foro  in  curia  in  comitiis  ba&ctat 
ad  impellendos  komines  ad  prudentiam  ad  iuftitiam  ad  forcitudincm  ad  teperan 
tiam  ad  fidem  ad  pieCatem.Tuqtuinrep  .quotidie  uerfarisrcor  probe  noueris. 
Tantam  quidem  vimbabet  rerum  geftaru  memoria.  VtfSmosfcpeuitosiniite/ 
mur.VtFabius  Periclem  Cato  CurifiCefar  Alexandrum*  Vnde  noftri  maiores 
Socratis  Platonis  ArilfoCelismuItorum^  aliorum  imagines  non  folum  in  tabulis 
valispic!baskabucre-{cd  inforo  in  templis  eneasfbatuas  collocarunt.  Vt  ad' 
miranda  illorum  facinora  fue  vite  exemplum  efient.  Quare  Ligurgus  ille  vir  di> 
uinus  poH^Lacedemonns  leges  edidit  arifbotcli  Aatuas.  xxx.  erigi  lufTu  Sed  de 
bis ^tis, Nunc  ad  Tbimoleonera  parfipec  animiiaduerte^bic  ille  Timoleon  corin 
tbius  elf  qui  nobiliiTimS  Sicilie  infulam  profligatis  Cartbaginenfium  copiis  ex' 
pulGl^  omnibus  tirannis  in  libertatem  redegit  S<  pulccrrimas  illas  Siracufas  mul 
t3%  alias  Sicilie  Vrbes  rurftis  habitandas  prebuit.In  quo  viro  fingulare  erga  ma 
trem  pietatem  admirabilemc^  caritatem  ii^tnl  in  uenies.  Qui  tanti  fuit  ut  Plu 
tarcbusdiuinoingeniouiratc^iudicio.P.EmiliocIarinimo  imperatori  coparare 
non  dubitet.  Preterea  in  rebus  ab  eo  gelbis  maximam  tirannorum  pernitieitnaxi 
muTr<^  rerum  bumanaru  exemplu  cdperies.Nampoft^  DioniGusqui  in  opulen/ 
tiGirnaampliUIrnaq!  tirannide  duobus  &(  viginti  anis  regnanerat-'  e Siracufis  ati^ 
Sicilia  abire  coadbus  effi  maxima  calamitate  compreffusCorintbiinGaneo^in 
ter  mulierculas obibniorumtabernS  agentes  quiH  vnuierfudieni  ver&bal.QuSqt 
multa  etiam  aliaq;  ledfione  ingenui  dC  nobilis  uiri  digna  Gint  ab  eo  geffa  c5gno{ce 
re  .Que  C leges  eum  animum  eu  ardore  qui  inte  efb  aduerllis  tirannos  tanquSfa' 
cesqualdamardentiGimasineos efficies.  Ceteru  bumamniineCormanoitaboc 
munurculu  lufcipias*  Vt  exifbimes  me  non  multo  iraionbus  muneribus  te  profecu' 
turum  -Nam  cum  pro  fuma  beniuolentia  tua  in  me  fumif^  mentis  tuis  vebemen' 
teroptaremquicquidefBcerepolTeminteac  prelbantilTimd  virum &atr? tuum 
LaurentiCt  conferre  bde  tibi  libru  interpretari  oolui.Non  ut  bacpaniula  re  qul^ 
relpetSu  nouitatisS^bofsmagna  eUfatiffacere  arbitrer  .Sed  ut  primitias  quaf 
dam  ibudioru  meorum  deguftandas  traderS  8i  Timoleone  cui^  fama  apud  latinos 
vl^  in  bunc  diem  oblatra  iacuit  :tibi  qui  nominis  £<  (plendons  in  italia  pndpatiS 
obtines  cognitum  facerem  glorioCim^  tua  cognitione  redderent. 


Incipit  VitaTbimelconi^OariflimiviriEgrecofermMieinlatinfi  perAatTu/ 
dertinuzn  Tranl  lata . 


NTEQ.VAM  TIMOLEON  in  Sicilia  traieceree  res 
Syraculanorum  Gc  fe  babebat  Polf^  Diion  tiirannfi  Dio' 
niGum  expulit  (batimi^olo  interfrdhiseftnnGu^entibus 
ad  libertate  qui  cum  £)ionc  lenierit  iparu  abfuit  quin  ex/ 
malorum  ingruentium  multitudine  ac  ttrannord  frequen' 
ti  mutatione  vrbsderelidla  ac  delerta  fuerit.  Reliqquoij 
Siaba  turbulenta  ati^  mmultuolk  exilbens  ia  omnino  pro 
pter  mimicos  Gne  rep.  erat  -Nam  plurime  duitates  poten 
tioribusvrbis  resnouas  aggredientiba  a Barbaris  at^  miGtibusGneftipediome' 
rentibus  faciliter  occupabantur.DioniGus  decimo  poli  exilium  annoaduenasnti 
litesconducensiNireuirc^  tuncinrep-principf  expellens  rem  iterd  aggreiTus  tu 
rannum  lefe  Siracuiams  ex  integro  codituit  Admiranda  profero  paruu  exerdtui 


KtiranniJeDioniGumtunconinium  tirantiojpmaximu  expaJifle. Admirabilius 
veto  exulem  ipfiim  atqs  deieAu  tirannide  recuperaHe.  Itag»  Siraoi&ni  qui  f utfce 
erantin(eruitur|  redadli  eo  crudelius  a tiranno  opprimebantur:^  nuper  exilium 
calamitatei^  anirou  vebementer  exuperauerlc  • Optimates  ac  nobiles  adicerem 
Leoncinoru  principem  diuertiit:ducem^  Gbi  in  be!Io  eligant  quanm  nec  meliore 
necfortiorem  ceteris  belli  ducibus  elTe  cognofceret-Sed  ad  quem  aau  cSfiigerSt 
quem  ue  Gbi  imperatorem  dicerent  :non  habebant.  Accedebat  Siiam  ^ genere  Si 
racufanfi  arbitrabatur  nccnon  quia  copias  in  tirannfi  aprifllmss  bellicofidimafij  C 
bicomperauerat*IncerimCartbagineGbu3  magna  clafTeinSicilia  traiicietibus: 
Siculi  timore  percuIG  in  greciS  legatione  mittere;  & Corinthiis  auxilifi  petere  de 
cernunt  non  (blum  amiciua  freti  ne^quod  abillislepe  beneficus  affedli  Verfi&iS 
giperfjsicuucrat:  conntbioslibertatis amatores tirannoro  Olores lemperexti» 
eiirefulcepine^lepius  maxima  bella  n5  regnandi  aut  auaritie  gratia  ;ledgrecoriJ 
libertate  Iceres  vero  qui  militie  caula  tirannidl  fecerat  no  Siracu^nam  libcrtatS 
occulte  apud  Cartbagineles  boc  aflerebatiSiracufanos  autem  manifefte  laudabat 
S<  quoHam  in  PcIoponelTura  Icgauerac.  Non  15  illinc  auxilia  optaretiled  5 conlen 
caneum  erat  G Cohntbii  propter  grecie  turbationes  at($  tumultf  auxilia  negaret 
Sperabat  facilius  ad  Cartbagineles  rem  traducfluru  Si  fociis  in  bello  contra  Sirq 
eufanos  vti:%  contra  tirannu  bec  paulo  poft  in  lucem  emerfei^t.  Nam  cum  legati 
rediiifent.  Coriebeoru  nomine  retulerunt  .Corinthios  feroper  externarum  ciuita 
tum;S<  maxime  Siracufanoru  pro  eorum  cofuetudine  curam  GilcepifTeinec  fort^ 
fortuna  tunc  aliquo  grecoru  bello  vexari.  Verum  in  pace  ac  otio  vitS  ducere . Qua 
re  exanimo  ac  prompte  auxiGum  illis  preffanturoseGTe.ltaqi  cum  de  imperatore 
eligendo con{u'tarent;pro{criptis  p3Cetiohbusrel^atil9:qui in rep. ceteris  pre^ 
Garcftudebant;vnusexmultitudine  anurgensTbimoleonemTimodimifiliuqui 
nondfi  in  rep.  emerlerat  nec  ut  emergeret  mec  vt  imperator  crearetur  un^  animo 
volatarat-nominauit.Vcrum  numme  quodam  afflante  bomine  at  vide^ftatimbo 
na  fortuna  in  Giffragiis  reddendis:ceterif9  in  rebus  gratam  at^  propitiS  fefe  pre 
ftitit  'Virtuti^  hominis  ornam?to  fuit  Timoleon  profecSo  in  vrbe  claris  parecibo 
ortus  patre  Timodimo  matre  Dimarilfia  tanto  amore  maluetudine^  in  patrem 
afficiebatur ivt  contrat^  tirannos  contrac^  improbos  baud  maximo inflamaretur 
odio.  In  bello  Sciam  adeo  bonelfo  ingenio  vtebatur:adeoquietovt  multam  1 iuue 
tute  prudentiS  multam  infenedhite  fortitudini  in  rebus  agendis  oftIdere-FratrS 
uero.Timofanem  maiore  natu  omnino  Gbi  diflimill  babuit.Quicumtemerarius 
malo^  animo  eflet  3(  regnandi  cupidus  lemper  minus  boneftis  amicisac  fatelliti/ 
bas  fele  ftipauerat  .Quem  cu  audaci^animo  promptiflirao^  in  aggrediedis  perica 
Iis  efle  Clues  perlaadereturitan^  bellicoGim  virG  acftrcnufi  militare  Gbi  duci  ele 
gerunt.  Et  bjs  in  rebus  T imoleon  fkum  preftitit officium  nam  cu  vita  eius  difli' 
tnularet  atij  regeret  ut  minus  ilU  apparcrit  operam  dabat  di  vrbanitate  ac  face.* 
tus  exornanda  augebat  ;fucabati$  G nS  pauloplus  retegeretur  -In  bello  ^ cotra  Ar 
giuos  Pleoncof^  gerebatur  .'cfiTiinofar  es  equitibus  precfletiTimoleonverope 
dindusiTimofanesab  equo  inter  excuITus-  SC  pedibus  calcibufueprefrus  magnu 
jncidit  impericuiu.Namlbciispartimfugientibuspartim  preJenti  animo  vtetibs 
pauci  contra  multos  manus  cofl-erutJipfumcj  magno  cu  periculo  defendut.Quod 
poft^ Timoleon  perljaexic  accurrens  vt  auxilium  afferet:  Titnofonc^proftratii 
fcato  protegis  multis  teloru  vulneribus  multis  percufTionibus  cum  armis  tum  ia 
corpore  acceptis  cum  labore  inimicos  fugauit  fratrem^  redemit . Deinde  Corin/ 
tbi  dmetesnc  idem  ^prius  a fociis  paterentur  :ut  ciuitatl  amitteret:quadrigeni' 
tosaduenastBiIitesalerebif^  Timofanlp&ceredecentuc  Timofanesyeroiafti 


eontcirptor  atq;  f-oncftiflatire  Opera  d(edit-'ut  oujtate  fabt»  nisleaffirfretJnial 
torq:  expnmoribusciucs  indemnatos  necaret  fc'ctirannu  decIararct-Quarem 
cutn  Tjmoleon  cpro  anitro  ferret  & illius  vitium  {uani  calamitati  duceret  iHjpy 
fuadereconatusefl  vt  bancinfana  animi  cupiditate  exueret  8\  malcfgdlori  erga 
rsnps  emendatione  qucreret.NcglccSus  Timoleon  atcjiexpulfuscfi  exneceflsriis 
Efcbilum  vxorisTimofanis  fratrem  acccpifTct  ex  amicis  vero  aupurem  quaTbe 
opumpusSatirumEpl-orusautcm  atcjiTimeusortfagorS  appc'lab5t  ••paucis  di 
efcuselaffis  rurfus  ad  fratrem  alccndirquemcii  illicircijftarct  ScTimofanescire 
dationis  fig na  offenderet  fuppbciterrcgafcSt.Vfci  primu  iilosndiculcsbatuitce 
inde  rem  grauiter  feres  ad  iramiratnseft  Timoleon  vero  paulula  fe  cedes  ficfeip 
funi  tegens  !acrin?as  effudit.  Illi  autem  ffridfiS  gladiis  flibito  Timofan?  interfiet 
unt  (p  poffquS  in  vulgas  paflimdiffipatu  eft  optimates  vrbis  odium  TiirolconiSi 
tjrSnoS  atq:  rragnanirrjtatcq:  laudibus  cxtoiicb5e.QuoriS&fi  optimus  cffetfra' 
trcirq:  amarer  tame  patriam  neccfTitudjrjfonjflum  atijiLffu  vtilaati  propcfuit 
Namcu  derep  bene  meritus  eflet  eum  falute  donauiticum  vero  illiirCdias  tende 
ict  in  feruitutiij  redigeret  morte  muldfauit  At  qui  in  populari  ftatu  vitam  agere 
nequibant  ipotentes  timere  afiiieti  magnu  gaudiu  magnamt^fetitiam  fimulabant 
Timolecni  couitio  jnfedlantfS  impieq:  ac  crudeliter  eg.fTc  prcdicantes  dolore 
n ocftitiaq!  afficiebat  q pefl^  accepit  n atri  aniin  f£leaBgi:&grauesvoccsbot> 
rcndafij!  exccrationcs  in  eum  effundere  ad  ci  cofblaturus  acceflit  ,Cui?  afpedfunj 
tum  illa  nullo  medo  ferre  poffet  infronti  boffiaclaufit.  Quare  Timoleon  multa 
animi  cgntudine  sffedfus  ac  mire  alienatus  eo  ammodirceffitvt  morti  alcifccret 
6<  a potu  ciboq;  afcftineret . Qui  6<C  eum  amici  falutarct  lamicaCp  exortationesin 
medium adducerit  & nccefiarja omnia  que funtaduidffi afferrent. Statuit tamc 
tn  (blitudine  viuere;8<  abipfa  rep.atqifcominucctu  fefe  abduc  ere.  In  prlcipionu 
quam  in  vrbem  proficifcebatur . Sed  extra  buinanotp  cofertium  errans  per  defer' 
tos  agros  vetfabaturicofliltationes  a tq:  deliberationes  que  in  rebus  agidisftabi.* 

' lifSmu  robur  a ratione  atqs  pfailolbpbiano  fupfcrint.  Sicfacilimeac  cotingentibs 
laudibus  ac  infamia  quatiuturatq;  feruntur.  Oportet  enim  operattoniipfam  non 
fblum  boneffateiiuffitiat^  preditScfle-  fed  etiam  opinione  ex  qua  aliquitoprrari 
compellimur  ffabiljflima  vt  operatio  ncfbra  coienfu  omniu  comprobeturine^Cmii' 
Ics  liiis  qui  ventri  g uleq^  dcditig:  fiint  videamur.  Nam  bi  celeri  auiditate  accdore 
{iiaaium  ciborfi  aWeititSC  ad  repletioni  vfijfaeietatem^addudliftatimabborret 
atet  ftomacbatur'Nos  quocppoft  nauati  operS  labefadfata  propter  imbecillatebo 
neffati  opinione  atq:  fancalia  penitetia  triffitiai^  afficiamur. Nam  penitentia  iofa 
res  etiam  benegeff  a deturpatur . Eledfio  amem  que  ex  certa  fciitia  certat^  ratio/ 
ne  prcficifntur  nullam  ab  errore  fafcipit  mutatione.  C^aproptet  Fociob  atbenii/ 
fis  rebus  fiib  Aleoftcne  geftis  obuerfatus  vbi  rem  bene  geftaanimaduertit-' vidit 
cp  Atbcriienffsloui  IVlartiq;  boftias  ma<ilare;&  vidboria  letari  argigloriaruiquit 
velle  febec  gcfiflejSC  cofiljum  adbibuiffe-  Ariftides  quidc  Locrus  ex  Platonis  fa- 
miliaribus vnus  vrbemitius  atq:  grauius  Nam  ca  fuperbr  Dionifius  vni  nataru 
ei  in  vxoi em  peteret  refpondit  fuauiusCbi  fore  illam  mortua  ^tirano  nupta  afpi/ 
cere.  Paulo  poft  cum  Dionifius  eu  morti  damnaret  SCcotumcliecauiaillu  interro 
galTetCquiadmodu  prms  de  collatione  fjlie  fentirets  terponditrerflgellarume./ 
i' itia affici  dic!forum  autem  nulla  penitetia  detmeriibecfcrfan  maiori perfedbori 
^ virtute  gefta  flint. Timoleon  Cue  fratris  m.orte  fiue  mattis  pietate  animi  auge- 
retur :adeo  mente  fradhiseff-' adeo-' attritus  vtviginti  fere  annis  extra  humanam 
cofuetudinem  viuensnu^remp.attigent.Cum  igitur  de  imperatore  defigando 
(uffragio  in  cotentione  quexetitur  Timoleon  nominaretur  populo  cu  prompto 


fciimo  ampTc Xante  afTurj?? s TeIccriSes  tone  i Tcnam  R pot?eia  R aurflofittite  cta 
«i{riitias  perCiant  Timoleone  circa  res  agendas  R bottu  R generofum  effe.  Difle 
:rebat  enim  G id  qood  fecit  laudi  mfaucdfi  eft  tirannfi  occidifTe  putabimus  fi  aute 
•oitio  fratrem  Parata  claffe  eoliedli'^  nHlitibasvtnau^aretlittere  Icetis  nomi' 
ne  Corintbiis  redduntur -Inquibus  litteris  ems  prodi tioatc|) perfidia  Ggnificaba 
tur.  Nampoft(5  celerrime  per  lepatosdocuit  fe  Cartbagin?fium  foriam  futurum 
pabmcu  illis  curabat.  Vt  Dionifio  ex  SiracuGs  expuHbipfe  eira^md^ compararet 
Timens  ne  prius  Corintbiorucopiein  Siciliamadu5tarent  Rfpc  reru  gcfendatu 
■fruftarent  litteras  Conntbiis  in  quibus  bec  extabat  fetipta  trafirifit.Non  dubb 
to  labores  ac  expenias  fumo  cum  pericufo  vobis  accidere  C in  Siciliam  naiiigaueri 
:tis  prefertim  CartaginenGbusadaerfaRtibosR  mare  nauifi  multitudine  cuftodie 
'tibus  quos  ego  ipGsegreferetibusat^  incitis  tiranno  (ocios  adiunxi-Lt((^isIit' 
teris  Icetes  primu  a Corintbiis  infans  at^  imperitus  circa  rem  militarS  babitus 
eft-  Deinde  omnes  ita  ad  iram  cotra  ipfum  prouocati  fut*  Vt  ^ celeriter  T imoleo 
'niviatteu  ac  nanigationis  preparatione  ftruxerintparatifi^  natubusiparaeifipbiS 
-que  proficiftentibus  militibus  veceffana  erant  (acerdotibus  que  Proftrptna  cole' 
bant  in  (omnis  videre  viGim  eft  deas  in  peregrinatiofle  quanda  ireiR  cum  Timoli 
onc  in  Siciliam  nanigare.  Quapropter  Coritbxoru  resp . (aeram  T rireme  ftruxtc 
R duabus  cognomS  deabus  indidit  Timoleon  in  delpbum  craiiaens  fadla  re  diai' 
na  cumitempIijAppoIinisatc^  in  aditem  venilTet  miraculfi  Gbi  euenit-Navicfta 
quedam  coronis  cropbeis  inGgnis  de  (ulpenGs  donariis  defluxit  R caput  Timole/ 
-onis  ut  adeo  coronatus  ad  res  gerendas  premitti  videretur  coronauit . Cd  itaq;  na 
oes  decem  baberee  Corinthias  feptem  Corcbirea  duas  Vnam  LeucadS  iter  fgref 
(iiScft.Cui  nocftu  Pelagus  afeendeti  R (ecundisuentismare  precurreCi'  repeti  ce 
Inmfcindi  vifumeft  R fupra  nauemnnildi  Inridiftimdg;  ignem  infundi. Deinde 
eum  lampas  quali  jn  mifticislacnficiis  vditur  eleuaretur  R curfii  itabam  uerfus 
dirigeretur  quo  nautc  maxime  intuti  erantmeerram  uelutifulme  irruit. Quare 
Timolconem  augures  docuere  Ijoc  approbatione  teftimomuq;  (actoru  c(Tc  (umorfi 
R ^dee  Titnoleoni  auxilio  proficifcebatur  ex  celo  iignu  lubiirt^  dedifte  e(Te^  Si/ 
cibamproferpine  dedicatam  quoniSiUic  raptam  fuiftebomincsfabuIareturiR  in 
&Iatan<^  nuptiali  dono  in  ipGs  nuptiis  donatam  extitiftebecdeoruGgnaitamili/ 
tum  animos  ad  (pem  fidntiamc^  erexerfit-  Vt  celen  curfii  emSfo  Pelagd  f itaba  m 
delati  Gnc  illa  uero  que  ex  Siciba  nutiaca  fiint  Timoleone  dubium  act$  coriofiim 
milites autemeftosreddidere. Nam  Icetes  vicftu  afeDioniGumati^ftigammia 
aere  que  infida  cognominatur  obGdebatR  capta  maiorevrbsparteilllmuroac 
ibfiaarcddederacCartbagic^fcs  autS  bono  animo  efTe  mfterat-Quonil  Timole 
on  ne  dum  in  Siciliam  aicenfiirus  eftet  veruetiam  longe  nauigSEiboilbsipfe  mox 
iater  & infiilam  partiectn*.  Interea  CarcbagineGum  cum  viginti  triremibiis  lega/ 
b ad  Timoleonem  captldi  fallendiij  gratia  nauigarut.  Qui  fradulenter  atqi  imp 
be  callida  conGlia  mScbinati  Timoleone  rogabat,  vt  pro  cornum  omriu  pacelceti 
fele  (briam  adiungeret  R naues  ac  milites  in  Corintbum  remitteret  tan^  parum 
abftierit  qmn  in  l«I]o  vicftus  (uccubuent  CartbaginfGbufi^  eum  manus  conierere 
cogentirasne^Corttburemf(b  pelaga  pedem  referre  potuerit  Poftij  Corlebie 
naues  ad  regnd  appulerunt  R ea  que  per  legatos  expeiGta  erant  accepere  R pbeni 
cesnon  longe  nauigantesafpexere  anecfti  iniuria  doluere  contratjicetem  omnes 
odium  cduercere-  Necno  pro  Siculis  quosmanifefte  i tuebantur  Iceti  premiu  ^ 
ditionis  CartbagineGbus  mercede  tirannidis  relinquere  timor  inuaGt  impofiibi/ 
le  enim  videbatur  boftesfiiperare  pofte  cu  per(picri;ent  longe  plurinias  naiues  bar 
baris  Iceti  multo  maiores  copiasadequam  (ibi.TaimenTimoleoncu  Watiacpri 
apes  CartbaginlGun  fibi  obuiam  darentur  manfiiete  fermonem  cum  ws  batoC 


dixitqj  oteJire  quibus  velint  qui<i  enim  pcrficcr^jsotef^  no  obcdi^sf>Se  enim  mS 
tem  efTe  Corinthio^ . Et  rfi  multa  etontra  audiuiflcc  inquit  regino^  public?  ami^ 
citiam  diiToIui.  Nam  G bot  ad  tutela  prefbaret  illos  in  bis  rebus  quas  Siracofanis 
jimiferu t coftantia  retire  videlicet  S<  publice  5< corS populo padla  deponeret bee 
illisita  locut?  cft  vt  difccflusdiflimulationc  Tqua  ctiS  reginc^  duces  vna  dolfi  fz' 
bricabSt  ftroeret  Barbarord  enim  in  ciuilitstd  pcrtimcfcentcs  omn  es  optare  Sici 
lie  regnum  Coritbioscfipararc.  Itaqiaduocata  contione  portas  claufcrut  ne  ad  aH 
ud  agendum  ejues  progrederetur  fed  ad  multitudinem  venientes  diu  cotionede/ 
tinerent&  alter  in  alteiu  nullo  fme  dum  tempus  tererent  matenadicedi  trSfTer 
rent  donec  Corinthio^  triremes  parate  eHct  di  Cartbaginenfescxiftimatcs  pre/ 
fcntcmTirroIecnf  paulopoft  orationi bakituru  fine fufpitiore detineret  Poftqi 
Timoleon  clam  certior  fadlus  cftde  difceflli  triremiu  vna  autem  GbireheSaefle 
l[bantibus  circa  {bggeftu  reginis  qui  buiusrei  cofeii  erit  difccdcns  per  turba  tra 
Guit  8i  tn  maredefceditatt^in  taurominm  Sicilie  oppidum  celeri  cnr{Ii  nauiga^ 
uit  ibi^ab  Andromaebo  in  rep. principe  qui  iam  ad  fe  illum  accerferatrulcept?! 
bic  ea  tempeflateomniu  poten  tu  ioHiiTimus  vnus  fuit  in  Siculis  T imei  qm  bifto 
nam  fcripGt  pater  erat  .Enimuero  Gios  dues  legibus  ac  iufticia  gubernabat  8i  co 
tra  tirannos  apertiGimas  inimitias  exercebat  itaij  vrbem  Timolioni  tan^  afilun 
prebuit£<ciaibus  peduaGt.Vt  vna  cuConntbiis  cro  Sicilie  libertate  belld  {ulia 
peret . Dimifla  igitur  cot lone  cfi  Timoleon  dilcelitflet  Cartbaginenfcs  qui  regii 
morabitur  Gc  decepti  grauiter  ferre  reginos  admonere  cp  G Pbenices  Gnt  iis  qui 
per  fraude  abierunt  inimicentur  . Quare  Taurominiu  ad  triremes  legatd  mittut 
qui  andromaebu  mimice  ac  Barbance  alloquatur  Qi  mrerlocueodu  didudla  &i  exf 
ten!a9  manu  8<  uerla  at(^  reuerlamine^  vrbem  tale  exiilenteta'f  Futuram.Quod 
cum  legatus  apud  andromaebu  fecifTetandromaebus  rides  nibil  aliud  relidit  nt 
G manum  vtilie  nunc  lupinam  nunc  reuer&m  extendens  iulHteumdifcedereniG 
vellet  naul  pro  tali  fien  talem  icetes  interim  cu  difceflum  Timoleons  audimlTet 
atep  timuiHet  multas  CartbaginlGum  triremes  accerGmt  Ex  qua  re  vbi  Siracula 
ni  Cartbaginlles  portum  Icetem  vrbi  occupaHe  vident  arci  dioniGum  dooiinati: 
Timoleonem  vero  tan^  tenuiHime  ore  ac  fimbriis  taurominio  pamo  SiciLeoppi^ 
do  imbecilli  fpe  paruilij  copiis  affixura  lalutis  delperabant  Nam  nulle  fecu  milites 
Timoleon  babebat:5C  bis  nibil  alimenti  nibil  rerum  neceflariaru  amplius  aderat; 
Preterea  ciuitates  plene  Si  contra  belli  duces  exalpera  te  mbil  iam  jllis  fidei  tribu 
«bant  prefertim  propter  Calippi  Si  Farmaci  per&dia.  Quorum  alter  atbenienGs: 
alter  Lacemonius  cd  diceret  pro  Sicilie  libertate  aduentarevt Monarchias  dele« 
rent  perTua^erunt  calamitates  Gib  tiranno  Sicilie  coducere  8i  beatiores  in  {ernim 
teiquam  fuis legibus v’mere.lta(^  Timolionlbaud meliore  illis expedbabit  Sed 
ruri^s  eadem  (bpbilma  ta  eaiHem  captiones  Gbi  afferre  fpem  optimi  beniuoletiai^ 
pollicentem  .Itai^  de  rebas  nouis  male  fen  tilees  Corrntiiios  a fe  omnes  Sicilie  ciui 
ta  tes  preter^  Adranite  excludebant . Hi  enim  parui  vrbem  babentes^  deu  adra 
num  qui  maximo  in  bonore  per  vniuerlam  Siciliam  habebatur  colites  itefbinas  fe 
ditiones agitaueee. Na  partim  Icetem  CarthaginlfespartirnTimoleonlaccer 
Tentibus  contigit  forte  fortuna  vt  ambo  celeriter  iter  ingrefli  vno  eodemt^  tipore 
ad  vrbem  aduolar It.  Verum  Icetes  qu?^  milia  militu;  Timoleon!  vero  nS  plures 
^ mille  Seducentes  babebat*Quoscum  Taurominiiaccepifleti^ab  Adronoqua 
dragintafbadiisac  tricetis  diflat.primo  die  nlnniltlvie  parti  occupamt.Poftrit 
die  per  loca  Senta  GtuSC  afpera  iter  ingreffusi  per  uniuerfumcj  di!  ^ficifclsiam 
inclinato  die  accepit  Icetem  ad  vrbI  appropiquafTeiSC  iamil  cai^ro^  loca  metati 
fuifle  qua  ex  re  Cecuriones  cebortis  duces.  Vcproptionbus  ad  pugna  nuLub» 


vtorfnn-cerporaire&cere  videbant  rTjmoTeon  aut?  jpTos  adiens  docnit  ne  iftafte» 
rentquinimaftatini  milites  doceret  tdCbol^es  incautos  imperatofqiiDaaderSt-s 
ct  cofentaneum  erat^napet  laboxe  vie  defeili  intentoriii  otioati^ISmooperS  im/ 
{jendetentikis  dic!lis  fiimptilcf  militibus  tang?  maniFeUre  viiftoriam  ptelagitet:pw 
fnasadboftcscotendit.MilitcsaadatioresMdliadillosqui  paucioribus  triginta 
(badiis  aberSc  TimeleonS  lequebStur'’iIli  ut  primi  Timoleon?  adu?care  fenferut 
impetum  ab  eo  preueei  ac  turbati  fugam  arripuere  ita(^  occupatis  caftris  no  plu 
res  trecentis  ferro  occubuere  • Capti  autem  viui  Biftodid?  fuere  adranite  apertis 
porcis Timo}eon?petunt‘& ut  bellum  intus  indaret.-cum  boriore  att$  admirati 
onerem  exponunt.Vilim  enim  erat  bolbiis  templi  (plte  patefadfis  deu  pilicufpi 
dem  quatiiflieimultum^  ex  eius  facie  {iidore  emena^eibcc  vt  videtur  nS  (bll  pre 
lentis  pugne  Hgna  fuereifed  futura  etil  bella  quibus  bona  fortuna  afpirauit  prote 
dere.M?^  alie  ciuitates  decretis  (ubito  legationibus  Timoleonilelevtbe  agros 
^dedere.Mamercus  quoc^Catbanie  tirannusvir  (ane  clarus  in  bcIIo‘SC qui  tra^ 
gnum  argenti  pondus  SC  auri  babebaticumTimoleonefbcietateminiit  Dionilius 
qut  flo  mulcl  abfuit  ne  milidbus  preda  fuifTetiMamerco  bello  maior  di  armis  [pe 
emniabiec^ilcetem  turpiter  vi Aum  negledhii  babensTirroIeonem.admirSsilli 
Si  Cortntbiis  legatos  miQe  fecp  ipfu  atqi  artem  dedit  :T imoleon  preter  fpem  bori 
fortunam  (ulapifs  EcIidemTbeiemacbum^  Cjrintbios  bominesin  arce  clqua 
dringentis  militibus  (ed  non  vna  ne^i  pa’.S  irc  iiiHit  Nam  occupato  abbofbibus  por 
tu  imponibile  videbatur  illuc  p^e  afeendere  :ita^  clam  atc$  pauladm  ad  DioniG> 
om  veniunt  SC  arcem  ac  {uppelledHlem  omnem  que  bello  vlui  foret  in  poteftatem 
jiiam  redigunt. Magnus  profedo  equoru. numerus  magna telord  multitudo  vni/ 
Dcrla etiam  maebinaru  Idea  inerat.  Armoru  ^qne  diu  repoCca  erant  adeo  aBIa-” 
ens  atcpopulentur  feruabatur  tbelaurd  vt  feptuaginta  bominu  milia  ad  bella  illis 
armari  potuilTent  milites  quidem  quos  queadmodd  cetera  Timoleoni  DioniHus 
pbuic^dao  milia  iple  aute  fijptis  pecuniis  (umpti%  quibutHam  ex  amicis  clam  Ice 
ce  nauigans  ad  Timoleonem  in  calbris  delatus  eft.  Quem  (batira  Timoleon  vt  pri 
natum  ac  deiedbumbomini  cum  vna  naui  paucill^  pecuniisi  Corintbu  tranfmiGt 
Quiintirannide  maxima  atc^clariflima  natus  decem  annis  ante^  a Dione  expei 
letetur  duodecim  autem' po(b  Dionis  mort?  regnauic  Sed  bocvniuerfiim  tempus 
ta 'bello  cattimt.Que  verointirannidegelTitiquei^pairuselb  diligenter  accurate 
if  ia  Diofiis  vita  prercripHmus.Nam  fuiord  pubelcentium  mort?  filiaru  virgind 
tortationes:[bronsvxori%  corpus  ab  bofbibuslalciuislibidinibus  violentiaqide 
turpatum  delpcxit.Et  bee  cfi  filus  in  maredemerfe  (unt-DioniGus  polb<5  mCo^ 
tintbum  nauigauit  .‘nemo  ex  grecis  erat-qui  Si  videndi  illum  .-Si  alloquendi  defide 
no  non  teneretur*  alii  propter  odium  letitia  aSedb  afpiciendi  gratia  cdgredietes 
(odibrio  illum  fortuna  dilbitutumbabebat.Alii  ad  mutabilitatem  Fortune  couer 
G condolebant-  8i  multam  rerum  bumanaru  imbecillitat?  multam  occulta^  diau 
nard^  caufaru  potetiam  animo  voluptaban  t<  Non  ent  ea  tfpelbate  natnraneq!  ars 
tantas  illi  vires  quStas  fortuna  demolbraulc  Vt  qui  paubate  Sicilie  tirlnus  elTec 
CorintbitnmiropoboledereciSCapud  mulierculas  oblbnioru  taberna  agentes  v^r 
faretur  potatottf  ab  iis  qui  vinariam  agebSt  vocitaretur-'  necnon  in  mediu  ac  pald 
mulieribus  fele  admilceret  Si  in  uiis  muGcos  doceret  ifbudereti^  per  cocemptione 
tbeattrales  cantus  armonia%  (uauiores  reddere  . Quidam  bec  ideo  fieri  a Dioni/- 
Go  coiedbuhsaG^uebantur  ^ bomo  ignauus  ac  pendito  ingemo  illecebris  dedit? 
eifet.  Quidam  vero  ne  Corinthiis  terron  exilberet  1^  fele  neglig-edo  animi  mole' 
ftiam  miiHis  fecunda  fortuna  ddTimularet  tirlnidil^  recuperande  {ii^pitioiicm 
tolkret  Gc  preter  naturi  in  otio  multam  f^ndo  coponeret  iolbii.  Veru  multa 


ab  co  diiUi  mr i«#rie  traduntur  qu«  generofi  fapicnti?^  animi  ligna  potius  eOe  vi’ 
dentur  quam  infuld . Nam  cum  in  Leucada  ut  Stracufe  Conncbiorfi  colonia  rele/ 
gareturinc.utt  eadem  pari  que  adofelcftes-Quemadmodii  enimifli  lipercaue 
rint  itiJari  vu!tu  fratrum  coniuetudirc  vtuntur. -patres  autem  ob  pudorem  fugmt 
Gc  ei  accidere  quod  in  Metropoli  vitam  agersvmcudia  quadam  detineretur.m 
Leucada  uero  cum  voluptate  vita  traVcret-'  Cum  etiam  Conntb  n-iles  quidf  fti' 
pendanus  rdtra  pH'oropbo^  familiariratr  s-’quibus  ]n  tirSnide  letabaf  acciusage 
eumridifulu  baberetitandctrq:  ftcrrogaret  quid  \ tditatisex  pbjlofbpbja 
platonjs  cepiiTet-inouit  rfi  tibinjbil  adiurretiiurcepiflcuidetrunGcfortutie  mn' 
tationcm  toikrantts.Preterea  Artftoxeno  truGco  fCquibuQia  aliis  interroganti 
fcus  vndc  SC  cuo  jure  adueifiis  platonie  querelas baberet  relpodit  tirannjde  mnl' 
tord  malorfi  plena  effeiSC  nec  inuita  tale  aliquid  exiGere-nemincm  amiccru  apud 
cum  aperta  vfum  FuiGe  oratjone  Nam  propter  illos  Platonis  beniuolentia  priua’ 
tum  fuiHeiinjupcr  eum  quidam  prcftars  ingenio  videri  vellet  cum  DioniGolcom 
mata  agens  ad  illurqi  accedens  paliumdepoGi  (Tctvt  mos  erat-' Dionifms  ecetra 
Icomatibus  vGis  itHit  cuotirns  ad  eum  accederet  boc  idem  ut  ficcret  ne  aliquid 
primarum  reru  Gbt  deficeret  Pbilipp us  Macedonu  rex  cum  poft  couiuifiquodeiS 
in  (crtronem  de  carminibus  atqiTragrdiiscuasknior  DioniGus  reliquerat  :inck 
deret  in  tepore  quodam  dubitare  fingeret  tardaretqiboc  agere  DioniGuspro' 
leobuiamuitdixitqiin  quo  tu  & ego  atqi  omnes  beati  cGcopinS  es  circa  potati 
onesvcrlamur.Sed  Plato  DioniGum  Conntbirduidit  acciderat  cnim  paulofte 
diem  {uumobiiGe  Sinopeus  Diogenes  DioniGoobuiamfadbispriirorquitoDio 
niGtan^vita  indigensuiuis-Cfiillegradii  Gfteretdiceretqi  o Diogenes 
facis  perpulcrenoGracouitioaffitiens  infortunia  ad bec  Diogenes relponditqd 
putas  an  uis  mei  tecu  vna  contnGari  ree  tibi  molelliam  afferre  efi  buiufmodi  man 
cipium  Gs  in  tirannide  tar^  optimus  pater  lam  lenio  conf^-cJlus  mortC  oppetas  bic 
iocans  moHiterq:  vmendo  vitS  ducens  ut  mibi  bis  rebus  Pbililbi  voces  quas  pro  fi 
{iabus  Leptini  lamftando  einiGt  aHimilanti  tan^  ex  magnis  boris  tirSnidis  m bu’ 
milcm  vitam  dedudfis  lamentaticres  mulieris  alabaftos  purpuram  3(  aaraea* 
piensmari‘'eft?tur.Vfrum  bec  a propofitoroftro  baud  aberrare  videntur.  Nccp 
auditoribus  uel  ocicGs  uel  multa  agentibus  inutilia  fore  arbitramur.  Sed  Timole 
onis  bona  fortuna  non  minori  admiratione  prolccuenda  elb^DioniGi  infortunid. 
Nam  poAi^in  Siciliam  afeendit. 'intra  quinquaginta  dies  arcem  SiraeuGtd  in  po 
t .ftatem  luam  redegit  & DioniGvm  in  Peloponerumtranlmifit  VndeCorintbii 
maiori  minu  coadba  duo  milia  peditum  ^ducentos  equites  Timoleoni  mi  Ierunt. 
Qui  vfcf  ad  tburios  delati  naues  CartbagincnGu  ineuntes  pulebram  nauigationS 
remorati  Gmt.NamTburiisaducrfiis  Bretos  expeditionem agetibuseoru  urbS 
ut  patriam  fincerc  fidelitert^feruauprat  Icetesinterim  arcem  Siraeulanam  oble 
dit  probibuitqinc  Corintbiis  frumentum  importaretur  &!nadranum  duos  mi’i 
tesqui  Timoleoncm  pennGdiasfcrro  trucident  ire  iubet  Timoleon  eotfporecd 
adranitisGnealiqua  fufpitione  facrificiis  intentus  nulla  militum  kleGipaueratcu 
ffodia.Quj  ab  Icete  paraturi  necem  m.jfli  fuerant  vbi  audiucru  tTimolcorcdiui- 
ra  facturum  in  templum  venire  gladios  fub  ucAibusbaberi-intereosquiaJ  aras 
Aabant  fele  sdmjfcere  pcdetentimq;  propius  accedere  & paulopoff  rei  inceptSde 
ftatuo  tempore  vnuseoruTimoleonislbcioin  capite  gladifjcnipat. Quo  mortuo 
qui  vulnus  infixerat  in  altif^mS  quando  petram  ut  erat  euadit  buius  vero  Ibcius 
aramampIediensTimoIeone  obfecratfi  veniam  det  rem  omnem  ap^riturfi- Qua  i 
petraea  {Smamrei  aperit  docete^  ut  ab  Icete  miffi  GierSt  eum  trecfcc^uri.  Interea 
cum  fbcu qui  pettaalccuderacadTimoieoQltrabcret nulli  intulineinioriaai 


txcfamat . Vcnitti  ttTerito  feominemintei-fceiflcJrtinjHe  apai  Leontinos  patrem 
nccautflet  ■ Quam  rem  teilimonio  quorandam  adftantium  comprofeauittqmma* 
^TiOperemad:!  menta  Fortune  admirabantur  .-que  propter  alias  caulas  alia  compo' 
nens  ac  Gmulans  fengius  alia  mouet  :atq:  addunt  «quam  promiGire  videatur : luif^ 
plurimum  abcHe  videntur  (efe  implicat  :SC  nibil  commune  adinuicem  tabentibus 
(emperadinuicem  in  principio  fine  vtitur.ltaqi  decem  minis  bominemCon 

tbiidonauere:^ nummi  Timoleonis  curam  tabenti  e!ad^vaticinatas:id  quod  tn 
animo  multo  ante  fuiHet  innauandaoperainon  abfbluifTetiled  priuatacaufafot/ 
tuito  illius  viti  rcruauifTet  . Quibus  rebus  prefens  bona  fortuna  in  Ipecic  opHmg 
futurarum  rerum  animos  hominum  coniecit-  quod  Timoleonem  ut  pium  (anefan 
ehimq»  virum  comitantibus  diisad  Sicilie  auxilium  ac  libertatem  vendTe  profpi^ 
eereiit-  lcetes  vero  polli^preter  animi  lui  cupiditatem  conamina  eius  accediHe  ut 
detrScTimoleoni  multos  adterereileiprum  accufansrquod  tales  tantal^  Cartta 
ginenfium  copias  tabebatrdC  ipfis  non  Arenae  non  impigre  vtaturiclam  (ociorum 
auxilia  aduocansicumvnhierlaclafle  ducem  accerGuit  magonemiiVlagocum  cen' 
tum  quinquaginta  nauibusportti  petit  ate^  occupat,  qui  fexaginta  milibus  iri' 
litum  Siracul»  ingreflus  caftra  in  vrbe  pofiiit.  Cuius  claffis  adeo  magna  interna 
iiigandam  effe  videbatur  Vt  omnem  prilcam  futuramtj!  Barbariem  in  SidliS  tra 
icere putares.BnifflueroCartbaginenGbuSin  Siciliam  {iiperiori  tempore  infini 
ta  bella  gerentibas  nun^  Siracu^s  capere  data  copia  eA.  Sed  tunne  Icetis  opera 
eratiquod  Siracufas  Barbarorum  caAca  ftueti  euenera  tiCorintbii  qui  t arce  eric 
in  {umma  rerum  difficultate  poGti  rebus  ad  uidhim  necefiariis  defidenbusoccu' 
pato^  a CarttaginenGbus  portu  continuo  circa  murum  tumultuarias  pugnas  ac 
vniusria  bellandi  genera  quibus  obfcin  conGieuerunt  ad  {ummasuires  agebant. 
Sed  Timoleon  cimbisparml^nauTcuIis  frumentum  ex  CataniatranlmiGtiQue 
utBarbaricastriremesuitarefttperloca  llucAuola  cur{umnaaigationem($ facere 
Quas  Icerem  ac  Magonem  intuentes  capiendi  Cataniam  cura  atij  libido  ceperat 
Quodinde  Conntbiis  necefiaria  in  arcem  afportarentuc.Itac^  fumptisqm  uirtu' 
te  bellica  cetens  preAare  videbantur- folutil^  ex  portiinauibus  SiracuGs  abeunt 
Neon  Corintbiusqui  arcis  prefecAus  erat  icum  uideret  boAes  cu Aodie  gratia  re 
tiiAosoaolc  negligenterq;  fein  urbe  cuAodienda  tabere  {ubitoruit  in  vrbefiC  pac 
ttm  «fisipartim  dare  terga  coadlis:  Siracularum  partem  quam  Achradinam  vo/ 
eant  occupauit:at9  in  fiiam  pote Aatem  redegit  • Qse  cum  ceteris  partibus  urbis 
melior  uiu  e£Iet-’at9  munitior  8i  quodamodo  pluribus  vrbibuscopoGta  atq;  Ani 
necnon  frumenti  ac  rerum  omnium  abundans  minime  tdc  locum  reliquitmec 
pedem  in  arcem  retulit  .Sed  vacuadeferta  loca  muro  dreundans  coniuniAa  ard  ■ 
Achradina  cuAodia  illum  muniuitiMago  atqi  Icetesiqiii  iam  prope  Ca  camam  ue 
nerant  .'per  nantium  ex  Siracufis  rerum  facAi  certiores  multo  dolore  multaq:  ani/ 
mi  egntudine  ad  Siracufas  di  Aedunt-  Qui  ne^  operam  fuam  pro  animi  cupidita/ 
te  nauarunt  dC  Siraculas  que  in  manu  erant  amiArunt.  Sed  bec  prouidentie  uir/ 
tuti^  forrune  que  dubia  e A tnbuunt  Nam  omnino  bec  que  a Timoleone  geAa  {uc 
bona  quadam  eueniAe  fortuna  videntur.-  Corinthii  milites  qui  apud  Thurios  mo/ 
rabantur:  timentes  CartbaginenGum  triremes  que  eorum  difceAum  obAruabant 
ex  multisdiebus  pelago  ventis  agitato  ipartimyi  partim  (ponte  cedentibus  Bar/ 
bans  per  Bratbeos  pedeAn  itinere  profedh  m regium  venerunt.  Adbuc  flucAibo 
mare  agitantibus  princeps  nauium  CarthaginenCu  qui  Conntbiis  tendebat  infi' 
diasvnam  animaduertensexpedlationem  GbiipG  perGiaGtvt  callide  nouuabqd 
addeceptionlArueretiuAicita^vt  omnes  naute  coronis  capita  ornaret  rube/ 
4s  fcutos  ac  grecorum  inOgnia  triremibus  figerent . Deinde  SiracufasnauigSs  cu 


arci  appropmquaflct  ri{u  vtiis  ae  plaufu  Corintbiosquos  perdere  carebat  quOnia 
vicItoEja  potitus  fitjvcdefccndcrent  exclamat  Interea  cum  iIIc  bisnngts  8>C  fcac  dc 
apiendi  arte  vterctur  Corintbii  qui  per  agrum  Brattbiorum  in  regium  venerat 
vfci  cum  ventis  tum  nambus  maria  vacua  vident.-fummam  in  celo  ferenitatein  na' 
dlifiimamq!  inmariquietem'quampropere  naucsatqt  aquas  ingrefli  in  Siciliam 
delati  runt:SC  tanta  fecucitate  at($  fencritate  vO.  vt  itcrnauigandaRi  extra  naues 
«quos  nantes  Habenis  traxerint^quos  omnes  cum  Timoleon  rufccpifletiS^  ftatim 
MelTanaro  vrbem  cepifTet  bona  fortuna  magjfqi  exercitu  confiiuS  adSyracufas 
ftrnclis  pergit  ordinibus.  Nam  fecum  non  plures  quatuor  milibus  militum  babe- 
bat-Quod  cum  Magoni  denuntiaretur:  tumultuare  ac  timcrciSCmagisexbacoc 
cafione  in  {ufpitionem  vcnireim  locis  limofis  circa  Siraculas  multam  ex  ibagnisat 
.qiiluminibns^que  in  mare  prorumpunt  aquam  {ulcipicntibus  anguillarum  multi.< 
tudo  pafcitur'ita  ut  lata  pifeari  volentibus  preda  adii  t -'bic  dum  vtriult^  exercitus 
ibipendanis  militibus  otiu dabatunvna  pileabantur  .Quod apud grecosvliirpa' 
tum  elb.  Nam  G inter  eos  priuatas  inimicitias  non  habent  lextraatiemvna  deam/ 
bulando  fabulantur*  matie  vero  Ibrenue  £<pro  {iia  dignitate  manus  coferunt.Tuc 
cum  Cmu!  pilearentur  ivillarum  magnificentiam  admirantes  de  mari^refbntia 
(etmone  inlbitutoiquidam  ex  Corinthiorum  militibus  ita  locutus  elb.  Et  vos  gre/ 
ci  in  bac  vrbe  tanta  magnitudine  tot^  ornamentis  elaborata  Barbaris  hominibus 
crudeliEimis  Cimmo  Audio  vt  Barbaros  mores  inferant:  6i  nobis  propinquiores  fi 
ant  operam  auxihumqt  accomodatisiaduerliis  quosoptandum  eller  multas  Siri 
liasgrecie  rubieiAaselTc-qui  putatis  eosiquibuncexeratumcollegcruntiabiifc^ 
columu  js  Herculas  atqi  a mari  AthIantico*‘ut  pro  Icetis  gloria  pericula  aggredi' 
anturihucaccelljAe.^od  G redo  ducis  officio  icetes  vtercturinon  patres  ei^ 
liffetine^  contra  patnamboAiles  milites  coll^flet . Sed  proeiushonoreSCglo/ 
riadimicaretiSCvt  Gtarum  partium  eA:Corinthiisati$  Timolconjobediret.  Ex 
his  verbis  tumultuantibusin  caAris  Aipendariis  militibus  Magoni  ne  inGdieG' 
bi  tenderentur  magna  eAinieda  Gilpitio . Quapropter  cum  leetesnedifcederet 
illum  oblecraree>docerett$  quanto  boAesviribusac  Fortitudine  anteirent :£<Ti/ 
moleoneni  magis  virtute  at^  fortuna  quam  militum  multitudine  ipibs  (uperaret 
Mago  ftatim  ca  Ara  mouers  & Siciliam  ex  iranibus  dimittens  turpiter  ac  terne 
re  in  Libiam  contendit . PoAndie  Timoleon  ut  pugnas  obiret  .'in  ordinem  milites 
redigebat  PoAquam  vero  Magonem  corripuiffe  fugam  acceperunt  deferta  na 
oibas  maria  ammaduertereiridiculam  habuere  Magonis  fortitudinem.  Itac$  cir 
cumeuntes  dicenti  quo  CarthaginenOum  claffis  auFugiAet  in  vrbe  per  preconem 
premiapoGiemnt.Scdlcetes  adhuc  etiam  bellandi  cupidus  intentu%  animo  iis 
partibus  quas  occuparat  munitis  expugnatu  difficillimis  nondum  decapien/ 
da  vrbe  defperauerat^TimoIeon  eius  copias  diuidens  quas  maiori  virtute  efle  ani 
aduertitad  Anapimiluuium  ire  voluit- Eas  autem  quarum  Corithius  dux  erat 
HyGasex  Achradina  egredi  inilit.  Tertiam  vero  militum  partem  aquam  Dimar/ 
chusatq^DimarethuspernouiAunaex  Corintho  attulere^ad  uertices dixerunt. 
Eodem  tempore  quo  hec  £iun  timulti  ex  ca  Aris  Icetis  fugiunt  Ex  eo  ^ vrbs  quam 
primum  capta  effe  t :&in  poteAatem  eorum  reda^iexpuKis  hoAibo  par  erat  mi/ 
litum  fortitudini  aeduets  probitati  immolare. ^lod  autc  nemo  ex  Corinthiis  aut 
mortem  obierit^autvulnere  lelus  hient  hoc  tantu  Timoleonis  Fortune  rribuendu 
tanqnam  cum  virtute  viri  illa  certauerit . Vc  qui  eius  laudes  8C  res  ab  eo  bene  bea 
tc^  geAas  audiuerint  ad  maiorem  traherentur  admirationem.  Non  enim  {blum  ^ 
omnem  Siciliam  at^iitaliam  fama  eius  cucurrit  (ed  pervniueriamgreciam  coo' 
iauirif^  ica  res  cHrcniiit  ita  fortuna  celeritati  quanda  rebus  bene  geA|s  appofu^ 


Vt  Coj-intfciotC  ciuitas  qiie  eiS  aSljucan  in  SiciliamappuIjiTent  incertior  cflet-V 
radie  (afuos in  infulam  ueniflcf^  bofles  viciiTe  audiucric Timoleon  arce  in  pote 
(^atemfiiamredadla  nec  eius  prcflatja  queadmodum  Dioncomotusband  illiob 
locjpulcfiritudinc  vel flmclure  opulentiam  magnificStjamqjpepercit.ScdDio' 
nem  accufans  filiam  non  euertcrit  publico  precomoSiracufanisfignificauit.Vt 
cmcuncpvolfti  ad  delenda  tirannorfi  receptaculum  ferro  ad effe  liceret  Poft%eo 
dieprcconmm  afTeruerut  & libertatis  principiumaggrefn  futmonfolum  arcera 
fed  domus  ac  fepulcra  tiranno^funditus  euerterut . Deinde  popolail  ftatnm  prc 
ffantiorem  tirannide  ducens  adequatis  folo  muris  vt  ciuifcus  grata  ageret  forum 
quo  iura  diceretur  exedificari  iuflit . Vbi  vacuS  ciuibus  vrfce  animaduertit  g>  alii 
in  bello  SC  ciuili  (editione  perifTent  alii  tirannosfugifTent  8<in{bropropter  folitu 
dinem  Ita  magna  at^  profunda  cxcreuifTet  f}Iuaut!etuspaubuloagerenct-3< 
cole  in  berbis  altos  fomnos  caperCt  cetere  quoq;  vrbes  preter  adirodu  pancas  ccc 
uis  ^reffibuf^  porcis  plene  efTencdiante  vrbemcircu^muroslfuburbanisre 
riim  geredarum  vacui  per^pe  venerentur  babitStium  etiam  in  prrfidiis  at^  iti' 
caftris  nennd  obedire  t neij  in  vrbem  borrore  quodam  attj  odio  in  fublellia  in  ferfi 
ex  quibus  plurimi  tiranno^  ipOs  pullularlt  afeenderet  viflim  eff  TimoleomSC  Ss 
racularus  ad  Corinthios  fribere.Vt  ex  grecia  Siracufas  coloniam  mittet  et  :quod 
vrbs  ciuibus  vacua  effetJfiC  magnfi  exLibiabellu  cxpeAarert  cum  audiuerit  cor 
pus  M^onis  qui  feipfum  morte  af&ciflet:iratos  Cartbaginefes  cxercit?  gratia 
cruci  afnxifretipros  autem  ut  verno  tempore  in  SiciliS  traiiciart  magnaspara 
re  copias.-Timoleonis  nomine  redditis  litteris  vbi  Siraculanorfi  legati  Corintbi' 
0$  rogaucrunt  eis  Siracufanam  ciuitatCcure  efTe  ^ ite^  in  prouintiam  coloniam 
mittere  Corinthii  nulla auaritia  nulla  vrbts  dominatione  allecli  atq;  ipulTi^q  pri 
miim  per  greda  flens  in  certaminibus  ac  magnis  m nundinis  per  precones  denutt 
ant  Corinthios  qiii  Siracurarum  drannid^  aboleuere  Siraculanos  ccterofq  extor 
tesbcu'osadlibretatem  inuitare.i&SiracuCsvoletembabitareiuftefant^qin 
libertate  fuis  legibus  parta  ciuitate  vic^utu  deinde  per  Afiam  atq  per  inliilas  vbi 
pafTim  multis  ex  Siculis  vi  tS  agere  audiuerant  nutios  mittunt  bortSturq!  omnes 
in  Corinthum  rraiicereSC  Corinthiosnaues  comeatus  auxilia  atq  duces  prebitu 
ros  elTeinecno  Siracnfis  tutos  (atuo%  poGturos  bis  rebus  Siracufani  magno  erga 
Corinthios  amote  affeciti  honefliflimis  pulcberrimi'q  laudibus  in  celu  efferebat 
Quoniam  libertati  atq  (alutem  adepti  tirannorfi  iugum  B^barorum  crudelitas 
lem  euafiflent . Qui  igitur  Corinthii  veneru  cum  perpauci  eflcnt.  Corinthiosro' 
gaiiere. VcexConntho  ceteraqgretiafbni fibiadiungeretur  Itaq  h5 pauciores 
decem  milibus  Siracufas  nauigarat . Vbi  iam  ex  italia  atq  Sicilia  Timoleon  mul 
ites  m unum  collegerat  .C^ibus  (exagmta  milibusexifletibusvtretulit-Vcbanes 
Timoleon  vrbem  diuiCt  atq  partiuit  Si  domos  mille  talltis  vendidit  • Primonbo 
vero  domos  quas  illoru  efle  cognouit  reddidit  SC  populo  cui  adeo  res  angufba  erat 
ad  bellum  di  ad  cetera  vt  (fatuas  publico  decreta  delataq  accufatione  tiquam 
hoinimbus  penas  dantibus  vendident-pecuniar0  babundantia  excogitauerit  Ge 
tonis  autem  ahtiqiutiranni  (fatuam  cuius  memoria  cum  beniuolitia  cum  honore 
profequebantur  $ Carthaginlfes  apud  Imer  3 fluuid  vicifTet  populi  lententia  fer 
□aUete'.  Itaq  cum  ciuitasreuirefceret  Si  auibus  yndiq  cofluentilxis  repleretur* 
Cupiens  Timoleon  vniuerle  Sicilie  hbertati  vendicate  dCad  uiuum  tirannos  refe 
care  ad  ceteras  vrbes  exercitu  dudfauit  ^ Icetetp  aCarthaginenlibusdefidentl 
vt  arcem  demoliri  promitteret  Si  apud  Leontinos  pnuate  viuere  coegit  Leptin? 
qui  appolomam  mnltaq  alu  £mitimor0  Oppidula  per  tirannide  occuparat  preter 
quam  (umis  viribus  Smif^  periculis  pugnauit  Timoleoni  fefe  captu  prebuit  qoc 


data  venia  in  CorintfcamTiiroteon  exportari  iufTit.NJ  5jf»!ie  rjranrosrtn  exitio 
ac  calamitat  e Cotincbi  vitam  tiiuerepuIcHru  g rrris  dure  tat  (pr^aeulfi.  Sed  nitn 
{tipendarii  mifites  met  edo  bellica  preda  fmi  potius  ^in  otio  degere  optat^tipfe 
SiracnGis  cotendrns  vrbanis  retas  mentem  applicaturus  6i  vnarnm  legiflatorib 
Ccfaloat^Djomlioquiex  CorinttoveneraBttfirm/limS  tonrftifljmamq!  t?p. 
cSpoGtunis  Dinarctfi  at^  Demaratum  adnerfijsCartfagtnffium  potftiara  ii!i> 
GfQui  deficientitns  multis  ex  Far  baris  riuira  ritus  non  modo  in  reru  copia  ab> 
uudareiverfi  etiam  pecunias  ex  captiuis  raptas  ad  tetlu  parare.  InterimCartba/ 
ginenles cu  feptuaginta  inilibasmi'iru£<  ducentistriremibusacmillcnauibnst 
Xubamtraiiciont.Inqaibus  muTtfi  frumenti  Mactjum currus rctcraiyad bella 
neceflaria  deferebatur.  Quorfi  oromfi  adeo  ingens  numerus  eratiutron  amplius! 
bello  particula  tim  cogreffLri  cflVnt  veru  ex  vniueria  Sicilia  grecos  fmnl  eiccAa' 
ri  Tantis  enim  viribus  bic  exercitas  eratiVt  ad  capiendosSiculos^uisvnanimes 
acfortiflimosfufficeretHalHrubalatgi  Bomilean  qui  dalli  preeacaudieteslbos 
opprt  ITum  iriifubito  contra  Corintbies  at9  Timoleone  impetu  quodam  ac  cderi 
tate  feruntur . Cum  Siraculani  celeriter  boc  per  nuntium  audiret  ita  animi terro' 
zepercuIGliintcopiaru magnitudine. Vt  Timoleonvixcumtnbos  milibusmili' 
tum  contra  tot  tantal^  copias  cogredi  ac  manus  conrcrereaofuseA.Namex  qua 
tuor  milibus  militum  Ihbftipendio  merenti^  nulle  intereunda  timrtca  fecelTWSt 
Tiira*eonem  no  fane  mentis<led  extra  bominem  inianum^preterecatemdiccn' 
tes  9 quinq:  milia  peditum  babens  8C  mille  equites  contra  ftptvaginta  milia coR 
currere  audeat Sk  a .Siraculistanto  longius  exercitu  ducere  uelitqoaHtoocftodi 
cnim  vita  ac  Ratium  diftativnde  nec  (alutis  fugientibus  nec  lepeliendi  monenti' 
tus  facultas  daretur. QinbusartepugnamGc  eorfi  animam  drtegftibus  magno 
pere  Gbi  Timoleon  eonduxiffeputauit  Ceteras  autem  milites  poft^per&aG^b» 
exbortarionibuf^firmiteradprebum  induxitiad  CriniGumflmuuiquoCartba 
ginenles  venturos  andiuerat.-adduxir.  Qui  cum  collem  Giperaretivndeiniicira^ 
caftra  videndi  poteftas  erat.mnlis  appium  ferentibus  obuiauit  9 infanlbum  mt^. 
lices  aagannmputauere^oniam  Appii  coronas  fepulcbris  imponere  vGiir|M4 
elTe, Vflde boc  prcaerbiG  natg  eH.Mabvalitudine (Sino periculo fruentf  Appio 
indigere.  Pol^^jgjturTinoceonvrltigia  pre(lit.’£<fal(a  opinione  ac  irata  ^bbe 
ros  facere  uellct  aliter  ut  tempus  poftufiiie  videbalur  rem  fterpretatus 
di  t enim  ante  vidlcriam  ipGs  coionS  riTe  perlatam  8i  (iia  f^nte  in  manibus  venire 
Nam  apud  Conntbios  in  llcbinis  ludis  ctifadmodu  nue  in  neniis  corona  appia  ut 
patria  &<.  (andla  coronabatur  8i  tunc  in  Ifcbiniis  ludis  qufadmoda  n&e  in  nem  is  co 
rona  appia  utebantur.  Pinea  autem  non  diu  fadlum  erat  q>  in  viam  uencrat  .Cum 
igitur  Timoleon  oe  didbu  eA  mulis  obuiaret-fCex  appio  Gimeret  Pnmoip&un  de 
indeducesqaicircaipluadAabltcetere'^  coronauir.  Aogures  cum  duas  aquilas 
volantes  prorpiceretiquatu  altera  draconem  vnguibuseonfixfiferebacialterauo 
lans  bgrrcdc  clamabat  .'militibus  illas  oAenderfic  .Ita^  omnes  adregrefiionf  con 
uerGnon  iam  amplias  amiis^fcdaotisprrcibuf^  deosprofecfitur.CamaatSeAi 
Qum  tempus  «(Tetat^lblAicium  in  conueiGone  rcbula  quam  flamfexalabat  ita 
planitiem  omnem  obcexeratiut  inimicos  intueri  non  liceret miG  qaodqtiidSlbni' 
cus  indiferetusatq;  comixtus  de  ucrtice  celGs  a C^intbiis  audiebatur  quan^co 
minus  caAra  iacerent . P0A9  Corintbii  collem  aGenderant  at^  Aeternat  Icntoiqi 
eolIigeodiltiicauAdepoGierutiS  fele  vapores  actrabente  aer  (piGTus  ac  turbidos 
fadbds montium  (umitatesobtenebtanitilocis  autS  inferioribus  nebula  expurga.* 
tis  CrimiGus  fluuius  apparuit.  Quare  Corintbii  boAes  illum  traiieientes  mtoenl 
Qyi  quoniam  io  prima  froce  ad  pugni  currus  coUocarlr  $ Aupore  viliii  aSerebat 


bos  infinitos  tniiites  albos  Hrutos  babentes^eani  ({stcn^ore  apparatas  tS  ot 
dineacincedencii  tarditate  Cartbaginenies  per  coieciluram  cfle  aniinaduertant. 
poftkos  cetera  multitudine  cG  impetu  ac  tumultuatione  cdilucn  te  £<  flumen  tra 
iidcnteicum  Timoleon  vidiffet  tot  iam  in  flumine  efle:quot  cum  ip G manuscon« 
ferere vellent  dixiiTetqi  militibus. Vt pbalange  difToIutara  in flumne  prodiceret 
CUIUS  pars  flumS  cualeratparsvt  egrederetur  futura  erat  iiufiitDimareto  ut  ac/ 
ceptis  contra  equitibus  C^baginSfesirruerct^Si  ordines  eoru  qui  no  dfi  in  acie 
rcdacSi  erant  corrfipcret  acdifturbarctlpleautemex  colle  in  planicie  deicendens 
mixtim  nonullos  ifipendarios  milites  cum  Smilis  in  utroq;  cornu  conifituit  Si  in 
medioaSiracnlanisatc^abeledhlXimisfortifnmii^ffipendariis  militibusifipa' 
tuspaulttlu  greflum  continens  qmd  equites  agerent  obleruauit  ipolf^  illos  uidit 
cumbus  ante  aciem  difcurrltibus  manus  cii  boffecoieci  r.6  polTeil^cotinuocoa 
i^los  circuuoIare-'dC  crebras  ineurGones  facere  iGimptis  militibo  8i  maiori  quadam 
voce  9 conlueuiflet  v(us  Gue  qp  afFedlu  quodS  ac  a^ore  ad  bellum  intentus  baeba 
retBtOuequodnumequoddS  uttuncviGim  eif  in  eo  loquerec  peditibus  ifatim  a 
propinquantibus  atq;  reclamitibus  ablq  tiiora  in  aciem  duci  equitibus  £gnil  de' 
dit  cornua  extra  ordme  curruum  contra  Cartbagincnles  impetu  facere  ipfc  quoq 
coUedfis  propugnatoribus  Ggna  canere  iubes  Cartbaginefes  a ggredif  illi  ptimia 
cogreinbusprelenci  animo  obftiterfitSC  cum  quia  corpora  Tboracisfecreisiatq 
ereis  galeis  induti  erant: tum  quia  ingentibus  Iratis  tegebantur  iacula  reGlireco 
guntur.  Itaq  poftq  gladiis  res  agi  cepta  eft  ;&  non  minus  ingeniiq  corporis  viri 
bus  bellum  agituniubito  ex  motibus  ftupenda  tonitrua  fbnuer  e ardetia  fulgu 
ra  celo  delapla  Gmt.  Deinde  vbi  nebula  que  colles  8C  motiu  cacumina  tegebatiad 
lacum  pugnjacccGitatqnimbus^ecosatergoBarbaroSifacieac  oculispulfat 
ditante  Gmu!  vento  bumidodelataq  aGidoa  a nubibus  fIamma>Que  multd  qui/ 
dem&prefernmiisquiretfi  imperiti  erStJaduetJabanrur.Nam  no  parum  noco' 
menti  tonitrua  ac  (bmtus  armoru  que  ab  aqua  Si  grandine  puIfabStur  attuliGe  ui 
dentur.  Cum  imperatoru  iafla  nec  audire  nec  exequi  milites  poGenfOttbagine 
Gbus  non  expeditis.  Sed  multis  armis  vtenttbus  ut  diximu&  cenu  iraximii  infere 
bat  impedimetura  Sinus  veftimeiito^  qui  multa  aqua  erant  du  manus  cofererSe 
tpibsgraues  ineptofq  reddebit  idoneos  aate  vt  a greds  fuperareturJ&G  caderet 
inreleuabiles  exeenofaciebant.IMamfluuiusCriniGuscuiamaquarGinruptione 
magnopere  excreuiGec  ac  tumuilTct  propter  traiicietiummultitudinS  aggerem 
erupit  8C  planities  que  ad  fluum  iacebat  ex  multis  fauoboscurretibus  aquis  que 
non  fiio  tramite  ferebantur  repleta  eft.  A quibus  quide  aquis  Cartbaginelesiuo 
Juti  maxima  cum  difficultate  liberabatur  Tandem  cu  inundatio  Si  aqua^fiudfus 
inGaret£(  prima  grccotG  acies  que  ex  qaadring?tis  bominibasconftabat  contra 
Cartbaginffes  irrueret  in  fi^am  grcci  CartbagineGunj  multitudine  vertfit  quo 
tam  multi  in  plamcie  capti  periere. IV^lcietia  flumem  traiicientcsafJubfibotra 
du  mortem  obiere.  Plurimos  collem  adeun  tesne  afeenderet  velites  currendo  pro 
bibuete.  Erunt  itaq  inter  dcc€  miliabominu  quideGderatifu;:  tria  miliaexCar 
tbagineGbus  cecidiflc.  Quibus  nec  generis  nec  diuitiard  amplitudine  nec 

glorie  claritate  aiteci  fupenores  in  Carthagine  erant.  Que  res  adeo  m^nam  vrbi 
inflixit  calamitatem  vtr.unqanteavna  in  pugna  exCartbagineGbustococcubti 
ilTe  a maioribus  memorie  ttaditu  Gt>  Nam  at  plurimu  X.^ibtcis  Hiberis  ac  ISIumi/ 
dis  in  bello  vG  abeita  calamitate  udi  fr^ratiq  (tieranc.  C^antus  mortuor^  fplen 
dor  inuitafuiGec  quanta  gloria  greci  ox  raptis  fpoliiscc^nouetdt.  Tata  cnim  aa 
natq  argenti  copia  fuit  vcabiis  qui  Ipolia  extcaxerintideereaatq  ferrea  {iippeJ 
Irbtik  ratus  atq  teiiais  fermo  baberetur  .NamSi  caftra  S^iumentarpedimetaq 


ceperant.  Ex  captiuis  aute  magnam  parte  muites  expilauerc  In  tneJium  vcM  at^ 
in  publicum  quinqt  milia  inueiiti  {dnt- Ex  curribus  capti  ducfti.VndIc  proTitna 
feonis  tentorio  pofita  coadunataqg  multiplitia  Ipoliapulcberrimfi  certe  ac  magni' 
ficentilTimu  prebebant  (pcdaculii  inter  que  mille  Tiwraces  cfi  arte  tum  pulebri' 
tudme  preftantes  dece  milia  (cuto^flirpendebatur. Que  quauis multa  pauco^ 
tame  preda  fiierc.Itaqi  grecis  magnam  preda  aflccutisivix  tcrcio  die  poli  pugnS 
tropbeumablbliiitur.TimoIeonvnacum  VK^lorie  nomine  preilatiora  arma 'que  bo 
(litus detraxerat  in  Corinebu  mittit  vt  patriam  eius  omnibus  bominibaiquimea 
fola  clariora  grecie  tcpla  cernerent  non  greco^  aut  finitimeru  ornata  Ipoliis  trille 
memoriam ucictibus  fed Barbaroru caram at^  amabili redderet.^epulcbris 
inicripta  litteris  vincentium  fortitudinS  at^iuHitiamdeclararet.QuotuaCorin 
tbii  ati^  Timoleon  imperator  grecos  in  Sicilia  a CartbagineGum  manibus  libera 
jrunt  diis  bec  munera  ^ilpenderut  Poli  bec  T imoleon  milites  ftipcdarius  qui  Cac 
tbaginenfiil  l^liaac  predam  omn?  ferret  duccrentiqi.in  agro  inimicorfi  dimittit'. 
Jpfevero  Siracofas  conteditiSC  mille  mjlitesiquiab  eo  ante  pugnam  feceflerante 
Sicilia  cedere  itiObs  a SiracuCs  ante^  Ib!  occideret  abire  coegit . Qui  ad  italiS  G' 
ne  fide  pu.nauigantesBIettis  preda  fuere  .Qnaspenaspro  proditione  cotraTi 
«noleonS  diis  foluere.Qim  Icetesatij  Mamercbas  Catanie  tiraunus  Gue  luidiefe 
cande  fertune  Timoleonisifiue  timore  quodamiae  CMttra  tirannos  perfidus  clfct 
fbcietatem  cnmCartbagineGbus  inijflcntfpcrluaGflentijutexeriitumatij du^ 
mitterSt-niG  vellent  omnino  e Sicilia  pelli  iGilco  cum  leptuagi  ta  nauibus  nauiga' 
ait!&  milites  grecos  conduxit  quaqui  antea  fiib  Cartbaginefibus  greei  nun9  me 
ruiflentiSed  tunc  Cartbaginefesvebem^tcnllos  admirati  funtifiCfidedi^ifli' 
mos  at9  bellicoGGiroosomniu  bominfi  efle  putauerunt  . Cum  auti  in  Meffimave 
be  coniuniter  admuicem  omnes  cofjsirarSc.  tercentos  milites  aduenas  a Timoleo 
ne  auxiliarios  rtuffos  interfeceruc  Qui  autem  circa  Ireas  que  liib  CartbagineGuni 
imperio erStiitiGdiaspofuere  milites  Ilipedarios  cfi  Eutbimo  Leucadio  merftes 
necauere . Ex  quibus  maxime  Timoleonis  iecudam  fortunam  gloriolam  fieri  con' 
tigit.Nambi exiliis erantqui cfi  Pbilodimo  PbocenIedC  Onomartbe  Delpbico 
lacre  dliuslegisSCinuentsrcsSC  participes  fuerant. Qui  cumomnibusodio  elTet: 
at9  at  exectabilcs  obleruareturicirca  Peleponcirum  aTimoIcone  capti  lut .Sed 
ceteros  milites  minime  capere  potuit  Cum  auce  in  Siciliam  proficifcecltur  vnaefi 
Timoleonc  omniu  certaminum  uitilores  euaferc  Cum  vero  plurimo^  ac  majBmo' 
rum  certaminum  lam  finiscITet  ad  alias  obeundas  pugnas  auxiliari  mitterent 

capti  mortui  liint.  At  non  vna  omnes  leddifcretini.  VerumanteaTimoIeo 

msprofpera  fortuna  eos  tutataeH- ne  aliquo  modo  per  punitionem  maloru  bonis 
etiam  detrimentum  impenderetur.  Ita^  deoru  b^nIUoI^tlaergaTlmo!eohemon 
minnsinuitandis  aduerlus  9 in  agendis  prolperisadmiratione  digna  cll  Populus 
Stracolanus  qui  a tiranms  iniuria  afFedus  prelHilc^  fuerat  egro  animo  ferebat' 
NamiVlamercbas^militesIlipendariosimcerat.-elatusr  IcriModis  poematibus 
iadlationequada  vIusell.Quircutisin  bonore  deoru  {ufpenGs  elegia  carmina  SC 
fiiperbia  dCcotumeliolafubIcripGt.  Vilia  nosfenmusdfi  Icuta  micantia  multo 
Detrabimur9aaro.'eletro9eboreat9  clepbanto  . His adliscu  Timoleon iCa 
fabriam  caftra  mouerctlcetesin  Siraculanoagrodifcurrere  predari depopulari! 
iuria  afficere.  Deinde  Timoleon?  paucos  babentem  milites  paruifaciensin  iplam 
Calabriam  exeratu  duxit  iTimoleon  vbi  illum  iter  preoccuparepermiGteu  equi 
tibus  pedstihaOg  Icetem  verfusproficilciturilcetes  cumboclenGGree!audinet9. 
Timoleone  ifi  DamiriS  flum?  traGturu  icirca  aquas  repugnatur?  caftra  firmauie 
Cui  cum  traiitiendi  difficultas  tum  pcerupte  utrr9at9  preapitesripe  animos 


fadebSt.Tirtiofeonis  iaceS  cG  vctjcn-fti  quadam  pograndi  Jitidine  t€neretar.'Si 
contentio  qucdaineflet-omnefqiFoftremfi  traiicirndilocuatgi  aggrediendi  tens 
rent' pugne irtimoratio  faiila  vnufquii^pnmoacieru  ordire  (eledjgnfi 

exiftitnafcat'  Quare  impetu  quoda  traiirientes  ac  rocurretes  nullu  intrariituor/ 
dinertiFabuerunt.  Cum  Timoleon  rem  iortibus  decernere  uellec  Si  cuiu^  ducis 
ilnulumincanideeius  inieciflet  atqipermjfruifTetrprirrusqui  ab  urna  extrahi  c5 
tigit  trophei  itiGgnia  habcbac.Quod  poft^  audieiut  ro  expedlata  altera  Ibrte  c6 
gaudio  atqs  clamore  vcqm%  ftabat  fJumen  irrupit  Si  manus cu  boftccoferitillH 
cum  viresprererfi  ferre  non  poflent.-&djiri{ns  armis  fugeret  milfe  in  bello  ccci' 
derePaulopeft  Tiirolecn  notis  aduerfiisLeortmoscaftnsviuum  cepit  Icet  em 
necno  bellicofiffjtru  cius  filium  ati^Buntimii  uird^sfibimilires  detulere:  Icctcs 
atqiado'efcens  vt  tiranniac  proditores  morte  mu  dlari  funr  :Euntimias  uero  uir 
clarus  in  bello  at^  audax  propter  b’arpheii)il  quandS  aduerius  Corinthios  mile 
ncordiam  minime  confecutus  eff : feru  t enim  Corinthiis  contra  Leontinos  tnilitte 
bos  in  Corinthios  cotionem  ad  populu  habentem  dixiITeG  Corinthie  mulieres  do 
Diosegrpderftur'rihil  moleftum  fore  nibiltlxnendfi.MuItl  eo  ingemo  SC  ea  nata 
fafunt.  Vt  iniuria  lacifliti  molcftius  verba  ^ faeSa  ferant  Grauiusenim  cotuice/ 
liam^ detrimenti  ferendumefle  arbitrantur:5^hoc  quidem fac!HsrepeneFC!t5 
quam  neccflarium  bellantibus  conceiTiim  eft.  Blafphemie  aute  plus  odii  ^ vidi  ha 
bere  uidetur  Cum  igitur  TimoIeonSiracufas  cotendiflet  Siracufani  vxotS  Icetis 
ac  filias  in  contione  ad  luditiu  dedudhas  morti  damnarut . Veru  enimuero  hec  Ti 
moleonis  moribus atq;  rcbusabeogeftis  dillimiliaeflcvidcntur.rCSGille  hocdif 
luaGGetiac  probibuiffet  nun^  morte  obiilTent.  Sed  videtur  Timoleoncm  illas  ne 
glexilTe  Si  voluntati  ciuiu  qui  Dione  aquo  eiedfus  DioniGns  expulflil^  hierat  uin 
dicare querebant  proiecjffejlcetes  emmbic  iileerat:qui  Arctam  Dionis  vxorem 
fbtorcmi^  AriftomachISCfilium  adhuc  pueru  in  mare  vinos  demecferatide  qui' 
husin  Dionis  uita  perfcripGmus  Poft  hec  cu  aduer  (us  Mamecchu  apud  catanii 
caftra  pofuiflet.  5<in  fugam  illum  vertifletfiipra  duo  homini  milia  ferro  necauit 
Quoru  magna  pars  erae  exphen!cibo:quosCi{coauxi’ianos  miferat  Deinde  Car 
thaginenfes  regione  intra  Licum  Timolconem  occupatu^  tiirenteS  ci  eo  pacem 
ineant  atq:  toponunt  Si  ex  ea  migrare  SiracuTas  volentibus  {uppelledhlc  ac  fobole 
reftitaunt  tirSm%  focietatem  rcnuic.IVlamerchus  cum  de  re  fua  male  (pedfarec 
in  Italiam  vt  Leocanos  contra  Timoicone  atqt  Stracalanos  adduceret  nauigauit . 
Poft^  qui  cum  eo  erant  :cum  triremibus  rem€fo  pelago  in  Siciliam  fefe  rctulcrei 
Tuneliom  Cataniam  tradiderunt :Ipfe  coacllusin  M^na  vtbemad  Ipponemti-» 
rannam  &gam arripuit  Quam Tm  pleone  man  terraqt  obGdione  pren  Ste  Ippone 
fugientem  in  nani  milites  capiunt  quem  iMamertbimvnacumfilusalitterarum 
magiftris  abd^<^hs  tan^  pulccrrimu  fpcrtaculum  ad  cruciatus  in  theatri  rapue' 
rnntiat^  interfecerunt  Mamerrusaute  Timoleont  (ededitiut  ludiciumati^cra 
ciatum  non  accufinte  Timoleonc  SiracuGs  Gibiret  Mam  ci  Siraculas  dedudbus  fu 
iGTetiSC  apud  populum  veninetirSpoGram  lamdiuab  eo  orationem  dicere  aggref 
fuselb.Cum  autem  in  tumultu  incideret  Si  inexorabilem  cotionem  aiaduertereti 
proie^o  pallio  per  medium  theatri  curCi  delatas  {ubfellia  tanquSmoriturf  cae 
pite  pullat' Verum  bmuGnodi  mortem  obire  roncon tigit liedvlterius  viti  agens 
eandem  penam  quam  predones  dedit  ac  perlbluit- Hoc  ^itur  modo  Timoleon  ti' 
racnos  £<  hoftes  extirpauit  atc^delemt:^  vmuerfam  infula  quam  rebus  aduerGst 
cult^  m atqi  horricam  ah  incohsacreperat  ita  placabili  ita  deGderabilem  reddidie 
ntqaam  prius  ciocsdcleroerane  aduene  habituri  acccdcrent.Nam  aggrigitum 
SCgeli  magnas  in  Sicilia  vrbes  poll  artici  heliu  a CarthaginenCbus  depopulatas 


atcp  fuaeuatas  tunc  habitari  ac  frequentari  coc^it' Afteram  enim  Mege’as  att; 
Fecifcus ex eTca  verientes5C primos ciues  adducentes- Alteram  Grogusexebio 
nauigansbabitauit- Quibus  in  urbe  d&mos  inlbauratibus  non  Ibfum  ex  canto  be!' 
Io  recuritaccmimunicatemi^ae  tranqailfitate  TimoTcon  prebuitfueru  etiam  alia 
tanquam  eius  multa  animi  ^mptitudme  multat^  caritate  preparauici  aliis  qiioi^ 
omnibus  difpofitis  non  bellorum  propulfio  non  legum  compofitio  non  regionis  ba* 
fcitationon  r.p.difpolltio  tenefebabere  vifa  eft'quaipfenon  attigerit atq^ordi/ 
raucrit-6<  tani^cmtiiu  arcbitccSorablbluto  opere  gratias  deo  pro  dignitate  ege' 
rit.Cum  igitur  rrulti  6C  magni  uiriex  grccis-’quirerugeftarij  fpicndore  jlluftreS 
erat  lapadTitroIeoncmcflent. inter  quos  Timotheus  & AgefilausSC  Pelopidas 
erannnecnon  Epaminudasin  quem  magno  amore  Timoleon  afficiebatur  res  eoru 
gefterplendorcSC  gloria  que  virtute  6C  laboribus  permixta  crantipreftantiorcm 
Timoleonem  reddiderunt .'itac}  quid  tum  in  penitetii  addut!li  Jefe  arcuftre.Scd 
«Ilisgretermiffis  que  erga  fratremTimoIeor^geffit.NibiJeftut  inquit  Timeus 
5 ex  iis  que  fime  apud  Sophoclem  inclamare  oportune  non  liceat'  O dii  que  nen? 
qui  cupido  buic  auxiliabatur  .Quemadmodu  enim  Antbimacbi  poema  £C  DioniCi 
pidluraique  Colofoniorum  vires  ac  fortitudinem  babet-laborematqpdcritiSba' 
bere  Videntur -'Homeri  autem  carmina  ea  que  a Nicbomacho  Icriptarutipretet 
alias  virtutes  ac  gratiam  facilitati  Scleuitatemlic  Epimanunde  at^  AgeQlaires 
militares  multo  labore  multaq:  cum  difficultate  ab  eisgeffe  iut  iTimoleonis  aero 
res  bdlice  diligenter  luAcq;  inquirentibus  atqt  aniiraducrtltibus  multam cotile/ 
quendavidboria  facilitatem  babuiffe  apparebunt.  Quibus  non  fortuna  fed  victus 
cum  bona  fortuna  vires  adminiffrauit  Et  ille  omnia  ab  eo  fauff  c nAa  ad  fortunam 
referens  cum  ad  amicos  quos  Conntbii  habebat  literas  dedicer  8i  oratione  apud 
Siraculanos  babuiffet-grattasdeo  baberelepius  inquit. Quoniam cu  fa lui  Sicilia 
«ffi  uellet  eum  decreto  Bi  fuffragiis  populi  imperatorem  deGgnauit  Cum  domi  t£ 
pium  ronderet  {Iia  fponte  voluit  ut  euenitiremdiuinam  fecit  domuueroipfamfa 
cronumimconfecrauit-babitauit  autem  edes  quas  ei  tani^dcre  militari  beneme' 
nto  Siracufani  donauerant-  Veru  ex  Corintho  accerCta  vxore  ac  filus  plunmu  tl 
porisin  agro  pulcherrimo  atcpameniffimoiquem  abeiiidem  accelerat  ociole  vita 
duxit  non  enim  Corinthum  rediit  nec  grecorum  tumultui  fefeadmjleaitjne^ci' 
iiili  inuidie  ie  prebmt  At  plurimi  imperatoru  ambitione  hono^  at^  potecie  in  eV 
-plenda  libidine tanij T {cof«'u  naues  impellunt  atqs  fcang f e (cd  jbi reru  geftarum 
memoria  letusryraaitia^petmUit.  Ex qqibus maximo  Gtigagdifiafferebatur 
tot  vrbes  tot  hominum  nslia  intueri iqujbus  ip(e  viuidi  felicitatem  cSparauerac 
Poff  ^ fatis  difpoGtum  erat  ut  videtur-^  non  (blum  Galericisiut  apud  SimonidS 
'conus  2t(5  chrifta  ineffet-verumetiam  vniuerfe  reip.duoqui  populi  ffudiumat^ 
auram  venebaturiLaphiffiusac  DemenctusTimoIeoni  calumniam  machinStur^ 
Laphiffius  enim  Timoleonein  quadam  cauGadfideiufTionlcoegitiTimoleon  ue 
ro  tumultuationem  impetuq:  citra  Laphifliam  cues  agere  quo  minus  legibo  ute> 
retorinonpermifitfed  dixit  da  idnffria  ac  fuafpoirtetotlaborestantac^pericala 
-flibiiffe-vcvnJCUK^  Siracnfano^  legibus  uti  liceret  Cemenetb  autem  ipfiim  mul' 
tis  rebus  quas  in  ductando  gubemadoi^  exercitu  geffit  laccuianti  nihil  cStra  refpo 
'ditfed  ntqaie  diis  quibus  vota  fecivtSiracufanosinlibertatecIffitutus  alpicere 
gracias  ago- Poff<^  Igitur  maiora  pulehrioraq;  facinora  quam  ii  qui  lecfi  erant  gef 
niTetidwfoIusacprcffSrior  eHetin  laudibus-' que  apud  grecosee1ebratur-‘qaibul9 
greci  ad  uirtetem  prouocitari  Si  mala  que  iam  pride  grenam  occupauerant  f ne 
fangainepropuiraffet.'ofbendiflet($  Barbans  Sctirannis  terrorem  ac  fortitudinS 
frec2saateinat9amici5taniciam^  mlfuerudineminecno  ciuibusabf^lu^'^ 


> 


feerimis plai-ima  tropljca  coparafTct-Siciliam  up»  qne  oilo annos alTuIoisinaTrs 
vexata  fueratiabomnilabe  purga{let-iatn  grandior  Aeuo  cum  ex  oculis  laborare 
cepiiTet-  tSdem  cecus  fadias  eH- Paulopol)  nulla  nec  Cbi  nec  fortune  bnius  rei  cni' 
pam  attnbuebat  fed  gStile  fibi  fcoc  ac  paternfi  8i  pro  etate  accedifle  aiebat . Fcrut 
enim  multos  ex  liio  genere  iam  fenio  cofecSos  fimili  morbo  laboralTc:  Atbanes  au/ 
eem  refert  cum  Timoleon  aduerfus  Ippon^  at^  IVlamercbu  militaret  oculos  albos 
efTe  &c!bos;8<  cccitatem  manifefta  omnibus  fuiflemo  tamen  propter  boc  obladione 
pedem  retuliHe.Sed  cum  pergeret  tirannos  cepilTe.  Poft%  vero  Siraculas  rediit 
{iibito  monarcbiS  depofuit  icimbul^  perluaQtipuIcberrimam  remp.  elTe  Alturam. 
Quod  ille  Gne  animi  moleibia  calamitate  illam  tulerit:  minus  fortalle  admiradum» 
Quod  autem  SiraeuGni  bonore  8C  benioolSm  virum  iam  eecu  cobierint^admiiati 
one  boc  dignum.  Qui  rus  ac  demum  eius  petetes  aduenas  bofpites  Vt  benefadlo 
rem  liiumiac  patrie  patrSaQiiceretifecu  ducebantletStesat^admirStesi^apud 
eos  diem  {tium  obire  elegeritiSC  claros  (plendidol^  apparatusiquosGbi  in  (iio  re 
ditugred  re  benegefta  prepararint  neglexericimultispretereaacmagnisrcbus 
bonoris  lui  grana  decretis  nemo  ex  Siracufano  populo  defuit  :qui  non  auereret  ut 
quotiens  bellu  cum  exteris  gentibus  geredumaccideritiConntbioducevcerenl 
Jllud  eti£  quod  in  co  tiombus  i bonore  eius  fadlu  elb  putebrum  prebuit  (pec^culu 
Nam  cum  de  rebus  paruis  cSlultandum  e0et  .‘inter  iplos  deccrnebac*Cii  uero  gii 
dii  dilceptarentur.-illutn  accerfiri  iubebant  .Ille  per  {ot&  in  lecUca  delatus  ad  tbe 
atrum  proficircebatur-’^  dum  x^eberetur . Vt  fedebat  popul?  eum  vna  voce  buma 
nifllme  appellabat  .‘atqi  lalutabatiiple  identid^  faciens  &i  paululum  imoratus  pau 
lulumi^  laudibus  pre Ibitis  auribus  auditif^  deinde  ea  que  eum  colcilebit  lenteo' 
tiam  dicebat . Vbi  bec  lufBragiis  agitata  iteru  per  tbeatrum  a minilbris  eius  dela' 
tuSerat.OuesaateilludifcedStevoce  atc^plaulii  dimittentes  iam  reliquia  quod 
reip.  erae  decernebat*  In  tali  fenedbute  tan%pater.‘patrie  bonore  ac  beniuol^tia  nu 
tritas  parua  occalione  tempori  adbibita  diem  fuum  obiit. Itag;  Siraculani  dit  fit 
neris  protrabuneineipGsque  ad  funus  pertinebat  preparandi  facultas  peregrinis 
autem  ati$  finitimis  prafidlcendi  oportunitas  accdmodaretur  Preparads  omnib» 
que  bonelbandi  faneris  gratia  erant  deledbi  inuenes  feretrum  lubiere  di  per 
ara  DioniGi  tunclbloadequatamiter  babuereimultismilibusbominumati^ma 
bemm  coronas  albal^ velbes  babentifi  precedetibas  .Quorum  l^dbaculura felbis 
diebus  Gmilitudinem  coparafle  videbatur*  Voces  auteTaerimis  cdmixte  illum  be 
atum  dicentes  non  benoris  aut  adminilbrationisalicuiasrctributionem.Sedde' 
Gderium  at^  gratiam  vere  beniuol^tie  olbendere  videbantur.  Tandem  polb$  co! 
lapG  cineres  & flamma  qeuic  Demetrius  qui  ea  tepelbate  vocis  magnitudine  om 
nesanteibae:buiurmodipreconium  di  ualgauit.  Populus  SiracufanusTimoleonS 
Timodimi  filium  ducentisminisinfunere  bonelbauit.'necnd  per  omne  euummu/ 
Gea  equelbria  ac  Gimnalbjca  certamina  {iii  bonoris  gratia  inlbituit  • Quonil  profU 
gatiseiedbi%SiciIietiranni5:debeIIati%  Barbarisinecno  repletis  magnis  del^/ 
ti%  vrbibus  leges  Siculis  edidit.  Deinde  (epulcbru  in  foro  fbrudbum  porticu  cir/ 
cumdaiu;  ipalelbras  cdiAcantiGimnaGum  adolelcentibus  faciunt  :Timaleomun»$ 
appellant  ■ IpG  deinde  vtentes  Si  rep.^  legibus  quas  Timoleon  faftxierac.-diu  opti 
mam  at9  felicem  rempublicam  babuere. 


Inapit  Vita  Paoli  Emilii  cfahlTjmi  viri  F grcco^Crmone  l Jatinom  per  Leonar JS 
Arebnaai  tranOata. 


MILIOJIVM  EA  MILIAM  in  vrbe  roma  pa  tricia  Ia' 
• ne  ac  vetuftam  fui^e  pltitimi  tradut  :quod  uere  prim?  qui 

nome  ei  familie  rcliqt  M-  Hmilias  propter  (ermotiis  lepidi 
tatem  quam  Emiliam  greci  vocant  appellatus  PitHagore 
pt:iIolopbi  puer  fuerit  nonnulli  ex  iis  traduC‘qui  doc!lrina 
Nume  Pompifii  regis  in  Pitbagoram  audlorem  referunt. 
Exfcac  igitur  familia  multi  preftantes  viri  claritatem 
aflecuti.  Virtute  feliciter  adamarut- Sed.  L.Pautiadner 
fa  apud  cannas  fortuna  prudetiam  ac  fortitudine  cius  oftendit‘nam  collegi 

fiium  a cSfilio  dimicandi  remouere  ftiadedo  non  potuit- inuitus  licet  pugne  quide 
particeps  fuit  .‘fuge  vero  nequa^  particeps- (cd  audlorc  periculi  ac  pugne  fugam 
arripiente  ipfe  manes  aduerlbs  boftes  pugnado  interiit  .Hic  filios  habuit  Emilii 
que  Scipioni  magno  nupta  fuit:5£  Paulli  de  quo  hec  (cribimusiqui  in  etateiloren 
ti  gloria  8(,  virtute  clar«€  viroru  effulGt.-non  ea  lecutusque  tunc  cetera  iuuentes 
Tequebaturmeeper  eandem  viam  ingreflus.  Non  enim  (e  in  cauHs  orandisinec  in 
(alntando  ze  preniande  homines  quibus  artihuspleri^  fauorem  Ghi  populari  cap' 
tabant  .’Cumtamead  utrunq:  foret  non  ineptoSexercuitiledutpreftantiorlutiq) 
fortitudinis 8C itegritatis  gloriam Gbi querere  ffuduit  primu  e magiffratibo  edi 
htatem  petens  du^ecim  copetiteribas  quos  omnes  pofteris  temporibusconfules 
fuille  tradunt  fuffragiis  populi  Romani  prelatus  eft . Augur  demde  fadlusifc  pa 
triismoribus  intendit  Ge  veterd  circa  diuina  obleruadam  difciplinamq)  cognouit 
Vt  nominis  honoris  dumtaxat  gratia  effeupitum  prius  auguratum  inter  fi^e 
n)osmagi(fratusl;abldumoftenditphilo{bpbisaAipuIatusqui  religione  faentii 
cultus  diuini  eG!e  difhnmt  .CisAa  enim  faciebat  cum  peritia  dC  ff udio:  ci<$  vni  rei 
ceteris  omifTis  eum  ad  boc  erat  animii  intendebat:  mhil  pretermittes  uel  addens: 
fkdSi  aduerfus  collegas:  (emper  etiS  pro  minimis  inGfbens  SC  docens  qixod  ^G  nia 
xime  quis  rem  diurnam  facilem  exii%imet:5<Gne  querela  negliglcic:tamen  nequa 
^effe  ferendam cinitatemqueillam  negligipaciatur-Nemincmabinitiomagno 
exceflu  remp.  turbare  fed  magnaru  reru  culfodil  tollcrareiqui  in  paruis  ac  mini 
mis  diligentiam  abiticnt .Eo  modo  difcipline  militans  ac  mpru  cnifode  d(  obfer-' 
satorem  fc  prefbitit-'  non  gratii  militu  captans  in  excrcitnsnec  ut  plpri^iHius  eta 
CishominesI^dosma^iDratosper  gratiam prioru  Gbi  comparls^fedvefutila' 
cerdos  ahoru  lacromm  circa  mores  dax^Si  exemplar  cui:^  exifbens  Gc  admtniffra 
fcat. Vtfecundarfi parti  exiftimaret  heftes vincere. Primaru  verodirigcreidurl 
ce  adaerfum  Antbiocum  bello  peritifTimis  rei  militaris  hominibus  ad  lUud  con 
uerGs  al^nun  ab  Hefperia  exortum  ell  bellu  magnis  in  Hiberia  motibus  (ixlcita' 
tum.  Ad  hoc  bellum  EmiliasmifTusnott  cu  Icxvt  ceteri  pretoresied  cum  duode 
cim  (ecuribusiita  vt  dignitas  cofularis  iperio  eius  inelTet  bisGgnis  collaris  hofbcs 
fttperauit:rcetfkitc$  circiter,  xxx.hominu  milia  manifelfc^  apparuit  viiifonani 
exinduflria  eius  partam  fuifle  habilitate  locorum  8C  cranOtu  amnis  facilitati  vin' 
cendi militibus prefbans-  Vrbes  vero. ccl.m  deditionem  recepit  pacatamqi prout' 
Cia  re!inqaens-'ncanaquidldragma  ditior  ^profedlusfiueranreucrliisefb.  Erat 
8i  in  ceteris  haud  quan^  pecuniaru  11  udio{a8:red  GlptuoGiS  ac  liberalisiaec  mul' 
ta  habebat:!^  cum  dos  mulieri  reddenda  Eiie  vix  patrimoniu  eiusfuSecic  Vxor 
fuic  ilG  Papiria  NaGinis  vixi  coGilans  filia  ^ poli  longd  coniugu  tepus  repudiauie 


li«t  puTcerrirKa  fbboTem  ex  ea  fiilccpilTct  Hee  enjm  g!ortonflimam  Scipionetn  Si 
maximii  peperat  que  autem  cau(a  D iuortii  fueritinon  extat  ied  videtuir  aliqua  eF 
ficax  ratio  aFruiileuIIud  autFconftat  cumamiafamiliarerc;^  jDiuordS  graucteri/ 
probantcs.Emito  dicerent  none  I:cc  medella  .•nornefoimK)fa;nonMefecudaf’por'| 
rexitilk pedem S< calceum odendensinonne  puleer  l5iccalceuss’nonne  nouusfeij' 
necquift^veftrum  nouic:qua  expartein/cumc^torquetpede.SiceBim  fe  resba^ 
bet.Magna  quidem  pleruq!  Si  manifefta  errata  mulierum  cauFam  Diuortirpre^ 
Riterunt.Nonnun^  etiam  ex  quadam  diuerfitatemoru  frequetesdipameolTen 
{iones  latFter  exorte  uiros  abalienar&t  :poll  Diuortium  Papirie  aliam  vxorera  ac 
cepit^exqua  cum  duosfiliosltilcepinet  eos  quidem  domi  babuitialiosuero  duos 
priores  maximis  5^  clariHimis  domibus  per  adoptione  iftlcruit  quorum  maior  a Fa 
bto  maximo  quinquies  colule  minor  a Scipione  Africano  adoptatus  eft  Ex  ^^aba 
vero  alteram.  M.  Catonis  filius.  Alteram  EliusTuberovxote  accepit.  Erat  a»'  - 
tem  Tubero  uir  optimus  magne»  in  rep  .auc!loritatiS'led  ita  tenui  patrimonio  ut 
lex  8C  decem  viri  ex  Tuberonu  lamilia  omnes  Gmulm  unis  edibus&quide  modi 
cis  cum  coiugibus&  liberis  habitarent  .In  has  edes  Pauli  Emilii  biscolulatisSil 
tnumpbalis  iilia  deduAa  eftUn  ei%  babitauit.nec  puduit  eam  paupertatis  uiri: 
fed  virtute  admirata  eft  per  qui  pauper  erat»  At  uero  etatis  nollre  fratres  cogna" 
tis$  niGcIaulurisdCfluuiisSCmuris  cdmuniadiuidantniG  magnis  rpatiisinteria 
tentibus  leperenf» litigare  adinuicf  non  cellan^-bec  fecum  cogitandi  colideradii^ 
facultatem kiHoriaprebet.Conlul  autem fadbus  Emiliusbellumgcflicaduerfus 
Ligures  bomines  bdlicolbs  8i  ob  uiciniratem  romanorfi  bellandi  peritos»  Incolunt 
emm  extremam  Italieoramiqueadalpes  pertinetipfarum^alpiuquantu  tirre/ 
no  obluitur  pelago  SC  contra  Libiam  colurgit  permixti  Galliis  8i  Hiberis  Mariti 
tnis  tunc  autem  predatoris  nauigiis  mare  u%  ad  HercuEas  columnas  infelbablt. 
Contra  eos  igitur  Emilius  conful  cum  viii  .milibus  militum  milTusibac  paucitate 
copiarum  aduerlus  triginta  milia  boUium  coflixitei%  infugS  uerGsifCintra  me 
niaeompuliislpembonSbamanitate  preftititineijeniniuolebant  Romani  Ligu' 
rum  gentem  omnino  delere  fed  veluti  lepem  ac  preCdiu  aduerlbs  Gallicos  tumui 
tus  qui  Italiecotinueiminebant  relinquere  lEmilil  igitur  fidutiaadducfli  Ligu/ 
res  naues  oppida  illi  dediderant  Iple  uero  diruptis  menibus  nec  genere  ullo  in 
iurie  alitet  illato  vtbes  quidf  relEtuitinanes  uero  omnes  ademitincc  illius  mul/ 
titudinis  nauigium  {Iipra  trifcaltrS  eis  reliquit  Homines  autem  tam  man  qua  ter 
ra  a Liguribus  antea  captos.Ciues  peregrino!^  liberanit.Hec  m pnmo  conliilatii 
digna men:oratuabeogelIa'Sequcnti uero  tempore. Cu lepius coliilatG  petilTet 
nec  {iiflragia  ciuiii  votis  cius  relponderentiquaC  fpretus  ac  repulfus  quietf  Gbi  a' 
gendS  putauit  (blum  auguras  erudiendis  filiis  inefto . Docuit  aute  ipibs  Si  roma-* 
nam  difciplma  qua  iple  doc^s  erat-'6<  grecas  infuper  artes  no  enim  (bliun  grim» 
tice  (opbiibe  Si  rbetores  verum  etiS  fidtorcs  picbore%  Si  equoru  canu  venationii 
^magiftri  circa adolefcentes  ver&bStur.Ipie  ueropaterninqmdpublicimune' 
risimpenderetieorum exercitationibus Ifaidiii9  intereat-’miroamoreerganato» 
afFedfajs  Ea  tepeAate  beilum  aduerlus  Perlcm  Macedonie  regf  populus  roman? 
gerebat  'Duces  vero  ad  id  bellu  milTos  premebat  infamia  quod  eorii  ignauia  im<» 
paitiac^  turpiter  ac  ridicule  res  gererent  luliinerett^  potius  quam  interce  bellu. 
Nuper  enim  Romani  antbiocum  vitra  tbaur^  depulfum  Siriam^  inclulum  dnia 
dedm  milibus  talStis  pacem  redimere  coierant lac  pauloante  in  Tbeflaba  Pbi" 
lippum  profligarint  greaam  a dominatu  Macedonii  fiberauorant.  Vicerat  ett 

am  HanibalemcS  quo  nullum  utiqi  regem  colerendu  bello  exiftimabSt- No  eigo 
ferendum  videbatunvt  contra  Pmem  ex  equO  pugnaret  tam  diu  cum  reliqui« 


profligati  patris  reGftentcm  .Ignorabant  enim  MacecJoniramrempoftPbilippi 
profligationem  tnulto  quam  ante  fuerat^ validiorem  efTeclfl  biifle  deqoa  fliperius 
repetens  pauca  narrabo  Antbigonusqui  inter  allexandri  fucceflbres  pot^tierfmt 
qui($  etiam  genere  libi  regifi  nomen  vendteabat ‘fibu  babmt  Demetriuin-Hie  an' 
tigonumiqui  Gonatus  cognominat?  cft  ille  alteru  Demetrium  genuitqui  8Cip(e 
breui  tempore  rcgnauit  b(.  filiu  reliquit  Pbilippu  puerfi . Veriti  igitur  princeps 
Macedonum  ne  d^eA  □ regis  tubaretur  res.Antigonem  nepotf  eiusiqni  obie^ 
tat  induxerut:  traditacf  ei  vxore  Ppilippi  matre-' primo  tutore  8i  duce  ;poft  ipfi? 
benignitate  experti  etiam  regem  appellacunt. Fuit  autem  eide  cognomen  Dofb 
quod  multa  promitteret  ipauca  impleret.  Pofl:  bunc  regnSs  Pbilippusabipla  a ' 
dolclcentia  egr^e  floruit  ifuitc^  dcilloexpedlatioquafiin  antiquu  culmen  reAi' 
tuturus  Macedoniam  foree-£<  romanoru  potentiam  que  lliper  alias  creuerat  de> 
prelTurus.Sed  bic ingenti  pugna  apud  Scotiifam  A. (^.Flaminio  {operatus  tuc 
fe(e  contraxit  romanorfii^  potelbati  omnia  permittens  mediocri  mulcira  cotentus 
cemanGt-  Polfeaueropenitetiadadfusac  exifbimasrornano^nuturegnareicap' 
riuidelicioGefleipotiusquamairi  altefentientis  SCanimubabentisimentemad 
bellum  conuertit  clamqi  ^ alfute  rem  preparauit . Vrbes  enim  omnes  qoe  in  ia* 
neribus  Iittonbu%  erant  debilitari  ac  exinaniri  patiensut  Cc  omnino  {iifpitionem 
auferret  eotemneref9  magnas  {uperioribus  Macedonie  partibus 'copias  paranit 
mediterrania  oppida  caifella^  8i  vrbes  armis  opibus  bominibul^  muniuitiexer' 
euit($  obicure  ate^  latenter.  Armoru  enim  fecerat.xxx.milia  odfingSta  modia  tri 
tici  itra  muros  ailemabat  ipecuniarii  titu  coegeratiquaiitu  deci  anis  {ufiicere.x* 
condudforfi  militu  {fipendio  polTet.Sed  ipleante^  ea  que  agitabat. animo-adeHe 
effum  produceret  dolore  SC  pemtentia  Demetrium  filium  ob  caltunnil  fratris  in 
lufte  necauiffeti  vitS  amiCt  • At  perfciis  qm  ei  lucceflit  ffatim  vnacd  regno  inimi/ 
cum  aduerlusromanos  animu  patefecitmequa^  idooeus  ad  tantS  molem  belli  fii' 
fbinenda  ob  (ccordia  8i  mora  improbitate  multa^  alia  vitia  inter  que  auaritia 
nmudominabaf. Et  creditur  quid^  non  legitimus  fili?l«lfubdititius&i{re*'Et 
cx  boc  macbinatus  Demetrii  mortS  ne  domas  legi  trimo  {uccelTore  cognito  alieni 
reiiceret  Sed  qof^  ingeareoHiS  ip(e5<  bumilistamSebrobuftas  regni  opes  longo 
tempore  aduerfus  romanos  relf  iti  t-’duce%  eorfi  coiulares  8i  exercitus  & elalfes 
cotnuit.  NS.  P. Licinio  g primus  Macedonii  igrefliis  eft  equeftri  certamne 
perato  duo  milia  quing^tos  ex  romanis  occidit  lexcetosauteviuos  cepit  Apud 
Oreu  vero  ex  infperato  fbationSromano^aggreirus.xx  magnas  naoesomiftasSC 
alias  multas  vi  cepit  boftiliu  vero  alias  reiec^  cTbelalia  irrepere  conante  ad  pii 
gni  ^uocando  conterruit  ac  in  eoipfo  bello  qnau  parS  Cbi  negotii  facile  cotcm< 
nenduaromaniseiTet.Cotra  Dardonosicum  exercitu  profedlus  decem  mibabo' 
minum  occidit  .predaq;  ingenti  ditatum  exercitu  reduxit-  Concitauit  Galatas 
circa  Hiftrum  incolentes  Barfterne  bi  nominantur  gentem  pugnacem  8C  equitata 
maxime  valentem.  Illirios  etiam  Cbi  coniungere  Per  gentbium  regem  temptauit 
Fuiti^  rumor  Barbaros  mercede  addudfos  per  inferiores  Galatie  partes  iuxta  a<- 
driaticum  Cnum  Italiam  irrupturos.  Hec  rome  nuntiata  effecerant  Vtbomines 
retedlapetentium  gratia.  Virum  idoneum  tantis  rebus  gerendisibuic  bello pre/ 
ficerent.  Hic  erat  Paulus  Eniilius  etatequidi  (enioriquippefexageCmSiamba 
bebatlnum  SedRobulbocorporeiSC  filiorum adolefcentulamamicorara(£6( ne 
ceCanorum  multitudine  circamleptnsiqui  omnes  voluntati.  P.K.ad  coiulatum 
ipCim  inuitantis  parere  Emilium  Ciadebant . Ipfe  vero  a principio  contatos  fiiaiio 
nes  reiiciebat  eorum  (fudium  cupiditatem  arguens-quaC  Cbi  no  expediret  co 
{iilatfi  gerere  Sed  tandi  cocurfu  populi  g Gngulisdieb  ad  eius  ianul  coueniebat 


I 


r -fii. 


8i  ad  dcfcedendu  in  forom  pfauacabat  vociFcrafcatnrq:  eofiriratus  aJ  petendu  de 
fcendit  nec  in  eius  petitione  tam  affe^are  confutatu  qua  ciuibus  fuis  vieftoriS 
mittere  vifus  eft  Defignatus  fuit  c6fal  cum  fuma  fpe  ac  volutate  populi  Romani 
nec  expedlatum  vt  fortitio  fieret  (ed  flatim  Macedonia  prouitia  Gbi  eomiOa  bellfi 
5 demanda  tum  fuit.  Ferunt  cum  ipfcpoft  hee  domu  magna  cinium  frequStia  re 
duAus  tettiam  ^liarn  adbuc  paruala  facrimare  con^exineteami^coplexuscau'' 
(am luculus  peterctsrefpondiflc  ilfamquia  Perfeus  mortuus efTct  erat  autem Oi 
tulus  puelle  ficnominatusTuncEroilius.-Accipio  inquit  omen  fiIi3:Dii  bene  ver 
tant.HecOccro  orator  in  libns  de  dxuinatione  (cnbit-Cum  vero  mos  efTet-V  t 
qui  de%nati  confules  eratrgratias  populo  ageret^benigne^  alloquerentur 'Emi 
Lus  aduocata  cotione  inquit  ife  primum  quidS  confutatu  gratia  Gii  ipHusifecudu 
vero  gratia  populi  Romani:qui  id  flagitabat  petifTe . Itam  fe  nullas  eis  babere  ^a 
tiasiquinimo  C renlerct  id  bellti  melius  per  alium  geri  polle  leto  animo  fe  cocemif 
mmiquodG  inipiafidutiSbaberentme  turbarer  :nec  verba  facerStifedcii  Glentio 
que  oportuna  forent  fubminiftraret.Nam  {1  imperatori  imperare  uellet:  magif^ 
ante  ridiculos  in  fuis  expeditionibus  futurosiPerbeeveba  plurimu  au^oritatis 
Cbiapud.P.R.coniparauit-magnam^  expeditione  prebuit futuri  euentusiIetS 
cibus  cuncflis;quod  gratiofbs  adulatores  tranfgreiTi  virum  elegiflent  qui  fiduti^ 
Giipnidentiami^  baberefita  in  uincendo&aliisdomiRado.  p-R.ipfe  virtutis  dC 
boneftatisferuaseratiHmilius  Paulus  ut  ad  bellum  profe^usefbiquod  facilitas 
te  nauigationis  v&s  tute  ac  celeriter  ad  exercitu  peruenerit:  felicitati  eiusimputo 
fcd  que  in  bello  gcfritiparcim  audatie  8C  promptitudini  eius  partim  redhs  confiK 
is  partim  amicorum  obfequiis  afcribo^nec  video  cur  felicitati  tribuendum  Gt  Vbi 
boni  condii  Siconfbantisanimi  rationem  uidernusmiG  fortafTc quis  dicat  perfW 
auaritiam^Emiliobonamin  rebus  agendis fuifle  Gsrtunamiquirem  Macedonici 
ma^ifice  roboratam  per  auaritiam  enernauit:ac  Gibnertit.  Accedebant  ad  eu  ex 
Bafternis  decem  nulia  equitum cocidem9  auxiliares. Viri  ftipendia  facere  cofiie 
ci-'quibus  nec  agrum  colendi  .-nec  nauigandinccpafcendi  pecoris  fcienda  erat^Ied 
vnum  Opus  artemi^  vnam  dumtaxat  norant  pugnare  fcilicet  ac  vincereiqui  poA^ 
cum  exercitu  regis  circa  medicam  coniundbi  fuerunt-proccris  corporibus  SC  mica 
bili  uircuteferotiat^  ad  pugnam  tanta  Ijae  Macedones  implerantmc  exifUmaret 
Romanos  nullo  modo  expedlaturos  pugnam.  Sed  uel  ad  ipfiim  aipecAum  8C xBOtd 
terribilem  SCinfbetum  conterrita  me  Fugituros  bancigicur  (bcietatem  auxilifi 
A tanta  (pe  plenum  Perfeus  ob  poGlIammitatemauaritil^abiecit.I^am  cum  pro 
ungulis  ducibus  mille  fitpra  id  quod  adlum  fuerat  ab  eo  quererentur  Auico  coGlio 
fol^erecufauitquaGnonaduerfus  Romanos^ellu  gereret  fed  pro  Romanis  pe 
cunieparceret-ueluti  illis  cum  quibus  bellumgerebatirationem  redditurus  :de 
bisqueinbenoipfbafTumpGfrct.Ati^  boc  fecit  no  Lidusquidanec  Pbenix.Sed 
qui,  Alexandri  ac  Pbilippi  virtutes  per  cofanguinitaeeGbiuendicabatiquirespe 
ciiniismo  rebus  pecunias  emi  exiffimates omnia podiderlt.Oi diu  edenim  apud 
antiquos  non  Philippum  fed  pbilippi  aurum  gretiam  fiibucrtiiTe  5<aIexanderco 
tra  Indos  profcdlus  cum  videret  exercitum  grauemonudunx^perGca  Ga$a:pti 
mum  ipfe  regios  currus  cremauit.  Deinde  alios  monuit  ut  idem  facerent:  leuefi:; 
SC  Gne  impedimetis  ad  bodes  euaderent  At  Perfeus  pluris  exiflimans  auri  9 fe 
ipiumac  iilios5^regnumno!uit  pro  falutcfua  paucas  abicere  pecunias.  Vt  eum 
iQuItisdiuitiisafpoctatuscaptiuus locuples  Romanis odenderet-’quanta  fretus 
parGmonia aurum  eis  cudodiffet  necfbfum  GalatasauertitiddetianimCentbi 
□m  Hbncomique  Gib  fpe  trecetorum  calentorp  in  (ocietatem  belli  afeiuerat  cuius 
legatis  cum  pecuniam  nnmeraflet:5{  afTignandampcrmiGfTee.-acipfeCentbias 


Kis  confifiis  in  fjcietatctn  bcIIi  vcaiflet' facinus  indignum  ac  impium mCiutus  eft 
Perfcus. Captis  enim  Romanorum  legatis  8C  in  uincuta  conieeSis  quoniam  fpera 
bat  ca  decauG  ad  confeclione  belli  non  amplius  peregrinis  opus  fore  in  tantas  c5 
padlum inimicitias  GentHum  dimifit:Si  contra  fid5 pecunias abnegauit:5<  pau 
Jopcftjpfum  cum  liberis  eSiuge  regno  pulfam  a. L Annio  pretore  contra  eum 
miflbderpcxit.  Adu er fusbunc igitur  tale  fcoftem  profcdlus  EmiliusiiplbniqHi' 
dem  contempCt  potetiam  tam?  cius  copia% admiratus  cft. Habebat  enim  quatu 
or  milia  equitumipeditu  vero  in  pba!angercda<!fo2?  circi  ter. xxx.  milia  cubis  co/ 
pus  luxta  litus  fiib  ipfo  Olimpo  monte  cofederat  locis 6C natura  inuiisfiC ab ipfo 
dedita  opera  vndiq;  feptis  aggeri bnfq:  munitis  ratus  produdfione  temporis  & m 
opia  rerum  feconfulcmfacigatutum.  At  Emiliuscaquide  induftria  eratiVt  ni' 
bi!  intemptati  relinqueret-  Et  milites  quidem  inam  boUem  non  metuebat iSife 
confiliis  admifirentesrem  perturbabant  increpuit*  Eil^ edixit: ne  le  fuperaacnis 
onerarent  curisiled  corpora  fiia  dumtaxat  armacf  curarent. Vt  Gc  prefto foret  ciS 
tempus  foret  uter  eturij  gladio  Romano  more  cu  dux  iuberet . Noiifurnas  autem 
vigiliasGne  armisfieriiulTitut  magis  attente  vigilarent  £<  metu  boifium  fublata 
reGilendi  fidutia  aduerfuslbmnii  pugnarent  Cum  vero  exercitus  aquaru  penuria 
laboraret^nampaucisinlocisSC  eaipla  malainiplblittorefurgebatiprolpiciens 
Emilius  magnfi  mulril^  arboribus  co  tciftam  montem  olimpfi  fiipereminetem  at' 
qi  coniedfans  ex  uiriditate  Gluaru  Latices  aquaru  {IzbelTe  ilacns  6C  exitus  plunbo 
clocisfubip{bmontecofodit-’qiuifatini  afilucnti  aqua  repleti  fuerut.  At  qui  ne^ 
• ■ ygant  quidam  aquaru  fontes  bis  locis  GibefTc.ex  quibus  fluunt  nec  patefatSionem 
^eraptionemq  effe  earufed  generationi atqconcurGimillicfieribquefcetisma 
tene  liquefieri  autem  denGtatI  ac  frigiditatem  bumidam  difiillatione  cum  exab 
ditis  fluit- Veluti  mulierum  vbera  non  quemadreodu  vala  Gmt  ladis  fluere  para 
ti'’led  conuerlbin  illa  nutrimento  lac  faciunt  iSi  emittunt  Gc  frigida  SCcauernola 
terre  loca  aquam  non  concinet  latentem  neq  Gnus  babent  fluxus  8<  vndas  ex  pre/ 
parato  ac  {uWdlo  manentes  principio:  fed  Ipiritum  8i  aerem  premido  condenlan'. 
doqin  aquam  conuertut.  Veram  enim  dum  loca  fodiuntur  magis  emergitiaepto 
fluit  propter  contradhenemiquladmodu  vbera  manu  agitata  magis  reibluuturi 
Qui  bec  dicunt  materiam  tradiderat  ambigendiivtrom  (anguis  animalibus  inGt-* 
an  ad  ipla  vulnera  rpirituscuiufdam  aut  carnis  mutatione  gencretut  ac  profluati’ 
Argumentantur  autem  ob  flumina  dum  fodiutur  metalla  (Iib  tenramrepertaino 
paulatimcollecila  ut  deceret  G generationem  fubitaneS  baberet. Sed  pleno  gurgi' 
tc  fluentia  non  nunq  ex  petra  per  uim  fradfa  fluxus  aquarum  exiliuit  ac  fubin' 
de  deOit  Tedboc  latis  Emilius  ruofdam  diesquietemegicS<  tradunt  in  magnis 
exercieibo  ica  propinqs  nunq  tanta  fuiHe  quiete.  Cu  veroommbus  agitatis  perqS 
tilq  vnam  dumtaxat  viam  qua  ad  bolfes  iri  poflet-^per  Pitbiu  petra  fme  cufto' 

dia  relicHam  cdpenlTct -'plus  Ipei  quod  non  culbodiebatur:  qui  delperatianis  ob  a' 
Iperitate  lococu  allumens  retulit  ad  conGliu  quid  luper  boc  agendu  elTet.  Primus 
omnium  qui  aderant -'Scipio  NaGcaqui  polfea  princeps  fenatus  fuit:  negotium  Iu 
(cepitut  per  ealocaadbolfiumcaftra  euaderet. Secunda  loco  Fabius  maior  inter 
Emiliifilios:5<  erat  admodum  adolelcens  prefi o (e  obtulit  leos  collaudatos  Emili 
us  dimittit  militelq  illis  dat  non  quot  Polibiusfcribit' Sed  quot  iple  NaGcaacce 
piire:dicit  in  quadi  epilfola  quamde  bis  ad  quendl  rege  perferibit  inquies.  Erit 
extra  ordine  Ibcio^  8i  latini  nominis  tria  milia  Gnilfi^  vero  corna  circiter  qulq  mi 
lia  Preterea.ccxx. equites  S(  Cretenfes  Tracelq  permixti  duceti  biis  copiis  Na 
Cea  acceptis  verGis  mare  iter  tenuit  atq  ad  Heraclium  calfta  pofuit  quaG  nauib 
ctccumfeiri  ad  bolfem  deberet. Sed  cum  cenauiffet milites  £<iam  tenebcefoclc 


f 9 


«orte.  Patefacflo  primorifcus  confilio  per  «ntrarlam  partettr  longe  a mari  eos  da 
<it:actotaninocSetnprofecfhisfubipfam  PitRium co (edit. Hic  Otimpimods al 
titudo  {upra  decem  ftadia  attolitar  'id9ngnacur  epigrammate  in  kuc  raodusoTT-' 
pi  vertex  ex  qua  parte  eftAppoIinisPitbii  temp'il  aTtitudin^  babet  ad  {Ukiedlg 
ex  AmuGm  menilzratS  decem  integra  SCvnum  Pletio  minus  qudropcdaliiXena 
goras  Eamilii  Celeuti  filius  mSfuram  pofiiit  .T u vale  Apollo  & da  nobis  bona  .at 
qui  dicunt  Geometre;  neqi  altitudine  montisine^  profunditate  maris  vitra  decS 
ftadia  protendi  Xenagoras  tame  non  temere  certa  ratione  Si  organis  videtur 
menliirain  pofuifle-  Nafica  igitur  in  boc  loco  pemo^uitiPerfeo  nibil  tale  (ulpica 
te:vtpotequi  Emiliuquie(ceneenio  lococernebatiCretenlisquidStranniigacir 
cumultione  Romano^  pacefecit.*ad  cuius  nunciu  turbatus  Perfeus  callra  qdS  no 
mouit.Seddece  milia  condudforfi  militum  alienigenaru&  duo  milia  IV^acedon^ 
Milone  duce  ad  ea  loca  tranfmint.qui  peruenire  Si  liluas  occupare  preparSt  i bos 
dormientes  adbuc  impetum  ab  Komanis  fadlura  Polibius  tradit  (ed  NaGca  acr^ 
pugnam  in  montibus  comilTamrmagnuc^  periculum  fuilTe  fcribtt  ;£Cab  (ele  quen^ 
dam  Tracemin  manus  profec(him  mucrone  tranffixum  cecidifle-  Superatis  itacp 
boflibus  Si  MilonS  abiecfisarmis  turpiter  fugienti  periccutus  NaCca  Gmul  mi/ 
Iitesad  quem  volebat  locu  perduxit . Magna  cx  boc  trepidatione  apud  boft es  ex 
orta.Hex  confelfim  retrorfiim  caflra  mouit  no  latis  bona  (pe  ifed  baud  ibi  ante  Pi 
dnam  lubGllereidC  fortunam  experiri  pugne  necelTanu  erat;  aut  diuilb  per  urbes 
exercitu  bellum  lulcipere.  Amici  regem  ad  pugnS  cobortabSturiabundare  illum 
multitudine  bominfi  eo%  ^ coingibo  liberis  fortiter  pugnaturos  regeipfo  pre 
lente  6C  (e  periculis  obie((tante  His  rationibus  coGrmatusfe  ad  preliumcSpara/ 
uit  dC  loca  delegit  oportuna  ac  duces  prefecit  quaG  cofeftim  pugnatur?  locus  pia 
niciem  babebat  pbalangi  aptS  tumulos  frrauentes  Vt  ex  alio  in  aliu  leuis  arma 
ture  miles  progredi  lefe  recipere  valeret  Blbn  pe  rmediu  fluebat  annis  8<  L«x 
cus  qui  licet  non  nimiu  profundi  fellatis  enin  tunc  erat  extremu.  Videbani  tame 
qaoddam  impedime  tum  Romanis  allaturi . Sed  pollqi  Emilius  cu  NaOcale  eon' 
lunxit  Si  verius  bollem  ire  perrexit .'co^edla  multitudine  8i  Hcudlura  ad  pugna 
parumper  fubGllitilecum  ipfe  ci^itansiat  iuuenesqui  aderant  pugne  auidi  ad  ip 
(tim  properares  ne  tempus  tereret  rogabant  Maxime  oero  omniS  NaGca  ob  reci 
tem  vidloriam  elatus;  Emilium  perurgebat.Sed  Emilius  ridens;G  tua  inquit  iu 
nentamibi  fotetiat  multe  quidSvi^orie  eorum  quivicdi  {unt  errata  docentes  p 
bibeut  me  ex  lua  contra  pbalange  indm^am  paratS^  dimicare  .His  Gmul  ditbs 
eos  qui  prima  in  fronte  erant  m cobortes  ordinati.VtGelpempugneaduerlariis 
non anfemt-PoUremos callra munire;5C  vallum  iacere  iubet :at9 inde  Gne ali' 
quo  tumultu  intra  valiti  omnes  reduxit  .Ea  nodle  cS.  iam  cenalTent  quieti  fom' 
no^  xndulgerent  milites  luna  obfcurari  cepit  ;ac  deficiente  lumine  multifij  colo/ 
ribus  mutata  tandem  nuft^  apparuit.  Romanis  vt  conluetudo  ed;  tinnitu  eris  lu 
men  cius  rcuocantibus  SC  ignes  multis  facibus  ad  celum  tollentibus.-iubil  Gmile 
a Macedonibus  fadfum  fed  metus  borrot  callra  eorum  babebac;aclermoclSp 
multos  ierat  sdefedlu  teg^s  per  id  odentu  Ggnificari ; Emilius  aute  licet  no  igna/ 
tusvariorumdefedluumS^quomodoluna  in  umbram  terre  delata  certis  (patiis 
abfeonderetur  donec  iterum  relucelceret  tame  ut  religioGis  iactocum  cultor.  Vt 
primum  lunam  dedudllprolpexit  vndecim  tbauros  ei  madlauit.  Inde  prima  luce 
Herculi  (aera  faciens  non  litauit  vf^Ei  ad  ulginti  bodias  in  vigeGma  prima  appara 
erunt  Ggna  viariam  vlcifcentibus  promittentia.  Sacro  igitur  centum  boum  £C 
ludis  deo  uotis  aciem  per  primores  drui  ludit  .‘iple  declinationi  (oGsexpe^Ss  ne 
aduetfus  mlites  impediret  tepus  trahebat  ;redis  in  tabernaculo 'ex  ea  parte  qua 


9.A  fjoflcs  rcIpccJt?  cratapcJ-to.Cjrcittr  fcorauero  nona  alii  dedita  ab  Emilio  ope 
ra  ut  ab  boftiba  initifi  pugne  focet  cquu  effrene  imiflum  Bi  ex  buius  perlecutone 
pncipiu  pili  exortu: alii  du  pabulatu  rediret  ipetu  s iumeta  Fadlii  a tracibo  dicut 
bisfeptingentospritnu  Ligures  auxilul  Tpigre  tuIifTe  aliis  deide  aliis  luccurteti' 
bus  quoul^  pugnari  iufto  prebo  ceptu  fit  Emilius  igitur  ueluti  gubernator  pre' 
lenti  tepefta  te  ac  motucaftroru  magritudinS  futuri  certaminis  iS  inde  jjfpicies 
ex  tabernaculo  procclTit:ac  legiones  adies  pro  tempore  cohortatus  cft.  AtNaGca 
per  ea  loca  in  quibus  pugnabaf  obequitans. 'cernit  boffiu  quStu  nu^  antea  pugnS 
capeflere.  Primi  erJe  Traces  quoru  afpccilum  inquit  le,  permaxime  borruille;bo 
mines  proceris  corporibus  albis  ac  lucentibus  Icrutis  armatura  ocrearum  nigras » 
duti  tunicas  grauesenn:s8<redfos ab  dextris  bumerisquari entes. luxtaTraces 
condurti milites  fubibant:quorfi  varia  erant  SC  permixta  tela.Tertiucrat  agm? 
macedonum  deIec^loru  bi  fulgebant  auratis  armis  :SC  nouis  ac  rutilantibus  fagis* 
quibus  coftitutisiordin5rpl5dorequide  campu  clamore  aut  adbortatifietiacol  ' 
les  copleuerStitSta  enim  audatia  Si  Ipetu  anitentiu  ut  prima  cadauera  no  ampli? 
duobus  Ibadiis  loge  a Romano^  caftris  accii  berentjfacio  pritro  impetu  conlpexit 
Hmslius  maccdones  qui  in  agmine  erant  Sarriflas  in  clipeos  Romanoru  adigftes 
nec  ita  comin?  pugnates  ut  gladiis  attigi  pofTent  ro  nu(%  vero  reiec^is  peltis  uno 
omnes  Ggno  Sarrjflis  icumbcre  ac  Romanas  acies ^spellere.  Hoc  igic  robur  pha- 
langis & ipetum  cernes  ob(f  upuit  formidatg:  Si  poft  ea  quide  comemorare  crebro 
Iblebat  le  nun^  IpecJfaculfi  terribili?  cSljoexifle  Sed  tunc  Hilare  le  ac  Ictu  pngnS^ 
tibusoftendesabfcj  CaffideScToracc  obequitabat  Perfeum vero  Icribit  Polibi 
us  dum  iniretur  preliu  pre  metu  in  urb?  (e  retuliflc  velato  rcceflu  quafi  Herculila 
cra  faclturus  qui  ignauia  Iaera  abignauis  no  recepit  nei^  contra  fasuota  exaudit. 
Fas  SCenT  no  eft  ^nct^  eu  qui  non  iaculatur  figno  potiri  necp  eum  qui  non  permanet 
vincere  nec  eum  qui  mbilagit  bene  agere*  neijmaliS  felice  efle.  Sed  Emilii  votis 
aderat  deus.  Orabat  enim  uicitona  bclliarniauibrans&  pugnans  .Scribit  tamen 
quidam  Poflidonius  qm  fe  illis  tfponbus  ac  rebus  interfuifle affirmat  Si  biftoriS 
buius  belli  pluribus  libns  explicuit.  Perlcu  non  timore  nec  per  occafionemlsKTi/ 
ficii  acic  cxceffiffeifed  quod  ei  pridie  equino  calce  percuffum  crusfuerati&in  p* 
lio  quani^non  benebaberetiSC  ab  amicis  prohiberetur  inermem  fele  falangi  per- 
milcuifle.  Vbi  cum  varia  vtrin(5  volitarent  tela*ferreumpi’umincidiireinipru 
extranfuerfb  in  latus  dextrum:  citra  vulnus  pretenffe  carnem:  tamen  ita  perftri 
xifTeivt  multo  tempore  nota  remaneret.  Hec  Poffidomus  de  Perfea  tradidit  Ro 
mani  cum  adueriiis  phalangem  acriter  refilleretinec  propellere  eampoflentSaus 
Peligiiorum  prefeAuS  raptum  fignum  in  boftes  proiccit  Pelignis  vero  neij  enim 
fas  eft  Italis  fignum  defcrere*ad  eum  locum  impetum  facientibus  graae  erat  cer' 
tamen  magnumcj  vtrinij  dilcrimen  :na  bi  perfringere  fariflas  enfibo  Si  Icutis  re> 
pellere  conabanf  Si  ipfis  quid^ manibus  apprebedebat*  illi  ipetu  SarnlTa^  annixi 
Si  Romanos  cu  ipGs  armis  trSIuerberantes  nec  tfgme  clipei  nec  Thorax  refiftere 
poterat  in  corpora  Pelignorum  fupta  caput  proiciebat  nulla  ratione  fed  feraru  ri 
tu  (e  in  vulnera  mortemeji  certiffimS  precipicatiil-  Sic  iam  q primo  loco  pugnabit 
confedis  mota  eft  loco  fecunda  acies  nec  tame  fuga  erat  Icd  relatio  peduuerfuS 
col!em.-qui  locrus  appellatur  adeo  ut  Emilius  bec  cernis  ueft^  pre  dolore abfdde 
rit . Vt  PolTidonius  fcnbit . Sed  cum  loca  iniqua  eflent  Si  ob  id  phalanx  vtpote  in 
longum  protenla  continentia  no  haberet.  Sedquibufda  in  locis  rupta  at^  inflexa' 
foret  ut  conuenit  imago  exercitu  ac  variis  pugnantium  infuItibus-Hmiliusrea 
nimaduerfa  cohortes  celeriter  diuifit  eafq:  non  aduerfiis  totam  phalangi  vfia  pu 
gna  fed  fpatia  que  inter  hoftiumacie  vacua  erant  occupare  Si  pluribus  fimul  locis 


manus  conferere  iubet . Hoc  primores  ab  Emitio  ac  milites  a pcimoiitus  5oc3j  ;ut 
primum  {ubeuntes  interceperuc  loca  aboru  ex  obliquo  nuda  fodieces  latera  alios 
circuuenientes  robur  8(  commune  pbalangis  opus  ftatim  deperiit  in  conereHibus 
autem  in  quibus  vir  adueHus  viru  aut  pauci  aduer{iis  paucos  certabSt:  Macedo/ 
nes  paruis  gladiolis  pedeftria  ac  folida  Romanoru  in  cafTum  ferientes  fcura  ac  U 
uibnsipG  Peltisaduerfiisgraues  idus  gladiord  podere  & ui  ad  corpus  yf^  per 
omnia  arma  deicendetium  refiftere  nequeuntes  vertebantur . Hic  dum  acntcr  pu" 
gnaretor.M.  filius  Catonis  Emilii  gener  cu  multa  fortitudinis  ac  audatie  facino 
ra  pugnando  edidilTet-' tande  gladiu  amiGt . At  iple  vtpotc  adolelcens  alti  cordis 
nuilti%  difciplinis  nutritus  Si  magno  patri  magne  virtutis  opera  reddere  obno/ 
xius  nequa^  Gbi  viucndu  exilf  imabatiG  eius  fpolio  potiretur  boftes-  Itaij  per  pre 
lium  difcurrcns  vbi  que  amicum  aut  familiare  cofpiceret' eum  Gbi  couocabat  per 
bunc  modu  colleAa  luuenum  manu  ipetum  facit  multil^  vulnenb?  8i  cedibus  bo' 
ftemrepellutinudatoc^  loco  gladid  queriit-qu?  polf^  tandi  in  magno  armoru  ac 
cadauerum  aceruo  luenerut 'exaltantes  letitia  rurGis  maiori  impetu  in  bolbes  fe/ 
runturac  tandem  deledlord  acies  tria  milia  bi  fuer&t.DumacnterreGlfutidior 
dinem  {eruant  ad  unum  interficiatur  omnes  alioij:  vero  fugietiu  magna  fmtftra 
ges. Vtcampusqdemvndi^cadaueribus  Leucusautem  fluutusfangumecom/ 
pleretur .Traduntin  ea  pugna  Gipra  xxv.  milia  bominu  cefafuiGTeMacedonu  Ro 
manorfi  vero  vt  Poffidoniusfcribit  centum.  Ve  autem  NaGca  oc^aginta  cecide/ 
runt.  Celeriter  autem  bec  pugna  magna  tranfac^a  eft ■ Hora  eni  nona  pugnari  cep 
tum  decima  vicfloria  parta  Keliquu  diei  in  perfequendo  bolf  e coiiimptd  Perfecu 
tt  autem  per  centu  Si  viginti  {fadia^no^e  lam  fa^a  redierut  aderant^  obuiS  mi 
niHri  cum  luminibus  8C  leti  atif  exaltantes  magno  clamore  ad  Gia  quec^  taberna/ 
cnlaedere  lauri  ornata  lectis  reducebant. Sed  in  cetero^  letitia  ingensiplu  da 
eem  babebat  lucflusiquonia  ex  duobus  filus  qui  cum  eo  militabant  iiunior  nec  vbi 
apparebat  quem  maxime  amabat-'S< que  virtute  inter  fratres  prelbare  cernebat; 
quod  autf  audax  8i  glone  cupidus  Si  tunc  etiam  admpdu  adoleicens  erat  .‘omni/ 
no  eum  temere  boftibos  pugneq;  perndxtim  penfle  {u^icabatur . Ad  luc!lu  ducis 
vniuerfus  exercitas  boc  lenti  es  comotus  elb;S<ex  cena  pror]licntes‘partim  adip 
liim  duce  parti  ad  perquiredd  adolelcentis  corpus  inter  cadauera.cd  luminibus  ch 
currerant  melhaa  exercitum  clamor  campos  habebat*' Scipionem  vocitatiu*Na 
ab  ipfa  puerieia  inter  ceteros  adolelcentes  natura  longe  excellebat-dabatcg  expe/ 
dlationem  future  tam  domi  quam  militieprobitatis.Diu  pquiGtus  cdclamatu% 
Iero  tandemcfiiamdelpcratusefleticum  tribus  aut  quatuor  familiaribus  plenus 
recenti  bolfium  fanguine  a perfecutione  redibat  itanquam  generoliis  Catulus  ob 
auiditate  pugnandi  trat^s.  Hic  ell  ille  Scipio  qui  Carthagine  NumantiS<^  euec 
tit.  virtute  acpotentie  etatis  fue  longe  princeps  Entilio  icai^tuidiS  prefentisfe/ 
licitatis  in  aliud  tempus  fortuna  dilferes  tuc  plenS  ex  uic^ria  leacil  pltitit  Per' 
feus  ex  pidna  i peltS  aufugiti  equitu  Gbi  adbuc  integra. Sed  cum  pedites  vt  igna 
uosSC  proditores  equites  obiurgaretirixai^  exorta  eosferirent.*^  equi  deturba 
tent  veritus  eam  turbam  Pcrleus  e uta  declinauit  :ac  purpuram  ne  colpicu?  ob  eS 
foret  relcilTam  ante  fe  poluit  Si  diadema  in  manibus  geHabat  ■ Vt  vero  dcfcendit 
ex  equo  Si  iplu  manu  trahebat -'ex  amicis  alter  per  occaGonem  quaG  Iblutfi  rel^ 
retcalceumalterequfiftabulari  fingens  alter  potu  indigere  no  tantum  boftes  ^ 
ipGus  in  Iblentiam  metuentes  querebat  enim  in  eos  referre  crimeicur  vidlus  edet 
aufugerunt. Cum  vero  iam  Gib  ooc^  pellam  uenilTetac  duo  prefedloserariosob 
uiam  Gbi  venientes  £C  partim  reprebend^tes  partim  intempelfiuc  colulentes  iple 
propria  manu  citato  equo  ambos  necalTet  nullus  ex  amicis  apud  cu  remanGt  pter 


EuniJram  Ci^atefem^  Arcbedanam EtboIiimSCMemAn^Bdetium.Ex milia 
bus  etiam  nulli  preter  Cretenfes  remanferdt  no  beniuolentia  aut  fide  1^  auro  re" 
gio  inbiantes.  PermireratenimillisiRpredam  multa  pocula  Craterafc^aliam^ 
auri  £c  argenti  {iipelledlilemin  ratione  quinquaginta  calentorS  in  Ampbib^m  t 
de  profedhis  ac  poftea  in  Alepdim  metu  aliqultulu  remiiTe  in  familiarem  recidit 
auaritie  morbum. Oucrebatur  enim  apud  amicos  quod  quidfalexldri  magni  po 
cula  obignoratione  CretbenGbus  dediHet  rogaba  tq;  multis  lacrimis  v^t  Cbi  redde 
rentar  pecuniamqi  pro  eis  policebatur  fe  daturum  nec  latuit  illos  qui  probe  iprura 
norant  aduerfus  Cretenfes  cretica  arte  vti:  eos  vero  qui  bcc  crediderunt  decepit  f 
poculis  receptis  nibil  reddidit  fed  amicis  auferes  que  mox  fcoftes  babitnri  erat 
in  Samotbratiam  nauigauit.  Vbiad  templu  confugiens  a Silo  fc  tutabaturiMa- 
ccdones  femper  alias  fidi  regibus  dicutur  fuifle-'  fed  tunc  veluri  ftipi  te  fracSo  oin 
nesCmul  ruentes  infra  duos  dies  totam  Macedoniam  Emilio  dediderunt.  Videf 
boc  atefeari  illis  qui  felicitate  quadam  res  illas  gefeas  aHirmant . Attcfeatur  it 
lud  quod  in  Ampbioli  accidit  nam  ibi  fecra  faciente  Emilio  fulm^  aram  percniHc 
(acrac^  cobufTit.  Sed  omnia  Cgna  que  feipra  memorauim^  loge  iupererat  fame  mi 
racolumique  quarta  polb  prelium  die  profligatum  elTe  Perfeum  Kome  vulgauif 
Populo  enim  Komano  fedente  in  fpedbaculo  equelf  riS  ludorii  {ubito  rumor  a pri/ 
ma  Tbeatri  parte  manauitiEroilm  fuperatis  magno  certamine  boftibo  tota  Ma' 
cedoniam  cepilTeul^  fermo  confelbtm  per  totum  diffufusTbeatrum  leticia  exui 
ratione  8i  gratulatione  auitate  repleuit . Poferidie  cum  eius  fame  certus  no  exta 
ret  autorirefedit.  Paucis  vero  pcl^ea  diebus  cu  certiHimus  nunrius  venilTetimi/ 
raculi  &it  loco  res  antea  JRome  audita  que  in  mendatio  veritatSbabuerat.Didf 
etiam  eius  pugne  que  apud  Sagram  commiffa  eft‘eaip(a  die  in  Peloponeilo  fama 
fuilTe  dC  plateis  eiu%  in  Micbaele  .TSc  quo^  cum  Romani  Tarquinios  latinofq) 
profligarut.Conlpedbi  funtpaulopoft  abexercituvenientesviriduoproccrisac 
venufeis  corpori  busea  que  in  prelio  gcAa  fuerant  nunciStes  creditum^  ell  fuiiTe 
illos  pollucem  8i  Caftorem  ac  primus  qui  obuiauit  ip£s  in  foro  equos  multo  flue 
tesfeidoreCccantibnsciimitIaque  de uidloria nuntiabant nS  crederet  ipfeleui' 
ter  arridentes  barbam  eius  manibus  attreilalTe dicuntur  B(  ex  fitfca  m flauam  eoo 
uertifle.  Per  bunc  modum  aOertioni  fiic  fidetn  dC  vito  cognomftum  enorbarbi 
fecerunt -His  vero  omnibus  id  quod  etatenofh'a  cotigitfidetnanogat.NScuni 
Antontusa  Domitiano  defecilTet  magnSijaGef mania  bellum  coritalTetiRome 
9 trepidaretur  exiniperato  fama  vic^tone  apud  populum  Roroanu  vulgata  eft  an' 
toniS  ipfeim  cum  omnibus  copiis  interiffe  tantSi^  babuie  fidem  bic  rumor  ut  mul 
ti  ex  primoribus  immolarent  Sed  cum  paulopofe  aucilor  buius  nuncii  quereretur 
inuentus  eft  nemo.  Sed  alter  alterum  allegabat  eandem  uero  quia  in  plebem  uelo 
ti  in  uaftd  quodda  pelagus  fermo  referebatur  apparebatq;  nullu  certum  babuifTe 
prindpiu  fubito  buiufmodi  fama  prolapla  ceciderat  fed  pofeea  Domitiano  cu  exer 
citu  ad  bellum  proficifeenti  in  ipfe  via  certus  nnncius  8i  littere  de  uidbsria  aduer' 
fusanteniumbabitavenerfit.  Dies  pugne  idem  fuerat  quo  RomevicIloriS  fama 
vuigauerat .Vitra difeltiam  viginti  miliS  feadioru. Hec  ita  fuiHe  nemo  etatis no 
fere  Ignorat. Cumigitnr  in  Samtboratiam  fefePcrfeusrecipiflet.GN.Oclaui 
asHmilii  legatusad  ealoca  profectus  a uiolatione quidS  Adliobbonoremdeo' 
rumabfeinuit  afugaeamenac demigratione  Perfeumace^at.Sedilleclampcr 
Oroandem  Ctetenfe  Lenibum  quenda  babetem  latenter  pac^s  ut  af^rtaretur 
cum  aurum  di  argentu  ad  litus  peruemiTet  Oroander  arte  Cretica  feems  gajam 
quidem  fafeepit  ip(um  vero  Perfeum  cum  libens  SCcoiuge  ac  necellanisno^  ad 
tnarc  cem bora  uenire luflom,  Anticipata  nauigarione reliquit  Perfeusigif  qui 


eauroantemiferabilitiet:  confectus  erat  propter  anguRiI  fencRre  exqoa  coBiJi/ 
fceris  3C  coniuge  labo;^  infuetus  cuafetat  iimlcrabilibus  in  ipfo  liteore  afFIi^His  S. 
cum  Oroande  iam  altu  tenentS  afpexit  iam  dies  eluxerat  .itai^  omni  (pe  oeba/ 
'tus  vna  cum  coniuge  fugit  ad  muros;nec  latuit  quidem  Komanosfed  preuenit . 
'Natos  aufg  capiens  AntoGon  quida  antea  Perfeifaiiiljaris  tunc  proditor  Roma 
nis  tradidit  :per  quos  coaAuself  ueluti  fere  captis  car£  pullis  in  manus  uenireS< 
liia  corpus  iis  permittere  qui  natos  tenebat . FiduciS  aute  fiiper  omnes  in  NaGca 
babens-illfiut  feei  dederat  uocabat. Sed  cum  NaGca  non  adelTetqueRusfortu/ 
nam  Gia  tand?  neceGTitate  copulfiis  (e  Gneo  Odlauio  tradidit. tunc  maxime  pate' 
facies  efTe  in  leuiciuquodda  auaricia  ignobilibus  cupiditate  (cilicet  viuendisper 
qui  mifericordia  que  (bla  cadentibus  a fortuna  non  aufertur  amiOt.  Orans  enim 
ut  ad  Emiliii  duceretur  cum  id  Emilius  utpote  uiro  exalto  dignita 

tis  gradu  prolapfb  alTurgeret:^  obuia  cum  amicis  procederet  ac  ad  illius  caGim 
illacrimaret.  Periens  turpiter  in  tcrrSprocfibensi^  genua  Emilii  ampIedbSsivo 
ces  emiGt  degenereiquas  non  tulit  Emilms^nec  audire  preces  fuilinuit-  triRi 
^Itu  illu  intuf  sjquid  fbrtunl  inquit  crimine  liberasf'Gc  te  geres  ut  nS  prefentis 
fed  {Iiperioris  fortune  indignus  exiRimeris>  Cur  meam  deturpas  vidlodSi’8<  res 
a me  geftas  imminuis  ;oftend?s  teipGi  degenere  ;ncc  ullo  modo  aduerlus  Roma  ^ 
nos  indignus  boftisfuifle  uidearis,  Virtus  profecilo  cadentiiS  magni  babet  tcaer  • 
ren  tie  partem  etii  apud  boResJgnauia  uero  etii  G fortunata  Gt  tami  uitupera  ^ 
tione  non  caret.  His  Gmul  didHs  attolles  Emilius  eum  ac  dextera  capiis  illu  Tu  e 
beroni  tradidit ‘Ipfc  uero  natis  ac  generis  SCaliisnecefTatiisiuuenibus  in  partem 
(e  uocatisimulto  tempore  fecum  tacitus  Retitiut  plen^  ex  bis  quiaderant  mira^ 
rentur , exorGis  deinde  (ermone  de  bamana^  rerum  condicdne . An  debet  quif^  ' 
inquit  prelenti  felicitate  confiGis  Giperbire:^  gente  aut  ciuitatS  aut  regnu  aliq^ 
Gibegecit  ■ Prefens  quidS  fortune  mutatio  exempla  nobis  ante  oculos  ponit  com/ 
munis  imbecillitatis  bumane:5C  nibildurabile  acfirmii  eRe  docet.quodenim  tS/ 
pus  confidedi  bominibus  efle  poteRicum  etiam  eo  tempore  cum  alus  dominitur 
fortuna  maxinu  Gt  formidanda  que  Ictis  rebus  tandem  immifeeat  calamitatem. ' 
Alexandri  fiicceRionl  qui  in  altiflimu  dignitatis  culmen  euaGt  ivnius  bore  parti ' 
culam  euerlamconipicitis.  Nonne  tot  exercitibus  tot  (equeRribus  pedeRribu% 
copiis  nuper  circiidatum  regeraintinc  proRratu  di  euerfS  ex  manibus  boRium  ci 
bum  at^  potum  clietim  capere  cerne£es'obui<Ronam  parta  inlblercere  deGnetis 
Emilius  iuuenes  dimiGt  ■ miruimmodu  ia<Rantia  ac  Giperbia  eoru  tan^  freno  quo 
damrepreRa . Poft  bec  exercitu  ad  quieteife  autf  ad  IpecRacnlu  grecia^  ciuitatfi  • 
conuertit. populus  releuauit  r. p. eo^  Rabiliuit  munera^  eis de£t. aliis  brumen  ' - 
tum  ex  regiis  borreisialiis  oleum  .tantu  enim  repertu  tradut  ut  rogantes  (umeh 
te% prius  defuerinci^locain  quibus  poGtu  erat  vacua  fierent. Indelpbisluper 
columnam  magnam  quadratam  ex  candidis  lapidibus  compacRa.  Giper  qua  Per/ 
fei  Ratua  ex  auro  pom debuerat. (iiam  poni  iuRit. nam  vicRos  vtiRoribuscedere  e 
quum  erat  .In  Olimpia  illam  celeberrima  emiGt  vocenf  Homeri  louem  fidiam  ef/ 
bnxilTe.lnde  cum  decem  legati  Romam  ueniRent  Macedonibus  agros  reddidit 
SCcimtates  liberas  {ilis  legibus  reliquit:  CentR  talenta  p .r  .pendere  iuflit  qui  fii^ 
ppa  duplu  regibus  pendere  confueuerant . SpecRacuIa  vero  multilarmia  certa' 
mina  & facrificia  SC  infuper  epulum  ac  cenas  edidit  Gippeditante  copia  rerum  ex : 
regiain  quibas  ordinem  ornatu^  prenfationesfC  gratulationes  SCcui^  fecundli ' 
dignitatem  beniuolcndec^  fenGun  Gc  diligenter  Si  cunole  oRendit  ut  greci  adftn 
rari  copellenturi^  fiec  ipcosexjiertes  Rudii  accuradoni^reliqueritdcd  tStis  re 
biis  geRis  etiam  ndriima  diligenter  curaret  .At  Emilius  ob  boc  ipfum  gaudebat 


auoiJ  in  magno  fplcdido^ppatatu  duJeiflimu  ipfe  (pccSacuIuw  prefentibus  ceat 
w admirantibuseius  curiofitatcm  dicere  Iblebaf  .ciufd?  efTc  animi  8C  aciem  bene 
Ibruereilll&formidolofusboftibus  bocut  amicis  gratus  clTetdaudataelbniag  / 
nitudo  animi  ac  Iiberalitas  cius  quod  multu  auri  muftuqi  argenti  ex  regia  gaia  co 
adlum  nec  afpicere  quide  uoluit  (ed  quefloribusncgocifi  dcdiciue  in  publicum  te 
ferrent  libros  dStaxat  regios  natis  littera^  fbudioGs  deligere  cocrfTjt . In  donan/ 
dis  vero  militibus  quo^  opera  in  bello  claruerat  iT ubcroni  genero  PbialS  quincj 
talento^  pondo  largitus  eft.  bic  eft  ille  Tubero  quem  diximus  cum  fedecim  cog  t 
natis  modicis  ediculisdC  paruo  fundo  uixiGeidqiargentu  ferunt  primumeotrfa 
Biiliain  dcucnine  uirtute  8i  bonore  partum.Cuqi  omnia  beneordinaHet:  coplex^ 
grecos  8i  Macedonas  ut  memores  foret  libertatis  auam  a P -R , babebantiac  ut 
eam  cocordia  8C  beniuolecia  coleruatct  bortatus:  in  EpirS  tranfini  t cx  decreto  fe» 
natus  militibus  predam  in  bis  parribascocciilirus.  Vt  aute  omneS  Gmulinuade-- 
rent  exquacp  cmitate  primoresuirosdecem  ale  uocauitiiuflitt^  ut  argentum  8{ 
aorumquod  in  templisdomibuliie foret  ftatuta  dic' conferret. -fingulifijcuftodcs 
dcdit-'ex  tribunis  militibuft^.quofat^  milites  precatum  difcurrereiulGtuta  ut 
vna  bora  cen  tu  uiginti  milia  bominu  captma-'  fepmaginta  uero  urbes  direpte  fiie/ 
rint . ex  bac  tanta  uailitate  non  plus  ^ vndecim  dragmas  in  lingulos  milites  per  / 
tocniffe  dicut.  Hec  Emilius  contra  naturi  {uam  mitem  5C  bona  perpetratus  in  ori 
cum  defcendit.atqi  inde  in  Italia  cum  exercita  tralgrcGus  per  tibrim  nauiganit. 
m prrtorianauiledecimremi  ornata  armis  ac({X>liisboAiii. at  milites  claminfeo 
C quod  non  tantu  predequantu  cupiebat  ex  regiis  pecuniis  iulcepiflent  Emilium 
criminabant  fuperbe 6C imperiofe in  bello  geflifle .quod  cum  fentirct  Sergius 
galba  Emilii  iniraicusiqui  tribunus  in  eo  exertitu  fuerat  illos  concitauit  ut  triu  / 
pbo  aduerfarent . Sic  igitur  caluniis  in  Emiliu  iadlatis  militibul^  ad  maiore  mdi 
gnaconem  copulGs  pouulauit  a tribunis  plebis  aliam  diem  ad  dicenduiquido  illi' 
asqnatuor  bore  dumtaxat  {uperalTentinec  ta  breui  tempore  explicari  caula  pof^ 
ict.Sed  cum  aflentirenttribuniaciuber^C  ut  G quid  Galba  dicere  uellettilc  pre' 
fens  diceret^exorliis pleni conuicii  oratione  tempus  diei cofumpGt  ob nodtem 
tribum  contioni  dimifcrut  Milites  apud  Galba  concurili  fa^  albefcete  die  capi 
tolium  occuparutiibi  nang;  tribuni  contione  babituri  erantubi  cum  prima  luce  ia 
fuffragiu  ireturiprima  tribus  Emilio  triunpbu  denegauit.-quam  rem  cum  S<pa^ 
tres  & pars  plebis  grauiter  fertSt  Si  fraudari  triumpbo  Eniiljum  indignarenc  . 
Cetera  multitudine  inutiliter  uerbisquerlte-primores  (enatus  feinuicem  cadi  '■ 
gabant  Si  niG  (celeri  Si  petulantie  militu  obiurgareturi  eoscg  audacia  reprimeret 
nibil  non  attenturos  polbbac  predicabat.Fadbo  igitur  agmine  irrumput  petunte^ 
nc  Giffragia  paruper  demerentur  :(ubCftetibus  itacj  runcdis  ac  Glencio  fatHo.  M. 
Seruilius  vir  coGilaris  qui  vigeGes  tricies  Gngulari  ccrtamie  pi^nauerit  fem 
pwbolbem  trucidauerat.  tunc  pro  Emilio  aGurgens  dixit  iqualis  Imperator  fmt 
Emilius  Paulusi  tunc  maxime  (e  intelligere  quado  ita  improbo  ac  malo  milite  fre 
tus  res  tamen  ampIifTimas  geflerit.admirariautHeGablUirio  acLibia  trium ' 
pbisp-r.contetusMacedonieregemSi  Alexadri5<Pbiljppigloriam  Romano 
ram  armis  GbicaptiuI  duci  paruiperdlt-  edeuero  abfurdu  quod  nuper  cum  ui< 
dlurocffe  Perfeu  incerta  fama  valgaflct  fupplicationesdiisimmortalibusutbec 
vera  forent  prefti  tcrint*  Reuerfo  auti  Imperatore  populus  Romanus  cum  certa 
oidloria  deos  bonore  ieipfosleticia ac fediuitatepriuareuelint.quaGucriti 

2mtndincrernmgeda^auc(peci9m  regis  intueri.  Atquipredabat  obillius 
ncordiam  inquit^  ob inuidiam ducis  triupbu impediri: v%adeo  corruptos' 
ede  mores  ac  prolapfam  diicipltnlmt  Sergius  galba  bomonitidaciite  corpore 


( Pcu-ci*- 


propttr  conhnnS  vmbratn  moHi  rcc  vr^  vulnus  rcrp^Ho  Je  re  militari  ac  de  Forti 
tudineSC  ignauiaimperatorfi  verba  facere  audeat  contra  eos  qui  vulneribus,  innu 
triti  (iint  8<fiinalbecdicespedlusaperaic  incredibjli  cicatricum  multitadme  re 
pletuir  ac  deinde  eoaerius  nonnullas  ex  bis  partibusque  non  (acis  decore  nudari 
poiliint  copreflit.  Tb  inquit  ob  bee  rides  Galba^^ego  autem  glorior  apud.  p.  r .«a 
pro  bis  no^u  dieqi  militando  bec  vulnera  fu^epi.Sed  age  voca  iftos  i {uffragmtn 
ego  aut  de(cf  des  feqr  cos  nt  cognofeS  improbos  6C  fgratos  ciues  bis  i.  er  bis  ita  de 
adilTc  ac  repreflbs  fuillc  illoru  animos  Vc  ftacim  omnes  tnb?  Emtlio  triupbu  de 
creacrint.Trinmpbu  verom  bunc  modii  egifle  dicitur*  Populus  Romanus  niti' 
dis  veibibus  ornatis  in  equeflribus  tbeatris  quos  arcus  appeQant  Si  in  locis  circa 
focum  ad  boc  ipfum  ex  ligno  fabricatis  Si  in  aliis  vrbis  partibus  per  quas  trarGtu 
rus  erat  fefe  adfpedbandii  triupbum  comperauerat.  Omnia  vrbis  templa  erStap 
ta  Si  (ertis  vapori  bul^  repleta  Giauibus:  multitudine  mimlfro^  baculos  manibus 
gedantiu  ex  medio  dimouebat  turbasidi  vias  puras  aperta!^  prelbabant.Tranl' 
miHIoin  tres  dies  diuifa  fuit.  Pruna  enim  dies  ubcSgniscabubrifSC  roloffistranr 
mittendis  ruffecit^quevebicalis  ducentis  quinquagita  pottabStur. Secanda  die 
pulcetrinu  omatiiTima  IUicedonu  arma  multis  curribus  delata  fuerunt  Ij^eu 
dentia  ere  & ferro  abfter&atqjitadifpontaut  ca(u  maxime  cecidilTe  viderentur» 
Galee  (cata  Thraces  Ocrec  ^ Cretefes  Pelte  Si  Traicia  Gerra  Pbaretre  Si 
rum  frena  ac  enfesnudi  Si  per  bec  iacetes  Si  SariHe  infixe  ita  ut  nec  vidlord  quic 
dem  aHc$  metu  foret  alpec^s.  Pofl  bos  armoru  carrus  tria  virorum  milia  feque 
bantur  qui  numirmata  ferebant  argentea  vaGs  trecetis  quinquagita  Vas  erat 
bbet  trmm  talentorS.^ua tuor  viri  Gngnla  uala  portabat.  AIii  ccaterasargenteas 
Si  PbiaIascal]cel^ornatifGmos6<  ingentescerto  ordine  deferebant. Trrtia die 
prima  luce  tibicines  non  mire  nec  Giaue  fed  bellica  (enantes  primi  ibant,  Poft  eos 
centotn  Si  viginti  botiesauratiscornibos  ducebantur  ui^is  ornati  &(ertis  duce' 
bant  eos  adolefcentes  Giccindli  ad  immolanda  Si  pueri  aareas  Si  argheiS  patinas 
iacrificii  gratia  deferebant.  Polb  eoslequebitar  qm  aurea  numilmata  gerebant  t 
uaGs  trium  ealenterfi*5<  fapra  de  argenteis  numtrmatibus  didha  e(b  numerus  ualo 
rum  fuit  tria  Si  odlogintaibs  GiccedebSc  qui  auream  Pbiala  decem  tal€toru  quS 
Emilius  ex  lapiUieen^erat.Itemqui  Antigonea  Si  Seleutia£{  Tbendia  Si  Per 
fei  vala  sarea portabant. Poft bec  Perfei  carrus  SC arma  diadema  Giper armis 
poGtum . Deinde  poft  modico  tnceroallo  nati  regii  dncebatur.-fC  cum  ipGs  aluno^ 
magiftrord  Si  pedagegorG  lacrimans  turbaiqui  Si  ipC  manus  tendebant  ad^ci 
aes  8C  pueros  eadem  facere  Si  precari  docebinti Erane  marculi  duo  dC  vna  femina 
non  (atiS  infortnniS  propter  Gium  etatS  intelligeates  que  res  magis  bomines  adi 
mi^ricordiam  smouebat  multx^  lacrimas  ciues  ad  illorum  alpedbum  demilerunc 
Fuit9  Ictitie  Si  doloris  plenum  (pedlaculdidonec  infantes  tranGetut  ■ Ipfe  autem 
Perfeus  pofb  filios  SCminiftros  ibat  fufcauefte  amidbus.SC  trepidas  more  patria 
babens  propter  magnitudine  maloruadomnia  trepidus  ac  m6te  turbatus.  PoG  e 
um  ibat  amicorum^  familiard  meGa  turba  miferabliter  ipfum  intu^tes  lacrimSi 
telq;  ut  etiam  pleric^  ex  Romanis  lacrimare  ob  mifericordiS  coplerenl*  At  qui  poi 
GulafTe  Perfeuni  ab  Eunlio  feruntine  in  triupbo  duceretur. Sed  Emiliusignaut 
am  cius  irridens re^ndifle  fertur.olim  idinipGuspoteflatefuiffeiacetiStune 
efTe  oGendens  morte  banc  ignomniS  efTe  fugienda  quam  non  Giftinuit  vir  i^au^ 
fed  vana  quadam  fpe  dudbus  pars  fuoram  (polioru  eGTe  maluit.  Poft  eum  dexerebS 
tur  auree  coroiic  quibus  Emilifi  virtutisgratta  grecedooaoeraneciuiCates.Exaft 
numeras coronard  quater centu. Deinde  Emiltus  iple fequebal omatiGamo cw/ 
ruinaeAas.  Vir fltciica boiBlmodi boaorem Qiedtacttlo dignas purpawa  aum 


contexta  indutusSi  lauri  rairu  dextera  gerens  ferebat  laurum  militescurrii 
£mitii  fecundu legiones  cobortes  8C mampufos lubf^uentcs  partim  carmina pa^ 
tria  falibus  permixta  SCciiuiparcim  Emilii  laudes cantates:quein  intuebStiir  di 
admirabantur  omnes  necquitquamexbis  que  homini  optanda  forent  ;Gbi  deeHe 
arbitrabantur  '‘nin  forte demonium  aliquod  magnificis  SCampliHimistebusibr 
tem  habet  detrahendi  ac  ita  nrheendi  humanam  vitam  :vt  malorum  omniumnullo 
modo  fit  expers.  Sed  iiixta  Homeri  (ententiam  eam  iis  optime  adlumefievidea 
tnr  fortuna  quos  ad  utranq?  part5  couertit  Erant  Emilio  qautuor  firii  duo  in  ad/ 
optionem  aliarum  familiarum  dati -Scipio  videlicet  Fabiusiduo  etiam  in  pote 

thate  retenti  iquos  ex  alia  vxorepoilea  rufeeperat.  Horum  alter  quin^  diebus  an' 
te  triumphum  mortuus  efb  Icxdecim  annorum  etate  alter  qui  duodecim  annonini 
erat  tertia  die  poih  triumphum  decefiit . Nec  fuit  quifm  ciuis  qui  hunc  filiorum 
Emilii  cafiim  non  dolenter  ferretibcrrcns  Fortune  crudebtatem.-que  non  verita 
Iit  tantum  ludum  in  domum  letitia  fefiiuitate  &C  gloriam  plenam  induxilTeilacri 
8( dolores ludus vidoriis gaudiis  triupbo admilcuifieiEmilius tamS 

reda  ratione  fretus  fortitudinem  dC  conllantiam  non  folum  aduerlus  arma  8i  Sa/ 
riHasiled  aduerfiis  omnem  fbrtuni  pariter  habenda  ratus:eanioderationein«r/ 
tes&liorumtulitiutiecfidisaducr&Si  domedica  publicis obfcurata  dignitatem 
magnitudinem  rerum  nequaquS  deturparent.Primi  exfiliis  qui  defiinduseft 
ibtim  poih funus triumpbauit  Alio  deinde pod  triumpho dcfundoip.r  .in  conti 
onem  vocauit  libiq;  verba  fecit  non  hominis  qui  indigeret  conlelatione-Ted  g pia/ 
tteciuesfiiosobeius  incommodum  lugentes confolaretur*  Dixitenimbumanarfi 
quidem  rerum  mhilleunquSpertimuiiTeileddiuinarum  vt  infidam  &vaii3tnrS 
femper  fortunam  expauifle:  ac  prefcrtim  in  tanta  obfecunditate  prelentis  belliitan 
toqi  profperitatis  curfii  mutationem  quandam  5<  refluxum  continuo  formidafie 
Vnius  inquit  diei  (patio  Ionium  a Brudufio  tranfgredus  Coteire  applicui  .Qui ta 
deinde  die  in  Delphis  facrifjcio  petado  aliis  qnini^  diebus  copias  ex  Macedonia 
lbfcepi.£udrato^  exercitu  ac  rem  gerere  adortusquintadecimapodhoediebe! 
liim  confeci  ifulpeda  mihi  erat  fortuna  propter  tantS  prolperitate.  Et  cum  vido 
'rem  exercitu  8i  (polia  8i  reges  captiuos  rediens  deportare  in  ipfa  nauigationead 
aerfum  alicui  cafiim  formidauit . Sed  cd  lam  fatuis  rebus  incolund%ad  uosdela 
tus  vrbem  ledcia  di  feffiuitate  copleri  afpiceceadboc  fortunS  fii({Kdlbabaiqul 
fciebam  nihi!  puru  ni!  fine  inuidia  hominibus  gratificari  cofiiefleinec  animus  tref 

{iro  .r  .p.  ptius  timere  deditit  qua  aduerfiis  cafiis  me  priuatT inuaGt. Optimos  E 
losquos  mibi  folosdeleger^  fuccelTbres  cotmuatisprope  fiineubus  extuli. Nunc 
auteGne  periculo  efie  videor  ac  bonK  fpemmihi  ^ ponoi^arbatronSp-r.fortunS 
fine  labe  pcrmanfiirS  quSdo  fatis  muidie  mibi  ac  meis  fi  anteriori  profperi  tate  ih 
^lainflixit.Nec  eihiS  iGgne  minus  humane  fragilitatis  exempld  is  qui  tnuphauit 
qu3  isde  quo  triupbatu  ediPerfeus  Gquide  etia  vidbus  filios  babet  Emili?  autem 
vidor  fiiosamiGt.Huiufinodi  generofiim  ac  magnificam  otatianemnon  fide  fed 
ex  vero  animo  ferunt  Emilium  in  contionem  habuifle  . Pro  perfeo  autem  omni du 
dio  adnixus  nihil  obtinere  potuit  ivt  ex  carcere  f letiorem  ac  minus  ibrdidum  tra 
duceretur  locum-’ vbi  cuditus  quemadmodum  pleri^  tradunt  merore  animi  con/ 
fedus  ed.  Alii  mortis  eius  nouum  (cribut  moduminam  nnlites  cudodie  Pertelbs 
aduerfiis  eum  infenlbs:  podquam  aliter  nocendi  &C  afiligendi  potedatera  nd  ha 
hebancifomno  arcere  condituifTeiS^  vices  inter  ie  partitos  diligenter  obferuaOe 
ne  dormite  pofTetiquoad  per  hunc  modum  confedus  interiit  • In  terieruntSC  filio 
rum  duo  . Tertium  ueroAlexddrum  nomine  Igneniofiim  circa  thoreumataScfiib 
(ilis  diligentie  opera  fuide  tradunt-  dodiiiri^  etiam  latinas  litteras  di  fermohem 


RomanS  fcMtam  fuHTe  magifttatuu  in  eo  mini ilerii  genere  aptam  inprimis 
ac  perarbanum  preftitiffc  Ob  resin  M«edonico  geiUs  bello  Himma . p.  r.  gratia 
Emiljo  acceffit.  Tantum  enim  auri  argenti/5  in  eraiiam  Emilius  retalitJ  ut  nuU5 
tnbutum  periblui  a ctuibus  opus  fneritmf^  ad  Hircii  Bi  Panfc  confalatu.qut  cir 
ca  primum  Cefans  5C  Antbonii  bellum  confiiles  fuerunt -'illud  quo^  admirabile  e 
ac  pcipuuni  Emilii  fat^u  quod  5UIS  egregie  cultus  obferuatu%  a pl^^-r.  tamen 
in  optimatiumperfeuerauitpartibusmccob  gratiam  plebis  quic5  dixit  aut  fecit 
un5  ob  quod  populans  baberetur.  Quod  uti^  pofleriori  tempore  Appius  Clau' 
diusjScipiomexprobauit . 'Cum  enim  ipCduo  totius  ciuitatis  ampliflimi  ,uiri 
ceniuram  peterent  Appias  (enatum  et  optimum  quen^lecum  trabebatibenan^ 
r.p.  partes  Appie  familie  ueteres  erant  .At  Scipio  8C  ip(e  per  (e  poters  & (ludia 
plebis  Romane  plurimfi  utebatur-  dcfcendentem  igitur  in  forum  (Ijpatu  bomini' 
busin  generoGs  quidS  ac  (eruilibus  8<  maxime  turbulentis  popularibul^-qui  am 
biendo  et  clamando  cuncta  uioIenterexequebantur.Vtcolpexit  Appiusimagna 
aoce  0 Paule  inquit  emili  none  apud  inferosGquis  illic  noftrarfi  rerum  fendis  eft 
indignans:  <mod  filium  tuum  Malius  tonlbr  8i  licinias  declamator  ad  cenCiram 
perducunt. Sed  Scipio  extollende. p.r.eiusGbi  beniuolentiam  cottipararat  :Enii 
tius  autem  licet  aflertor  optimatiu  efletmicbilcminusa  plebe  amabatur  .'5  is  qui 
maxime  popularem  (e  pilabat  Animaduerlu  e(l  prcter  ceteros  bonores  in  cenlUra 
Cbiden)andata:qai  magidratus  maxime  omniu  reuerentie  eft  plurime^  potefta/ 
tisicum  in  aliis  rebus  tum  ad  morum  emfdaconem.Nam  (enatu  remouereimeri 
tos  potcftiSC  prinape  pcrlcribere  auferre  equos-' notare  infamia  cenfiim  agere  Iu' 
ftrumeondere.CenfalHtautfubEmiliocenfbre.Ouiu  capita. cccxxxvii. milia.  - 
cccclii.in  (enatu. M.Emilium  Lepidum  prctulitiqui  quater  antea  princeps  fue' 
rat  :e  (enatu  tres  ammouit  lita  recen&ndis  equitib^  Romanis  etii  me<£witatS 
feroauit  tam  ip(e  5 collega  eius. Martius  Pbilippus.  Sed  cum  cen{uram)iam  ma 
gna  ex  parte  gelTid^t-in  morbum  inciditiabinitio  quidam  periculofu  tradlu  autS 
temporis  abl^periculoiattamen  longum  at^moledli  .Fretus  inde  conlilio  medi  ^ 
comm  cum  veliamiis  ed  Italie  locos  nauinl^t  iibi^  plurimfi  tempus  in  oris  Ma 
ritimisqnietil^regionibus  moram ttaxi^tdeljderabatprefentiS  eius  po-ro.ac 
Tepe  in  tbeatris  voces  glilcentiu  videre  illum  emittebanfiita^cum  iam  (atis  con 
ualuilTe  uideretur  8C  (acrificia  quedS  necelTaria  indarent  in  urb^  rediit  curauit^ 
facraegr^ievnacumcetenscolegiis  circumfuGoacplaudentero.po  .PoUridid 
ipe  pro  (ha  valitudine  facra  fecit  quibus  cdfecdis  reuerdis  domu  cum  accubuifTet 
priuf  q;  (entirei  quicqj  mente  alienatus  ediac  (Iibinde  tercia  die  e vita  migrauit 
nullius  ea^  te2f  expers  que  ad  felidtaeem  ea^  rerum  pertinere  putat-Nam  5i  fti 
nus  eius  ita  celebratiS  eft  :ut  optimus  ac  beatidimus  ornatus adelTet.  Hoc  autem 
erat  non  aurum  non  ebur  non  magnificentia  fuptus  apparatui^  (ed  beniuolentia 
cantas  gracia  :non  Cilu  ciuid  verumetia  bodium . Quotquot  em  aliquo  caGi  Rome 
aderant  ex  Hiberia  Liguria  Macedonia  iuniores  quide  natu  robuftis  corporibus 
feretro  fubeuntes  ipmextulerdt -maiores  autem  (equebant  vocitantes  bcnefadbs 
rem  feruatorem  ciuitatu  (Iia^  non  folu  enf  in  ui^ria  (ele  mitS  Bi  bumaiuim  p 
ditiife  dicii  dd  in  onn  reliqua  vita  eos  tutatus  i 8i  veluti  pro  domedicis  ac  necef' 
(anis  babudt.  Patrimonia  vix  triginta  (epte  miliu  reliquide  tndut  in  boc  ambos 
(ibi  &I108  beredes  indituit  a Scipone  tame  qoi.erat  minor  natu  integra  beredi ' 
tasfratriconceflaeftcunii^in&nuliain  abricam  (ocupIetierS adoptatas  trana 
«Tales  mores  vita^  paixli  Emilii  fiiifle  dicantur 


Incipit  vita  AgiJis  8C  Cleomenis  Clarinimorum  vicornm  E greco  fermone  In  Ia 
XHHimper  Ant^TudemnumTranfUta 


I 


XIONIS  fabulam  nonnulli  contra  inanis  glorie  lecSacoes 
compofitam  arbitrantcsnirbilabdirdum  aut  alienum  ara 
eione  (enCITe  vident  vt  enl  illum  pro  lunone  quam  amabat 
nubi  permixtum  Centauros  ex  eius  concubitu  geri uiHe  tra/ 
diderunt -'iic  bi  gloriam  guafi  virtutis  imaginem  amplec^e 
tes  nicbil  fmcerum  aut  (ibi  ipfi  confentiens  operant.-fed  af 
fetStbus  variis  irretiti  8C  modo  bas  modo  illas  perturbaco 
nes  leqnentes  idem  pati  manifefle  videnf  quod  bubulci  ab 
ouium  paftoribus  preferre  queruntmos  eiu  inquiunt  cum  iiloru  domini  fimus  Icc 
aire  tamen  ei  s cogimuri  atqg  ipibs  e tiS  filentes  audire  :quis  igitur  bcc  idem  illis  e 
cemre  negabit:qut  ad  arbitrium  vulgi  remp.gubernltes  infimis  etiaqbu%ferui/ 
re  coguntur  !ut  principes  ac  dudlores  populi  nuncupentur  jvelut  emm  qui  ftites 
in  prora  nauis  mentem  aflidue  atc^oculosad  puppim  ubi  gubernator  fedet  inren' 
tos  babent:  omniaq:  ad  illius  nutum  ate^  arbitrium  peragut-Eodem  modo  qui  rei 
pu.  gubernande  raconem  ad  gloriam  dirigunt:  mdniflri  quidem  teruiq:  multorum 
euadunt  ■•nomen  ucrodmntaxat  principumlbrciuntur . At  cui  perfedUe  bonum 
veri%virtutibus  inftruc^um  nibil  hac  externa  gloria  indigere  manifeftum  eftmi 
C quatinus  per  eam  maiorem  fidem  ab  externis  acquirens  aditum  ad  res  geredas 
babeat  faciliorcmiquod  fiquis  adolcfcentior  ambitonis  amore  teneatur.  Huic  ego 
permittendum  arbitror  ut  ex  bonis  oijeribusquefira  gloria  fele  exornans:paulu  ^ 
. Ium  fe  iadlitct  efferat^  nafccntes  enim  in  bis  8C  tum  primum  pullulantes  virtutes 
tum  boneftatis innata  cupiditas laudibusconfirmaturutTbeofraftus  inquitimi 
etiam  ad  reliqua  furcipiendaprocliuiores  efficiunturifi  prudenter  moderate^  lO' 
erunt  laudati.  Nam  fupra  modum  laudare  cumfemperdC  vbi^fit  inutilcitumiR 
ambiconc  ciuilipemicioGinmum  efleconfbatific  enim  illi  magna  licencia  potiti  ad 
manifellam  deducentur  infiiniam  .-quotiens  non  ipfiim  bonum  (uapte  natura  glori 
ofiim  fed  5 maxime  gloriofum  Gt-‘id  qnot^  maxime  gloriofu  efle  fibi  perluaferint 
. quod  igitur  Aiitipatro  relpondifc  Pbbeioncum  aliquid  minus  bonellum  ab  eo  pe 
tiffet  antipaterinon  ille  inquit  PbocSne  amico  fimul  dC  adulatore  uti  potes  ildem 
ad  multitudinem  vulgi  dicendum  uidetur  non  eundem  principem  dC  alTeclam 
babere  potelfis  alioquin  idem  euenire  necefte  e quod  fabulole  cuidam  (erpeti  con 
tigiHe  narratur  cuius  aliquando  caudam  ferunt  aduerfus  caput  fedicione  tadla  pe 
pifTe  ut  ftbi  vicifiim  qufdc^  ducem  reliqui  corporis  efle  liceret  nec  femper  caput 
ifucemlequi  cogeretur.  Igitur  accepta  ducendi  poreibate  fiebat  ut  SCiprafinein' 
tuiui  (efe  mouens  grauiter  oiTenderetifC  caput  infuper  quod  certum  fiirduni^ 
ducem  preter  nature  inibitutum  (equebatur  in  eandem  lecum  perniciem  traberet 
Hoc  idem  permultos  in  adminiibrandarep.ad  multitudinis  arbitrium  refpicien^ 
tres  pafifos  tuilTerelpicimus.qui  temere  populari  aura  fubleuati  eo  imprudentes 
deuenere.'vnde  nee  fe  tuto  recipere  nec^perueriumramreip.  ordinem  corrigere 
pofient . Hec  pauca  nobis  cdtra  gloriam  dicere  libuit  .'quam  pleri^  ex  arbitrio  mul 
titudiniscaptarelaborant.Facileenimquambabeatvimiexbis  que  Tiberio 
C.Graccbis  contigerunt  ani maduertimusibos  enim  egregia  Ibirpe  oriundos  fiib 
optima  di&iplina  educatos.  Pulcbernmum  quocp  nadlos  reip.  (batum  non  tam  glo 
ne  iuKnode^ca  cupiditas  ^didit^  ignominie  no  fane  turps  aut  illiberalis  metf . 


1 5 


C lc-fn€<)nef 


Matn  cam  cimam  teHitloIentiam  fais  meritis  nacJlj  faifl^tilsane  tnrpiter  amitti 
ot  pareft  vehementer  illos  pudebat.  Itac$  benignis  erga  populu  inftitutis  Gbi  de 
latos  boUorcE  fuperare  certabant  .‘at  vici^im  populus  graciam  benefaAisillo^re 
ferens  maiores  etia  ob  id  ipm  bonores  illis  deferebat. Hac  igit  «nuicem  emulaca/ 
ne  flagrares  m eam  codicionem  rerum  imprudentes  deuenere .'quas  cum  perfice 
non  pofTenC^^  latis  bonelbe  non  viderenlieaS  etiSamitereturpinimum  aebitrabS 
tur.  Verum  boc  melius  tute  iplebiAoriS  legens  dimdicabis.compatioreuero  bis 
opponimus  Lacedemanio^ regum  Agidis  £<CIeomenis;qui5<ipn  populu  Ifu" 
diole&ueneeS’’eumtemp.pulcre  lufbeqi  ex  multo  tempore  inibitut^  {ufcepinent 
potentiohbusciuitatisaduerfariceperutt^  illidiuicia^  quibus afleuerStabun  x 
dantiS  relinquere  minime  uellet^SC  Lacedemonii  quidam  reges  fratres  inuicem 
no  fucrei led  g>  eadi in  rei  p.gubernacoe  fenferut  fraterna  ^pe  modii  beniuoleciS 
contraxiHe  uidentur  ab  buiufmodi  caufaprincipiu  capientes.  Cum  primudiuicia 
rum nimia  cupiditas  Lacedemonie^ciuitatSoccupauitatqi  exilia^  poiTcflione 
fuperbiaiex  u{u  autem  luxuria  S<mollicies  animos  inuaGr.  Repente  maximis  bo 
nis  priuata  ciuitas  concidit  .‘multaq:  preter  dignitatem  abiedfe  nimis  atep  bumili 
ter  operata  ad  ea  tempora  deuenit  quibus  agis  SC  Leonidas  r^es  in  ea  IStcofti' 
tuti.  Horum  agis  ex  eudaroiduni  familia  oriundus  fextus  numeratur  ab  ageGIao . 
qui  cum  in  aGam  pene  traGet  maximS  eft  inter  grecos  potentia  cenlecctns.  Agefi 
iai  nam^  filius  fuit  arcbidamius  qui  apud  Mandpniu  Italie  ciui  tatem  a Mefapi/ 
is  eilinterfedlos.  Arcbidaini  uero  filius  natu  maior  agis  dibbus  eA.  minor  autem- 
Eudamidas  eA  nficupatus.  Hic  frater  ab  andpatro  apud  megalipolim  interfebbo' 
cum  ille  non  relidbis  tiliis  deccAinet  regnu  occupauit  .buius  nlms  &it  arcbidamjl 
ex  quo  alius  ror  Ais  Eudamidas  genitus  eA. Huius  agidis  pater  de  quo  nunc  fen/ 
bere  inAituimus.Leonidas  uero  Cleonimi  filius  alia  ex  familia  ortus  i odbauusa 
Paulania  cenlebatur  iqui  in  pugna  apud  plateas  MardoniS  luperaoit  • Paulanias 
enim  fi!iAbabuttpliAonac3em:qui  alte^  genuit  paulamS.CutK^bicLacedeinone 
T egeS  confugiflet  :agi£polis  eius  fdius  natu  maior  regnC  occupauit  cui  £ne  libe/ 
ris  deAindbo  Cleombrotus  frater  iomor  in  regno  fueeeAte  Hic  duos  procreauit  & 
i^iGpolim  SC  Cleomeni,  ex  bis  agiGpelis  non  diuregno  potitus  abf^  Eliis  de 
cefGt.  Cleomenes  aute  illi  fuccedes  ex  duobus  filiis  quos  babebat  acrotatfi  mai» 
cem  natu  uiuens  ad^uc  e regno  pepulit 'Regnii^  Cleonimo  filio  iunioti  reliquit . 
in  emo  non  diu  potuit  pertnanere>fedareuscleomenisexacrotato  n^x)stegnauit 
PoAmodu  areo  apud  Conntbu  defunc!bo:acrotatus  eius  Elius  regnum'  poAedit  • 
HicabanAotimo  tiranno  circa  MegaGpolimprelio  fuperatus  interiitigrautdam 
ex  lefe  uxorem  relinques  que  cum  pueru  p^riAet  Leonidas  Oeommi  EGus  pu' 
pilli  tutelam  {ufcepit.Indepriuf^ad  nir  ilem  etatem  puer  deueniflet  interiit  .S< 
pet  bunc  modfi  regnum  ad  LeonidS  perueait  non  (atis  reliquo^  ciuid  moribocon 
gruentem  ;quan%  enimjspter  comune  ciuitatis  labem  omniu  animi  in  deteriorem 
partem  flcc%  cepiffent'  Quidam  tum  erat  in  Leonida  viuendi  modus  ^r^e  a ce 
teris  differensiutpote  qui  diutius  in  Satrapum  aulis  uerlatus  precipue  &Ieucd 
coluiAetiexquo  faAum  quendam  non  Atis  greco^  moribus  conuenientem  ni  / 
miS  imperandi  licentiS  baud  quan^  legibus  congruam  traxiAe  coidbabat . Agis 
autem  ingenuitate  animi  at^  prudentia  no  bunc  modo  longe  (kperauitifedomfs 
quipoA  magnu  AgeGlau  regnarunt  plurimu  exceAiAepeEbibetibicin  Smisde/ 
bcusabageGAra» matre 5Cauiaarcbidamianutricus-'que  apud  Lacedemonios 
ditifTimebabeban^Unte^vigeGmuattigifletetatis  annum  deGciMae<$  'omnem 
Qoluptatem  adborrere  monArauit  .‘maxime^  formoGtati  qua  plurimd  excellebat 
aduerratuscultd^OQmemat^orriatufugiebafLauttoreS  epulas^  balneo^vGa' 


^ Laconicam  qQalistane  eratviaciicii  cofuetuJine  crauitcrareulans- quin  etiam 
illud  frequenter  Habebat  in  ore- nequs^  fcrepro  jrotin  ucllefi  non  per  illud  anti' 
quasleges8{  priflinosviacndimeresin  patria rruoearet  .Labis autem  butusSC 
veloti  morbi  principifi  accepilTc  Laccdemor.ioru  rerp.vidcturicxquo  primu  fola 
ta  per  ipfbs  atbenifiium  potcftateauro  attp  argento  (e  fc  ac  dorr  um  expVuere  Cui 
Licurgusquenda  numerum  in  (iirccfliombns  feruadum  prefinicrat^cum  patet  fcc 
reditate  fiho  relinquere  cogcretur^eiurmodi  igitur  ordo  atqi  equalitas  multis  ma 
lisciuiratem  Teniauit  ineolun-em.  Verum  EpitadesouidS  uir  in  riuitate  potens: 
(cd  moribus  infblcnscum  Epborus  eilet  exottaaduerfusfilium  rorerttoneroga' 
Cionem  tulit  ut  liceret  cuicp  SC  domum  6i  hereditatem  Siam  cui  libuiffet  relTque’ 
re  .'Is  igitur  proprie iracundieindulgcs  legem  tulit  quam  ceteri  cupiditatis gra' 
eia  fanticnteSoptimS  viuendi  fblucruntdircipIinS.  Ex  eo  enim  qui  inciuitatepo 
Ceciores  erit  proprquoseHiccrnionibus  pellftes  omnes  ferrre  ad  fe  facultates  ere 
tii  tempore  coegerunt.  Vnde  paupertas  repente  cmitatem  inualt  exquxleruitus 
qoedam  Sia  bonis  operibus  vocatio  popularium  mentes  ircefllt.Tum  odiuquod 
dam  exinuidia  aduerdiS ditiores  cohorta.  Cumq;  fpartiate  circiter  feptingentos 
relicti  cfTent  ex  bis  cft(i  ferme  agros  a 19  omnes  fortunas  poHideblt.  Cetera  mul 
titudo  egens  atqi  adiedla  in  urbe  maebat  otio&-'externa  bella  fegnirer  Si  inuite  ge 
clsilempqi  ad  ciuiles  motus  intenta  Si  concitande  (editionis  tepus  obleruls  pre' 
len  tiu  rerum  mutationi  facere  cuoiebat.  His  de  cauGs  permotas  agis  rem  optimi 
qualis  Si  ip!e  erat  per^cere  agcefTusei^iomnes  videlicet  ad  equaiitatl  redigere 
at9  vrbem  bominibus  replere . luuenes  igttur  9 primu  preter  omniii  fpem  illi  pa^ 
ruerunt  ftudiole  cum  illo  ad  uirtu  tl  ^(e  accingites  Si  cum  velle  pariter  vmendi 
eonfueradml  ad  libertatem  refpiciStespermutarutfenioxuero  maior  pars  quod 
in  bac  veluti  labe  diutius  ^manfilTent  no  lecus  ac  (emi  in  fuga  depreblf)  ad  domi' 
nam  Gc  ad  licurgum  reduci  reformidabat  ac  propterea  agide  pre^entifi  recueSdi 
cionem  deplorante  cupiente9  in  antiqui  viuendi  digni tatllpatti  reditueregra' 
Ulter accufabac.Lilander uero cognomito  Libius Si Mandroclidas Efanisfili^ 
at9  indi  per  ageG’aus  negotio  {ulcepto  adolefcentis  ambitione  magif^  incitabant 
Harum  Lifander  magne  apud  (uos  ciues  andlontatis  habebatur.  Mandroclidas 
uero  orationis  vebemftia  inter  omnes  grecos  excellis  aftutil  lamam  non  medio-' 
cri  permixti  audatie  babere  putabatur , AgcGIaum  anti  regis  a^^nculd  Catitora/ 
eione  potenti  verum  natura  melli  Si  peetinie  cupidfi  filius  racitabat  Ippomedon 
qui  bellicis  operibus  indgnis  magnam  inter  equales  laudi  fuerat  Si  gloril  colecu 
tus.  Verum  non  alia  magis  cau^a  impuIiOe  videtur  ageGIaum  ut  fe  fe  rebus  inno' 
uandis  admi (ceret  qui  eriS  alieni  magnitudo  quo  (c  facile  fblui  fpetabat  pfenti  (la 
tu  ciuitatis  immutato  .Vt  primd  igituragedlaumCbcocilianeanimaduertit  no 
vitra  cudbandii  arbitratfmatti  quo9  {ai  q agefilai  (oror  erat  in  lententia  trabere 
xggre(ruse(b.EaGquidlclientuoberatorfi9Sicognatorum  multitudini  pluri' 
nium  potens  in  ciuitate  reip  .quo9  adminiftrationS  quadi  ex  parte  attingere  non 
dubitat.  Hee  primo  &ln  propoGtu  audils  a tali  (ententia  luuenl  deterrere  cona 
taeft  taam inania  quedS  iupra9  vires  agere cupientliVbi  vero  ag^ilausiUI  co' 
Eiortactis  bene  de  diceedu  rerd  fperare  pcrdiaCt  ifilii  voluntati  facile  acquieuit  cii 
pcefectim  ex  altera  parte  filius  inflaret  rogans  ut  facultatibus  quasbaberent  ad 
glonam  Si  bonori  adipifcendu  vti  (e  pateretur  quod  alios  reges  diuitiis  adrqua' 
te  impoGbxledbi  edet-  Gngulos  eru  Satrapu  dimiliares  ac  feraos  preterea  qui  pto 
lomo  Se!eaci9  tutores  ellent  omnes  qui  vn9  fparte  regnauerint  r^es  longe  du 
uieiis  Giperare.  Quod  d ipfe  tnodefliaac  magnitudine  animi  iQorfi  delitias  diper/ 
grelTasequabiliutl  at^  cocerdil  < uuitatem  reduxinei;  fere  vc  beni  aeri^  regis 


■tomen  8C  gloriam  colequatur  I^is  adltoreationifnis  mulieres  impuTle  adeo  priAinI 
(enteiitiam  mutar&t-  ut  iple  quoi^  glorie  cupiditate  flagrStes  vitra  ionene  ad  re 

gragendi  impelleret^at^  boneAatis  amore  tan^  diuino  quodam  numine  aftiate 
Agidem  properare  aflidue  hortarentur  quin  ctram  couocaris  amicis  eSClifi  ape 
nentes  illos  ad  Ferendu  auxilium  hortabitur  Idem  quo^  mulieribus  aliis  predies 
banticum  Icitent  Laeedemonios  mulieribus  obfeqaetesnd  minus  poblica  qnS  pri 
oatacolilia  cum  illis  iblitoscSnuinicare  at^  adagendfi  etiaiociasadbibere.Hrae 
autem  per  id  temporis  diuitiarfi  maxima  pars  apud  mulieresiquod  lane  plurimfi 
ad  rem  peragendu  difficultatis  agidi  afferebat  .Reliffebant  enim  mulieres  no  mo 
da  pmpter  delitiarS  quibas  a{ueoerane  ecqiiditatem  . Veru  etia  potentia  S(  ko 
nore  quem  ex  diuitiara  pofleffione  conlequebatur  eo  modo  priuari  le  penitus  ani 
aduertebant.-Omnes  igitur  ad  Leonidam  couerfequod  is  maior  natu  effet:bort3 
ri  ut  (e  agidis  conClds  opponeret  :eia^  impediret  conatibo  6<  exoptabat  (ane  Lee 
nidas  Fetre  diuitibus  auxilium  fed  ueritns  potenti!  plebis  qui  reru  mutationi  af 
fellare  eognouetat  nibil  pala  contra  agidem  tentare  aalks  eft  fed  Clanculu  ptnr 
bare  illius  Icepta  conabatur  S^crebrisillu  apud  diuites  calumniis  enminariidicls 
tUum  eorum  ^na  qoaG  tirannidis  mercedi  pauperibus  diffribtKre  S<  agrorfi  diu* 
(ione  ac  miffione  deUtorum  plores  Gbi  (atellites  qui  (parte  ciaes  coparare.His  ta 
inen  nibilo  deterritas  agisivt  Lilander  Epborus  crearetur  effedt^quo  faido  ffa' 
tim  contra  (eniores  rogationem  tuQt  in  qua  capita  precipue  co  tinebantur  bainfce' 
modi.  Vt  del^tmbas  omne  penitos  debiti  d^itteretur  Si  agrori  per  bone  m» 
dum  particio  Fieret  ivt  quicquid  agri  intra  conualle  que  pellenc  adiacet  ad  Ta 

igetam  8i  SelaQam  continemr  in  quater  ndle  Si  quingentas  partes  diuideretur. 
(^od  aero  extra  bos  terminos  relinquitur  in  partesquinquiesmiHe  tribueretur 
Si  hee  quidecoloius  qui  arma  £erre  poffent  adlcriberltur.  Ula  nero  bis  qui  vrbem 
incolerit  Ijpareiatisiqao^  numerus  ex  finitimisaccolis  expleri  poffet  eos  legendo 
qui  liberaliter  ingenue^  nutnti  etate  ac  corpore  roboris  vigeret.  Hos  in  quinde/ 
cim  clailcs  opportere  diffribni  quari  aliqua  ducentos  ditaxat  aliqua  aero  quadn 
gentos  viros  eontineret>at<^  ii  viuendi  clfuetudinl  feraare  cogerentur,  qui  olim 
maiores  fpareiatarS  baboifle  conftaret  .Iratam  perFcriptam^  regatione  cu  fenatus 
minime  cSprobaret.  Lilander  populo  ad  contioni  ueeato  multa  pro  Tnadeda  roga 
hone  verba  Fecit.  Poft  eu  Maodroclidas  Si  ageSIaus  oratione  babita  admonebSti 
ne  propter  bomihS  paucorum  luxuriam  delicias  antiqui  Spartanorfi  dignita^ 
tem  iacenti  negligi  paterentur.Et  cu  antiqua  deorum  oracula  in  memoriam  te' 
uocarentuubentia  ipfbs aaaritiam tanqi  rei^  ommS  pernitioGffiml  caaere.Tom 
aouiffime  ex  PbaFipbea  re(pon(u  acceptam  diligeter  animaduertetlt  ibuic  tepbS 
erat  (acriFidl  in  Vrbecenllitutl.  Ip&mveronlnullivnam  exatblantiadibus 
ex  loue  geaiti  ^lilTe  traduntiqoe  Hammonem  peperit*  Alh  vero  CalTaodrl  Pri' 
ami  &liam  eo  in  loco  mortuS  at^  (epoltam  bocnomine  vocatam  fm{rep'‘*biblt2 
omnibus  petitibus  oracula  preberet.  Pilarcus  ait  refert  Amicle  hhi  Dapbnemi 
d appoUinem  vim  afferre  velitem  aufueeretiin  pianti  fuide  conerfam  at<$  ab  eo 
dem  dee  diuinldi  accepiffepoteffatl.  Ab  bacigitur  plurimi  fpartiatis  reffpofa  fa 
iffe  tradebltuniubentia  ddios  ad  equabrate  redigi  lecondl  legemiquam  de  boc 
iplb Licorgas tulerat. PoffiQo^oratioliem  Agisiplerexin medium  progreflus 
quanti  effent  vtditatis  allaturi  ctmtati^G  banc  rogationi  cofirmaiTent  breui  orati 
One  monftranitiac  ie  primi  omnium  facultates  proprias  t medii  penere  velle  n$ 
Tane  eiuguas  eb  agrori  maltkndiHl  quos  partim  ad  colendum  partim  ad  palcen  ' 
da  pecora  yrdoneosbaberet.  In&per  talenta  (excita  ai^enti  ^nati  idi  quoij 
tie  at^auil  anusospretereaSi^meftieos  omnes  quos  ditiumoseffef^rtiarl 


conflaret  facere  paratas  eflc.HjsauditJS  obflupefat^muftitudoadolercetisre/ 
gis  tragnanimitai?  admirabatur  fumainqi  propterca  gratia  cft  a populo  confecu'/ 
tus  afTerentibus  cut!lis  vix  tandem  poft  annos  trccetos  buc  folu  qui  merito  Spar 
tanorum  rex  dici  poflet  inuentuenc.  Leonidas  aut  tunc  maxime  fumis  viribus  co 
tra  agidem  nitebatur  no  ignorSs  ficoprobata  efTet  rogatio  fore  ut  ipfcquogieade 
facere  coacflus  non  idS  apud  fuos  ciucs  gratie  effet  habiturus  (ed  cum  omnes  ciues 
dmitias  proprias  in  mediu  coruIifTentiei  fbli  gracias  a populo  referedas  qui  bui^ 
tei  princeps  at«5  aurtor  extitiflet.  Igitur  fpedlantiba  cudis  Leonidas  agide  roga 
uic^num  virum  iuftfi  ac  ftudiofu  fuifle  Licurgum  putaret . Id  cum  affe  tiref  agis 
Quando  igitur  Leonidas  inquit-'aut  debito^  dimifTioncs  Licurgus  coflieuit-aut 
peregrinos  adminiflrSde  reip.uolmt  efTe  princeps  quippe  qui  non  fatis  fore  falua 
ciuitatem  arbitratus  eflmifi  peregrini  ex  ea  pelleretur  ■ Adbecagisnilmiru  ell 
inquit  viri  (partiateiG  apud  Exteros  edurat^  ati^  eruditus  Leomdas  vtpotequi 
ex  Satrapum  aulis  (iimpta  vxorc  filios  procrearit  Licurgum  atqi  eius  ignorat  in 
ftitutatqui  debitu  at^vfiiramvna  cum  numisexpulite  ciuitate  Peregrinosquo 
a eliciendos  cenfuitiqui  non  eam  qua  iple  inftituerat  viufdi  normam  S<  inflitutu 
Icruare  uellentinon  (ane  corporibus  illorum  boflis  exiflesifed  viuendi  eorum  tno 
dum  reformidas;  ne  ciuibus  fiiis  permixti  eos  quocj  luxurie  dioiciaru  inficeret 
cupiditatem.  Condat  enim  eunde  ipfiim  Terfandru  at<$  Thaletem  Tu  etiS  Pbe/ 
recidem  quar.^  peregrini  edent  libeter  habuiHe  in  ciuitateiquod  eade  fecum  pbi 
lofbphari  atij  fentire  illos  animaduerti  t . Tu  vero  qui  eum  laudare  confbe' 

uidiiquod  cum  Ephorus  edet  iduas  ex  nouera  cordis  quas  icitheramuGcus  Pbro 
ntdes  habebat  dolabra  abfeidit  Tumeosqui  poderis  temporibus  idem  in  Tbimo 
theo  fccerciquonam  padlo  vituperare  nos  audes  qui  m.olIitie  atcf  luxuria  tfi  fuper 
hia  ate^ omni  cupiditate  purgare  fparta  dudiofeconamuri^quanilliipO  ronobhae 
caufamin  mudds cantibus  Iicetiam  ac  voluptate  nimiam  copefeere  voluentineab 
huiufmodi  cantibus  deliniti  nuium  animi  ad  eos  mores  vitac^pliboretur  quedif 
(bnS  {ibi  ipC  ati$  difcorde  ciuitatem  ediceret  .Exeo  primu  omnis  ad  agidem  ap' 
plicuit  multitudoidiuites  autS  Leonidam  fequebanfine  (ein  tantodifcriminede 
fertos  ede  pateretur  orantesiiidcm  ctia  feniores  quo^  maxima  eratin  confaltan/, 
do  audloritas  vt  rogationi  aduer'aretur  compulere.^apropter  .euenit  vt  rogati 
onem  pars  maior  abrogaret . Inter  hec  Lilander  adhuc  in  magidratu  condrtutus. 
Leonidam  e ciuitate  pellere  tentauitilegem  quandaperuetudam  aduerfiis  illum 
excitansque  prohibebat  Ederaclide  quepiam  expegrina  muliere filios  procreare. 
Eade  quoq;  pledledu  capite  datuebat  eu  'qui  (parta  difccdes  apud  exteras  getes 
fcabi  tadet.  Hec  aduerfus  LeonidI  proferri  Lifander  injlituit.lpfe  afit  vna  cu  reli 
quis  collegis  celede  dgnfi  obferuabat-Erat  aut  huius  rei  cofuetudo  quedam  talis 
£ng&lis  eni  noueniis  Ephori  noede  ferena  8i  lunam  carente  obferuantes  taciti  fub 
diuo  cofidebant  celu  refpici  entes  ■ Si  quado  igitur  della  ex  parte  aliqua  dircurres 
inoppoGtam  felepart^  contuIifTctilnditiu  id  ede  putabant  reges  aliquid  edtrade 
os  imortales  dcliquifTeiac  propeera  magidraru  illis  Tterdicehat  quoad  ex  Olfpia 
aut  delphis  referretur  oraculu  interdidlis  regibus  aderens  auxilid . Hoc  igitur  G 
hi  Cgnu  apparuide  Lifander  predicas  Leonide  diem  dixit  Produedis  uflibus  obi 
ciens  illum  ex  adatica  muliere  duos  filios  precreadeiat;^  inde  crebrisiiuriiscon 
tumeliif^  ab  vxore  laeefTitu  rsdifTe  in  patriS  Si  regnu  per  id  teporis  forte  {Lccef' 
Ibribo  vacuu  occupafTe-lnfup  Cleombroto  perlixafit  ut  regnum  quod  ad  fe  iure  per 
tineret  repolceret  Erat  aute  Cleombrot?  Leonide  gener  ex  regia  ftiepe  generis 
or^in^  duces  His  rebo  pterritus  leonidas  cu  flatuta  die  vocat^  ad  iudiciu  no  ue/ 
nidetabfes  regno  prjuat^  eft  419 1 eiq?  locu  glepbrot^rex  iftjtut?  pod^  lifaiid.es 


ptnt^o  tempdre  magi/lrarn  ieeeSit-  EpI^ori  qai  iHi  in  magif^rata  (ueteneire  Lea 
iiidan>rDppItCemmi(nati.LKandrtim6(  MaadrocfidS  in iadiciu  vocaaere  qaod 
adnerfus  legam  inftitota  debitoram  miinones  £<cliaiiionesagrotura  fiendecre/ 
flifr-nt.llIiigitarimmenspericalatD  fotmidaeesregitDsperlaalcrut  vtcotnani 
«^nlenlui  in  idem  tendltes  Ept-oro^  decreta  arnta  facerent-Inerat  enim  peraetti 
ftum  fane  inftitutfl.  Vt  fi  qaando  reges  inter  fe  diffideret  in  eius  fententiam  que 
vtilior  videretur  decreta  fieret  quSuis  altera  adoerfante^fi  comuni  cotilenfiiali 
qmd  ambo  reges  ftacuiilent  contra  boc  pugnare  neitnni  licere . Si  quis  vero  aliqd 
facere  tentaiTecbune  contraires  {acere  videri-His  igitur  permoti  rationibs  am 
bo  reg»  amicorum  maltitocfane  coaciia  iu  foru  defiendentes  Epboruse  lellis  de/ 
tucbant.Epboris  aliis  in  eorum  locu  lufiedbs  e quarum  numero  fiiicagefilaus.  In 
de  armatairultitudjne  ad  eosqui  in  carcere  erat  foluedos  procefiere-Ob  boc  iaia 
terribiles  aduerfanis  fadbiiplurimos  interfeAuri  putabSturiquodtamelogele' 
cuseuenit. Nemo  enim  iliocu  iaHu  interfedb^efisqum  etiam  Tegeam  profidlcen 
tem  LeoflidS.Cummiffi  ab  Agefilaomilitesoccidereibatuiflent.  Agisidptele» 
tienSaliosquieumtutatetor  celerrime  {ubmific.quieucircfifianresTegeSu% 
incofiuren  perduxere . Rebus  igitur  in  bunc  modu  confiitutis  .Cum  iam  omnia  g. 
Ipere  (occed^entiaenemo  lara  cepnsobfifiere  auderet.  Agefilausvnus  efidlafab 
oertit  pale«hmam  lege  Laconu  moribus  maxime  eogroente  ob  turpiffimfi  a/ 
oaritie  morbum cornipens.Nam  eum ip(e  preceptorisagros^  plurimos  eolHei^ 
pulcertimos  poffideret.Infiiper  magno  ere  alieno  effiet  obibricflusicune^  credito 
ribuslbluercinec  quosbabebat  dimittere  vellet agidi  perfuafit  fi  vtrane|  r§ 
eodem  tempore  efficere  aggrederet. ‘eris  (cilieet  alieni  mifiion^  di  diuifionS  agro 
rum  nimis  illum  ciuitati  nouatioiiis  allaturuiquod  fi  primo  debitori!  niiffii^e  fadba 
bis  qut  agros  poffiident  indulgere  uilos  fuerit  fore  paulopoffi  ut  amims  il  ab  odio 
quodammodo  refidetibus  facile  diuifionf  agrorfi  adiunStibus  illis  conficiat .Hec 
^qui  arca  Lifindru  erant  ab  agefilaodccep»  fieri  fiiadebit.Itaqp  tabulas qtu^ 
debitorum  nomina  cotincbantur  omnes  in  forum  quod  Qahu  appellant  compor/ 
tareiuffiifunt.Hii^  inunum  coaceraatis ignis  inie^uselb. Exorta  igitur  fllma 
cnm  dmites  ac  feneratores  qui adftabanttriftes abirent.  Agefilaus  qnaficalamita 
tibus  illorum  infkltans  nu%  fe  danus  lumen  aut  ignem  ponorem  vidiffie  iadbabae 
Inde  cum  pluresdimfiongquoc^agroru  fieri  poftuIarent:rege%etiSidfieriopot 
tere cenferent*  Agefilaus caufas  qoafdl  cadbmdiin medium  proferensSCaliasex 
abis  lugiter  nedlens  eooTq:  temporis  rem  diffarldo  protraxit: quod  agis  ab  acbe 
is  Lacedemonufbciisaccerfitusin  expeditione  profici(cicoadlu8efb.Ecbo!i  nScf 
per  id  temporis  opibus  florentes  per  Megarenfes  in  Peloponnefu  traiecerfit  quo 
rum  vinbus  obfiffere  cupies  arat?  acbeo^  imperator  fludiofe  copias  parabat- at<$ 
Epborus  miffiis  litteris  buios  rei  fecerat  certiores  qui  amore  beniuolentiai^i  (ocie 
os  comoti.  Agidem  repente  ferrcauxiliu  compulere  prefertim  cum  Lacedemonia 
inuentus  prompciffisme  militiam  pofceret-  luniores  igitur  equibus  maximeconfta 
bat  exercitos  tum  quide  pauperes  attamf  ere  alieno  {bIutivtofiendim?.Cu  pofb 
reditum  ex  militia  diuifioneagro^  fienda  (perarent  mirabli  quodamo^  ^idem 
obferualunciei^  in  omnibus  libenter  ob.^eqaebatur . Adeo  ut  finitimis  populis  ad 
mirabile  videretur^illos  nemminocentes  manfiietecp  fine  ullo  propemodum 
ftrepitu  per  Peloponnefu  facientes  Iter  intueretur. ‘multii^  «eco^  vetafia  tfpa 
in  menoonS  redigentes  mutuo fe(e  interrogabat  iqualem  fuiile  Laconici  exercitus 
obferuantiamiputandd  eftet  icum  ageialaum  aut  Lifandrum  aut  veeere  illu  Leo' 
nidambabebatimperatocesfQuando  quide  ergaimpubereadbuc  imperatorem 
tanta  fic  exeratus  reiieretia,^  obfnuacio  . At  vero  adolefiens  ip{e  fiugalitate  6i 


lalnreiTn  toller^ntia  Cum  veflium  ati^  arm^Jp  ornatu  nibif  a quouis  Gregario  niu 
Iitediferrct  smirabilem  fc  cuc^orum  ftudium  cocitabatrditioribotamc  baudqal 
quam  bec  rerum  placebat  permutaHo.Vcrentibns  nc  finitimis  populis  mot^rau 
lam  buius  cxcmplj  nouitas  preftaret.  Interca  penes  Conntbum  arato  congreffus 
Agis  cum  de  belligeradi  ratione  conlultarct  promptitudincouSdam  non  lenitati 
permixt3;8C  audatiam  nequa%  rationis  expertem  fibi  leflc  moftrauit  Dicebat  eni 
Gbi  optiinfi  videri  vt  boftibus  intra  illorum  fines  bellu  inferrentmec  permittedu 
vt Petloponneii claulfra ingrederetur  fetaraenicudlisataticoniiis  obteperatut; 
Vtpote  Aate  grandioris  ac  imperatoris  Acbeoruiquibusipfe  ron  imperatur?  fed 
auxiliumlatur^adueninet.  Veru  de  bis  Bato  Sinopeus  aliter  fcriplit  Ttaditeni 
agidem  arato  lubcnte  voluiHe  pugnare  ifed  bunc  ego  arati  (cripta  de  rebus  bis  ra 
tionetn  afferentis legiiTe  no  arbitror -Scribit  enim  aratus cu  omnes  propemodum 
frudus  ab  agrorum  cultoribus  in  loca  tuta  cofedi  (unt  longe  Gbi  melms  videri  bo 
(besintados  relinquere  .'quam  pugnando  Cumam  totius  rei  in  difcriir.S  adducere 
Pofb^  igitur  aratus  bodium  congreOum  deuitas  collaudatos  (ocios  dimiCt  Agis 
magnam  fe  admiratione  concitata  domu  redi!t'£<iam  (parte  tumultus  baudme 
diocris  magnaij  rerum  cepta  erat  perturbatio.  Agefilaus  enim  Eforns  iterfi  crea' 
tus  nuHis  erga  ciues  iniuriis  abibinebatidumodo  pecunias  quaciS($  ratione  pata/ 
ret . Ita($  meniium  tredecim  exegerat  tributarquauis  aperte  legibus  id  agere  pro 
biberetur  nulla  tempord  neccfCitate  pofcente.Pod  bec  illorum  quibo  iniunasat/ 
tulerat  metu  perculilis.  Cum  fe  omnibus  odio{u  efie  animaduertcretimilites  cum 
armis  cuftodie  cauia  circa  (e  babere  cepit  Quibus  ilipatus  veniebat  in  curiamie  re 
gibo alteru  periit? co te mrfs.  Agide  ucro affinitatis  pon?  9 regni  caula mediocri 
ter  bonorans.Itaqi  vixdum  finito  magifbraturationSinibativc  in  proximdquot^ 
tempas  Hforus  crearetur  :Ea  resinimicisproperadi  caudam  a ttulitrquo  iminens 
abeopericuM  euitarent.Fadaigi^  conflatione  LeonidS  palam  e Tbegea  reno/ 
cantes  m magilbratu  conlbituere.letis  animis  negotia  Cpedante  multitudine  $ ob 
prohibitam  ab  agefilao  agrord  diuiGonS  fefe  deluibs  deceptolip  ftiiGe  putabStiat/ 
tamen  ageGlaum  Glius  Hippomedon  qui  propter  eximias  virtutes  cudiseiuibus 
clariCGmis  erat.Clanculd  e penculo  (iibtradd  (eruauit  inco!ume;e  regibus  autem 
agisquidem  in  AGIura  quod  Calcbjcbon  appellant . Cleombrotus  »utS  in  Neptii' 
ni  templum  confugitibuic  iratior  Leonidas  omifL  tunc  agidead  eumcapi^dum 
cumarmatis  militibsaccelTiciiulbe  (e  illi  irafei  clamitas. Quod  cd gener  eiuseflet 
inOdiis  comparatis  exutum  regno  etil  e ciuitate  pepulerat . Ad  ea  Cleombrot?  ni 
bil  rel|3ondere  valens  tacitus  tneertu'^  coGIii- Cedebat. Cbilonis  erat  Leonide  hlia 
que  cum  pater  a Cleombroto  dinatus  e(f  igrauiccr  illius  imuriam  feres  auxiliu  ^ 
ferre  conataCuerati^auirodifcedlsati}!  apud  patr^babitas  opera  (ua  quoad  po 
terat  illius  leuabat  calamitate. Illo  aut  e ex  vrbe  depulfb  difcedSte  mcfta  lugubri^ 
S<  aduerCus  Cleombrstd  icdignabanda  vixerat  .Ea  tunc  igitur  in  rontrariu  ver 
tente  fortuna  apud  patre  pro  uiro  Cupplicare  cogebatur.  Itaqi  iter  paruosalios  £1 
bos  media  (upplexi^  manus  tendes  apud  eum  conCedit.  Admirltibus  candiis  mu/ 
betis  Cum  benignitate  tu  pietate  erga  viru  precipuaratgi  ob  id  ipCu  lacrimantibus 
ipfa  vC  erat  peplum  in  cdpoGto  trabens  comis  nullo  ornatu  aut  ordine  fluentibus. 
Hunc  mibi  inquit  babitu  attp  bic  formS  o pater  non  Cleombroti  mifericordia  ira' 
pofuit  Ccd  lut^s  qui  po(b  exilii  tui  calam}t.'itl  perpetuus  mibi  comes  adbefit . Ve 
rum  igitur  decet  vitiare  te  rege  8i  in  patrii  re(f  ituto  in  buiufmodi  Cqualote  ver 
(arif^an  vero  (plendidas  8i  maic(fate  regia  dignas  veftes  accipietem.  Paulopoft  ui 
ram  cui  virgo  etiam  oupG  i&tcreptum  afpicereiqui  niG  filiord  ateg  vxons  lacrimis 
fixerit  feuentatem  tuam  maiores  etil qqaiptuip^  yoies  temeritatis  (iie  penas 


( 


^aHt;Eqoj(?cinmeqn3-K  vcfaemCteramatin  con^exSufiioinorienfe  viCimseft. 
Qua  enim  iamiam  vitea  fiducia  ixtereeteras  mulieres  mibj  vinere  licet  ^quippe 
eui  nec  apud  virii  nec  apud  pati  e {applicati  mifericordielocusvllusrelinqoif . Ve 
romeame  cSditione  genita  puto;vt5<vxor  & filia  fempapud  meos  mif era  attg 
contempta  fore  debeS.Quod  G quasft  idonea  ratio  dcprecSdiiilla  me  tuc  vfam  fu' 
iffe  arbitror  . Cu  vici  iniafticiS  accufans  illius  erga  te  (eaitiam  deteftabar-  fcd  tu 
nunc  omnes  eius  iniuriasualfilTimasfuine  coprobas^Cquideregnu  tanti  facien# 
dum  e{redem5Arasivt  cius  pociundicauia  5<genf ros  filios  necare  fas  elTearbi 
trehs.  Hec  magna  cum  gtauitate locuta  Cbilonis  faciem  {iipra  Cfcetnbroti  caput 
depoiuitioculos  vero  lacrimis  8^  merore  grauesin  eosquicircu  adffabSt  defixit 
Leonidas  vero  pauca  cum  amicis  locutus  Clcombrotuexulem  elTeiunit.Fili^  au 
tcmvtfecia  maneret  orabatiquod  cum  uf^adeo  Gbi  deditum agnolceret-vt  virq 
qui  tam  graui  ter  cotra  le  deliquiflet  (iii  grata  pepccri  t nec  tame  id  fifie  perftiade 
re  potait;(ed  lurgeti  viro  filio^  alteru  m manus  tradens  alterfi  vero  ipfa  ex  manu 
ducensiaram  dei  iuxta  quam  calederSt -'venerata  vna  cum  viro  e templo  digrelTa 
eft  Magnum  ^feiilo  virtutis  exemplu  vt  rifi  penitas  inanis  g’or ic  tumiditate  Cie 
ombroti  mtns  obeeeata  eiretifib  febeius  rxiliumquS  regnu  ob  talem  mulieri  cxif 
(limare  deberet.  Plus  igitCleorhbrotoLcoMdase  fonsquoq  magiGratufeabdi^ 
careiudisialii^in  eoru  locum  {uffedlis.  IpfeinGdiasagidi  parate  adortus  efluc 
primo  lembus  verbis  bortari  vt  omni  timore  depoGto  fecum  vna  regnare  vellet  fa 
cile  enim  a ciuibus  vemS  impetra  to^  qaod  intelligant  eu  cum  prop:  er  adolefcen^ 
tiam  tum  ^pterambicionS  ab  ageGlaofuiGfe  deceptu  .His  verbis  cum  nibilo  ma' 
gis  e fentetia  dimouere^  agis  at^  in  ciuitate  vitam  ducere  t .Leonidas  aperte  illix 
infecHari  dedintiverum  Ampbares  8i  Demochares  vna^  cum  bis  arcbeGlaus  fre 
quater  im adire  multagilecum  loqui  aGuenerutifiCiam  eouf^  familiaritatis  pro 
cefTerantivt  e templo  digriniim  ad  balneu  quod  non  procul  aberat  pleruq:  dedu' 
cerent  lati^  inde  lotum  rurfiis  ad  templa  prolequerr f - Erant  enim  iS  pride  ob 
diuturna  con{uctudine  {urna  jUi  familiaritate  coiundli  -Prccipue  vero  tter  ceteros 
Amfaresqui  velles  plerumi^  ab  ageGllrata  dono  capies  rSuiuo  quo^ab  eade  per 
fepe  excipiebatur. Is  maxime  inGdias  agidi  comparas  vehementer  Leonidam  iteg 
Eforos  e quorii  numero  ip^  erat  vnns contra  agidem  irritabat. 'mulieribus  facile 
(«Leonidam  placatum  eUedidlans.  Cum  igitur  agisaGTiduefe  mtratempIGcon' 
Uneret  tniG  cum  forte  ad  belneu  quod  antea  diximus  jtficifceretur  ibi  cum  depre 
bendere  cum  extra  templu  effet  (latuerunt  -Igitur  lauant^  illum  aliquando  coipi 
ead  redeuntS  poftea  ad  templu  obuiam  fadli  ialutauereiati^  iiutovt  antea coGie' 
uennt  (ermone  loas  r>Giqi  fraudem  dilTimnlltcs  perducebant-Cfii^  ad  obliquum 
vie  que  ad  carcere  ducit  pueniGent-  Ampbares  qui  ob  magiOratumque  gerebat 
agidi  interiundu  propius  adftaba  ttapprebSla  uelte  ego  te  inquit  ad  Eforos  Agis 
deduco  rationem  eoip  qaeinmagiftratugenilli  didhi2p.Democbaresvero8<re 
bore  5i  magnitudine  corporis  predans  vede  circa  eius  collum  obuoluta  telucUStS 
trabebaticeteriueroad  id  negotiu  preparati  retro  prolequebStur.Cuij  nemo  an' 
xilium  ferre  auderet  omniu  ope  dediturus  in  carcere  coniedlused.Iam^  Leoni' 
das  mercenarios  milites  cu  armis  ducens  aderat  di  totam  domii  armatis  circum' 
lepferac.  Efbri  autem  ad  agidem  ingredi  eu  fenatonbus  aGquot  quos  vna  fecum 
(enticenouerant-'vt  indicii  ^ciS  quandi  preberentuuiTcrut  agidem  de  rebus  a 
(e  in  adminidraoda  re  p.gedis  dicere-  Cum  ad  bec  agis  illorum  cognita  Cmulati 
•ne  {ubriGiTetie.  Ampbares  impudltie  illu  (e  dixit  accnlare  alius  vero  quaG  euad£ 
di  pericub  occaGonS  mondrare  volens  interri^auit-  an  que  geflerat  ab  ageCIao 
Lilandto  coadlosge0ideci<rum  iUe  fe  li  nsimne  coatSum  ea  gedide  £iteretur:(ed 


LiciTi^i  amore  ata» ^3010*3^1'« comotam  pan£Jerrip..pijtimia(JirsMotic  mirei» 
tajfIc.KurfuS  idc  Eforusan  talia  leapgreflum  fuifleprtuteretiterroeamt  Agis 
vero  nuifa  fc  tangi  penitetia  proluis  dixit  que  pradeterl^on^fteqjf^lufciiflet^is 
tnortem  fibi  ca  dc  ratifa  faliudim  animaduertcret  Hisauditis  Efbri  morte dam 
tiatfi  vtinDecbadaipfijm  deducere  tmimftris  prccepere.EflaSt  Dccbasincar/ 
ccre  locas.m  quo  morte  danatosftrangulan  cofiirtudo  Fuit.  Animaduertensaote 
Dcnwcbares  miniftcos  agide  artrcdFare  non  audere  nec  n«n  8C  condoiSos  militcS 
id  muneris  refugere  quod  nefis  arbitrarentur  corpori  regio  man?  afferreupfe  iri 
mtabundusS^aduerfus  illos  eonuitiaiadlans  Teum  quem  dixuruslocuagide  tra 
jcit-’ Sciam  captiuitatisbuisad  populum  fama  pcrueneranSCfludFuantisnialtifa 
dinis  ArepitusStc  carcetis  ianuS  audiebatur.  lamqiAgidis  marerSCauiaadcar/ 
ceris  fores  peruenerit  iclamoribus  atq:  vllulanbus  petentes  vt  Lacedemonfi  regi 
apud  (iiosciuesdicendi  caulampotel^asFicretiquibus rebus ^idisbolFes  perter 
riti  lupplicitmj  de  iplb  {umere  propcrabStiveriti  ne  futura  noeSe  frcqaetiorcon/ 
«emens  multitodoc  carccre  ipfiwi  diriperet . DedueSus  igitur  ad  {upplicifiagisf 
eum  Hdforem  plorantem  Si  circa  opus  titufcatem  animaduertilTet  o'mitte  pro  ire 
fcas  lacrimas  amice  mquit . Sic  enim  iniuft e contratp  duitatis  leges  moriens  longe 
melior  {um  ^ qui  me  nuper  morte  damnarutiatqibecdicfs  vitro  eoilfi  lacreo  ine 
dlendum  prebuir . Ampbarcs  poft  bcc  ad  carcens  januam  vcm?s  cfi  ageliftratara 
ob  doloris  magnitudini  humi  proifratS  oHcndiflet  propter  eam  quam  fecu  babu 
erat  familiaritate  manu  illam  (ubIeuSs  mbil  eft  inauit  quod  de  agide  pertimefcas 
nulla  enim  Gbi  uis  aut  crudelitas  affertur:  quin  etiS  B placet  ad  filiii  ingredi  potts 
Ipla  uero  ut  matrem  quocf  ducere  liceret  rogStemibil  inquit  ampbares  ipfam  etii 
tecum  ducere  prohibent- Ambas  i taqi  de  manu  Tumens  cu  introduxiffet.  carceris 
fores  poft  (c  claudi  imperatiACarcbidamiS  fane  preccdereinnit.mulieri  jam  pro 
pemodum  lenio  confcfta  Sed  que  maximo  bonore  fuma^  apud  ciucs  dignitate 
de  publicis  rebus  peritia  haberetur-  Hanc  igitur  vt  dixi  precedf  tem  cu  interfa 
ampbares  precepiffet.  AgiGAratam  ad  filium  ingredi  iubet-que  vt  primo  locu  in 
grelTa  eff  humi  laccntffilium  ac  matrem  mortuSqujde  Veru  adbue  e laquee  pen 
dentem  colpexit  ati^iplaminiffrosadiuuans  cum  propriis  manibus  e laqueo  ma 
tre  depoluilTetiuxta  agidis  corpus  cxten'am  copofuitivtrunqtvnaSc cade  conte 
gens  vcfte. Tum  fupra  filii  corpus  procubcnsdm(^faciemi11iasexo(calata.‘niinia 
filiinpatriS  cantas  nimiiqi  humanitatis  ac  manfuetudo  tcGmul  inquit  S(  nosj>' 
didit.Ampbaresauteabhoftio  earccrisiffa  proipicifsac  Gtmilvoces  exaudies  Io 
rum  in  quo  ipla  erat  ingrellusiracundia  exeffu3s-’q>  talia  inquit  filio  luaCAi  agiG 
If  rata  eadem  tuquoq:  espalTnrafC  agifi Arata  leie  laqueo  rubmittesin  boedum' 
taxat  inquit  Ipartc  vttlis  fuiicum  tauti  fccletis  fama  in  populu  manaffet  tria  ef 
fent  elata  cadauera.non  tantu  apud  ciues  poterat  timor  quin  palam  de  bisquege 
fta  fuerant  quererentur  .-ati^  apertu  odium  in  Leonidam  aropbarem^  demonftra 
rent  nihil  fcelcftius  nihil  magis  impium  fparte  geftu  effe  diftitites  exquo  Dorii 
Peloponneitxm  tenuere.Lacedemonioru  enim  regi  ne  in  pugna  quide  oluiStes  bo 
ffes  temere  manus  afferre  auder  etfed  retrocedere  potius  colueuilTe  regiam  maie 
ftatem  venerantes.  Itai^  cum  permulta  aduerius  gtecos  Lacedemonii  bella  geffe 
tint:  unum  diltaxat  Cleombrotum  ante  Philippi  tepora  in  Leutris  vulneratuoc' 
cubuilTe  memorte  proditu  eff.lVIeflenii  uero  Tbeopom^  quo^  ab  Atftomene  t 
terfeftum  afferunt:  qmbus  mmime  alTentiuntor  Lacedemoniimeqi  enim  interfc' 
cAum  (ed vulneratu  du taxat  fuiffe  perbibent.  Verum becambi^itatis oonnibili 
habit  ifed  fparte  quide  primum  agidem  ex  bis  quir^nai^t  ab  bforis  interfeftfi 
f iM  Ae  eonfta t . Opus  fane  pulcemmu  Si  Sparta  dignum  in  ciui  rare  molui  aufun : 


I 


Ci- 


ram  SC  in  ea  eHcc  a(J{}ac  etaee  eonf^itutas  in  qaa  homines  G qmd  eiraaerint  facife 
veniam  eonieqai  foIent*ae^  ab  amicis  potias  qaair  inimicis  accufandos  qaod  & le 
onidampcricaloliberauerit;S(  canta  ceteris  adtitucritfidei:quod  eiTet  ingenio 
mitis  ac  perhumanus. IntcrfeciloagideLeonidas fratrem  cius  Archidatru  quod 
repente  ex  Vrfce  aufugerat  coprebendere  non  valuit.  At  vero  agjdisvxor?  ccmi 
fanti  filio  relidtatncu  ex  mariti  domo  inuit^  abfttahiianifret.Cleomeni  filio  quS 
^ admodom  adofefcenti  m matrimoniil  dediemegi  enim  illi  alteri  nobere  volebat 
quod  cum  dTet  Gilippi  fiba  magnas  ex  illi^  hereditate  diuitias  polTidebat.'  prete 
rea  corporis  forme  ceteris  ctatis  foe  mulieribus  prelbare  dicebatur.  Hec  igi^  Cie 
omeni  comundla^uis  extremo  odio  LeonidamodifTetilumo  tami  amore  & beni'’ 
nolentia  Cleomene  c^plexaeft.-qaiS<ip(am  mutuo  diliges  non  par6  ciuslbrteia 
milerebatunii  quando  agidismemona  incidilTetiat^  eo  magis  iliam  amabat  quo 
magis  defuncb  viti  mcmoriS  colere  animaduertebat . Itaq:  fepius  illU  de  rebus  ab 
agide  gefbis  interrogabat  dilig?ter.'kis  que  ab  ea  dicerentur  menti  adhibesicum 
agidis  menti  conliliaq:  referret-  Hrat  autem  glorie  appctesimagnanimuf^  natu^ 
ta  Cleomenes  ad  frugalitati  vero  modcibil^i  non  minus  agide  procliuisicautiore 
veroacmanliietadine  nequa^par^led  inerac  animo  (bimulus appetitus  quida 
vebemitiorad  idqnodboneibum  Gbi  videtur  alTidue  ip(u  copellens.Itacpopcimu 
fore  putabat  G volentes  ciuesad  boirefbam  viuldi  normam  redigere  pofTet^Cn  mi 
nus  non  ablurdum  eGTe  arbitrabatur  ipfbs  per  nim  ad  meliores  mores  compellere 
nec  fane  pfacebanc  ei  deGdia  voluptaf^  ctuitatis  quibus  pleroG^  deditos  animad' 
eertebat.  Hegis  uero  mores  nulli  negotio  animu  intendentis  modo  nequis  otium 
ctu  vacabat  interpellaret.  Preterea  deliciar^  prolecutionifumopere  dInabat-Na 
cx  bac  regis  negligentia  fiebat  ut  publicaru  rerum  cura  poffhabita  qui%  lucro  Sc 
cSmodis  proprns  indulgeret.  Exercitationis  uero  modeftie^  iuuentutis  preterea 
«qualitatis ac fordcudinisque  omnia  Gmulcu  agide  interierant  ne  meminiHe  qui 
dem  (atis  tutum  putabatur.Traditur  adolelcetem  adbuc  Cleomeni  pbilofo  pbie 
operam dedifle.Cum  Spberus quidam Borilbenes  Lacedemonem ueniens erudi 
endisadolefcenttbus  vacaret. Hic  Spberus  inter  Zenonis  Ciciei  di(ciputos  prin' 
cepsbabebaCnr.  Hie  igitur  magnitudinem  animi  ac  fortitudini  qaS  in  Cleomene 
de[mebendcrat  vebemlter  amlsimagis  magil^  illius  ambitioni  excitauerac.  Na 
Leonidam  illum  vetulbiorem  memone  proditu  elfiinterrogatu  aliquando  qualis 
Gbi  poeta  ^uGTe  videreturTirtbius  refpondide  bonum  adiuuenu  animos  teitidos 
Illius  enim  carminibus  permoti  tanqua  aliquo  furore  correpti  nullis  parcentes  pe/ 
riculis  in  pugnas  ruunt -Verum  Stoicorum  dilciplinaacumibabet  quoddam  quo 
magna  fiiaccuta  ingenia  facile  ad  fecuritacl  erigunturnta  utnibil  pertimelcere 
eonfuefcantiquod  G in  facill  acmaufuetu  animum  incident  lillum  in  proprio  bono 
conleruac  at^ corroborat. Igitur  po(b  Leonide  morte  cum  regnu  Cleomenes Gi/ 
(cepiflet.ciues  omnino  moribus  Gilutos  animaduertit.  Com  dmites  luxurie  deliti/ 
i%  vacantes  reip-  curationem  cotemneret-  Plebs  autem  erga  pnuatas  res  male  (e 
fe  babens  ad  bellum  penitus  Tutilisiprocul  ab  omni  dignitatis  aut  bonoris  curavi/ 
tamduceretidC  regie  quidem  poteltatis  nomi  dutaxatapud&elTeconlpiciebat. 
PoteGateverooiumrerG  ftatG pmutarecolbituit. Erat  ei inter  amicosprecipu? 
quida  nomine  Kenarusiqui  cum  illS  in  adoIe(ceneia  adamalTetiquod  infpirare  ap/ 
pellant  Lacedemonii  polbeafemperineius  permSlerat  amicitia  Huius  igit  animu 
e^lorare  cupiens  Oeomenes  conGIin  diflimulls  rogitabat  qualis  illi  rex  viGis  fu 
iGet  Agis{£<  quo  pacfbo  quorui^  conGIio  eam  reip.  inlbituende  viam  rgreiTus  eGer 
At  Henaras  primo  non  inuitus  talia  memmifle  IibenterGngula  quonam  patAo 
geibaenentenarcare.PoibvbiCIeoir.enebis  rebus  magis  pmoueriatt^  adbibere 


aniirutTi  intellexi t'quO(i  eaJc  (fpias  rafrata  rnrflis  otia  peteret  sudireiiratns ei 
quafi  non  fatis  mentis  compos  cflet  pauhtim  rc{c  ab  cuis  colloquio  cofuetodinc  re 
ttjouic  nulli  tamen  difl^nfTioniscaufas  aperiens. Igitur  abnuente  negotiuXenaro 
Cleomenes  alios  quocpaiTOCOS  idem  animo  babituros  .exiflimas.Ipfc  intra  fe  rei  to 
cius  peragende  modu  componere  ftatuit.  Cunq?in  bello  faciliorem  qua  in  pare  ad 
res  permutandas  occaGonem  fore  putaret' aducrfusacheosciuita te  concitauit  ip 
fis  vitro  calumniemateriS  riibmimftrantibus.Aratu^  enim  plurimum  inter  acbe' 
esea  tcmpeftatc  potens  Peloponnefum  omnem  i-’  unamcoferendi  tributi  redige' 
ce  foceta tem conatus eft;at<j:  burcGbi  tnulforu  l iborum  8c  diuturne  militiefit'? 
cropo{uerat;putans  Ita  demum  ab  externis  boftibus  Peloponncfiosinfiiperabjles 
fore.  Curo  buic  reliqui  ferme  oninesaflentirftur.  Eiicnfes  Lacedemoniiqjadoer' 
labantur'&  preterea  arefaduro  pars  que  Lacedemoniis  fauebat . Igitur  poft  Leo 
tiidc  obitum  aratus  arcbadibus  bellum  intuli t-'cos  maxime  qui  acbcorumfinibiis 
adiacent  cladibus  premens- Laccdcmotiios  vero  ScCleomenf  quod  efl"2tadmod3 
adolefcens  contemnebat  .His  de  cauGs  Efori  corooti  Cleomenem  cp  exercitu  mi' 
leretvt  Palladis  tcmplu  in  Veluina  poOtamoccuparct.  Illinc  enim  in  agrum  Laco 
Tiicum  ingrefliis  patetiSC  tum  forte  Lacedeironiisde  co  loco  aduerlus  Megalipo 
btanoscrat  dilceptatio.  Huncigitur  locu  Cleomenes  occupatu  cu  rourispreCdtif 
tjmunuiffet.  Aratus  nulla  prius  belli  denutiatione  fadbanodhi  rxcrcitum  ducens 
jn  TegiatasScOrcboircmosproficilcitur  Ipcrans  per  proditiones  easvrbcs  occu 
pare  pofie.  Verum  proditonbus  ob  timorem  promjlTam  opera  baud  qua^  prefti 
tibus.  Aratus  eodem  quo  venerat  itinere  regreflus  cft  Putans  profcdlioncm  banc 
ob  celeritatem  lafereiad  burc  Cleomenes  bironia  quad5iS<  dilTimulafione  vtfs  ta 
quam  ad  amicum  fcripGt'rogansquSih  partem  nodbn  duxifTet  exercitu.  Ad  beca 
ratus  relcrip  fit  nuntiatu  Gbi  efle  velle  Cleomenem  VeluinS  rourireife  vero  ut  id 
prohiberet  noiilu  cum  exercitu  profecSu  AdeaC  eomenes  alio  milTonutiofequi 
dem  bis  aue  illc  refpondjfle  t f dem  adbibere  incui  tifcd  rogare  nifi  quid  forte  fit 
iropedimetout  relcnbat'qua  nam  dec^uf*  laternas  fecum  & rcalasdefuliflet- Ad 
boc  diidhim  fubridens  aratus  qualis  ifte  tff  t adolcfcenE'tcrrogan;t'Tuin  Demo 
crates  Lacedemoneoru  exui  ego  tibiiquit  fiqd  adoerfus  Lacedemoios  mobnsjo 
perandu  cefcoiant?^  pullus  bic  p crate  aculeo  vti  poflir.His  pa Ais  Cleomeni  cu 
paucis  adrrodfi  equiti''3&  pedit; fotrecc fis  inarcbadiSad  cScit^ndu  belljS  profe 
Ao  Efori  mae-nitudinSbelli  formid|svt  retrocederet  fperarfitiquoru  illepreccp 
tis  cuparuiflet-  Aratus  repete  C^fiasoccupauit. Tu  Efon  Cleornen?rurfusad 
ca  loca  exercitfi  docere  pceperut'g  cu  Metbidrio  capto  argoliefi  agru  |>uaderet* 
acbeivigf  ti  milifi  peditu  Si  eemtu  miHeexercitfi  cmiferc.  Quibo  copiis  ariftomai* 
cbuspreerat  impera tcriqui  cfi  apud  Palantinufefe  arato  coniuxinet.Cleom.cnes 
pugnandi  eopiS  bcftibusrecit  Verum  aratuseiusaudatiireformidis  imperator? 
a certamine  deterres  retrocedere  bortat?  eft  Quapropter  multis  fibris  ab  acbeis 
lacefTitusia  Lacedemoniis  ucrodelulusatq:  contemptus  abiit  quod  eostStopere 
roeeuiffet  cu  no  amplius  quinqi  mili  bus  militfi  |>  id  tempons  in  exercitu  babuifiTet 
Ex  boc  magna  Cleomenis  audatia  mr  baberi  cepit-  Iple  ^ maiore  i3  inter  ciues  & 
dutia  vcrfdbac .Cu  pleriqi illius gefta cofiderStes  veteru  regfi  fibi  venirel memori 
am  aflereret!  fub  gbus  Lacedemonii  nu^  de  numero  boftiu  fj  ubi  na  cofedifTgc 
cu Aari  fbbti  fuerut  Poft  b?c  el«?iib?  ab  acbeis  bello  pflis  Cleomenes  auxilru  feres 
pmo  aduentu  circa  licefi  acbcorfi  exercitu  fogauie^  fugietesifecut^pmrtosoc' 
eidit  plurfosetil  uiuftes  cepit  atq:  ita  fuf^  fugatufqiexercitf  evtaratfi  in  capti 
gna  cecidifTe  apud  plerof^  fatna  vulgauerit  veru  ifpe  diligenter  occaGpne  captata 
pepcBte  ex  ^'lantineam  fc  contulit  atcf  eam  Vpbcra  nibil  tale  {iifpicantifcys 


ciaiBasiniprom{bac[oetas'’camoccupafletpreniiisfirinamt.Igitue  X^ce^etro/ 

nii  eam  belli  cepta  f^aud  quaqu^  {accederet  Cleomeni  eoru  que  in  exercito  geiTe 
rat  rationem  reddere  poftuIaSant.Hiscauns  permotas  Cleoirenes  Arctedairfi 
Agidis  fratrem  Msflana  Lacedemonf  renorare  coftituit;quod  ad  enm  ex  altera 
familia  fucccHionis  mre  regnum  (pecSabatJexifbimans  ica  demum  Efororum  pote 
ftatem  imbecilliorem  futuram  G regnum  omni  ex  parte  profedfum  (babilitucs  fnif 
let.  At  bi  qui  interficiendi  agidis  caafa  fuerit  lueriti  ne  regnu  capiente  arcrida* 
roo  perpetrati  {celeris  penas  darcnfCIanculu  veniente  leti  excepere  arcj  in  vrbS 
dedudbu  incerfecen1c:GaeinuitoCIeoinene  ac  PbilarcasarbitraturiGueamiceria 
conGliis  per{ua(b.  Magna  etenim  faanoris  baius  culpa  in  eos  redudauit  x.urd  de 
omeni  buic  Iceleri  p vim  aflentiri  coegiffent.  Pofb  bec  rurfus  ad  permutanda  fia 
tqm  ciuitatis  intendes  animfi  Eforis  pecunia  delinitis  ut  fibi  exercitu  decernant 
perfuadet.  multos  fibi  per  matris  humanitate  liberalitateq^ccnciliSs  . EaGquidI 
pecucuas  alTidue  filio  {ubmmiilrasiapud  omnes  gratil  imre  cenabatur-  quin  cti£ 
quo  maiorem  filioconaliarct  beniuolentiaiquan^  penitus  a nupeiis  eius  animus 
abhorreret.  Tum  uiroqui  plurimu  per  id  temporis  in  ciuitate  poterat  :in  matri' 
momu  lungi  palT^  eft  ;ut  per  cum  ftabliorS  filio  potenti!  coni^itucret  E duces  igi 
tur exercitu  Cleomenes  Leutas  Megaiipolitani  agri  ciuitate  occupauit.  Aduer/ 
fus  bunc  acbei  arard  cum  exercitu  proftcilci  iubent.6<  {ubip*a  urbcftrudlis  acie 
bnscum  {iimicalTent  parte  dumtaxat  exercitus  Cleon  enes  {uperatus  eft  . Nani 
vallem  quSda  fatis  profundi  Aratas  acbeos  tranGre  perfequedi  cauft  prohibuit 
Id  Lidiades  Megalipolitanas  cum  animaduertilTet  ira  Gmul  at<^  indignicoe  par' 
citus  eooitesqui  fecum  aderltcobortatusin  bcftes  emiGtiqui  dumfugiftesper 
Ib^uunf  incautius  locum  multis  arbuftisuineeifqiipretereaftfris  &C  muroip  rai  ^ 
uis  impedi  tiHirnudeuencre-quod  ubi  Cleomenes  animaduertit  TaretinosSi  cre 
tenies  milites  impeditos  boftes  inuadere  iubetia  quibus  Lidiades  cu  omni  equie 
tatu  circuuentus fortiter dioiicansoccabuit- Hac  vidbom  fliblati  Lacedenionfi 
magno  clamore  in  Acbeos  ferebant . Cun^  non  procul  iam  abeffent  omne  cxcrci' 
tum  io  fugam  uertereiin  qua  cum  plarimaetiScecidifTentreliquo^  corpora  ad  fe 
pultaram  petentibus  boftibusconcefTit  Cleoirenes.  Veru  Lidiade  tadaaer  ad  fe’ 
pojrtan  iubeus  cum  purpureo  amtdlo  corona(^  ipfu  omaGee  ad  Megalipolis  por  ' 
tas  deferri  precepit.  Hic  Lidiades  vir  magna  virtute  atq:  animo  fuitiqui  etil  de'’ 
polita  tirannide  ciuibis  in  libertatem  refticutis  perfuaGtmt  feft  ac  ciuitate  acbe' 
ispermicterit . His  ita  geftis  Cleomenes  maiora  iam  animo  precipies  non  dubita/ 
bat  quin &cile  acbeos  efietfaperaturusiinodo  rebus  domi  profuoarbitrio  vti  pof 
^c-lgitur  Megifeonu  aidbrici  fufi  admonet  opus  efTe  ut  pulGs  e magiftra  tu  Efo 
ris  Si  priuaco^  auil  fortnnisin  comure  poGtis  at^omnibus  ciuibusad  ecualita< 
tem  redadhs  totius  grecie  principatu  Lacedemoniis  uendic^t-’quibusille  cum  fa 
cile  alTenciretur  paucos  preterea  ex  amicis  huius  conGlii  participes  affupGt  T alia 
meditante  Cleomene  forte  accidit  ut  ex  Eforis  cuidam  xn  Pafiphe  templo  dormi 
eitifomnium  appareret  hniurmodi  videbatur  enim  quo  in  loco  Efon  viri  dicendo' 
(^nuenireaflueuerantivnam  dijtaxat  (ellam  exifbere.Quatuor  aut  que  antea  fue' 
^nt  deieiftasefTeiquofpedlaculo  di  ipfe  attonitus  miraretur  vocem  o tem^i  adi/ 
to  vifusrib  audire  q dicerct^faoc fparte fatale efle. Hec  vt  gefta  fuerit  cu  Eforus 
Oeomeni  nuntiaret-  Primo  quidi  turbat?  Cleomenes  ne  mrte  fui  tecandi  gracia 
hecabEfirofir^erentar  Gifpicabatur.  Poft(^  vero  nihil  illum  mitiri  ammadner/ 
titmaiori  fidatia  deftinacu  lamaniino  opus  aggredies  quotquot  m ciuitate  Gi^e/ 
iftosbafc^ac  Si  quos  ceptis  fius  cenrebacaduetiari  fecum  in  exercitu  ducens  Hi/ 
Veam  AlfeI  acbeorfi  ciuitaus  cepit  Si  frumenti  plurimfi  Orcbomeniu  iportari 


iunJt.IncJ*  contira  Mantiream  duxit  exercitu  . Iraqj  multis  wiagnirqjnegotliSfi» 
ues  implicans  S<  modo  fcuc  modo  iIIuc  rapiens  exercitu  effecit  fvt  magna  pars  illo 
rumquos  fecum  duxerat  vitro  ab  ipfb  peterctivt  in  Arcbadia  (bbCflere  liceret. 
Poftbec  mercenarios  milites  fecum  dur^rslparta  rediitiatqiin  itinere  plurunos 
quosfifci^fidoseflenoucratronCfiacu  ipfis  comuricando  rei  gerende  fbcios  adnin 
xit.  Tao  tacji  celeritate  Iter  illud  fonfecit'vt  pene  cenares  ocprefferit  EforosCu 
enim  cimtati  iam  propinquaret  Euricljda  ad  lorumvbi  Efori  couiuaban? premit 
tit-quafi  nouaquedam  ab  exercitu  nuntiaturu.  Tiriebium  ueroacduosexbiisq 
fecum  fuerant  educa ti.  quos  Lacedrmomi  Semotracasappellaticumpaucismili 
tikus  fiibfequi  iubet.Cunqi  adbuc  Eunebdasapud  Eforos  in  coboqu»  verfaref ; 
fuperucmetesquiaOeon  enemini  fuerSt-Mudatis gladiis  Efores muafere.lta' 
^primusommum  Agifeas  in  ipfb  impetu  graui  ter  fauciuscum  fele  mortuum  fi' 
nitilaret  diu  immobdis  bumi  proftratus  iacuit  demum  nemine  animaducrtanie  in 
Sacellum  timori  dicatu  quod  triclinio  proximu  erat  clanculum  fe  proripuit.  Id  cu 
femper  alias  clauCim  efle  cofiieuiflet  tunc  forte  quadam  agilci  bono  homine  pate' 
bat,In  id  Igitur  ingrefiTus  Agileus  cftio  clauib  delituit. quatuor  vero  interieilis 
Efbris  (upra  decem  etiam  ex  biis  qui  auxilium  ferre  voIuerSt  cecidere.  Eord  vc' 
ro  qui  inermes  quieti»  fpeeSabant  nemini  cmnmo  visefi  allata  .-nec  volentin  cini 
tate  egredi  quif»  prombitus  efttqai  etiS agileus  poftridie  a faccUodigreffusue' 
aiam  meruit . Sunt  autem  apud  Lacedemonios  non  timori  tantu  fcd  morti  etiam 
S^rifui  & aliis  buiufcemodiaffedlibus  templa  dicata.  Timorem  aute  non  ficut  ali 
os demonas  venera turiquos  tar^  noxiosabeHe  procul  aci uitate  voMtif^  remp. 
maxime  timore  cotineri  arbitrantur  Idcirco  Efori  cu  primo  ineant  magiOratum 
v:  Ariftoteles  inquit  dim.flb  per  Vrbem  prcconc  ciuibus  precipiut  vt  finguli  hat* 
bam  circa  metum  tondeant!^  lcgibuSofeleru5disintetidantaniiru*Neforteccn/ 
tra  quempia  leuire  cogant  unat  q vt  arbitror  de  tondeda  barba  preceptum  eo  ^ 
diat  vtiuniores  etiam  in  rebusm.inimis  obtemperare  magiffratibo  afluefcantiqn 
etiam  fortitudinem  no  cauentiS  metusiiedignominie  ac  turpitudinis  timorfqul 
dam  exiAimafleprilci  videntur. Qui  enim  maxime  leges  timftibii  aduerfus  ho' 
fies  audaciflimi  flinti^^afjoera  laboriofa^  perpeti  minime  formidSciqui  male  au' 
dire  plurimum  timet. Re^eita^dixiffc  videtnt  poeta  inquiensibinctimorillTc 
vrgebat  verecundia  Homerus  quo»  dicente  inducit  Helenam -O  metuende  mibi 
femper  femper»  verende  care  fbcerSCalibi  tanti  ac  tremebindi  verebatur  dudte' 
res  fuos  nam  vereri  timere»  precipuu  multitudinis  (ffe  videtur-  Propterea  Lace 
dem  oniiiuxtaEfororum  triclinia  timoris  facellu  pofitumeft- Poftridie  Cleome^ 
nensodbuaginta  ciues  proferiptes  i exilium  mjfit . Difiedbf»  Efororu  fellis  vnam 
dum  taxat  ftare  permifit  lin  qua  fidens  ipfe  iura  populo  dicfturus  erat.  Poft  bec  ad 
uocata  contione  de  bis  que  ab  eo  fuerant  acfta  differuit  8C  a Licurgo  narrSdi  prin 
eipium  faciens  dixit  eius  regis  temporibus  leniores  quofdam  regibus  ad  cSfiilt^' 
dum  adbibitos  fuiffe.-at»  eo  padfo  diu  remp.  diligenter  adminiftrati  nullo  alio  e/ 
guilTe  magiftratu.Procedente  uere  tempore  cum  bello  Meftiitenfi  magno  fine  aC 
diuturno  reges  ad  exercitu  impliati  tenerentur. 'nec  domi  iuri  dicundo  vacare  pof 
fentiquoldam  examicorfi  numero  a regibus  fuiftedeledfcs.qui  domi  apud  ciues 
interea  regis  vicem  gerentes  Efori  ruDtappeIlati:diutiuf»banc  permanfifle  con' 
fiietudinem  vt Efiari  pro  miniftris  r^ura  haberentur  mde  paulatim  omnemin  fe 
tranftulifte  potetiam  eo»  iam  licentie  pctuenifte  ut  fbirfum  a rege  magiftratu^'^ 
prium  Eforiam  conftitucrint.  Eorum  vero  quod  antea  dixiflet -‘fignum  eftet » ac 
cerfentibus  regem  Hforisinec  prime  nec  fecunde  vocationi  rex  paret.  Tertio  nero 
vpeatus  exurgens  ad  eos  proficifcitur  :ac  primum  quidem  Afteropeium  qufdasi 


firflequi  n?axin=eE"3rctrum  pa^enftim  aoxTitJquem  multis  rt.n  Lirurfr  eta' 
tibosnrn.*magi/lratumgeni{recnrftat:  Verum  fe  arbitrari  fatiusfuifle  potentia 
cuam  bdbebantvti  moderate  iqua  omnem  fibi  licctiamarrogateslcgittimearep. 
inftitutam  legis  pote^atem  (oluere  conar!. quod  eosiam  fepcnamero  t^pt^fl£;  no 
cftobicummicu  regum  alios  e duitate  pepulerint. 'alios  indicula  caula  cxtrcrroaf 
fecerint  (iipplicio  quod  (aiiebaudqua^  vitro  fuerat  tolleradu.vt  pulcerrimadiui: 
niflimaq!  omnium  que  vnqua  fparte  fuerint  poteftas  horum  (upcrbialiceBtia^in 
tenretC^odCmibnquitGnecujur^ccde  licuifletmueteratosciuitaris  morbos 
fanare  niir.tos  videlicet  fumptus  atcp  delitias  infuper  eris  alieni  magni  tudin€  ai(j 
vfurasieum  his  etiam  antiquiora  maladiuitias  ac  paupertate  felicilTimu  vtigire'* 
gum  omnia  irefuifTearbitrareriquod  medicos  ab%  dolore  patrie  mederi  vo 
luiflem. Nunc  aut  neceflitatis  buius  I.icurgute()cimpIaro.'qui  cu  ne^rexeflet 
nec  ullum  omnino  gereret  magif^ratumited  priua  tus  regnum  occupare  volens  cii 
armis  incotionem  procedit  icuius  timore  parci  tus  Charilus  rex  confugit  in  teplu 
Inde  quod  erat  ingemo  micis  amator  patrie-repente  Licurgo  in  rebus  agendis 
(bcium  fefe  prebutti  eumqi  in  permntSdo  (fatum  cioitatis  adiuuit.  Satis  igitur  ip 
(arecoprobauit  Licurgus  no  faole  pofTe  ab(^  vi  dC  timore  (fatii  ciuitatispmutay 
n‘quibusego  tame  modedidlrae  vlus  (iimieosdutaxat  eiciIseciuitatequosLa 
cedemoniorum  faluti  impedimeto  futuros  e(Ie  cognouerf . At  veto  omnes  qui  (ut 
in  cmieate  oportet  agros  reliqua%  fortunas  in  comune  conferreiatqtomne  es  ali' 
enum  debitoribus  condonare  iprcterea  ex  peregrinis  eos  eligere  qui  nobifeum  vna 
in  ci::itate  babendi  (unt<vc  boc  patfo  optimi  omnifi  euadentes  (parciateciuitatem 
a periculis  tutari  po(Ilnt:vti$  Ecbolis  3i  Illidis  predas  e Laconica  abigedi  finS  im 
ponamus li  quidem  loG  obiddutaxat  talia  audent iquod  vacuam  defcnfbdbus  re^ 
gionemconipiciut.His  dic^iS  primus  ipte  fortunas  omnes  in  medium  contulit  Idl 
viidricuseius  MegeftonusSC  amicorum  ceteri  fecere  .'quos  orrnes  fubindcci/ 
ues  (ubfecuti  funciagereciaomnis  equa  in  Cngulos  portione  diuifuscff  icuiuspar 
tem  bisetiam  quos  in  exilium  miferatadiudicauic.  Tum  ciues  omnes  incertos  di 
dribuit  ordines  ac  rcbo  lam  quiete  coifitutis  calonis  quos  fididimoselTe  arbitra 
ba  tur.-qui^  ingenio^preftabant  ciuitatem  (uppleuit : di  militum  quatuor  milia  ex 
lifdem  conferipta  docuit  pro  llceis  laridis  vti'quas  vtra^  manu  S<ge(f are  SC  tor 
quere  alTuefeciC  Preterea  clipeu  non  ex  anulo  (u(pen{u:fed  brachio  infertu  geffa/ 
re  docuit.  Hisperadfisadiuuenu  difciplinas  viuendi  norma  inditufdam  couer 
Cit  animum  tn  quo  Sphero  precipue  adiutore  vliim  fuide  tradut  tSi  repente  Gim 
naGa  pa!e(fr4%  fatis  congruo  erexit  ornatu.  Pauci  igitur  neceditate  coa^i  fed  bi 
etiam  quamuis  inuiei  verum  pars  maior  volens  in  generofam  8i  vetere  LacSicam 
viuendiconfuetudinemrediereiqum  etiam  quo  Monarcbic  nominis  infblentille 
niret  Euclidam  fratrem  lecum  regnare  ludit  8i  tunc  du taxat  apud  fparciatas  dit 
os  ex  eadem  familia  regnate  cotigit.  iRebus  igitur  vrbanisita  ut  diximus  coditu.' 
tis  cum  audidet  Aratum  at($  Acbeos  maxime  fe  per  id  temporis  ciues  ede  arbitra 
riiquod  Cleomenem  propter  regni  nouitatemab  Vrbe  nequa^  dircedurii  puta' 
rentine  tanta  rerum  perturbatione  c^motamatgi  adhuc  rufpen‘am  relinqueret  ci 
uitatem  no  indecorum  ree  inutile  fore  putauit  Cm  exercituspromptitudinem  8i 
ferocitatem  bodibusoffentare. Igitur  agrum  Megalipolitanum  ingredlis  hteq; 
cundfa  populatus  ingenti  preda  ditatli  exercitum  reduxit  cu  pluhmu  detrimenti 
bodibus  intulidce.lnde  vementes  Medana  Baccbanaliu  artifices  appvekedis  co' 
dituto pro  temporis^  loci  oportumtateTbeatroinbodili  terra  minas  conferens 
quadraginta  per  integrum  diem ludos  Iflituit;eo(q>  fedesipfelpedhauit.To  quod 
rpedfaculi  admedu  voluptate  aut  cupiditate  teoerctur  liVd  taquS  hoffiu  dedecori 


ficetiam  SC  conteptimi  of^fnrars^Iiurti.Conftatfxropiis^ftt 
rora  cscercitibasWc  fotu  iranosaut  ptaltenasnrq;  fidicinas  Itatoiucjledom- 
'Oi  pemtuB  adulatione  ac  Icunlitate  omntq:  prtolantia  carcta  t :cuni  iuucnrs  perdi> 
frendis  monbus  fcnes  vero  iifdcm  edorfdisoperp  plurimu  ac  temporis  ipertirft 
'Quod  fi  quando  relaxationis  afiquid  affectaret 'carn  facetiis  liberalibus  iocflqi  no 
turpibus  iraiicem  certa  ntesafiecuebantutqtiodvclTraxiTne  locor  fi  efievidef  gd 
vero  vtilitatis  bafceflt  buiurraediiocadi  ^reruisin  bisqucdeLicui^ofcripta  fiint 
cnarrauiraus.VcruraTter  omnes  rex  ipfe  ceteris  erat  prcceptor  egregius^mode 
•fbam  ^ frugalem  vitam  ducens  nibil  faftus  aut  deliria^  bafctnte  acveIudoptiir.fi 
, exrmplumviuendiquod  fibiadresgeredasadiumcti  pKinttifiattuIit  SiquiserJ 
alios  ad  reges  accefferrtitwn  tam  diuitiatij  Siluxtis  iragnitodme  obSupeTcet-'^ 
■fiiperbiam  a tcjiinlblcntiarrodent-' quibus  fafbidioleatcf  afpcrein  foscui  fliaopa 
iiidigentvti  confu^uCTut.^ui  vcroOeometie  adibant  .•cum  tamen  rexdiciGirnl 
.febaberi  vellet 'non  purpuram  no  latfclaufi  non  tridmiorfi  aut  fella^ingcntcSap 
paratustofjskicbantnolittoruaut  ianitorum  turbSno  (criba2p multitudinem epi 
.diumultumqrrogati  vix  tandeper  Iitterulasrdponderc  dignSturlrdipCebreoi 
tunica  anudlosvltro  fele  venictibus  offeres  aderat  pontibus  conwtcrbtnigneij 
f cfpondensjlumaqi  bumanitate  & tequi&  audire  para  . Itag:  mter  populares  bo 
mines  vteunqj  ferstulifTetbumarirer  fccnignt^verfatasicarusacccptulcpoinmb 
*rat  .■foluir  bunc  dig  nu  qui  ab  Hercule  natus  cxiftimetur  dictitantibus. Cenandi 
vero qLattidianus  apparatus  vno  dutaxat  pefito  triclinio  erat.  1% exiguus  fane: 
Laconice  parfimorie  coueniens.CJuod fi finiores  quofdS  aat bolpitfS  couiuio adbi 
buifiet.-Ieeti  alii  duo  fternebantunae  paulo  lautiiK  miniftrin-enlam  ftruebantsnfi 
aromatum  dulcedine  autvariorufapo:^  genere  cendjtis  dapi  busifed  tantu  utco' 
pia  largior  paulo^vinu  aliquanto  luauiusefTet.  Nl  amicorucuidaaliquldolub 
iratus  eftiquod  bofpitescouiuiofiifpiciens  vinu  nigrum  dutaxati&panetndura 
tumigniappoluiffetiGcotial-acedemonu  ceiebritatibusiqiiamfiditiS  nuncupSt 
fieri  coniueuit.Moa  enim  oportere  inquit  e^a  boTpitestam  exadbe  Laconicum 
morem  firuarcilliblatis  autem  tnSis  tripes  Eneus  cum  Eneo  cratere  qui  vino  ple 
nusccat  ir.Ecrri  conliieuit.Dne  preterca  exargeto  Pbiale  Cotilas  bina?  capictes 
Si  argentea  pocula  admodu  pamaibis  quantu  cuiqi  Iibuiflet  bibere  licebatinolenti 
autem  ntffio  poculum  porrigebat.' Auriu  veto  obledbatio  nec  aderat  feneneq:  ad' 
modum  expetebatur  .Ipfe  enun  fe rmone  fuo  potationes  obicdbare  cofiieuit  nue  ab 
aliisquifpiam  interrogans  nue  aliquid  ipfe  narrans  quod  nec  feriagranitaceuaca' 
• retiSiefiet  grata  feftiuitatc  iocoq;  non  petulanti  conditfi.Laigiticmes  aut  quibo 
al«  reges  ad  capiendos  bomincs  vti  confiicucrut  . iniuftas  penitus  acrege  idignas 
arbitrabatur  lac/ermone  blando  atq  bumanitate  copIccSi  bomincs  preterea  fide 
atq;  integritate  ad  feamSdum  eolHe  alliceres  boneftifiimu  Si  maxime  regi  coneni 
ens cxiftimabat. Pruri  igitur  Mantincnfcsipfiim  noilu  venientem  in  Vrbemin 
tcoduxereiprefidioq:  acbeoru  deiecilo  fefe  aqj  Vrbem  illius  arbitno  permiferantr 
quibus  jpfcremp.&  reges  reftitucns  eadem  dic  Tegeam  eftprofecAus:S<paa!o' 
po(b  per  aebadiam  Iter  faciens  feras  Acbaie  Vrbem  puenit^eo  propofitovtveliMi 
gnam  cum  acbeis  decertaret  ivel  aratfi  pugnam  detrectante  quafi  vutum  fupera' 
tumtp  cx  Achaia  pelleret . Erat  aut  Arati  apud  acbeos  potetia  maxima. Igitur  po 
pulanter  egrefTusincaropfi  Acbeis  cu  caftrain  DimisEccaconueu  poluiffetac' 
cedens  Cleomenes  medium  fe  inter  Dimas  Si  bofiiu  exercitu  collocauit  Inde  auda 
Aet  Acbeos  prouocans  vt  fecum  cogrederetnr  effeci  t-'  ipfifcj!  fiiperatis  Si  in  fugS 
verfisplunmosin  pugna  interfecit jmultos  etiam  viuentes  cepit.  Poftbanepug' 
eam  metis  ad  langum  cafiris  atij  ide  acbeoru  pulfo  prefidio  auitatem  Blierfibus 


Ji,  4 


reftituit.Sicigiroraffiiclisacfccorum  opifcascS  Gngatis  annis  exercitum  educere 
Aratus con(neiiiiret-'ranc  miliciS recuiabat.  Exrufationesqaardgfane  inaalidas 
petentibus  attj  bortantifcas  acbcis  prete<iens:quod  ipGim  non  fatis  bonefte  face/ 
te  videbatur  :qui  in  tcmpcftatc  Bubernaculu  deteriori  coccderetiSC  tradita  Cbi  a 
ciuibus  neg?igeret  poteftatem  His  auditis  Cleomenes  miflis  ad  acbeos  lega  tis  ni 
bilafperum  aut  {iiplsim  poftulabat.  Verum  pau'opoft  alios  fubmittensvtfcfe  in 
e.us dederent  poteftat 5 Gbicp  principatu  concederet  cmitatis  petebat.  Aliud  niViI 
eis  allaturum  efTe  promittens  mamSCcaptiuos  reddere  ademptos  agros  refti> 
tuerele  velle  dicebat. Cum  ad  ea  confiiltanda  indutias  acbeipoftulafTenttS^  Cleo 
menem  in  Lernam  ad  colloqutu  vocarentiquod  ibi  totius  gentis  cocilium  indixe 
tant.  Accidit  vt  cum  in  itinere.aquam  bibi^t  Cleomenes  fanguinis  fluxu  repete 
comotopropemodufuffocaretutiSCvocis  vfum  penit?  amitteret.  Quapropter  no 
bdioresexcaptimsad  acbeos  remittas  6C  colloquio  in  aliud  tempus  dilatoiipfe  ad 
curandam  valitudinem  Lacedemonem  ingreflus  eib.  Creditur  banc  viri  cuneatio 
nem  extremam  rebus  gretie  petnme  attulifleique  illius  dutSu  SCaufpicioprefen' 
tibus  malis  liberari  & certe  M icedonu  {tiperbiam  atcji  auaritia  euitare  facile  po/ 
terat.Aratus  enim  fiue  quod  Cleomeni  diffideret  ifiucgieiusformidaret  potiti' 
amiGuequod  illius  luiderct  felicitatiiqua  illum  preter  fpem  aailum  aiumaduer' 
tebaticum  fibi  etiam  turpiflima  fore  putareti  fi  diuturnam  glonS  6<grecieprin/ 
cipatum  quem  annos  tres  5i  triginta  tenuiffetifiibito  ab  adolefccnte  fibi  eripi  pa ' 
teretur  iprinci pio  acbeos  quin  fe  Cleomeni  coiungerent  per  uim  probibere  conatus 
eft.Poff  vbi  parum  id  (uccedere  anima  duertit  ■’  qiaudatia  Cleomenis  acbei  percul 
finequa^abeodelcilcereaudertntiprefertim  cum  nibil  iniulfu  petere  videretuc 
fi  in  antiquum  viuendi  morem  Lacedemonii  Peloponnefum  redigere  temptarent 
animum  ad  opus  couertit  cum  omni  greco  bomine  indigna  tfi  fibi  propter  res  do 
roifon'(j  geftas  turpifllmu  minime^  coueniens.Idaut  cratvt  Antigonu  ingre' 
Ciam  reuocaret  t8i  Macedonibus  impleret  Peloponnefum  quos  inde  adolefcens  ip 
fe  pepuVrat^Conntbi  arceexcorum  manibus  liberata  cunt$  regibus  omnibus  in/ 
fenfuseffetitumprecipue  Antigonum  jp(u  maledidiisprobrifcj  lacerare  cofiieue 
rat  vt  cx  eius  adbuc  monumen  tis  apparet  quibus  multa  lefe  ^iffe  multa  etiS  fui(/ 
fe  perpeffumpto  atbenilfium  falute  teftatut:  vteorumciuitatecuffodia  Macedo 
num  liberaret  iquos  tamen  in  patria  fiiam  atej  intra  domcfticos  parietes  tunc  at' 
matos  inducere  properabatme  Spartanoru  regem  ab  Hercule  oriundu  qui  vetu/ 
ffum  patrie  morem  viuendi  in  vfum  reuocans  tan^dififilutS  armonia  moderabaf; 
£<ad  (andlasmodelfat^Licurgi  leges  vitam  reducebat, Sicionumquoi^  tege 
inlcribi  pateretur.CuncpLaconia  vidlusac  veftitosa*’peritatem  refugeret ii 
quod  inter  Cleomenisinffituta  tan^duriffimum  accufabatidiuitiaru  di  pauper/ 
tatis  adequatione  diademati  purpurei^  MacedoniceSi  imperioCslarrapiaiuffis 
feleat^  Acbaiam  omni  fubdere  non  dubitabat  lac  ne  Cleomenis  precepfs  obeem 
peraret  antigono  (acta  facere  coronatufi^peana  decantare  1 eiusbonorem  quiapo 
Aemacis morbo  paulopoff  interitus  eft  poterat  {bftincre.  Verum  bec  non accufan' 
di  arati  gratia  fcripfimus  Fuit  enim  mr  alioquin  grecia  dignus  Si  {umis  virtutibo 
pteditus  led  ut  bumane  nature  imbecillitate  miferan tes  explicaremus  que  nec  eti 
am  cantis  ornata  virtutibus  tamfandlis  moribus  iniftudlafrudlainuidiacaren 
tem  efferre  poteft.  Interea  cu  argos  ad  conuentu  per  agendum  acbei  veniHent  leo 
ciem;^  Cleomenes  e Tegea  mouens  properaret.  Migna  erat  Ipes  omnium  fore  vt 
que  agenda  erant  inter  eos  componeritur  .Igitur  Aratus  couentionibus  cum  anti 
gono  tam  peragis  ventus  ne  fi  Cleomeni  multitudini  alloquendi  poteffas  fiereti 
aut  vt  aut  {oafionibusm  fiuiai  lencicil  traberct^  acbeos  a Cleomene  petere  copulic 


vt  vel  trif  inf a olGditns  acceptis  iolns  ipfc ad  col/oqnendfi  ingrcdiator  cnutatetn 
^et  adGimnaGum  quodCiIlarauiu  appel^an  t extra  duitatctn  cum  exercita  veni» 
enscoIioquatur.His  mandatis  auditis  Cleomenes  magna  reiniuriaabillisafficii 
querebatur  quod  oportuerat  talia  Hbi  ftaciin  a principio  mandari -Noo  ciiiamad 
fxjrtas  eorum  eflet/promjflisfiraudantes  veniente  expcneteiepi(to!amquo^{up 
bacre  ad  acfreosmiLc  cuius:  maxima  parsaccu^tionf  arati  continebat.  Multa  eti 
am  aratus  e contra  de  Cleomene  apud  pleh?  conquei^us  omnifi  ammes  a eondicoi 
bu&pacisa!ienauit.Minb  igitur  prccone  Cleomenes  repete belluacbeis  indixit 
Exquo  magna  apud  acbeos  exorta  efb  reru  pmutatio.-multeq)  abeisdeitatesde.' 
feccreicu  plebs  agroru  partitione  6C  debitoru  miflion?  peraret  pmores  multis  de 
cauGs  ara  tum  graaiter  ferrent  nonullis  etiam  Hbi  propterea  infenTisquod  Macc 
dones  in  acbaiam  trajecit . Primo^  aductu  pellente  Acbconim  preGdio  puIGioc/ 
cnpauit.Inde inferiores 8c  Penteleiosmouit  caftra.At  Acbci  proditione  Corin' 
tbi  formidantes  equites  plurimos  atq:vnacu  bis  externos  milites  quosargisba^ 
bebant  rubtradlosieciuitatc  ad  cuftodiendu  Corintbfi  miiere  ipG  vero  p NemeS 
defeende  tes  argos  ducebant  exercitum.  At  Cleomenes  id  quod  accidit  arbitrat? 
fore  vt  magni  turbationem  incuteret  :G  Vrbem  imperita  multitadine  refe^m. 
Bi  Xbeatrorum ludis alTuetl  improuilb  adoriretur.  Nodlu ciuitatis  menibusad' 
mouit  exercitum  8i  penes  loaim  quem  ipG  alpidem  appellant  murorem  partem  q 
Xbeatro  adiacet  occupatiit . HI  autem  locus  alper  lane  acdeuui$.‘quem  cis  occupa 
tum  ArgiuiTcnCnentiita  omnes  animo  percuTG  Gintivt  nemo  ad  reliquam  duita 
tem  tutandi  adbikueri  t irentemiTed  preGdiu  accipere  atep  obGdes  dare  (efe  para/ 
tos  nuntiant  vrbem  uero  illius  permittere  potelfati  Preterea  (bcietatem  eum 

Lacedemontis  inire  velleiqueres  non  parum  lane  ad  Cleomenis  gloriam  8(  poten/ 
tiam  augendam  profuit-Nur^  enim  priores  Lacedemonu  reges  eam  Vtbem  ea/ 
pere  potuerunt-quin  etiam  PirtVus imperato^  omnium  bellicoGf&mus  babitus  p 
vim  illam  ingreiTIis  tamen  capere  non  potuit  ifed  in  ea  occiGisomne  ctilquam  ea/ 
tenus  adeptus  fiierat  potelbatrm  amiCc.  Omnes  igitur  Cleomenis  vebementiam 
fortitudinem  mirabantur. Cuaqindentes  antea  non  Giu  mgenio  (ed  Licurgi  Ib 
f onilcpprecepta  in  it  a tum  ^ debitorum  dimiHicncra  SCdiuiGonl  agrorum  fparte 
conftituiffe dicerent. Tunc ipGim  Gibitoapud  Lecedemomos permutationis caa 
fam  fuiiTe  palam  fatebantur  quos  ulqiadeo  impotentesantea  fuiHe  conftabatiuC 
Etoli  fines  Laconicos  aliquando  inerciTi  qnfquaginta  milia  (cruotum  adduxerint 
vnde  facete  di^iim  fenis  cuiurdamLacedemonii  refertur.  Plurimu  LacoicI  regi 
onembofbibus  debere  quod  fe  tanta  leuaGec  multitudine  tunc  non  magno  tempo 
risinteriedlo  rpatio‘patriis  tantu  legibus  moribufep  reuocatiscum  in  antiquis  ve 
ftigiis  viuendi  non  fecusac  G adeflet  LicurgusconGflerentieo  glorie  fortitudinis 
quod proceGTeranfvtGbi  totiusgrceieprincipatumdelbinaret.OptisargisFIi/ 
entes  8i  Cleoni  Gibito  fefe  Cleomeni  tradidere . Forte  per  id  temporis  Aratus  Co 
rintbi  verfabaturiquolHam  qui  Lacedemonu  partibus  faucredicebantur  adbibi' 
tis  queftionibus  perquires.  ^ turde  argoru  captiuitate  nuntio  accepto  cum  ciui' 
cacem  omnem  ad  Cleomeone  inclinatam  depellendis  Acbeisagitare  fenGlTetsciai 
bus  in  Cariam  conoocatisipre  Clanculum  inter  bomines  dilapliisad  portam  ciui 
taris  peruenit.Ibi  paratu  iam  antea  equuconfcendensSiuonem  confugifafTer^s 
omnes  Corintbeorum  equos  v%  ad  recem  fatigatosi  cum  ipGs  fuicem  decertaret 
vt  alter  alterum  ad  nuntiandi  defecfbioni  argos  peruenirct . At  Cleomene  accufaf 
Ct  Corintbtos  aiebat:^ aratum  non  cepiHent:  fed  pernuGnent  abire  incolume.  Pre 
treaMcgiftonuma  Cleomene  mifliimfuifTe  dicebatipetcntemvtCorintbiiar' 
eemquamacbeordpreGdio  teneblctmagna  pecunia  acceptaGbi  traderet|leuera 


'-i  ^ 2«  K»  ^ 

r 


, ad  ea  refpondifTe  id  fibi  eHe  con{iietudihisvt  diuitias  tabere  qoair.  ab  eifdeirlsai 
fceri  malit  atq:  becaratjipfefcripta  reliquit.  Interea  CieomenesTreogeniisEpii 
laneriisatqsHerJtiionibasirlamiotiamafeitis. Corinthum  vemens arcefonavat 
loqs  circumdedit :cum  illam Cbjactei  tradere  noluifTcnt.  Arati  vero  atricas£Ccu/ 
ratoresqui  Corinthi  erant  in  Vrbe  permanere  inillt-Omn6  ab  illis  iniuriam  cro' 
hiberS  & domos  fortunalcgomr  es  iilisinta<^lasre!incuens:Tritimal;fi  quoq-Ivlef 
fiHcnfem  cum  his  mandatis  ad  aratam  mifit  vtfiicafibi  videatur  coir, uni  acheorfi 
LaccdcmoniorumqipreGdio  munitam  Cormihi  arcem  cuftodiStipriuati  ipC  ara/ 
to  duplum  quam  a rege  Ptolcmeo  acceperat  ftipedium  pollices.  His  cum  reicdlis 
coditionibus  aratus  repente  filium  ac  preterea  e nobilitate  adolefcentes  aliquot^ 
ohfidibusad  Antigonum  mittit  ifimuli^acbcisplaadetivt  venienti  antigonoCo' 
rintbi  arcem  {efe  daturos  poliiceStur.Quibus  rebus  permotus  Cleomenes  in  fefto 
agmine  Siticrium  agrum  ingreiTusomm  clade  belli  popnbtuseit  Hes  infuperq 
Arati  fuerSt  Corintheorum  decreto  fibi  traditas  dono  {ufeepit.  Inter  becAntigo' 
no  magnis  coi3iisGcrani£m  ingrefTo  non  vniuerlam  ItWmumired  locatantfi  opor 
tuna  vallo  fcfTaqi  munire  Cleomenes  decreaitsSC  locorum  oportunitatibus  viedo 
inagis  iplbs  conterere  Macedones  ^ aperto  Marte  cum  phalange  pugnare  ftatui  t 
HiS  igitur  artibus  vtelisin  magnam  anxietatem  Aritigonucompulit-Keq:  cni  ps 
ratum  antea  frumentu  exercitui  fuppetebat  nei^  tuto  rapere  licebat  comeat?  Cie 
omenefempercolfatis  cafteis  imminete  His  igitur  anguibus  preiHis  Ant^onus  i 
tepeftanorte  «louescaftraper  Ijiccum&  Cleomemsmambus  dilabi  fcuftra  tep/ 
tanie  militibus  aliquot  in  iplb  tumultu  amiHisSqua  vidbotia  elatus  OcomcneSce» 
tenqi  qui  circa  fe  aderant  ad  capiendum  abum  dilcarrereicotemnentcspenitus 
Antigonum  qui  alpcrrimis  loris  incbilbs  vrgente  neceffitate  inania  queda  agitare 
animo  videbatur . Statuerat  eirim  in  promontorin  quod  bnrio  iminet  motis  caftris 
omnes  copiasnauibus  Ctionem  traducere  quod  opiis  &C  temporis  longitudinem  £v 
non  mediocrem  apparatum  efllagirabat.  Eadem  die  nuntn  ab  Arato  imni  adanti 
gonUm  venere:  petetes  ut  omni  iVudio  Argos  pergere  ^peraret  ilbatuiffe  enim  ac 
giuos a Cleomene  defirCrpibuiusautedefedbionis  princeps  Arilbotelcs  erat  qfa/ 
cile  multitudine  concitarat  ••  indignatam  quod  debitorum  dimiflionc  Cleo 

menes  non  inftitmflet . ^itnr  acceptis  ab  antigOno  mille  Sc  qutngeeis  militibo  ara 
Cus  m Epidarum  venit  ifed  eius  aduentu  Arifboles  non  expecbas  conuocatis  f adlio 
tus  faecimbuspreGdium  quod  in  arce  erat  expugnare  adortus.  lam^ aderat  Siti 
oneTimoxen^cuaebeoru  copiis  aaxdiu  ferenSibecTeciSia  vigilia cu  eflentGeo' 
ftieni  nuntiataiiracundia  percitus  Megiftonam  ^ pnmo  ferrt  aaxtiid  argiuis  im 
perat . Is  erum  plura  Cleomenem  pro  argiuis  fuerat  deprecatus  i iuades  vt  illorum 
fidei  permitteret  ciuitatemiqain  etiam  volentes  furpeCbosquofda  e ciuitatc  pelle 
te  prohibuerat.  Hunc  igitur  cum  duobus  milibas  arma  toro  profKifci  iubens:ip'e. 
adueriusantigonum  conftititiGtruI  Corintbiosin  6de  cotinens  nec  (uis  rebus  dif 
fidere  fuad^s.  Nihil  cni  aduerii  argiscontigifTeifed  tumultum  dC  taxat  ab  bomint 
’ bo  paucis  efle  concitatum. Interea  veniens  argos  Mcgiftonuseumin  pugna  occu' 
builTetivixqui  in  prelidio  erant  eonftituti  arcem  tutari  poterant.  Itaq?  frequenti 
fcus  nuntiis  ad  Cleomenem  miffis propere  afferre  auxilia  poflubbat • Veritus  igi' 
tur  Cleomenes  ne  argis  potiti  boftes  aditus  Gbi  in  patriam  interefuderent  atq:  im 
pune  £^conicam  regionem  populati:  Spartam  defenlcnbus  vacuS  obfideretiCo/ 
rintho  exercitum  adduces  repente  cioitatcm  amilTit-  Nam  fubito  pofl  cius  difcef 
fiim  ii^refliisantigonus  prefidiis  illam  firmanit.lpfe  vero  argos  veniens Scpiru 
'tosciuitateingreftisprimos  qui  pro  muris  in  ftatione  erStlccodciec;t.Inccfo*‘ 
Bices  qui  circa  aCpidem  erant  demolitus  pugnam  cu  fautoribus  aebccifi  qm  Itus 


cr?nt  fon^ern  t-  Poft  fccc  fcaTis  admotis  interiora  vrtis  !ocaoccupauiecum  (agifa/ 
rJisCvetcnfibus  in  prima  aderonflitutis  defenfores  T propugnaculis  ffiffterp  no 
permitteret.  Poft^  autem  antigonum  eu  pbalarge  e fublimi  loco  in  plaros  fSpos 
dcfcendentccorpfxiccquitatuvcrocur{ueffurodnitatempctercaraduertitd]ffi 
fus  illam  vitra  jam  tutati  poflc{uis  omnibus  ad  fecouocatis  incolumis  atiifpcnes 
muroscitiitatisiterfacicnseunif  rebus  maximis  fcreui  temporis  Ipatio  potitus  ef 
(etiq.ujppequi  omnem  fere  Pcloponefumfiibegcrit  breuiori  etiS  tepore  eadeom/ 
nia  amifit:  militu  nanqj  magna  pars  ^ primu  abeun  tem  deferuere  ceteri  no  multo 
poft  vrbesin  quibtispreGditcaufa  locati  erSt  Antigono  rradiderutitantisbellian 
xietatibus  preflb;  ru  Tegee  reliquias  copiaru  colligens  fubftitjflet  ;{ub  ipfo  ferme 
ctepufculo  nuntii  Lacedemone  venientes  nibilo  minore  calamitatis  nuciu  attule' 
reivnice-fibidelccfbamvxoreinteriiffe*  quam  u^deoamauilTeconftatiUtinme/ 
dio  vi^oriarfi  curfu  plcrucp  ab  exercitu  dilcedens-' Spartam  ad  eam  vifendS  redi 
re  conliicucritinamcuagidis  cuius  antea  vxar  fcerarveneratione-'tu  virtutifco^ 
priis  quibus  erat  ornata  iupra  % dici  poteft  ill^m  amabat  qaS^  igitur  n agno  dolo 
re  pcrcullus  vt  par  eftadolelcente  prcflantilTima  pulcerrimaqivxorepriaatu.-no 
tamen  merore  {uccubuitmec  perturbationi  ra  tione  ati^  animi  fubdiditmagnitu' 
dinem  fed  vocem  af  qs  babitum  eunde  feruans.-que  ageda  opus  eflent  ducibus  par/ 
tituscumTbegeatibus  quod  optitrdfore  cenfebat  proillorum  falute  confiiluiflet 
Lacedetron&regre fliis  eft . IH  poft^  cum  matre  8<  filiis  defundle  vxoris  cafu  cen 
queftus  eftiad  publicas curasanimnm  couertit. Inter  bec  Egipti  rex  Ptolomeus 
nuntiis  littcri*^  ad  Cleomene  miflisiauxilia-aduerlus  Antigona  vitro  pollice baf 
G matrem  fibi  ac  liberos  pro  obGdibus  mittere  vel'cr.  Eam  re  diutius  Cleomenes 
matri  aperire  obuerccundifdiftulit.fepiufqi  prodede  rei  caulaadilllacccdfscfi 
in  eius  conlpedlu  venifletGletium  tcnebatura  ut  mater  boc  animaduertfoabami 
cis  eius  quidni  bec  rei  eflet  ftilcitaretur  ;eu  ipfu  bono  animoefle  iubens  bortarc^ 
audacfterfquicgd  voluiflet  ab  ea  petere.  His  igitur  bortationibus  tandem  motus 
Cleomenes  audaria  fupta  rem  omne-patcfccit  .Tum  fiibrides  mater  fcoccine  ingt 
erat  mi  na  tequodtocics  dicere  af  greftlisformidabasiat  qui  magis  decui  t%pri' 
,rao  nauibus  corpufculu  bocimpofitu  quocnnqjlibuiffetrrittereipreftrtimfiquid 
ex  ea  re  vtili tatis  fparte  prouentu;yarbitrarerisinec  ea  ten^expedlandu  quoad  (e' 
nio  cofedtu  tabclceret.Curdfi  igitur  leto  anjiro  profecftionecomprofcltespediba 
in  tenarumireiU  ptiulqulnauecorfcenderet  CratiGcIia  Cleomene  IjluminlMep 
tunni  templu  addudU  complexa  fepius  atqi  «xofculata  vbi  pictatecomotumaTad 
uertitiAge inquit Lac^emonio^  rexcaue  nequise  templo digreGbsIacrimSteS 
aut  indignu  aliquid  Sparta  facientes  nos  aTaduertat.Hoc  enim  dutaxat  preftare 
:nospoflumus  in  ceteris  vero  ea  fortuna  ^demondedent  fcqtur.  His  didlisfaciS 
ad  nauim  conuerfa  paruu  Cleomcnisfilium  manu  trabes  eolcenditigubcrnatorecp 
fubito  carfudirigeremftic.  PoftquSrcgiptfi  veniis Ptolomeu  ab atigono legatos 
fulcipcre  ac  lecu  de  codirionibo  ficndis  agitare  coperit.CIeomenlvcro  nuciantibo 
quilim^l  audiuitinoluifte  vocicibusad  paclacbei5aftcntiri.quod  matriscaulain 
iuITu  PtoloBiei  bellu .finire  no  auderet  feribes  ad  eam  iuflit  ne  queSparta.dignaef 
fent  que^in  re  luam  coducerct  facere  cucftaretur  neueob  yniasardcuIe  ac^IfaB 
•tisvm?  cauli tatoperc  Ptolorreu  fbrmidarct.Interbedtigon^Tegeaoccupata. 
li^antiReliiupatqi  Orcboroeniu  diripuerat  ita  ftra  Ia  conicos  fincscoartat^deo’' 
menes  leruiSomnibogminasgn^atticascotulilTentiibcrtatc^poluit  SCperbuc 
modu  gngetis  tailtis  coadlis  bominfi  duo  milia  ritu  macedonico  armauit  qs  Stigo 
^iargiraipdiso|>po!:itidead  op^  maxTm^tbdboatqioIborexpedhtHlteitalni. 


Mega^ipoIiS  erat  cioitasqoe  tutilo  Spattfa  minor  aat  virilo  inferior  nutlius  im 
per>o  iubdita  t libertate  degebae:babeb2 1 autem  ab  Antigono  ati^  acbeis  auxilia 
per  id  temporis  mifia  cum  (ubCilensin  Pleuris  antigonus  maxime  vt  ab  acbeis  uo 
caretur  optabat . Quod  tai^cm  adnjtetibos  predpue  Megalipolitanis  cft  aflecn 
tus.  Hanc  igitur  diripere  Cleomenes  ftatuens  cd  nibil  celeritate  vtilius  fore  ue! 
ligerct -milites  quin^  dierd  eodla  cibaria  deferre  iubetiac  tocius  exercitnsrobcr 
in  SelaCam  ducens  t3n%  fines  Argolicos  inaafcuus  repente  in  Megalipoliranu  z» 
gram  traiecit  enn^  apud  KetbeampoCtiscalbris  milites  cibum  capere  loGlTet  co 
feftim  per  Hebeonem  ducens  duitati  admonit  exercitum  cunc^  baud  procul  abef 
(et  Pantbeara  cura  duabus  Laeedemonum  eotbornbus  premittens  turrim  quam 
defenforzbus  vacuam  eife  intellexerat  occupare  iubet  .Ipfe  vero  cum  ceteris  copiis 
raptim  {bblequebatur.  Veram  Pantbeas  non  modo  premS Aratum  a Cleomene  lo 
cum  (ed  magnam  quo^  msrord  partem  effertam  cSperiens  qtifcuntj  poterat  loca 
preGdiis  firmans  magnam  murordparteai  ddecit.C^Aodes  aatS  quotcuu^  obut 
os  babuit  interfecit  ;iaterim  adueniis  cum  copiis  Qeomenes  antea  ^ id  dues  fen.< 
tirent  milites  intra  cioitatem  deduxerat  ita  vix  tande  vulgata  inter  ciuescalami-* 
te  nonnalli  retum  faarumqaieqoid  in  manos  venerat  aiportantes  fugiebant  Qui.' 
dam  vero  {iimptis  armis  ad  propellendos  boAes  ferebantur:  Verum  id  fru Ara  le.' 
ptus  experti  {ut>fagientibas  autem  Cleomenes  vim  ullam  aAcrri  probjbnit.Itai^ 
vix  mille  inpt^na  ceddere*  Ceteri  vero  cum  coniugibus  ac  liberis  MeAana  pro 
fedfi  {ut^aliquot  etiS  ex  bis  g arma  fuplerane  (alute  ipetrara  viui  in  boAid  manus 
deuenereifedbii  paadadmodufuereiinter  qaospredpaiLifandridesdcTbeari 
des  viri  cum  generis  nobilitate  tum  opibus  at<$  potentia  in  ciuitate  principes  ba' 
biti' eos  cum  nubtesqui  ceperant  agnouiHent  {abito  ad  Cleomeni  perduxere.  Igt 
tur  Lilandrides  procal  adboc  Oeomeneconfjaicatusimagna  ip{um  voce  copellans 
m manibus  tuispoOtum  eA  inquit  LacedemonArex&cinusomniuqucvnqt^geT 
Ads  preclanAimum  ac  precipue  rege  dignum  perpetrare-' vnde  etii  laud^  ab  om* 
nibus  maximamcoleq aeris  Intelligens  autem  eius  Cfeomenesquidnlboc  e 

rei  Li&ndrides  inquit  tan  me  duitatem  vobis  reddere  cen  As  oportere  iSane  in.* 
quitid  ipfum  tibi  cenAofadenduminec  talem  tan^preclaramdnitate  euertenda 
verum  bis  irapIendS  viris  qui  Iodi  tibi  Adeles  at^  amici  ppetao  Cnt  fatnri‘quod 
dbi  procid  dubio  euenietila  M^al^Htanis  patriam  reAttuens  eiuspopuli&Iaa 
tor  merito  nancupaberis.  PoA  omus  verba  Oeomenescu  aliqaantuld  tadtus  per 
fletiAetiperarduum  e A inqmt  buic  rei  cofidere.' Ad  vincat  malo  Amper  apud  me 
glorxe  quam  vtilitatis  cupiditas.  Po  Abec  uhros  quos  antea  diximus  cu  bis  vns 
preconem  {aamMeAanamdimiGtiquiMegalipoIitaBisdmbasndeientipatnani 
bis  conditionibus  ab  A re  Aitui  vt  ab  acbeis  diAidentes  leciiati^  amici  Lacedrxro 
iliorum  e0e  pergant  iHis  tam  benigne  tanqibumaniter  a Cleomene  cSceflis  Me/ 
galipolitwos  vti  Pbilopomenes  non  permiTit  eosabacbexsdefdAere  probi  bensSC 
in  Cleomenem  c^unuuas  »^tSs:  Aiel»t  enim  ip{u  nonqao  ciuitatemreAituere 
vellet  talia  polbcen.verd  ut  omnes  dues  capduos  babere  poAxt>Hec  apud  vulgus 
ia^nsI^ilopomenesLifandndadC  TbearideMeAanaexceIleveiu£Pt«H]cPbi 
lopomenes  inter  acbeos  iacile  pnneeps  maximi  apud  omnes  grecos  gloriam  adep 
ttx6eA-‘vt  Aorfixm  de  illo  Anbentes  docuimus.  Ea  poA^Oeomenifunt  nuntiatae 
cumeatenos-ciuitatemabomm  clade  ArualTet  incolume  vt  ne  minimu  quidema 
qua^diripipaniiseAetitancitaexarperatus  fbstunasomnesmilitibusdiripien' 
das  concepti  Aatuas  vero  8i  pic&s  t^ulas  quibus  ea  duitas  abundabat. Lacede 
monem  portari  loAit . Vrbem  vero  locis  pluribus  ac  maxima  que^  edificia  fubuer - 
ut  quetUm-etiaminie^  igne  cremanit.  Inde  propere  Lacedemoaem  reuecSis  eA 


'vcrttus  ne  pTeinsabrentiamantigonu? ael:eiqi Laconicam inuaiet'eiitueifini!?’'ii 
ntbil  tale  aggrefTifut  quod  bibendo  concilio  fuerant  occupati  in  eo  cum  aratus  de 
fiimma  rerum  di  dfuras  pulpitum  conlcerdidet  damide  circa  Faciem  obuoluta  dia 
tacitus  atqs  immobilis  conibititadmirantibus  cundbisaxt^vt  loqueretur  bortann 
bus  McgaIipo!jsinqu't  a Cleomene  dei edba  corruit. His  auditis  repente  concio  fo 
luta  eft  omnibus  tum  farfti  magnitudinem  tum  celeritate  admirar tibus.  Verum  I 
tigonns  G qua  polTet  ratione  tante  cladi  auxilium  ferre  cuoiens  militibusvt  ad  fe 
•conucnircntimpcrauit  qui-cumtardiusex  Hibernis  acceflilTcnt  jIlisT  agrovtico^ 
ftitcrairtmanereiulTisr  ipfenon  multos  feca  milites  ducens  Argos  profedbiseft. 
Quapropter  alteru  Cleomenes  ceptu  de  quo  paulopolbdiccreaggrediemuriqui' 
•dam  temere  atij  incaute  fufecptu  arbitrantarVerumid  Polibius  magnoconfilio 
iumirsK^prudentiageibfifurfTe  tclbatur'  N-micu  Macedones  percruitatcsinHi 
bernis  di^eVlbsanimaducrtetet  Antigonu  pero  argiscam  amrcisdutaxat&iret 
cenariismilititusadmodumpauas  bibemltem  in  argiuoi-fi  agros  impetum  FeCit 
£0  confiliovt  vcipermotu  verecundia  Antigonum  ad  pugnSdum  elicerctiveIT  d 
pum  prodire  non  aulumiimmicoru  quos  argisbabcbat  calumniis  obnoxium  faec' 
tet  .Quod  fane  baud  aliter  quam  rperauecat  accidit  mam  cu  argmo^  agri  late  va> 
ftarcnturicundbaqirapinjsautinccndiopcrirentiargHiiconcurluad  edesantigoni 
fadbo : fumis  clamoribus  pofccbant  ;vt  ucl  ipfc  ad  pugnam  turando%agros  prodi» 
ret  Jvel  fi  timore  probi  beretur  faltS  melioribus  principacfi  concederet  .Veru  anti» 
gonusvtpcritum  impera  tore  decet  no  temere  periclitari  nec  Ciam  focioruqi  &Iu» 
temfortunecafibuscrcdcrevolersiquan^  mu1tisprob:iscontuinelii%lacellitu8 
tarocnimmofcilism  fcntentia perlbitit liia  Cleomenes v%  ad  ciuitatis muros  du» 
dbo  exercitu  verbis  quo^igrauioritus  in  boftes  iCiIranscodcmqaovfiicrat  itinea 
rcretroceflitinec  mulropofteum  antigonu  Tegea  profedlumcomperit^tntmde 
Laconicum  agrum  adoriretur  ipfediuerfis  itineribus  a Leua  'exercitu  ducensiite 
rum.argis  improuj Cis  apparuit;  atgioninia  late  populatus  ffuireta  que  ilad  ma' 
taritatem  vergebat. omnia  vaftawtinon  falcibus  aut  gjadiiseamctens  ^dingen» 
tibas  lignis  Iframe?  forma  fabricatis  milites  in  itinere  quafilad^tesvnitterlafra 
menta  conterebant  .Cuntj  ad  Gimnafiu  quod  CiUaranlu  dicitear  perueniflentimi 
lites  ignem  tcdlisinncere  vol  ntcs  a Cleomene  Cintpbibitiivt  facile  appareat  ip 
fum  non  Cia  (ponte  fed  iracundia  exafprratum  ea  que  crudelius  apud  Megalipo/ 
limgefieratperpctrafre.  Poftbec  vbi  Antigonumargosredffite  falt?omrescob 
Icfg)  prefidiis  occupalTe  cognouit;vt  iJLmdiCrenu  probiberecquafi  idniHIad  (e 
pertineret  contemnere  CmulansmiffoprcrroneclauesHireiad  (emitti  pclfulabat 
vt  (acris  deo  pera^sabirepofict  atqiita  verbis  bc(fes  deludens  cum  rem  diuinl 
ante  fores  templi  percgifretinFIiuntaexerritiim  duxit  au}  inde  preGdiodeiedlo 
OrcbcmeniudefeenditinoRmodoa  ciuibusCiisveru  etiam  ab  bo(f  ibus  magni  cd 
filii  atqjanimi  vir  & maximis  rebus  dignus  iudicatus.Quippequi  vniusdutaxac 
ciuitatis  opibus  fretus  contra  Macedonu  opes  contraq;  Peloponnefios  omnes  bel' 
Ium  ita  gereret ivt  non  (olu  belli  cladibus  intadfos  Cios  fines  (eruaretiled  vitra  bo 
Ailes  agros  populatus  ciuiratesetiam  validillimas  caperet  quod  profero  mediO' 
ens  8i  animi  virtutis  eCe  conftat  Cd  quiprimuspecuniasrerumagehdaruner 
DOse(redixictprecipaead  res  bellicas  refpicies  ea  dixifTe  videtur. Nam Dema 
desiubentibosatbenieCbusdeducAas  triremes  nautis  mili tibuli  complert  Cum 
pccumas  nullas  baberent  omnino  pecuniis  primum  inquit  Demades  opus  efF  Fer 
tur  etiam  veterem  illum  arcbidamum  Peloponne(iicibeIIi  principio  conferenda 
- eributa  inter  (betos  partiri  mlTum  conftituere  dixiffe  perbibent-  Ae  enim  bel!u  no 
CjenSitat©  atijad  oiduicnj.iBftitHto  vefcitur  cibo;Sicut  igitur  bene  eotrrcitato  ad 


I 9 + 


‘qil  '• 

L '■ 


fateris  toteratiam  carpere  afbicte  prcc^ete  tempore  quan^ egregia  arte  infirti/ 
at(^  ad  numecam  (e  monentes  aduerfarios  ve!  ip!o  p&!ere  grauatos  fuperant 

E ari  ratione  antigonus  tmileas  diaerGs  cx  iocis  viresco!!igensbel!fi  &ci!e  tolera-' 
at  :ita  vt  demam  fuccumbere  Cleomenem  neceffe  fuerit-’  cui  uix  tantu  sderat  fa 
eultatumvtcoducflis  militibus  ftipendinm:ciuifcusautvic3fi  fuppeditare  poffet 
eum  alioquin  domi  profperius  Cleomeni  % antigono  res  {uccederetJ  Barbaris  per 
aHentiam  regis  occaConc  inuenta  iMacedoniS  inuad entibus . Illiorfi  enim  qui  Ma 
cedonie  (upcreminentn?  paru^exerotus  Macedonia  populabudusitrauerat  quo 
rumaduentu  perterriti  Macedones  antigona  ex  PetoponneTorenocare  cogebant-' 
qaod  G bec  paulo  ante  pugnS  antigono  nCtiata  fuiOent-' repete  aebeos  vafere  Gnes 
in  Macedoniam  diiceGGGet^fed  que  maxime  reru  bnmana^  domiraf  fortuna  bre' 
ui  admodum  !patio  temporis  quas  vires  babeatiquantucumq?  in  rebus  polTet  oHS 
dit.NS^  poil  comifTam i SelaGa pugnamicu  8i  potetiam 8C  ciuitate  Cleomene? 
amiGfTet-fubitonuntii  ex  Macedonia  {iip^uenereiqui  antigonu  inpattiSreuoca' 
baintique  res  miferabifior^  etiam  Cleomenis  eSecit  calamitat^mam  G biduo  du^ 
taxat  pagnamtcrgiucrCando  diGnlifletiaibil  omnino  pugnare  opus  fuerat  :fed  ab 
ointibus  Maeedonibos  qua!emcut$  libaiilet  pace  cam  acbeis  facere  potuiffet. Ve 
rumipie  ut  antea  diximusobpeeuniaram  inopia  fpem  omne  in  armis  bab^scoa' 
dhiseif  vt  Polibiusreferticu  viginti  dii  taxat  milibasarmatoruaduerGiS  triginta 
milia  bofHumdeeertareiqua  in  pugna  nuHis  >p(e  periculis  parces-imperatoru  fefe 
eudHs  admirabilem  preffitit:  ciuibus  quo^  operam  {ua  egregie  nauantibusiquin 
etiam  condubkts  milites  pro  armo^  qnalitate  cdtra  grauem  pballgis  armaturam 
non  fi^mter  aut  abiedle  pugnaiTe  coitat-Filarcus  aute  proditionem  quo^  buic  pu 
gnCintCrbelTiffe  teftatariqae  maxime  Gleotnenis  opes  fregit- Nam  Antigon?  If 
lirios  8C  Acarnanes  clanculfi  ex  acie  Gibdoiflcs  cosnu-'  coi  frater  Cleomenis  Eudi^ 
des  preerat  ex  aduerfo  circutnuenire  iubet  ivertimCleomenes  ex  fpecula  quadam 
anttgoai  exercitum  diligentius  intaenscu  lllirioip  at^acarnanum  armanur%co' 
^icerctivcritttS  vt  res  eos  ab  antigono  in  inGdias  mif^  Damotetf  ad  fe  vocatum 
jubet  vtclancalam  8i  ip(e  cxaciedifccdens  onmia  circuquaqualoca  preferti  vero 
a tergo  fpeculetur  iis  iam  antea  ab  antigono  pecunia  corruptus  cum  mandata  ne/ 
gligenterexecutuseflet-redlefebabere  cudfaadCkomenSrefcrt.Ipfergiturbis 
tantum  qui  ex  aduerfo  m acie  ftabant  profligandis  intentus  cfi  Spareiatum  globo 
in  Macedonum  pbalangS  inaebitorireferetibos  pede  acriter  inftansiquosfugien 
tes  cum  {badia  pene  quini^  infecatus  eGetrEucIide  in  altero  cornu  vt  diximus  pu 
gnantera  ab  inGdcntibus  circ^ueetum  aiaduercitiatq]  ad  eum  conuerGis  cede  in' 
quk-'cede  carifGme  frater  Spartiatum  poeris  mcrlieribufq!  perpetuo  celebrande: 
umq:  omnibus  qui  pro  Eudida  pugnabant  interemptisicu  viares  bolf  es  aduer 
Gis  Cleomenem  ruerent  aiadaertena;  milites  Gios  timore  tarbatosnar^  conGlfe 
re  audere:  fuga  {jbj  {alutemquerere  coa^s.  Fertur  in  ea  pugnamagnum  condu/ 
dlorttm  militum  numerii  cecidi^ei  Sparciueas  aat^  ducentos  dutaxat  fiperfailfe 
eedi  cum  adrexmdiamacieeonlHtiflcnc-  Pofbeam  pugnam  cS  fem  urbem  recipe 
ree  Cleomenes  obmam  facAos  ciues  admonebat-‘vt  antigonu  in  cmitate  fufeiperet 
fe  vero  quod  optime  fparte  foturuia-  aebitrareter  aut  viuendo  aut  moriedo  fadbu 
rameis  dif^itabatiCunqi  mulieres  bis  qui  fecu  e pugna  confugerat  obuil  fadbas 
atma  eximere  ate^  ad  refiaedd  corpus  potum  prebere  cefpiceret  ipfc  quo^  donid 
Giamingrefrus  efb  Cun^  ad  eum  puella  quam  Megalipolidndbapoft  vxorismor 
tem  apud  (e  babuerat  accurriifet  velletqi  labore  fatigatd  relicsteiipfe  ce;:^  Gtiens 
bibese  tietf  feflusarma  deponere  volwe  Veru  vt  erae  Toracf  indutas  altera  mana 
tdaiai^  ex,  grSfaeerocopIexusil!ii$  innites  facis  {upra-cubitS  depofita  parupet 


Torporc  qaicuic  rocnte  afit  per  uariaconlilia  «Jifcurrfs!  cS  pTarima  Iccam  agttaflrt 
tandem  couocaeis  amicis  in  Gi  thefi  defcendir  atqi  inde  nanes  iam  pride  ad  tos  ca 
fus  paratas vna  omnes  conicendites  abierut. Inter  becanngonus  Spartam  inue/ 
dius  cimtatemoccupauit  lae  ciues  bomaniter  bemgneqi  alloquitor  nibil  eisde  pri 
Ilina  dignitate  miRHens:S{  omtie  iniuria  co  tomelfamq;  ab  eis  prohibes  legit»  fuis 
8i  inftitutis  vti  conceflit-  Cnnqj  diis  (aera  fecifle  t tereio  poft^  venerat  die  c*  ut 
bedifeflTit-qaod  iamnutios  accepiffet  Macedonia  a Barbarisincfdio-rapinaijva 
(lariilamqi  eu  aduerfa  deprehenderat  valitudoique  ad  Pthiiim  non  paruo  catarta 
permixtam  trahere  videbatormonminus  tamen  obhocdomeilicasclades illatas 
vicilei  properauit-donec  maxima  potitus  vidloria^  Barbaro^  ingenti  numero  hi 
terfedlo  vt  genero  Ium  regem  decebat  clariorem  mortem  obiret  .Nam  Pbjiarcus 
in  media  pugna  cd  clamore  pedlus  r8pinet:expira{retTadic.Quidamveropoft  vi/ 
^ori»n  letitia  elatum  cum  ingenti  voce  exclamalTet-O  letum  pulchrum^dil  rei 
pentina  febre  correptumicum  dilruptis  venis  fanguis  abundatiasllueret  laHbca/ 
cum  interille.  Atqi  hec  de  antigono  dixiHe  lufiiciat.Interea Cleomenes citberis 
dilcedensatqiinfiila  alteram  preteruedlus  Hgialiam  tenui  tiCuni^Cirenem  pro’ 
ficide  {latuidetramicorum  quidam  Tiricion  nomine  vir  cu  in  rebus  agendis  pru' 
dens  tam  in  periculis  obeundis  «ellb  inuidlo  animo  verum  paulo  iadlantior  8( 

diard  virtutum  edentator. Is  igitur  lecreto  aduocatuCieomenemhuiurniodi  ver 
'bis  allocutus  ed.  Pulcer rima  fane  o rex  incuit  in  pugna  mqri^di  occadonem  amili/ 
mus^quan^  plurimi  nosia^autes  audierint  nun^forervt  niGmortuumSparda' 
tum  regem  antigonus  {iiperaret-’  nunc  igitur  altera  nobis  moriendi  prebetur  occa 
4io.{t]periori  quidem gloria virtute  fecunda  quona  emm  quefo  nauigamusfii 
gientesquodin  manibus  adeAvt  longe  pcGta  profequamur.Si  emm  forte  turpe 
non  ed  ab  Hercule  oriundos  Pbilippi  Alcxandricpfiiccedbribus  feruireilonge  pro 
fcdlo  naujgationi  parcere  potuim^^inantigont  manus nofmetdedentcsquePta/ 
lotneo tanto  predantiore  ede  putandum  ediquanto  Macedones  Egiptiispreda/ 
re  credunIiquodGeosqui  nos  armis  {itperaruntnobiS  dominarundignti  ducim^ 
Cur  eum  qui  nos  vickdomind  volumus  nobis  imponerec^vt  due  nebis  meritoobi' 
eipodintidC  qaodantigonufugiainitt&  quodadentari  Profomeo  inducam^ aim 
an  forte  matris  tue  caula  in  Egiptd  eundum  cffebiinus  iocundu  ilfi  future  fpedla 
culumicii  inter  Ptclomeimulieresodendit  filiu  ex  reee  Iduum  SCexelefacdum. 
Cur  non  poties  dum  aodrorum  enfid  dominamur  adhuc  patrii  intuetes  tatas  lin/ 
quimus  calamitates  vt  inter  eos  numeremur  qui  inSddia  pro  Sparta  pugnantes 
occubuere,  an  potius  in  Egipto  fedebimus  tnterrogan  es  que  Sparte  S i trapa  an/ 
tigonasprefecerit Italia  dicenti  Tititioni  in  huc  modum  refpcndide  Clrmneneni 
(erut. Inter  hmrana  omnia  f3Cillin>uqrocq:ctnniboiTaxiireinpromptuediir.or 
cem  prolequens  fortis  ede  nonnullis  fortade  vider-s.-cum  re  vera  turpior  hec  qa£ 
cu  .laudas  fuga  Stiquam  cum  nuper  ex  pugna  profueimus.Natn  multi  fepe  meli 
eres  nobis  fe  bodibus  dedidere :eum  ant  i aduef  (am  fortunam  incidilTent  laut  alia 
vi  quadam  cempuIG  id  agere  cogerentur.  Qui  vero  labores  aut  erumnas  ant  igno 
miniam  fupra  modum  formidat  ils  a iua  mollicie  iiiperari  fe  non  animaduertit.  O 
portet  enim  {ponte  conditam  mortem:  non  tugam  negotiorum  (ed  axonem  qnl/ 
damede  . Turpe  efb  enim  Gbi  &li  vicere  ac  iron  ad  quodtuprofedbonoscobor' 
taris  properans  prefentes  calamitates  efliigereicum  tamen  banc  mortem  nibil  bo 
neftumauc  vtilelequaturiegoauteSCte&rae  Gmuloportetearbitroreaqtiede 
patria  adhuc  ^erare  licet  non  relmqueretvbi  vero  omni  (pe  deftituti  enmus  facih 
lime  quSdocun^  bbuerk  mori  poterimus : Ad  ea  nibil  retpondens  Tiricion  vbi  pti 
inatm  e cqnfpe^u  Cleomeius  difcedece  potuit  ad  litus  delcedens  le  ipGi  iogalaoit. 


At  Cfcomcncs  abagialia  cfifcen^ensLibie  appTiroit  Sircgils  famulis  eonntata&: 
afexandriam  profectus  eft.lbi  cum  primo  in  ccuirpedlum  regisvenicconimaRi  at' 
q;crga  ceteros  confiietabamamtate  exceptos  efl.Poftvbi  virtutis  (ueinditia  ^ 
ferens  maximi  conGfii  vir  e^e  appacoit  8iin  qaottidiano  (ermone  Laconica inte' 
gritatem  gratie  cuidam  iiberali  permixtam  feruans  ingenuitatemij  baad  quan^ 
ftjpethi  nec  rurfiis  propter  fortnnemutationSabiedfoanimo  aut  nimis  bamilico 
fpeiAus  a rege  iogeqi  melior  bis  qui  ad  uoluptatem  at^aOentationl  omnia  !oque> 
bantariudicatus  eH.Itacp  veberaenter  puduit  regem  quod  talem  viru  auxilio  de^ 
locutum  opprimi  ab  boftibus  pa^us  elTet  quedi^  antigono  canta  gloria  tantai^  po 
tentia  augeri  prebuilTet  oecalionS' illum  itaep  raaion  bonoreacij  bumanitate  cera 
pkdlens:po’licitu8  ril  virorupeconiarumq:  auxilia  datu^-'vc  cura  bis  in  Greciam 
veniens  anulTum  regnu  recuperare  ponjc.Tunc  vero  talentorum  viginti  quataor 
IbipendiumGnguliaannisdarieohftituitiquibusCbi  amici%  {uptus  abunde  pote' 
rat  {iippeditarei  verum  Cleomenes  magni  eius  pecunie  partem  m bis  qui  ex  Gre 
cia  profugi  in  Egiptu  veniebant  adiuuandis  columeblt  fenior  quide  Pcolome 
usanteq:  Cleomeni  promiflaperlblucretivita  funCJuseft  Scpoft  eius  obitum  re/ 
gia  iraultamlalciuil  luxum^  prolapfanimiamqiin  mulieres  conuiuiaqiinteperan 
tiamlblitusquoqiei^aCIeomenem  cultus  deftiruiceptus  eft.Ipfe  enim  rex  muli 
erum  vimqi cupiditate a'^adeo  corruptus  tenebatorivtcum  maxime  Ibbrins  S4 
(eriis  rebus  peragendis  intentusenet  iter  precipua  opera  poneret  baccbanalia  ce 
{ebrareacmanu  timpanumgelbltemamicosinrcgiSadea  peragenda  conqocarei 
Summis  autem  regni  rebus  admimfbrandispreetSt  Agatbocha  regis  amaCa.eiuf 
9 mater  preterea  Inatbns  regiaru  Pelicum  guberhator:  Attaml  cu  primo  regnd 
accepit  Cleomene  indigere  vtlas  eft-  timens  emm  fratre  natu  maiorem  Pcolome/ 
os  quod  per  matrem  plurimu  apud  milites  poflevidebaturiebs  interficiendi  eon 
Clium  iniit  ar^  inter  confiileores  intimos  Cleomeni  adbibui  tiqui  (olus  ceteris  ectr 
Clium  regis  probantibus obuia  ire  ac  tantn  facinus  prohibere  aufus  eftiafTeces  re 
gem  potius  oportere  pro  lalute  rerum  fuarg  nouosC  fieri  poteft  fa tres  compara' 
re  quam  eosquosbabeacintetficere.Inter  amicos  regis  qui  plurimum  audlorita'^ 
te  pofTeeSoCuinserat  Is  cum  aliquando  regi  diceret  no  tuto  (e  poCemercenariis 
militibus  ctedereiquoad  frater  iHe  maior  io  uita  CiperCtiadiifbens  Cleomenes  ni/ 
biieft  quod  buios  rei caala  timeatis  inquit  tubilemm  Cipertria  nuIia  funt  clientS 
ati^bofpitumin  Pelopennefb  qui  omnes  C modo  adnuero  preCo  cum  armis  aderfie 
Hec  oratio  tum  quidem  Cliomeni  beninolentic  fideiti  8i  potitie  comprobationem 
apud  regios  bomines  prebuit . Pofberiori  vero  tempore  cu  Ptolomei  mollicies  idi 
es  auge&erent  1 thror  qao($  £mal  augeri  cepit  quod  in  talibus  teba  accidere  opor 
tet  .'VCi  enim  iuma  rerum  omnium  negligitia  aboritur  libi  timerem  quoq:  & in  ma 
xima  ctiam  lecuritare  diflidentiam  aboriri  necefle  eft  .Hec  igitur  formidabili  cui 
toribus  aule  regie  Cleomene  reddiditi  quem  tantu  'clientibus  at^  bofpitiba  poHe 
intellexerant. Icaqi  pleriq;  audiebanf  querentes  non  redle  facis  leoni  bunc  inter  pe 
cudes  verfariiquod  vcnmrae  didlum  iudicabit  C quis  domus  regie  moresintueaf 
Itaqi  naoes  fiC  exercitam  petenti  concedere  Pcolomeus  noluit  .Con^  c^ffe  anti' 
gonum  Cleomenes  audifTet  acbeos  aati  Etbolico  bello  fplicitos  teneri  exiffimlsi 
rerum  conditionem  ipCim  expofeere  domg^  reuocare  dum  tanta  rerum  varietate 
omnis  agitaretur  Peloponnefiis  arege  petere  inltituitivt  (bli  eum  amicis  abire  Ii' 
ceret  quod  etiam  impetrare  neqaa%  pctuit^cum  regis  alloquedi  poteftas  no  ellet 
qui  aUtduo  inter  mulieres  eboreis  dC  cantibus  intentus  viti  duceret.  SoCuifafic 
qui  fume  rerum  preerat  varia  lecu  agitas  arbitrabatur  OeomenI  cotra  vol&tatem 
wm Ulic detentum intradbabilcm  netuedumqi  foreidimiflum vero  nJulominos 


tiaienc[um  quod  cHet  rir  audax  8(  magnis  retias  gerendis  idoneus- regie  }»etwca 
domus  imbeciltirate  morbof^  optime  nofcetincqi  enim  munera  illiuS  animfi  flexe 
cane  :{ed  veluti  (acer  taams  quS^  abunde  intra  parietes  nutritus  in  (umis  delitiis 
fiabcatur^magistame  condieram  vita  exoptat:dC  currendi  ra(tandic|de(iderio  te' 
netur  8C  (ace^otam  actredlitione  non  Facile  Cibftincsiipns  etiam  fe  Ic  terribilem 
(Mreftat.Hode  modo  delicie  mollitiei^  regie  baud  quan^  Cleomeni  placebat. Sed 
(itdeaebile  (cribit  Homerus  tabefeebat  aritror  otio  permanes  & tumultiiclaoio 
remqi  bellum  exaptat.  Inter  bccNicagorasMctTcnius  Alexandri!  appalitivirq' 
dem  Cleomeni  infenTus  verum  illi  amicum  elTeCmuIans.Iscumagru  putcerrimu 
iampridem  Cleomeni  vendidilTetipreciu  nun%  acceperat  quod  Cleomenes  in  bel 
Ii  (uptibus  omnem  pecunia  ablupferat.Huic  igitur  nauemegredienti  Cleomeses 
cum  forte  iuxta  portum  deambularet  occurri  t falute  data  ztcg  accepta  que  na 
iHumcaufa  in  Egiptum  adduxidet  interrogauit*cu  illepuIcerrimosequosdCbcl 
Io  maxime  idoneos  aducxilTe  refponderet  (ubrides  Cleomenes  mallem  inquit  Mi 
mosScCinedosattuIifleSibecemm  maxime  nunc  rrgem  deIec!lant-'quo  auditori 
Iu  c^motus  Nieagoras  ab  eo  difceflit  :nec  multo  poft  rurCis  Cleomeni  cdueniens 
nunc  inquit  cum  omni  molelbia  vaces-  debitum  mibi  (oluere  decens  eftniG  Forte  ni 
tnta  tributorum  peniione  grauaris.  Tum  Cleomenes  atqui  nibi!  omnino  mibi  (up 
elb  inquiteorum  que dediiti.  His  verbis  comotus  Nicagoras  Cleomenis  in  regem 
didbum  ad  SoGuiu  detulitiquod  ille  iocunde  (e  accipere  Gmulls  iam  tum  Cleotne' 
ni  inGdias  maebinari  cogitauitiverum  maiori occaGone  r^laduerGis  Cleomene i 
citare  volens  Nicagore  per(aaGt  vt  diFcedensepiftolam  aduerGis  Cleomeni (cri/ 
ptam  relinqueret  quod  (batuiGet  exercitu  manibulm  a rege  acceptis  Cirenloccu 
pare. Hac perlcnptaepidoIaHicagoras  nauigauit.AtSoGuiuspoddiesquatuoc 
qnaG  nuperrimeacceptamepidolam  ad  PtoIomeumdeFcrensiverbisquammaxi 
me  potuit  adole(centis  animil  in  Cleomenem  concitauitdnde  cdmuni  confenlu  (ba/ 
cueruntin  magna  quadamdomo  Cleomeni  includere  ivbi  in  ceteris  Gio  more  vl' 
uendi  Gcentia  petFruens  exitu  tantfi  prohiberetur  Erae  boc  (ane  Cleomeni  permo 
le(bum  fed  futuri  mali  timor  ip{ura  magis  angebat.  Erat  inter  amicos  r^ios  qui 
dam  Cri (erini  filius  Pcolomeus  nomine  plurimu  amicitia  apud  rege  potensiis  an 
tea  libenter  congrelTu  colIoquioc^CIeomenis  vtensimagnam  fecum  ob  diutarnam 
conGiecudineinFamiliaritatem  contraxeratis  igitur  a Cleomene  accerGtusad  co! 
loquium  venit  :Gi(pit(oncm  eius  quoad  poterat  verbis  extenuansid^  r^is  accurati 
onem  proferens.  Inde  pofb  longum  (ermonem  dilcedens  Ptolomeusnd  ammaduee 
tit  Cleomenem  inter  amicos  vl^  ad  lanui  domus  (e  profrquetem  Quapropter  cu 
dodes  grauiter  obiurgans  arguebat  c^ud  tam  vadam  beluam  tan^  cufbodin  dif ' 
ficilemadeonegligenterobi^uarent.Ea  verba  cum  audilTet  Cleomenes- priuf^ 
Pcolomeus  animaduerteret  retrocedes  omnia  Geut  adba  fuerant  ad  (ocios  retulit. 
Cundfa  igitur  omni  quS  antea  babuerit  ^e  dedituti  atq;  ad  iracundiam  concitatu 
quonam padlo  Pcolomci iniurias  vlcifcerentur  confultabacivt^  morterebusge'’ 
(tis^  Sparta  dignam  obirefttinec  expedfarlrquoadveludpingueiadlevidbime 
apudaras  maedarerur  nec^  enim  toilerandu  videbatur  Cleomenem  q oblatas  ab  an 
tigoni  forti  SCbcUicofo  viro  edditiones  repudiadetituc  otiolum  mitrati  regis  cef 
fa  tionem  ab  aliis  muneribusexpedhire  iquoad  fcilicet  timpanS  deponere  8<  finire^ 
Tbiafum  eos  iubeat -‘quos  ad  fe  interficiendum  mittere  velit  ■ Pod^  igitur  cornu 
ni  conGlio  talia  Gbi  agenda  dacueranc-‘cum  forte  Canopum  (ecelTifret  Ptolomeus: 
primoquopadloe  cudodia  euaderentconGliuminierunt.Erat  apud  Egipciosre'' 
ges  con(aetudo;vt  qui  interficiendi  cau(a  incudodia  tenebantur -'pridie  quam  ut 
cerficerentucceoS  ^ munulbula  ^uedl  ex  regis  aula  mida  acciperent*  Ea  munera . 


1 o 


Cfeonienis  airici  cJanciiTum  magnii-adinc  8<  (pUnJorc  ancfla  intuTerutcarccrisca 
ftodibus  deceptis  qui  il!a  a rege  miffa  arbitrabatur  lEorutti  murerum  ntagnS  par 
tcni  Cleomenes  corona  fuper  impoGta  cuAodibus  donauit  iple  cum  amicis  accu 
bens!pe«ilantibus  illis  epiratus  eft.  Fertur  autem  citius  aliquatulo  quSftatuerat 
negotium  (ufccpifle  qued  familiare  quenda  buius  rei  confeiu  cu  muliere  qua  ama 
bat  extra  carcerem  tunceirecognouit.  Veritus  igitur  ne  periplum  res  patefieret 
Gumiam  meridies  aduenilTetSCcuftodes  vino  grauatos  capere  Ibmnum  aduerte 
ret  indutus  ranicam  clamide  vero  circa  Gniftram  obuoluta  vnacu  amicis  eode  mo' 
doml^rudbisecarcere  exiliuit.  Erant  amem  omnes  numero  tredeci  inter  quoslp' 
pitas  cum  effet  altero  pede  claudus.  Primo  quidem  impetu  vna  cum  reliquis  car 
ccre  cgrefluseft.  Pofti^vero  fuicaufa  fbciostardiasprogredietesagnouitiiuffit 
vt  fepri?  icerf;cientes  abirentine^  em  eqafi  efle  tate  rei  agende  occaCone  ob  vni 
us  inutilis  viri  lalute  amitti*  Forte  ciuisquidS  ante  carecris  feres  equovebebatur 
buicequo  Cleomenis  (ocii  Ippitam  priore  equite  deiedto  impofuere  ilnde  per  ui^ 
cosplateafqidircurrcntesciuium  multitudine  ad  libertatem  vocabanr-  quilotan' 
tum  dumtaxat  roboris  inerat  vt  Cleomenis  virtute  atq;  audatiam  admiriresieu 
darent.lequi  vero  aut  auxilium  ferre  nctro  auderet. Cum  igitur  Cbrifenni  Pto’o 
treum  e regia  forte  veniente  offendiffent-in  eu  fadlo  impetu  tres  Cleomenis  focix 
obtruncant  ;Inde  alterum  Ptolomeu  qui  cuftodiendc  ciuitati  prefedlu  s erat . -cur/ 
tu  aduerfas  eos  veniente  diffipatis  comitibus  fugam  verCis  det radfu  e curru 
interficiunt- Poftbec  ad  arcem  ciuitatis  iter  diriguticarcerequi  prope  erat  rcfii 
gere  meditatiivt  eorum  qm  illic  detinebantur  ad  rem  peragendam  vterlturifcd 
cuftodes  carceris  tumultu  audito  fores  antequS  eoperuenirltclaufcsn-unierants 
ita  ve  id  quoq  ceptum  irritfi  caderet. Tunc  incertus  confilii  Cleomenes  buc  illuc 
errabundus  ciuitatempeiuadebat-'&  nemine  ad  fereudu  auxilium  procedit eifed 
ob  timorem  ab  eius  confpedlu  fugientibus  cundlisribilmirfi  eft  inquit  fi  tali to  vi' 
ris  qui  libertatem  negligunt*  mulieres  etiam  deminitur  Indead  amicos  couetgis 
bortabaturivt  rebus  antea  geftis  digna  mortem  oppetere  vellent.  Et  primus  out 
dem  Hippitas  ab  adolefccntc  quodam  cu  id  ab  co  petiflet  vulnerat?  interiit  - Poft 
bunc  aliorum  qui%  prompto  atq  Itrepido  animo  fc  ipfiim  iugulauitipreter  vr5 
Pantbeum  qui  primus  in  occupanda  Megalipoti  trurn  confcenderatibunc  forma 
corporis  tnfignem  £<  clfilioac robore preifarte  vebementer  amauerat Cleomenes 
SCtucei  preceperat  vtnd  antea  fibiipfi  man^afTerret^qleae  ceteros  omnes  mor 
tm^conlpexifiet. Omnibus igituril  proftratis accedes  Pentbeusfingulor&cor 
pora  pugione  perfodiens  (ciutabatiir*ne  quis  forte  viuens  eam  lateret . Pcftq  ue 
roceteris  tcntatisfolus  intemptatus  te ibabatCIeorreresiad  eum  quoq  accedens 
pedibus  pknti  pugione  percumt.Cunq  illom  ad  facii  idbisn  vertiffe  confpiceree 
propius  accedens  atq  exorcatacus  iuxta  cofedit.  Poti  vbi  illum  quoq  expivalTe  co' 
gnouitieiuscadauer  cirrfiplexusfeipfumiugulauit.  CIeom.enes  igitur  mmanos 
fexdccim  Sparte  regnaflet  vir  qualem  antea  diximas  inbuac  modu  vita  fundi?  e» 
Fama  igitur  buius  rei  per  urbem  diffufa  Cratbefidiaquanqirwentisgenerofiqa 
nirni  mulier  ad  tante  calamitatis  nutiu  mente  excedere  vi&  elr.ltaq  Cleomenis 
pscaosfihos  circi- mplexaeiulatu  ingenti  Cleomcnemdeplorabat  Veru  ex  pueris 
qui  natu  maior  erat  i(umasedium  partes  corfeendens  nemine  tale  aliquid  (aTpicS 
teifeiprum  e tedlaprecipitauit£<quanqtali  cafugrauiterafflidluseflettnon  ta/ 
t&en  interiit  verum  fe  fe  alleuans  ingenti  gemita  querebatur  quod  tantos^olores 
morte  fcnire  non  potuiffet.Cumbec  Ftolomeo  nuntiata  edent  Cleomenis  corpus 
pelle  nudatum  fublitne  appendi  iulTit*  Filiosaute  eius  ac  matrem  ceterafq  mulie 
tea  interfici  uuter  quas  erat  Pautbei  de  quo  Stea  dixim.us  vxor  corporis  formaSC 


,vjrt5*teatiirai  orpcIat»fnma  que  cam  priire  corotii  tempore  vtrnm  fiipra  quS  cltd 
poceft  adamaflet-rmn^l  olb  fonnne  varietatcir:  quic^  de  illius  amore  mutauerat. 
Ea  igiturcum  virume  patria  diicedere  velle  ineeI7ixinet:vna  ferum  enauigareus 
1cnsaparetitil3uspro1)ibita  atqtin  culbodia  detenta  fiierat.Veru  pau^opoft  c6  c/ 
quum  6CaT}quant-u  perunie  clanculum  parafTctnodlu  e ciuitatedifccdes  celeriter 
TTenaram  peruenit-Iadenaucm  que  i^iptum  petebat  confcendens  ad  uirSper/ 
.uenit'cutn  quo  moderate  Fortunam  exilii  perferens  bilariti^r  iorundeq:  vitS  duxit. 
Hec  igitur  vna  cum  CratbcCdia  ad  luppliciu  traheretur  illam  manu  deducens  8< 
peplum  {ubleuansbono  animo  e{le  bortabaturiquc&ipfaad  morte intrepidani.’ 
hilqj  animo  deifdtaivnum  dutaxat  minifttos  rogabativt  atea  Dbi  moD  liceret  qua 
puerosiflterFeiilosintueretur.  Poftcj!  veroad  {upplica  locudeuenereiminiftri  pu 
eros  primum  IpedlaateCratbeGdiailubinde  iplam  quoq;  mterfecerut  cuius  in  ta 
tis  calamitatibus  bec  vna  vox  audiebatutJquonam  O mi.fifii  abilfis  fb!a  iam  Pen' 
tbei  lupererat  vxor  que  robore  &i  proceritate  corporis  prcftas  mulieribus cu  mo^ 
rcrenturvcftes  circa  corpus  ne  turpiter  lacerent  tacitaacfmepcmitu  componens 
egregie  Gngulis  pro  rerum  conditione  fuS  operam  preftltit  Ea  igitur  cum  fefola 
rupereffe  araduerteret'le]p(amquo  mori  volebat  babi tu  comconensneroinemad 
fe  accedere  aut  corporis  partem  aliqua  preter  iugulu  nudS  afpicere  palTa  eftmor 
t?;aefortiflim3ctia  virqdignS  obut.Cu  a nemine  poft  mortem  corpus  velari  aut 
alio  padlo  componi  petilTeC.  Quippe  cum  morienseum  ornatam  atqi  id  uelamStu 
corpori  pretcrdercticuodviuensCia  conflantia  atq; integritate coparauerat.La 
ccdemoniarum  igitur  mulierfi Tragica  ut  ita  dixerim  in  extremis  temponbuscu 
viris  certatio  virtute  a Fortune  iniuriisitutS  atqi  inuiohbile  r fle  decIarat.Poft  di 
es  vero  non  multos  accidit  ut  qm  Cleomenis  corpus  cruci  af^xum  (eruabatmun' 
tiarent  (e  !edracon^  permagnu  vidifleiquicadaueris  corpus  circuplexus  ira  illiuS 
faciem  tegebatiut  nullam  aue  ad  eam  depalcendS  accedere  pateretur  qua  decau 
ia  reuerehtia  quedam  SCdiuinitatis  opimo  rrgiaccefTit.  Igitur  mulieres  (aera  que 
dam  ad  expi^dum  facinus  indi  tuere  quod  viru  diisairicum  fupraq;  bumanam  (bt 
tem  aliquid  babentem  interfeciifent.  Paulatim  inde  in  vulgus  buius  rei  fama  per 
crepuitiltaqi  concurrentes  ad  cum  locfi  Alexandrini  ciues  beroem  fuiffe  Clepme 
nem  Sc  deorum  fi'ifi  predicabant.ncc  antea  buiu^odiceilauicppinioquaafapiS 
tibus  virisbuiusrej  caufa  prodita  ell.  Tradunt  enim  Geut  ex  bobus  apes  ex  equis 
fuci  ex  aGnis  cabrones  generan tnr  .Ita  bumana  corpora  dCprefertim  medullas-'ba 
moremq:  e x eis  profluentem  ferpentes  preducece-  Ita^i  npp  abft^  tatisne  permoti 
antiquioresbecoibusdraconemconfecrarunt.  ^ 


Plutarcbi  Hiftoriograpbi  greci  De  Vita  ar<j  gcftis  T ifccruCaii  Graccbi  pat  Le 
Onardum  Aceemum  poeiaEximiu  Hilloriainlattnutradudlalinguagiulncipie 


E AGIDE  ET  CLEOMENE  quedicenda&erutlap 
insenarratisinonc  in  Homanorum  parte  non  minores  ba/ 
bituram  caoGs  T yberii  SC  Cai  Graccbomm  biftoriS  oppo 
nemus-Paterbis  fuit  Tiberius Graccbusicui  qaan%dao' 
bu$  conililatibos  duobui^  triumphis  Si  infuper  ceiure  glo 
na  inGgni. -multo  plus  tamen  ex  virtutibus  eius  quS  exma' 
gidratibus  at^  Iwnbnbus  aderat  dignitatis.  Iraqg  Corneli 
am  Aflricani  eius  qui  Hannibalem  {iiperauit/dia  dicet  no 


amiai8ft<Iaduerfkciusin  rcp.For«’t:vxo>-'’m  babei-t  iticrait-‘qua  uf^adeo  dilexiti 
vtduobus  mlecloan?uibus  comprebenfis;eu  arufpices  cius  rei  gratia  accitunec 
ambos  cniden’  interfici  nec  dimjtti  ambos  perimttercntfcdfi  mafculus  nccarcS* 
Tiberio  S femina  Comelii  mortem  portendi  affirmaret  ofc  amor?  vxoris  Si  Gnml 
quod  maiori  natu  preinoncdum  fibi  arbitrabatur  mafculo  angue  necato  feminatxi 
ctniGfreatq:  vt  arufpiccs  predixerart  nem  tnuleo  poft  ipfum  inceraGTe  ferit  duode' 
om  &!hs  cx  Cornelia  relidfis.  Cornelia  vero  puero^atq:  domus  cura  poft  trortem 
viri  fii^epta  cum  amorem  erga  fi’jos  e^mq?  diligf  tiS  ac  magnitudinem  animi  pre 
ftititvtnon  male  cenfuluiffc  Tiberius  videretur  pro  talivxoremcrteprerepta. 
NamS<  Ptolomei  regis  nuptias  refpuitieurailleregni&  diadematis  comunicati 
onemofFerret-&]nuiduitateperfeuerSs reteris  puerisamiftisvnam  ex  filiabus 
que  Affricano  minori  poftea  nupfit  Si  duosex-filiis  de  quibus  bec  fcribimus  Tite 
rium  Si  Caium  fuperftitesfic  fpicndide  edaeauit  vt  cum  maguitudine  idolis  cete^ 
ros  omnes  Romanos  Gnecontrouerlia  anteiret  dodfrinatamlquam  natura  preua 
bifle  videantur.Cumuerovcin  polIucis&  caftorisitnaginibuspicSuri'q;difrimi 
litudinesquedam  inter  pugil?  curforemnn  ipla  eorum  fimilitudine  appareant 
fic  iftorum  adolclcencium  dum  ad  Iiberalitat?  temperantia  intelligentiam  5<  ma/ 
gnanimitatem  limiliter  feruntur  magne  in  adminiftratiorie  reip  in  ceteris  triio 
vel  profperis  vel  aduetfis  difflmilitudiir^s  apparuerintmon  alienum  exiftimo  eas 
premitterc.Tibenus  igi^  vultu  8C  afpecSu  8i  motu  corporis  mitisacplacid? erat 
Caius  autem  vetcm?s  Si  ingentis  fpintus  Itai^Tibcrius  locum  pulpiti  m quo  afeS 
dens  conftiterat  bonefte  dccorcqi  m dicendo  feruabat-Caius  primus  Romanorum 
per  pulpitum  au  bulafte  togi  ab  bumeris  diilbluinediciturivt  de  Cleone  atbe 
nienu  feri  bunt  primum  r^cionatoro  refcindiftein  volucru  palln£<  coxam  pcuftine. 
Sermo  autem  erae  Caii  quidem  terribilis  Si  ad  idignationem  promptus.  Tiberii 
vero  dulcis  Si  ad  oiiferationl  aptior-  Oratio  preterea  in  Tiberio  dilucida  Si  plane 
elaborata. In  Caio efficax  redundans. Eodem  modo  in  uiAu£<men(a. Tiberi? 
facilis  Si  modicas. Caius  G ad  alios  comparetur  co  tinens  aufterufgi.r!  veto  ad  fi-a^ 
trefuptuof^Sinimi?'  Obieiftj  eft  ei  abimmieis^delpbinesaiglteos  emifiet^ 
Gngultslitris  mille  deeentaru  quiquaginta  dragmaru  Mores  item  eode  modo  at 
de  oratione  oftendimus.Tiberics  mitis  Si  placidus.  Caius  acer  S^vebemensiut 
lepe  in  dicendo  ira  efierri  Si  ad  iurgia  ae  malediclla  irritari. oratior?^  perturba' 
reconGicuerit.ItaepbuinsexcefrosremediS  m.acbinatus Liciniam quendS  baud 
bliilfum  feruu  poft  fe  in  pulpito  collocabat 'qui  qootils  exafperari  ac  ISgiusob  itS 
protrabi  vocem  (entiret-  vocali  organo  quo  notas  deducere  blent. ‘mollem  emitte' 
Dat  fonumiquo  ipfe  admonitus  dC  quaG  ex  ce rtaminereuocatas  vehementiam  ilIS 
ate^  contentionem  nimiam  remittebat  .Diftimjlitudhies  quid?  igitur  inter  eos  ta« 
res  erant.  Audatia  vero  in  boftes^iuftinai  fubditosidiligetia  i magiftratibns-‘ab' 
ftinentia  Si  integritate  iuxta  inGgr.es. Htate  noucm  annis  Caium  Tiberius  antei' 
batique  res  potentiam  eorum  diuilam  temponbus-necinvnum  robur  concurret! 
eeiD:faaiiusIabefacftaripermiGc:m3gnu9  ad  res  gerendas  fablatomutuo  auxilio 
attulit  detdiuentu . ScorGim  igitur  de  utroi^  dicfdum  eft.  ac  primo  deTiberio^ 
prior  fuit  etate. llle igitur  ftatim  a puericia  itaclarnsatqiinrignisfaitivtconfefti 
n collegio  augurum  Gc  receptusiob  uirtutem  magis  qu3  obnobi'itatem  .Oftidic 
vero  Appius  Claudius  vir  conGilaris  atq^  cenfbrins  princepl^  fenaf^us  SC  magna  p 
id  tempus  audloritate  excellens.  Namcu  augures  vna  cenarent -‘compellans  Tibe 
rium  euf  gratulatur  filie  nuptias  obtulit  quas  cum  adolefcens  leto  ammo  fufeipe' 
tetifponGone  Gcfada  rediens  domum  Claudius  abipfa  ianua  ftatim  vxoreantifti' 
am  magna  voce  appelbns  Qaadil  viro  fe  IpopondilTe  nantiauit-  Ac  veroantiftia 


ftaprns  qaid  boc  feftinationis  cft  inquitiiMiim  Edcpol  Tibcriutti  Graccd  iIIi  Ipon' 
fsiin  tradjdcrisiNccfinc  rreCugitbecque  modo  dixi  nonnullos  dcGraccbopatre 
5C  afcjrano  tradidini  f^d  plures  ita  tradut  vc  nos  fcripfim?  6c  Politius  poft  motr 
tem  a&icani  nupfine  Corneliam  Graccbo  affirmat cx  (critetia  luorfi  prelato.  Vt 
a patre  in  nuptam  indeiponfatan-qsrciidla-  Prima  Tibeni  militia  fub  minori  Sci' 
pioncin  Affrica  fuit. In  qua  comipfiduci  .cotuteimalis  cffetinatura  ipGus  celent' 
cognita  ad  imitationem  virtutu  traditusiccnfcnrmodeftia  atqa  fortitudinpcc 
teram  iuuentutem  egregie  {iiperauit.primofqs  omniti  murum  boftifi  conlcendit. 
ut  Fanius  relfaturiquifequotf  ynacu  Tjberioa'’ceiidiflearq3  eius  muneris  parti/ 
cipcm  foifleait.Itaq:  &prefens  exercitui  plurimum  caros  fuit  Tiberius  &abifs 
defidenum  fui  apud  milites  ingens  reliquit.  Poffbancmilitid  queffor  Komecre/ 
atuscum.CiMancino  Con{ule‘virobaud  quaqua  improbo  IcdtameignautfGmo 
omnium  Komanorumducuicui  forte euencratJcontraNumacinoSprofcdlJiigra 
uibasaducrG%canbus.npnfbIumingenium  ac  magnitudo  animi  cius  emicuit  ue 
ram  etiam  quod  mirabile  eft  incredibile  erga  imperator?  fiiuro  reucrentia  lerua/ 
Dit  . Cum  ipfeconfulpre  magnitudine  calamitatfi  nec  (e  quidem  e{]eConfu'einme 
miniffet . Vidlus  enim  ingentibus  preliis  tentauit  nodle  aufugereiquod  vbi  bolfes 
rogncucrunt  occupatis  propere  caffris  6<&giente  exercitum  plecuti-extremil^ 
eorum  ceCs  reliqnis  vero  circumuentisfiC  in  Joca  inuia  con-f  ulCs  eo  rem  perduxe 
rc  vt  Confuldefperatis  rebus. ‘caduceatore  ad  petendam  pace  boAibus  mitteret. 
At  ilJi  fe  credere  nemini  preter^Tibfrioaflcrentes  vtipfe  ad  eos  mitteretur  po/ 
(fularunt.  Hoc  vero  cumipGus  Tiberii  fama  que  apud  boftesquoqipuaferat  tum 
eti^  Graccbi  patris  memoria  faciebant  qui  aduerfus  Hiberos  bellu  gerens  pace  cu 
Numantinisfirmauerat  camqi  feirper  apud  populu  redlc  luffeg;  defenderat  Mif 
fus  igitur  ad  bofles  Tiberiusrpartim  fiiadendo  partim  recipiendo  fedus  firroauit 
ac  per  eum  inodu.  xx.  rmlia  Romanoru  ciuiu  abf^  auxilianis  & aliis  qui  extra  or' 
dinc  fecuti  erant  fsruauit.  Cum  vero  inter  cetera  predaqulbollesicaptisdinpue 
rant  caftris  tabulequoqiTiberiiirationcsquefturecotinIresamifle  fuiffentrecor 
datus  caruTiberuis  ac  flurimi  faciens  eas  fecu  deferret  boffibusiatndomd  reuer 
Gs  cu  vel  quatuor  familiaribus  rvJuman  til  profedus  ac  iuxta  vrbem  cdGffens  prin 
cipibus  Numacinorfi  ad  fe  vocatis,  rogauit  v C Gbi  tabulas  reddi  laberetme  inimi/ 
cotu  caluniis  obnixius  fieret-fi  ratiore  adminiftroru  reddere  requiret.  At  Nun-S 
tinioccaGone  Gbi  prefiita  letati  ab  copoGuIarutvt  vrbem  introiret. deliberaban/ 
dumqi  adeuntes  ac  manu  prenfantes  orabat  ne  le  amplius  bolfesfed  amicos  puta' 
ret  fideretij  Vifiim  cft  igitur  Gb:  ut  vrbem  ftraret  ;cu  tabularu  recuperSdaru  gra 
tiaitum  re  diffidentia  boftestiritarent.Ingre{usita<|i  vrbem  pzimuconuiuiolibe 
ralirer  acceptus  ideinde  tabulereftitute  datainGiper  ei  poteftas'vt  quotquot  vel 
let  arbitratu  fuo  ex  predadeferretinibil  pter  thura  facriGciicaufa  parata  affump 
Gr.  Vbi  veroromS  lediit  ac  fedus iuditio  omniu  velut  dedecus  romani nominis  T/ 
probare?icen(entibus  cucftis  ut  more  maiora  T bello  aduerfus  Sannites  oK  leruato 
Coful  cu  qftore  ac  tribunis  roilitiS  nudi  boftibo.  traderent  milites  quo^  pictjq;  ex 
plebe  romana  erat. aa  Tibenu  cocurretes  S<  feda  ipfa i CdfulS falutaria  vcro  S4 1 
jpfismalisrcmediai  Titeriu  refereces  tande  effecerunt  vt  Tiberii  gratia  q apud 
populu.  H.  maxima  erat  cet  ens  quoqipretvnu  MancitiU  parceret.  Videtur  autc 
& Scipio  affr!can5’  potes  per  id  t?pusi  rep.  Tiberio  ad  falut^^fuiffe  fednibilomi 
nus  aduerfu^  Spipione  querelc  ladlabScur.  quod  no  & C Mancinfi  CoGiIe  feruaf* 
fetiquod  fedus  Numantinu  p homine  Gbi  familiare  affinem  firmatum  iproba' 
ri  paffus  effeta  HiimGnodi  aut  qucrcIcquoniSabamicisftudioGl^  Tiberii  emitte 
bantnr  offenfam  qcand?  ac  Gmulcate  Iter  Scipionem  ^Tiberium  contraxerunt. 


Nitsil  tatnen  maioris  mottienti  ca  res  t-atnit.  ego  puto  R fuifTet  Jorni  aFrican? 

tempore  contcntionamillamm  quas  poftca  Tiberius  fiibiit ipfam  nS  fic  FuiHe pe 
riturum.Sed  qootemporede  lege  agrana  a Tiberio  certatu  eft-‘eo  tempore  atri 
canusapud  Numantiam  bellum  gerebat. Motus  eib  autem  Tiberius  ad  eamlege 
■ferendam  ifta  de  caufa.Tloioani quantam  vicini  agri  boftibus  adimebant  partim 
venadare  partim  in  publicum  redigere  ac  egenjs  cinibus  pro  modica  penfione  vte 
dura  tradere  eonferont . Sedcum  incepiflent  djujtes  eas  pcnGones  augere  paupe' 
re%excludere.LataeftlexqDefupra  qu]<'get3agriiugera  ciuem  Tlomanubabe 
re  ^bibebat'  At  ea  res  paucos  annos  aduerfus  locupletes  auxilio  Giit.  Nam  primo 
lubditis  ad  conducSdum  perfonis  fraus  legi  fiebat . Deinde  aperte  iam  per  feipfbs 
diuites  propriis  nominibus  occupare  apros  ceperunt  .Ita  ergo  exagitarisbomini 
b»s  nec$  militie  dare  norninameq:  filios  extollere  cura  erat-  Eoqi  ptocelTura  vide/ 
batur  res-'vt  breui  exbaulfa  liberorum  multi tudineiferuis  ac  barbaris  pquosdi/ 
oitescolebat  agros  tota  italia  compleretur  -In  bac  igitur  parte  reip-primusC-  Le 
liusScipionisamieus-^ccarrcre  inAituit-redaduerfantelocupIetufadbione  veri 
tus  tur^nonemat^dilcordiamciuitatisiab  incepto  del^itifObeamgi  rem  (api 
ens  eft  poftea  vocitatus- At  vero  Tiberius  vt  primii.tr.pl.crearuseft  eamaAio' 
nem  liicepit  andforibus  vt  p!eti$  fcnpletut-  Diopbane  rbetore  .Mitylineo  tunc  t 
Italia  exultSte  Eloflio  rumano  antipatri  CbarfenGs  pbilofopbidiTcipulo  ad  quS  St 
quedam ab antipatrolcripta. Nonnulli  CocneliS matrem alTerunt lepius  obiurgi 
do  natos  quod  ipfa  Scipionis  CorneGa  no  Graccboru  vulgo  appellaretur-' adolelcl 
tem  impuliire  ad  banc  adbone  fufcipienda-  Alii  ob  emutatione  Spurii  poftumii  eq 
Iis  Gii  quem  ab  exercitu  redies  auc^fi  potentia  ac  celebritate  nominis  offendit  <'cct 
pidinem  inceGGne  Tiberium  credunt-InGghi  aliqua  8c  memora  bili  adbene  preceb 
iere  .Caius  vero  frater  in  oratione  quadam  (cribit  Tiberiu  Nnmftiam  proheifee/ 
tem  dum  per  Tuftiam  iter  faceret  (blitudine  libero^  8i  indudlione  (eruorum  pro 
&edla.Tanc  primum  ad  legem  agrariSGbi  quidem  luneflam  animum  intend^- 
Plurimum  vero  ipGim  plebs  romana  impulit  per  litteras!  fornicibus  munumf 
tis  ac  parietibus  inlcriptas'  efflagitans  vt  agros  publicos  egenis  ademptos  reflito 
eret.Non  tamf  perleipGim  legem  ferre  a^reiias  ei!:  fedpretfantif!imoram  vi/ 
rorum  eonCIium  adbibuit  ■ In  ter  quos  Craflus  pontifex  maximus  - 8<  Matius  fce/ 
uola  inris  confiiltas.Qui  per  id  tempus  cbhGiI  erat  :£<  Appius  Claudius  (beer  fa 
erunt- Nec  videtur  lex  vlla  aduerfus  tantSiniuriam  mitius  ac  leuius  cetlcribi  po/ 
tmlTeiNS  quos  oportebat  pro  iis  que  contra  leges  fecerSt-  Penas  fucire:  SC  quos 
niiufle  tenuerSc  agros  cumpreceptis  fru^busreddereieos  accepto  precio  dimit 
^ere&  egenis ciuibus tradi  lubebat-Scdealexvt  plebi  grata’Gcam!ros!ocup]e/ 
tumoffendit.Itai^obauaritiamlegemiobiratn  veroat^inuidiamaudborf  obtre 
riantesiplebem  deterrere  ceperunrtquaG  ea  lex  euerGonfreip.libertatiG^perdu/ 
ceret.Sedfrufbra  id  conati.Nam  Tiberii  &cundia  que  malam  etiam  cautam  falbj 
nerepotuiffecstunciuftambonefbam^  dicendi  materiS  nai^afuperior  inexpugna 
bihCqi  euadebat.  Pauperum  enim  adftante  plebe-canfam  agens  dicere  (blel»t:fe' 
tas  quidem  befbias  luftrum  atq:  tedlum  quo  (e  recipiant  in  Italia  habere. Illis  ver* 
quiquotidic  pro  Italia  pugnent  atq  intereant  preter  aerem  ignem^nibil!  Italia 
eireifine  late  Gnefedecum  liberis  ccniugibufq;  vagari.  Mentiri  aute  iperatores  to 
manos  cum  miGtes  bortan^ivt  pro  ans  atq  focis  aduerfus  bofbes  depugnent 'car 
cere  enimus  romanosciues-non  lares  paternosmonmonumeta  maiorum  eos  tene 
reiCed  pro  aliena  luxuria  opoletiai^  pugnare.^  aliis  vulnera  ac  mortes  fubire  do' 
minos  orbis  terrarum  verbo  quidem  appellari  ire  autem  vera  terre  glebam  nS  ba/ 
bete  .His  $«buiufmodi  verbis  S<  in  coctionibus  graniter  Bi  cum  icifta  ind^natione 


ia(^atis.6<  plebeid  fauerc  receptis. nullis  adfuerfariorum valebat reCftere.Opare 
omiiTacontentioneverboeuael.M.odlauium  adolcrcetemgraucmattjboneftum 
Tiberii^  familiarem  locupletes  eonfugerut.  Erat  autem  Odauius  8i  iple  tr.pl. 
qui  licet  ab  initio  ob  amicitiam  Tiberii  recufaret  adtierfuscam  le^m  intercedere 
tamen  poffea  multitudine  rogantiu  vidhisintercellit  E(b  autc  tribuno^. pl.maxi 
ma  in  prohibendo  pocelbas.  Vno  enim  prohibete  nibif  alii  etiam  fi  coplures  fint  ef' 
Ecere  pofiiint.  Irritatus  ergo  obintereefiioneTiberms^lepe  illa  priori  mite6<bu 
maniter  fcripta  reiedla  aliam  plebi  magis  gratam  legem  promulgauit.vt  agri  qui 
contra  leges  pofiefii  erant  dimitterentur  nulla  n-.ftionc  precii  fa<!la.  Erant  igitur 
quotidie  mter  Tibenu  Odlauiumij in  contione  certamina . Inquibus  licet  fummo 
fiudio  ardore^  contenderat,  nibil  tame  contumeliofum  vn^  ncc  verbum  quidem 
probrum  ab  alterutro  decidifle  Ferut-Non  folum  enim  in  ludis  vt  videtur  verum 
etiam  in  cotentionibus  ahjiris  probitas  nature  educatioi^  modefta  confpiciiiCo 
natus  ed  Tiberius  GpofTet.M.Oc^oium  intercelTorl quoniam  8(  ip(e  multum 
publieiagri  poflidebat  abiceptomQuerereditutione  agrorfi  fiiaru  ex  propriis 
cultatibus  licet  non  admodfi  fplendidis  oblata.  Per  quam  oblatione  cu  nibiloma/ 
gis  Odiamus  defideret  Tiberius  edidb)  f polito  omnes  vrbanos  magtdratns  age 
re  quic^  inbibuit  ptiufqi  de  lege  agrana  ad  populfi  referretur-  Erario  aut  Ggilla 
impreflit  lac  p quedores  quic^  depromi  aut  importari  vetauitipena  adiedlafi  qs 
contra  egiiTet -qua  conterriti  magidratus  finguli  propria  officii  dimifernnt  'Ob 
boc  edidium  locupletes  cundli  vedes  rautauere  i3i  medi  ac  Ibrdidati  circuibant  fo 
rum! nec  lecus  paratis  clam  percafibhbus necem  Tiberio  tnacbinab&ur.Ille  vero 
palam  gladium  quem  Dolonem  vocant  accindlus  ambulabat-  Sed  cum  adelTet  co 
tnitii  dies  populo  Graecbum  ad  rem  perficiendi  vocante  locupleees  omnibus  locisl 
occupatis  magni  prebuerunt  turbatione. Sed  nihilominus  Tiberius  multitudine 
fretusicum  dimoucre  cospolTetiSdiam  id  facere  aggrederetur*  Manlius  d(Ful^ 
oius  viri  conliilarcs  Tiberium  adeuntes  8<  manu  pridntes  precibus  8(  lacrimis  o' 
eant ! ne  hoc  agere  velit.  At  ille  quanti  nun%aneea  periculu  attendens  8i  Gmul  tS 
torum  reueritia  virorfi  permotus  quid  (e  facere  velint  percontatur.  At  illi  nfiefle 
fe  tante  rei  conGIio  idonios  affirmantes.-vt  fenatus  arbitrio  permitteret  fiialerunt . 
Verum  vbi  frequens  finatusob  potentia  locupletum  nihil  perficere  valuit  conuer 
fiis  ad  rem  non  legitimS  net^  humanliOdlauium  amouere  tribunatu  indituit.  Ae 
primo  quidem  multis  verbis  Gmpliciter  eum  rogauit*vt  ab  incepto  deGficretipo' 
pn^oqi  A.  concederet  iudapoduilriiSiparua  pro  magnis  laboribus  periculi%ba 
fcituro.Deindevt  ille  boc  negauit  non  pofic  ambos  in  eodem  magidratu  equali  po 
tedate  preditos  de  maximis  rebus  contendentes  Gne  bello  euadereiCeterum  vnS 
fe  medicinam  intueri  inquit  ;vt  alteruter  eorfi  magidratu  abrogaretur . Itac^  de  le 
primo  Odliuius  referret  daturum  populi  H .iuditio:  datime^  Gti  iuberet  tnbuna 
tuj  abituram  Hoc  quo^  repudiante  Odlaaio  (e de  iHo  relaturum  elTe  dixjt. nili  fen 
Sentiam  mutaret  .His  Gmul  didliscontionS  dimiGt-  Podera  vero  die  reuocata  con 
tionerurfiis  Odauium  verbis  moucre  conatus  ed<quibus  frudraconfijptis  ad  po 
puliim  tulit  de  Odauii  abroga  tione^datim:^  tribus  i {uffragiu  ire  iuffit-  Erit  tri 
busquin^  triginta  quarti  cum  decem  8C  feptem  lam  Odlauiu  abrogaGTent-vna 
tp  dumtaxat  redaret  ad  rem  perficiendam  paruper  Gdere  iubens  iterato  ad  orta' 
mura  conuerfus  ed  rogans  ati^  obtedans  vt  ab  interccflione  deGdcre  velletme  uc 
fibi  hanc  notam  inferri  patccetur-GmuIqi  fpertante  populo  R.ipfum  reuerSter  co 
p’exus  deprecabatur.  His  precibus  Ortaumm  non  mhil  motu  ferunt  .Nam  5C  im 
plede  oculos  lacrimis  dC aliquanto  ru  lilentio  detiflr  tradu  t . Sed  vbi  ad  locupletes 
profpcxit  ad  erant  erum  in  conrione  quaG  verecuodia  addurtus  generoferelpodit 


vt  quo5  ucllet  T jbcrius  cxecueretur.  Eo  igitur  abrogate  popuTi  iufla  mifllis  a tl' 
fcerio  apparitor  de  tribunali  illitni  derrabere  voluit. Concurius  eft  a locupletibus 
ac  plebe  fadlus.Tixaq:  (ic  exorta'  0<^uius  per  tumultu  euaOt.  Liberto  aate-'na  Ii' 
bertis  apparitonbusGraccbus  vtebatur  lumina  effofia.  In  boc  lex  agraria  fertur." 
treltxviri  ad  agros  diuidendos  creantur-Tibenus  ipfc  legis  audior  Appius  Oau 
dius  focec  C-Graccbus  frater  non  prefens  ille  tunc'  nam  apud  Numantiam  c6  Sci 
pione  militabat. In  locum  autem  Odlaui  Mutius  quidSTibeciicIientulusi  tribu 
natu  fuiTedhis.  Quibus  rcbusperculfi  locupIcces-^GraccbipotentiS  vetiti  infe' 
fiatuaduerlabantur.pctentiq)  ex  more  tentorium  publicum  quo  idiuiBimeagro^ 
vteretur  aliis  enam  leuioribus  ex  caufis  (epe  concdHim  denegaru  t . Expenfas  ue' 
roinlingulosdies  nouem  nurr.os  flatuerutiaudloreNanca  qui  propter  multitudi/ 
nem  pofTeffioncm  legiagrane  infenfus  vel  acerritru  inimicum  Te  Tibeno  prefta^ 
bat.  Plebs  autem  multo  magis  d^iplaexarferat  aduerfuslocupletuiniuhas.acre' 
pentequodam  ex  amicis  Tibeiii  deturrtoingnifq:  veneni  apparentibus  mag no  co 
euefu  at<$  clamore  plebis  funus  celebratum  .Cadauer  enim  igne  dilruptu  tantam 
vim  putridi  bu moris  eifuderat.-vt  flamma  extingucrcturmec  inftaurato  igne  ere 
mari  potuit  ipriuf  finalium  locum  trarfferretur.  tandem  omni  arte  adbibita  vix 
fieri  potuit  vt  ignis  cadauer  attingeret  Ad  bec  Tiberius  vt  magis  plebem  irrita 
renvede  mutata  natos  in  contione  adduxit' dC  quafiGbi  ipQ  diffideret  eorumq:  ac 
matris falutem  plebi  conmendauit.Polb  bec  Attali phlopatnsdefundbi  teflamen 
toape^amenis  Romam  tranfminbjn  quo  populus  R-bereslcriptusfuerat. "Ha' 
timTibciiusad  populum  lulitivt  regia  pecunia  ciuibus  Romanis  quibus  agri  da 
bantur  pro  cultura  aflignaretur;  De  oppidis  aut  que  Attali  fuilTentn.bil  ad  fena 
tum  fed  ad  populuR  .pertineret  predicabac.Hoc  vel  maxime  (enatu  offendit  Ita< 
q>  Pomoeius  in  fenatu  adurgens  (e  vicinii  e(fe  Tiberii'ac  ob  id  exploratu  babere 
inquit  diadema.  SipurpurI  ex  regia  gaja  per  Eudemu  pergamena  Graccbodela 
tam  tSqua  Rome  regnat  uro.  Q_.  vero  Metellus  Tibenuobiurgauit.quod  patre 
Graccbo  cenfuram  gerf  te  quotiens  rediret  a cena  Romam  dues  lumina  extfgue/ 
re  (olebant 'ne  conuiuiis  ac  voluptatibo  nimium  dediti  videreturicum  filio  autem 
audaciffimi  ac  perditifBmi  ex  plebe  bomines  pernodlare  confpcianf  Titusanim^ 
nei^  fapiensnet^bumanusviriceterum  interrogare  ac  relpondere  promptus  cum 
dixiffst  Tiberium  collegam  fuumracrofandluviolaffetac  Tiberius  aduocatacofe 
im  p‘ebei  Annium  accufaret'  inferior  SC  eloquetia  8i  audloritate  Annius  ad  (iias 
argutias  confugitac  vt  paucis  audiretur  anteacccfatiore  obfecrat?'concedete  ti 
berio  fic  int  errogauit . Si  tu  inquit  Tiberi  condenare  me  velis  ac  propellere*'  egoqi 
de  tuis  collegis  aliquem  appellabo. -an  illum  mibi  auxiliari  voIentS  abroga bs;’ Ad 
banc  interrogationem  dicit  Tibenus  qaS^  difcrtiffimus  ac  prompoflimuseraci 
obmutuiffe. Tunc  Igitur  contionem  qua  annii  accufandi  caula  vocaueratireTfedfa 
dimiGt- Sentiens  autem  illa  que  circa  abrogationem  Odtauii  gefta  erant 'non  (biu 
potentibus  verumtame  multitudini  moleffa  ac  grauia  videri  .'pollutam  acdciedla 
tribunitiam  poteftatem  que  (aciolandla  badlenus  fuerat  arbitrantibaioratione  ba 
bui  ticuius  non  ab  re  fuetit  (ententias  paucas  bic  annotare  vt  copiam  ac  facildiam 
eius  viri  intelbgerevaleamf.EiTc  quidem  landlu  SCinuioIabilSitr.pl.exeorquit 
^plebiconfecraeuseiuG^  innititur  poteftate.ltaqiGaducrfo  animo  iniuxiam  plebi 
faciatieiuG^  robur  ipediat  aduerfetun^upfum  per  boc  fe  priuatfi  reddidifle  cum 
ea  non  agat  pro  quibus  bonor  Gbi  fuerat  demandatus , Nam  Capitoliu  euertere 
di  naualia  incendere  tnbunum.pl.C  quis Gnatmonob boc tnbunu  plebis  eifedeO/ 
lfere>(ed  malum  tribunu  ede.  Quod  G plebem  oppugnet  nequaqui  tribuniirema/ 
nere.  HGTe  veropergraue  G confalatr.pl.  in  cateere  duci  poffitiipleaute  trtbunp 


a plebe  deponi  8i  abrogari  noit  pofT t cum  potcHate  conceiTa  fibi  a p’ete  cotra  atij 
Gbidatafnerat  abataturrConfulem  nanc^  & tribunum  pl. a populo  R. creari  Re 
giam  quidem  poteftatem  omnes  omnino  magiftratns  complexa  & inflip  maximis 
facerdohis  conrecratamfuifleifed  nihilominus  Tarquinium  exactum  a populo  R 
& propter  vntus  regis  fiiperbiam  regium  nomen  fub  quo  Roma  codita  atsfadau' 
dra  fuerat  omnino  cxtinAjfuifle.Quid  ita  fandum  ac  religio  fiim  vt  virgines  ve' 
ftalesi  tamen  Gquaipfarudeliquerit  viua  fuffoditur  Delinunt  enirnTacrofande  8i 
inuiolabiles  elTe  dum aduerfus deos  delinquu tiper  quosTacrofande  S<  luio labiles 
'habeantur.  Nec  ergo  tribanu  pl.fi  plebem  offendat  immobile  aclacrolandu  elTep 
plebem  amplius  dignuefticum  qua  pollebat  potem  eam  ipfe  faftulerit.  Atqui  B 
luftc  tribunatum  adeptus:  maiori  parte  tribunum  decernetciquomodo  noiuftius 
fibi  auferetur  eundis  tribubus  abrogantibus.  IMibil  effe  vf^adeo  'tacrum  acrelt' 
giofumvt  resdeorfi  immortaliu  namini  dedicatas.  Attamen  illas  mutari  8C  tranf 
ferri  pofle iufla populi. R. nemo  vnquS  dubitauir.LicuiflV  rrgo populo R-8<tri 
bimatum  pl.quafi  munus  quoddam  dedicatum  alium  traniferre.  Quod  aute  tolli 
ac  tranfFerri  polTit  vel  ex  eo  patere 'quod  fcpeiam  qui  babuerut  le  ab  eo  mjgiftra 
tu  iureiurardo  excufauerSt.Hec  SC  fimilia  Gracchus  differebat.  Poft  hec  amicis 
minas  ac  fadionem  aduerfus  cum  initaralentietibusalioq:  tribunatu  opus  fore  ad 
falutemGraccbi  cenlentibus  rurfiis  roultitudinem  aliis  legibus  per  quas  tempora 
miljrie  detrahebat  8i  iudtcibus.tunc  lenatoribas  equum  numetu  ex  equcftri  erdi.» 
ne  admilcebat  excitare  5<  aperte  iam  fenatus  potentiam  contione  magif^  iuffitia 
aut  honeftate  oppugaareaggreffuscft.De  bisrebuscum  ad  populil  referret  cer» 
neretep  aduerfariornm  partem  fuprreir-iiquomam  no  fatis  frequens  multitudo  ca 
ueneraticonrionem  dimifit.  Ac  poftridie  mutata  V'  fle  in  forum  defeendens  lacri' 
raans  ac  milerabilis  aefe  metuere  affirmansme  inimici  nodu  aggrclfi  eu  necarSti 
fic  homines  coirmouit  vt  frequens  multitudo  circadomd  eiuspreGdii  caula  excu^ 
bias  ageret.  Prima  vero  luce  aucs  augurandi  caufa  delate  lur.t-‘quibus  oblata  e^ca 
•nulia  splarum  preter  vtiam^iiti&  ia  cauca  veberreter  agitata  rcc  ifta  ip6  qae^/ 
dierat  cfcam  attingere  voluit  fed  fubla  ta  alia  fmiftra  SC  collo  produdo  rurltis  jn  ca 
«eamfe  recondidit.Hoc  Bgnum  propter  id  quod  prius  eucnerat  magis  Tibcrmm 
comoait.Erat  enirailli  galea  qua  in  preliisvtebatur  magnifice  ornata  atcjrfignis 
in  ca  angues  ouapeperanciiarni?  fetus  formati  erant  quod  accedenteauium  Ggno 
magis  formidinem  mculferat.  ProtelfitratrfcorucntionepopaH  circa  Caprtolifi 
audita 'Et  domoegrediens  pede  limen  offendi tadccgi  percuffio  vehemens  fui tvt 
vnguis  maioris  digiti  (cindcrctur  laneuifo:  profluens  per  calceum  emanaret.  Pro 
fedus  inlliper  aliquantulo  coruos  ad  Cniftram  in  flillieidio  pugnantes  confjoexitJ 
lapil^  ab  altero  coruoru  dimotus  iaxta  pedes  eius  in  magna  turba  prolapfuscff. 
Hoc  non  folum  Tiberium  fed  etiam  audaciflimoscoru  qm  aderStturbauerat.  Ve 
cum  Cumanus  Bloffius  tunc  forte  prefens  8i  pudendum  Scdolcndueffe  inquit  :fi 
TibcrinsGraccbifiliusiScipionisncpos  pnncepl^  populi  R. ab  unocoruodeter 
citus  ciuesdelerat  iuosmec  vocatus  exaudiat  mcc  inimicos  tamen  boc  in  rilu  pofi 
turosifedquafi  regnet  SCdelstiisdcditus  GtcalumniSdioccafionemhabituros.In 
terea  nonnulli  a Capitolio  decurrentes  properare  eum  iubebant  utpote  rebus  pro 
fperefucccdentibus.Profedusitagiprimo  congrelfupreclare acceptus eft-NS  S< 
popularis  plaudis  apparenti  fublatusiprompteqivia  conetffaglcfco  etiam  circum 
do  tus  ;ne  quis  appropinquare  poflet.  deinde  per  Mutium  tribas  vocare  repte  fed 
famen  per  tumultum  qui  ab  extremis  oriebatur  fieri  quic^  no  potuit ^mixcisatc^ 
incertis  omnibus  pelletium  ac  renstetiumfluduatione.Inter  hec  Flamus  Flacc? 
(gnato?:  emjnentS  lorfi  euadens  vbipre  clamore  ftrepituij  multitudinis  exaudiri 


vox  no  poterat  mana  Rgnificauit  veHe  fe’c5  Tifceriofoqui.rufiu  itaq:  Titerii  pe* 
nsltitadinem  receptusivbiad  eiimperuemtJnuntiat  diuitespofi^Confulfmo' 
aere  nequibat  confjlium  de  reee  eius  per  faiofos  aditare  ccpiflcjeaq;  de  caufafcr 
005  ac  liberos  com  armis  balerc.Hec  vbi  circutr.ftStes  Tiberium  audiuerut  fabi/ 
to  togas  accinguntur 'baftilibufgt  ambusmultitudinS  reprimunt  de  mambus  mi'* 
niftrozf  ablatis:fra(Si'9<e(e  ad  refiftcndu  propere  copararunt  Sed  illi  qui  longius 
aberant  bancpreparatioremadmirStescum  quid  ea  resfibi  vellet  percontaretur 
tangcnscapucfuumTibcriusipericulumCbi  imminere  fignificabat -Hoc  Cgnum 
inimici  maligne  iterpretatiiquafi  regem  diadema  petereiillum  (enatui  nuntiarfit 
obquem  nutiumcum  omnes  perculficirentiNaGca  prius  Confulf  vt  libertati  (uc 
curreret  cohortatus,  deinde  vbi  a Confiile  grauitcrrefponfum  eft^neclcauclbore 
fMCinteftini  te  li=neequen^  Romanum  ciuemG.-ieiuditio  necaturum  ifitarr.  e a!i 
quid  decernat  populus  R. a Tibeno  coaAf  idfe  pro  lege  non  babiturumiproCiies 
Italica  iquando  inquit  Con  iul  ciuitatem  prodit  qui  leges  laluas  elTe  cupiunt  me  fe 
quantur.Hccdicens  Liciniatogalupra  caput  poGta  in  Capitolium  ire  pergit  alit 
^pofteum  toga  circa  brachium  inuoluta  fecutifunt.  At  multitudo  obreuerentiS 
amplifTimoruinvirorfl  aditum  negare  minime  aulaifefe retrahens cSprimebat. tu 
Ierant  ab  initio  li  qui  cumNaGca  ceterifqiaduenerStiuGes&claaasiipliaero  fub 
felliorum  fragminibus  pedibufn^  rcuulGs  obuios  ferientes  contra  Tibrrium  euade 
bant.Cede  itaij  SC  fuga  Tiberii  fociorum  fadaicum  ipfe  Tiberius  cutfu  turdete 
properaret:  toga  perquendam  retentus  cecidit  .furgenti  vero.  P.  Saturninus  coi 
lega  eius  pede  fiibfellii  caput  percuflit . Hic  prunam  .SecundS  vero  L .Rufus  de 
qua  etiam  glonari  (blitus  erat:  plagam  inflixit-Et  alii  vero  circiter . xxx.  maiifati: 
fuftibus&:  lapidibusomnes  ferro  autem  nemo.  Hanc  primam  peft  exaiibos  reges 
contentionem  fuiGe  tradunt:que  fanguineS^  cede  ciuium  finiretur.  NS  alias  qui 
dem  nec  paruas  neqs  paruis  de  rebus  agitatasiita  tranlegeruntiut  credere  magis 
inter  fe  metu  quidem  plebis  (enatus  plebs  autem  pudore  ac  reuercntia  patifi  qa^ 
certare  viderentur.  Et  in  hacipfa  contentione  facile  ceiTurus  videbatur  Tiberi?  6 
verbis  &audforitate  eum  fleAere  perrexi{Iet . Et  certe  primo  impetu  in  ipGmi 
fadlo  perfacile  ccflit:ab(^  pugna  & vulneribus  reGftcndo  illatis- Sed  ira  jioti?  at 
^ odio  locupletum  quam  obeas  que  iadfabanturcau^s  perpetrata  cedesTiberii 
videtur  fuifle:  cuius  magna  fuent  coniedfura  .‘quod  in  ipfum  etiam  mortuum  crti 
deli  ter  feuierunt.non  enim  tolli  corpus  nec  fratri  vel  ad  noc^urnS  ^pluturam  po/ 
ftnlanti  ccnceficranti  fed  in  Tiberim  vna  cum  aliis  cadaueribus  proiecerfitKecfi 
nishicerat;fedamicoruniac  familiarium  eius  alios  in  didfa  caufa  in  exiliu  pepnle 
runt:a1ios  captos  duriGGme  trucidarut'  inter  quos  C.  Villiusin  culleo  curo  angui 
bus  infutus  necatus  cft.Necatus  etiS  Diophanes  rhetor.  At  Bldffms  Cuman?  ti 
beni  familiaris  ad  CoGiIesperdudlas  cum  de  rebus  gcfbis  interrogaretur  (e  Ti' 
berii  iuGu  cfidba  fecifferelpondit.  Ad  becNaGcaiquid  G te  Capito!ifiinc?dereTi 
bcriusiuflifletaitidquoiftecifreSf^iMuqgaiufnflct  hoc  inquit:  (edGiuflifTetpatu' 
ifTem»  Naro  pro  utilitate  populi  R . nec  aliter  unqua  erat  iuflur? . Hic  Bloffius  tuc 
euadensin  AGanidCariftomicum  fugitircbuf^Aril^omici  deinde  profligatisiGbi 
ipfi  mortem  confciuit.Poft  mortem  Tiberii  vt  plebis  dolor  leniretur --(enatus  diui 
Gonem  agrorum  impugnare  deftitit  •'permjfitq:  vt  loco  Tiberii  alium  eligerent  ad 
agros  diuidendos  Electus  c(f  igitur  P-CrafliisGraccborum  affinis. Filiam  enim 
CralG  C- Gracchus  vxorembabebat:quanqu3  tradit  Cornelius  nepos  non  CralTi 
led  Bruti  qui  de  LuGtanis  triupbauit  filiam  C. Graccho  nuptam  fuiffe  fed  plures 
ita  tradunt  ut  modo  diximus.  Sed  cum  granis  plebiforetTiheriimorsiSCiam  vt 
di<(ta  accuratore%  contra  NaGc^  pararciit  .(oliatus  de  (aluce  NaGce  fenatus  liberit' 


ntikgatioiien’  ihafia  dccreuit-non  enim  obicora  crantpoput]  K.ddiafedelafnai* 
bant  ofcuiinia!cdjrtj(cp  inceiTabat  tirannumcedc  tribunicia  fcdatu  potutum^s^ 
inexpiabilem  VOCI  cantes.  NaCca  igitur  qua  maximo  (acerdotio  illigatusitamen 

ea  de  caufa  t talia  dimiCc  acvbi  in  aGam  perumitibaud  multo  poib  circa  pergamS 
interiit' Ne  mirum  fi  vlcp^dc®  NaGcam  oderat  populus  R. cum  Scipio  ipfe  Affri 
canusiGjma  alias  gratia  fretusiparu  abfueritiqui  omni  beniuolftiaSC  caritate  pO 
'puli  R.  dcflitucretur  ••quod  apud  Numantia  cede  Tiberii  nuntiata  Bbi.Carm?b6 
meri  pronutiauit  in  bancfententilGc  pereant  abi  qui  talia  facere  pergent- quod^ 
poftea  in  contione  rogatus  quid  de  morte  Tiberii  fentiretmo  placente  dedit  refpo 
Conem.ex  quo  fartum  cftvt  plebs  illi  contionanti  obftrcperetiquod  antea  fecerat 
nun%.8Cipread  maledirta  in  plebe  irritatus  eff.de  quibus  in  Scipionis  vitaGgil/ 
fatim  diximus.C.  aute  GraccbusiGue  inimicos  veritus  Gee  vt  inuidia  illis  accumii 
laretiftatimpoft  morte  Tiberii  fratrisiomifTo  foroife  inorium  tradidit.'quaG5< 
tunc  milereiSC  infiituruabierte  vitam  adburusivtetiSquiburdam  de  fepreffaret 
fermonem  quaG  ea  dSnaret  que  Tiberius  gcflerat.  Erat  autem  per  id  tempus  ad' 
modum  adolefcens-  Nam  Tiberium  coftat  ante  trigeGmu  eratis  annu  itcrifle  quo 
vt  (upradiximusnoue  annis  Caius  minor  erat- Sed  procedite  tempore  cu  mores 
in  eo  graueS''&  a pigritia  mollitie  auaritia  voluptatibus  alieni  apparerent  facultaf 
(^dicendi adremp.coparata ffatim creditu  efl illum nequa% rpoifcrum quietem 
?rturu.Namin  defenGone  cuiulda  amici  (ui  V^ertii  nomine. ‘ita  excelluitvt  ceteri 
oratores  nibil  a pueris  differre  viderenf.  multitudo  eo  dicate  mirabili  leritia  plau 
fiii^  exultaretiQuibusrebuspercuIfa  robilitas.-miiltaiam  inde  agitare  cepit:5{S 
te  prolpicere  iqucmadmodu  efficere  poflet  ne  C-Graccbus  tr  .pl.  crearetur.  For' 
te  euenit  vt  quefiorin  Sardinia  cu  Horefte  Conliile  nauigaret-id  ctu  rrun^Caio 
(orte  impenfuiinimicis  eiusgratum  fuitffibi  vero  no  ingratu  vtpotequi  noffet  no 
inferiorem  fe  bello  efle  quS  in  foro.  Preterea  adbuc  roftra  {iiggeff  umq^  perboires 
nec  plebi  amici%  rogantibus  deregare  (uS  operam  volens'  omnino  profertion?  lU 
lam  libenter  fufeepit ' Atqui  opinio  magna  optiruit  C Graccbfi  fumum  6C  abfolu' 
tum  viflepopularemimultoij  in  ea  iudicio populi Tiberiu  fratre  ateifle  -'quodae 
nim  non  eft . Sed  neceffitate  potius  copuKus  quS  iudicio  animi  fe  ad  remp.  eotulif 
fe  videtur.  Scribit  Cicero  orator  C.Graccbo.  omnes  magi(lratusrepudianriS<in 
OCIO  viucre  cupienti. fratre  Tiberiu  infbmnis  vifiimdixifleiqaid  tardas Caii^nul 
Ia  eft  fuga  fed  ambobo  vnaro  vitS  vnam  morte  populo  R-certantibofataifatu 
erunt.  Cu  vero  in  SardiniS  vcniffetiibi  omnifarii  virtute  oftendfsiaudatia  quide 
tnboftes;iuilitia  in  (Iibditosibcniuolltia  S<ob(eniantia  erga  confule-' cetera  iuuen 
tutem  teperantia  aute  SCinduftriaetiafeniores anteibat.  Vehementi  at$  peftife 
ta  bieme  exercitu  opprimenceicuConfuIaciuitatibusvcffemilitibD  peteret 
lemiffis  ad  (enatum  legatis  fe  a preftatione  ve(fium  excufaret  .'nec  aliunde  vedien 
di  exercitu  facultas  cofuli  pmitteretur  magnoc^obel  rem  milites  afficerent  ineo 
madoadies  ciuitates  Caius  efficit  vt  ipfe  (pote  fiiaveflem  exercitui  donacit.  Ea 
Home  nutiata  cu  popularis  gratie  viderent  initio  fenatu  turbauit.dC  prius  quide 
exLibia  veniltesMicipie  legari  igrate  accepti  fuerit  a (enatu  3>  dicerent  Mici' 
pfam  C graccbi  gratia  frumetu  in  Sardiriil  miGfle.  Vt  igit  graccbfi  diutius  i far/ 
dinia  detinerlt  vt  imlitibo  fliccefTores  mitterent  vt^  HorellescofuI  in  Sardinia 
remaneret  dccreuerfit  vt  Gc  Caius  qi  remanere  copelleref  Sed  lUere  ftellcrta  fta' 
ti  ob  iri  e Sardmia  nauigauit  Rotneq  ex  iprouilo  cofpert^  non  Iblum  inimicis  ve' 
ru^tiam  amicis  repbenGonis  caufam  aduerl^  (e  preffitit  $ contra  maio^  exempla 
queftor  Ite  omIS  e Quintia  dcceffiflet.  Atta  me  cu  de  ea  re  apud  cefores  acufaref 
ora  tione  habita  & metes  oim  mutauit  ut  magis  uuriaspalTu  iudicacent  duodect 


E snitos  mifiMfTe  oftcn^it  cum  Icx  ceteris  decem  in  neceffitatibus  diffiniar. Que 
fturam  per  tricniuixigeffiffiecumlex  finito  anno  reditu  qucAori  f mittat  Se  vnfi 
plenos  Iocu!os  pecuniarum  extuliffie  vacuos  reportaffici  cum  alii  potato  quod  extu 
ferant  vino  plenas  auro  atqi  argento  ampboras  reportari  r . Poft  bec  rurfus  accuia 
taseftiquafi  particeps  flagelliane  coniarationis  in  quacaufa  cutn  omremfufpicio 
rcma  fcrcpulifletipurumqsS^iniontemeffe  conflaret  iftatim  tribunatu  petere  p 
parauie.In  quo  licet  vniuerfanobilitasiplum  oppugnaret^tamc  multitudo  tatai 
vrbem  exitalia  confluxerat:  vt  domus  tedfaqideefrentinec  turbam  capere  comiti 
iim  pafleriex  redtoriit^arqi  tegulia  (iiffiragia  preflatentur  Hoc  dumtaxat  conSdo 
affecuta  nobilitas  eft : vt  no  primo  quemadme^u  fperabat  (ed  tertio  loco  tribunus 
rreaprtur.  Pofl^  tribunatum  iniitiflatim  primus  omnium  collegarum  apparuit-* 
nameloquentia  egregie  predit^&obea  que  paflus  fuerat  acer  audax  ex  qua 
cuntj  caufa  in  complorationem  T ilxrii  fratris  'ermonem  traducebat  icommemo^ 
ransque  tucfa(flafuiflent-'at<^  deinde  oflendens  maiores  contra  Falifcos  bellum  t 
tuUfle  quod  Genutium  quendam  tribunum  plebisiurgioinccflinent.Et.M.  Ve 
dfmm  vltimo  (iipplico  ancdluiQUod  tranfeuti  per  forum  tribuno  plebis  de  uianS 
ceffiflet  At  ifte  inquit  fpcdlantibus  vobis  Tibenum  micflauerunt  8i  per  mediam 
vrbem  tradlum  ex  Capitolio  in  T ibenm  proiecerunt.  Amici  quieun^  capti  Gne  iu 
dieio  necati  {iinC.At^  more  maiorum  fiqms  capitali  iudicio  accufatus  non  veniat 
ad  (edefendendumitameeumdomi  ante  ianuamconfiflens  Nomenclator  tuba  ci'* 
tat  .nec  ante  contra  lofum  fertur  fentetia,  ita  caute  SC  diligerer  maiores  noflri  iu 
ditia  moderati  fune.  His  i!!e  verbis  multitudine  concitata.  erat  quidem  magne 
VOCIS  in  dicendo  firmiflimus  duas  tulit  legesalteram  vt  qui  magiflratu  perpo 
pulum  remotus  efletifacultatem  alterius  magiflratus  ineundi  non  haberet  aiterS 
vt  fqmsin  magiflratu  conflitutusciuemRomanu  Gne  ludicio  necafletun  eumpo 
pufi  animadu^o foret. quarum  altera.  M.O^aumsquiTiberio  rogante  tribu 
natum  dimittere  iuflus  fuerat  notabatur  altera  in  Popilium  qui  preeor  amicos  ci 
beriii  exilium  pepulerat  iudicium  parabatur.  Sed  Popilius  flatim  perfugam  Gbi 
confu'uit.Ocflaaifi  vero  ipfe  CaiusobComelic  preces  leruauic  lege  abrogata  Nec 
ingritum  fuit  populo  R.  cum  diceret  m contione  feCotnefiematriprecantifalu' 
tem  Odfauii  concefijffe.  Nec  laneipfc  Cornelia  minus  ob  uirtucem  filioru  qua  ob 
tnemornm  Affiricam  patris  a populo.  R.co’eba|  cui  etil  cu  poflea  fla  tua  decerne 
retur.Gc  feriptum  eft.Cornelie  Graccborum  matri. NarrStur  aure  multa  venufte 
oratorie  de  Comela  matreia  Caio  didla  aduerlus  quendam  inimicorum  .Tam 
quit  Corneliam  vituperare  audesque  Tiberiu  peperit  Cunij  immicusilledc  mcl 
btie  notaretur- Qgt  ratione  inquit  te  cum  Cornelia  comparas:  An  tu  peperiflivt 
ilUi^Atqui  nemo  ciuis  ignorat  diutius  illam  Gne  viro  fuiffe  quam  te  virum  IMuka 
buiuGncdi  ex  oratiombo  eius  Gimi  pcfliint  in  quibus  mordacitas  verborum  appa- 
ret-Leges  preterea  tulit  popularesaduerfuspotentiS  fcnatus-Veluti  de  coloni  s 
deduc^dis  de  vefhbus  publice  militibus  dandis  Gne  flipendioru  dimmu  tione-  De 
minoribus  decem  (eptS  annis  ad  militia  non  cogendis. Tulit  ^'dcfuffiragiislb 
Ciorum  paresicalosS^ciues  conflitues.TulitS^  ^metariamlegede  annona  pau 
peribusafljgnanda.  Tulit  de  ludici  bus  deligendis.  Nam  cu  (oli  anreaienatoresiu 
dicarent  ob  eam<ji  rem  a plebe  timerentur  trecentos  ex  cqueflri  ordine  mdices  ad 
ieat  parem  (cnatoribus  numerum  ftaeuens.  Hec  lex  potentiam  fenatus  magna  ex 
pacte  prefcidic  .at($m  ea  lege  ferenda  SC  alioquin  egregie  diligentia  vfum  ierant 
^primumomniumquiamele  fuerant  ita  concionacum  vt  no  ad  (enatum  comi 
tium  vt  ipos  erat  (cd  ad  forum  conuerfus  perGfterct  quod  poflea  feroper  in  dicen- 
do ieruamt.atquiexbac  parua  re  magna  1 rc  publica  mutatio  oriebatur  tradudla 


distnitatt  ad  jropu-um.cuafinon  de  fenatfi  fed  dc  popu 'O.R.  is  qui  oraret  cogirarc 
deberet  •Cum  vero  plebs  no  (blum  earn  legem  {iifcjpcretveruetiam  Caio  potefta 
rem  dareti  vt  ex  ecuefiri  ordine  quos  vellet  iudices  eligeret  iturccuan  regia  fbf/ 
fultuspotentiaeti^  a fenatuin  dicendis  rentctiisobferuabafur- Quoties  vero  leny 
tcntiamdicebatifemper  aliquid  decorum  ac  preclaru  deferebat. Ouaf e fuitdecre 
tum  CIUS  dc  frumento  a Fabio  miflb. Fabius  enim  pro  pretore  ex  Hifpania  frurri 
tum  tranfirifcrat  AtCaiusfenatui  petluadtpreciii  ciuitatibusreddendu  eOeiFa 
Humqicoprcbendcnduvt  graucm  prouincialibus  di  mmis  dure  fperanti  .‘Fxquo 
fenatus  confulto  ’magnam  (enatus  laudS  aflccutus  eft . Decreuit  etiam  colonias  de 
ducendas!via%mumendas;remfrum?rari5  procuranda- a tq:  bis  omnibo  dfi  age/ 
renturiipfc  magiftratum  gerens  indefeflb  ftudio  ac  necubi  deficies  preerat- tanta 
ac  tam  mirabili  vigilantia  8i  celeritate  vt  ad  fingula  dutaxat  videret  intent?  adeo 
qi  ip(cvnus  omnia  obibat ‘vt  etiam  acerbiflimiimmiciobftupefcpcecogcrcturivi'' 
rum  per  omnia  efficacem  at^  inuidlu.  Deledfabat  vero  popuTfi  R . ipfius  afpe^ns 
Semper  enim  illum  turba  ingens  fcqucbaturioperarioruifabroruroilegatorfiima 
giftratuum  militum  nudio(bru:quos  omnes  benigne  alloques  8<  i buiranitate  gra 
UJtatem  eonreruansifeq-  vnicuirqs  illoru  decenter  imperties-’ calumniatores  often' 
diteosquife  vtfuperbd  aut  inhumanum  criminabantur. IVlaxime  vero  dil^rntS 
circa  viarum  procurationi  (e  preftitititum  vtilitatis  caufa  tu  etiam  ornatus.  Re> 
cllis  quidem  regionibus  vias  deduxit  .Si  eas  parti  lapide  inculTo  (Irauitiparti  are 
ne  muniuit  aggenbus-'iniqua  adequans-'6C  quantu  valles  torrente%abrvipebant 
pontibus  equali  altitudine  ac  procliuitate  coiurgcnsi  pulcerrimam  operis  (peciS 
offendit . Dimenfb  preterea  viarum  (pacio  iGngulis  n iliariis  eft  autem  miliarium 
paulominus  qui  odio  (badia:  colunas  lapideas  (pacii  Ggna  preferentes  codituit -ali 
08  infiiper  lapides  parum  inter  fediAantes  exutrat^viarupartedifpofuitivtex 
illis  faciliter  Si  £ne  faltu  in  equos  edet  atcefus , Ob  bec  cu  a populo  R .laudaretur 
otnnia^  condere  fe  paratum  o(fenderct-’dixit  in  contione  (e  pro  bis  rebus  graciam 
petiturum  que  fi  concederetur  Gbi-‘pro  (Emo  beneficio  acciperet  :fi  negaretur  non 
grauiter  ferret.  Hec  uerba  expedlationi  dederutquafi  confulatu  petere  vellet.  In] 
ifan  tibus  igitur  eonfiilanbus  comitiis  rudhfq:  in  expedlationem  addudhs  prodiit  J 
Graccbus  in  campu  vnacum  amicis  C Fannium  ad  confiilatu  petedura  adducens 
proeoqjrt^ansidefignareconlulemfecit.Iffe  vero  Graccbus  tribunus  plebis  iecd 
dum  creatus  cft! plebe  id  iubente  fine  vlla  ipfius peticione.  Sed  cfi  animaduerterct 
(enatum  fibi  infen(um  Fannium  vero  coHilemobid  ipfu  minas  potentem-‘quod  fi 
bi  amicus  putabaturtrurfiis  aliis  legibus  promulgatis  animos  plebis  fulcicauit.co 
Ionias  Taritum  atqi  Capuam  mittendas;^  latinos  i comunionem  ciuitatis  uoca 
dosdecemens.  At  fenatus  metuens  ne  omnino  inexpugnabilis  fieret  Graccbipo/ 
tentia  nonum  SC  inufitatum  remediu  adinuenit.  Vr  enim  Audia  bominS  ab  illo  di 
nerteret  .‘multa  contra  bonum  equunv^  plebi  cocederedeerruit  per  buuc  modum 
Erat  Liuius  Dmlus  collega  in  tribunatu  vir  claro  loco  natus  Si  ingenio  eloque  tia 
diuitiis  plurimum  pollens.  Huic  (enatus  perfuadetivt  vna^cu  aduerfiis  Caiumi 
fiftatifine  vIlaplebiso(ren(a.ied  ea  plebe  mmiArans  pro  quibus  aduerfus  eam  refi 
Aerepulcbrdm  effet.  Permittes  igitur  tribunatum  fuumDrufus  arbitrio  (enat? 
leges  tulit  :nec  preciarum  aliquid  nec  frudluofu  reip.  continentes  (ed. unum  duta 
xat  agites.vt . C.  Graccbus  voluptate  Si  gratia  apud  plebem  fuperaretur.In  qua 
re  ipfu  arguit  (enatus  non  res  a Caio  geAas  mole  Ae  ferre  fed  per(bnam  eius  oppu' 
gnare  voluiAe- Nam  duas  colonias  decernenti  reAituerut  populum  exhauriret.  Li 
uio  autem  duodecim  colonias  Si  tria  milia  ciuiu  in  Cngulas  earum  deducenda  cen' 
(mti  libetiAimc  adcnfcrut.Ec  rurflis  Graccbo  pauperibo  agtu  diiudcdi  S(  pefione 


reip.obidfoluedacerenMqaaR^taciapVbis aucupati  a5a«r(atifilt.Liui?  afitcti 

ampcnlione  remoues  eis  placebat. Caius  paria  fufFcagia  latmis  concedes  fenatum 
oifendit.  Liuio  autem  ne  liceret  quen%  latini  nominis  in  exrrcicuHagelliscedile^' 
gem  ferenti  auxiliati  fdt.  Illud  tantum  vulitatis  in  rebus  Liuii  fuit  quod  quoties 
de  lis  rebus  ad  populum  ferret  prcdicebat  fe  ea  dicere  ex  cofenlii  8i  approbatione 
fenatus  que  res  populum  in  gratiam  fenatus  reducebat  antiquarum  contetionu  de 
Icta  memoria.  Maxime  vero  Liuio  profuit  ad  audloritatem  & gratiam  quod  nun 
qua  proprie  comoditatis  caula  legem  tulifTe  apparuit  Necdeduc^dis  coloniis  pre 
e^e  voluit  fed  alios  prefecit.Nec  pecunias  tradlauit  ipfe  Caius  pleratj  eorum 
que  decernebat  per  feipru  exequeretur . Po(b  Hubno  quodam  Graccbi  collega  re" 
ferente  cum  plebs  feiuifletvt  Cartbagoa  P.  Scipione  nuper  euerfa  reftitueretur 
forte  Caio  euenHIet  vt  ea  de  caufa  in  Libiam  nauigaret  etiam  maior  tiinc  Dru 
fus  per  abfentiam  Cai  faeSus^maxime  Fuluianis  creuit  calumniis. Hrat  eni  Fului' 
us C. Graccbi  familiaris^SCin  diuilione  agroru  collega: vir  (editio{us8<  (ena tui  in 
uifusmec  plebi  carus  propter  (Iifpicionem  quod  fama  eratfociosad  defedlionelb' 
licitalTe. Quibus  Gne  probatione  argumlto^  iadlatisupfeFuIuius  fidem  non  (ani 
neq:  quieti  animi  offendebat.  Ha  res  Graccbi  porStiamminaifvttKiusinuidiefq 
cii.SC  cum  Scipio  Africanus  Tubi todefunc'lus  tfret:Ggna(^  nonnulla  plagarum 
violentievt  in  eiusvitaTcripCmus^in  ipfb  mortuo  apparerent  :maxima  de  Puluio 
fulpiciofoit ivtpotc inimico  8i ea ipfa die  cotra  Scipione  publice  inuerto.  Attigit 
vero  etiam  C.Graccbu  eafufpicio.actam  grauefacinusm  fumum  virum  SCprin/ 
cipemciuitatispeiqietratuminonmodovlcioneifed  redargutione  e tiS  caruitiquo 
niam  plebs  (blicita  de  falute  Graccbi  ne  ille  forlan  particeps  necis  inuenire  tur  :iu/ 
diciumdinbluit.Sed  bec  prius  erant.InLibiaverodumOrtbaginiqualii 
noniam  appellauitiGraccbus  relfituit.-per  multa ipedimenta  agenio  loci  tradunt 
oppoGta. Nam  primum  Ggnij  vi  ventorum  correptdicum  Genifer  valide  reGfteret 
fradlum  e(b  8i  (aera  altaribus  impoGta  Turgens  procella  difHpauit . SC  extra  termi 
nosdeGgnate  vrbisabiecit.ipfospreterea  termmoslupiinuadentesae  turbantes 
longe  detulerunt. AttamSGraccbus  omnibus  coftruAis  at^  omatisifeptuagcG' 
mo  die poff^  Horna difccflerat f urbem  reuerfus eft .Audita  DruG  aduerfus Fui 
uium  infedfationefiC rebus vrbanispre(entia  eiusefilagitatibus.NamL. Opimi 
us  vir  potens  in  (enatuivir  prius  in  petitione  coniulatus  (iiccubuerat-  C . Graccho 
Fannium  in  comitiis  pcefereteitunc  iterum  petes  muttis  adiuuStibusGconGilfie 
ret  potentiam  Graccbi'que  iam  quodammodo  cofenuerat  .'ob  moltitudinS  ad  gra/ 
tiam  plebis  ip^o  concedente  (eratu  rempublicam  geretmm  depoGturus  videbatur 
Pofti^  Igitur  Romam  rediitiquo  popularior  foretiexpalatiovbi  prius  habitabat 
in  locum  foro  propmquuvbi  complures  egeni  tenues  ex  plebe  homines  habita/ 
bantnmmigrauit . Deinde  cum  alias  promulgaflet  legesiob  quas  frequens  cocur" , 
fusad  cum  fiebat,  fenatus  Fannio  confuli  perGiaGt-vt  omnes  pretervrbanam  mul 
tirudinem  vrbe  depelleret  . Fadlo  igitur  per  preconem  madato  duro  quidem  atep 
infoiitovt  nullus  ex  Giciis  atqi  amicis  populi  roip  eos  dies  Home  adcGretioppofuit^ 
C aius  edidlum  per  quod  confulem  quidem  reprebSdebatifociis  autem  G maneret 
opem  (e  laturum  aduerfus  infolentiam  confulis  pollicebatur:  quod  tamlnon  fecit. 
Nam  cum  cerneret  quendam  exbolpittbo  ac  familiaribus  (tus  per  apparitores  co 
Gilis  trabi:  permiGc  nec  reftitit^Gue  viribus  fuisdifrifusiGue  vt  ipfe  inquit  nolens 
pnncipium  pugne  cupientibus  aduerlariis  preffare.Et  forte  euenerat  vt  collegas 
etiam  fuos  per  id  tempus  baberct  infi-nfbs  ex  buiufmodi  caufa  Futurum  erat  1 fo 
ro  gladiatorum  fpecffaeulumiSCmagilfratuum  pleriq)  conftru^is  circa  forum  ad 
(pcdlandum  locis  ea  mercede  locabant.  Hec  loca  Caius  per  edid:um  purgan  iuGQt 


vt  pJcbs  {pccSare  fine  innrce<fe  vaferet . In  qao  cum  (ibi  non  parf rei  expe^ata  pfe' 
cedente  certamen  noiile  cSi^rn^otiesipfas  per  operarios  & fabeos  fiios  deniotit? 
vacaQmadfpedlandummaftitiidinilecamoflendit.^iedfadhnn  vt  plebi  gratii 
fuit  :£c  collegas  ab  ee  tan%  agtcfbi  faperbo^  alienauie-ati^  ex  ea  re  tertifi  tribuna 
tam  creditur  amirilTe:rufFrajnisqae  plurima  prellabanl^maligne  6i  fraudulenter 
per  collegas  occultatis. Sed  bcc  non  fatis  clara  fiint. Tulit  vero  bSc  repulfanigra/ 
Biter8<  iniquo  animo  aduerfus  inimicos  ridentes  infol^tius^  par  erat  inclamauie 
eos  Sardonium  rifu  nderc  .-ignaros  ^ magnis  tenebris  cx  {Ius  adis  circufundanf . 
Cum  adt  Opimius  condii  fadbns.  multas  ex  legibus  a Caio  latas  abrogareti&car 
tbaginem  in  alium  loeu  tranlTetcndam  decerneret --atet:  ea  faceret. vt  Caius  irrita' 
tusinecis  dieoccadone  preffaret. primo  tempore  tolerantiSbabuitfed  vbi  familia 
resamici(|iSCin  primis  ipreFuluiusineitareeu  ceperdticdtrada  multitudine  ad' 
ueriuscondile  refllbere  {fatui  t,  ad  quS  rem  tradunt  matrem  Cornelia  ipdimadm/ 
«afleilatentcr  multitudineconduda  ex  agris  in  urb5  {iib  meilbrum  fpecie  mndnif 
la  vt  in  ipdus  Cornelia  epiif  olis  ad  filifi  {Iib  enig  mate  {criptum  legitur  ilicet  tra> 
dant  nSnuIli  Cornelia  repugnante  boc  a Caio  fadd . Quo  die  Opimius  de  abrogan 
dis  luibus  erat  relaturus  prima  luce  ab  vcrifi^  Capitolii!  occupatur . Ibi  dum  eon 
{ul  (acrafeci{ret-'mim{bfrquidS  Antgllius  nomine  intclfina  arportansillisquicir 
ca  Fuluium  erSt  dixit . Cedite  bonis  cioibus  mali  ciues  adiungur  quidam  ipii! 
in  obfcenam  bguram  braebid  nudum  Cmul  bis  didis  per  imuriam  oft etidiiTe . Hic 
ergo  (fatim  occiditur  magnis  {filis  ea  de  caula  vt  dicitur  c^paratis.  Ea  cedes  po^ 
pulum quidem  turbauitiducum  vero  iplbrd  varia  m^sfuit.NS  Catus  quidem m 
doluit-'  ^ eos  qui  id  fecerant  reprehendit . Opimius  vero  quaG  occallone  parta  ad 
clcifcendiim  {uos  cohortatus  e(f, Imber  ea  die  certamen  dimlit.  PoftridieverofiS 
mo  mane  condii  G^natum  in  rupS  vecauit.  At0  durn  iH  de  republira  agitur  ouidl 
vt  ordinatum  erat  Antyllii  eorpus  feretro  impoliti!  cu  plandu  lamentatione  in 
forum  (ecos  curiam  ipiam  detulerut  Simullte  conllile  id  fe  admirari . fena  tus  pro 
greditur.  poGtoc$  in  medio  eorum  feretro  iveluti  liiper  magnum  patres  inclamant 
At  multitudinem  indignatio  babebat-quod  TibeniGract^  tnbaini  plebis  in  Ca- 
pitolio nuper  occiC  corpus  in  T ibgrim  proiedum  fuerat;  minidru  vero  Artillium 
qui  no  lure  necat?  elTet  iulfas  tzrri  plfiterat  irard  caulas  i foro  circu&li  fena' 
tores  populi  K. deploraret  eumg:  Cl^fendfr^t  ad  necem  reliquo;^  etiud  qui  plebem 
Homanddefendebdt.  Sena  tus  polf  beci  curiS  rcdudhisdecernit.-vt  Opimi?  con' 
liil  videat  ne  quid  refp.detnmiti  captat-  Ille  (fati  lubet  vt  fenat?  arma  capiat  ut^ 
equites  H-Ongolibinos  (erooscu  armis polfhdje adducit.  At fuluius cdtra  fepa 
rare  8C  plebe  colligere  incepit-  Sed  graccbus  jple  foro  abiens  iuxta  patris  graccbi 
(fatui  slfitit  atq:  ea  dtutius  cum  Qlftio  ftuitus  tandi  flens  {Ii^iranl^  dilcef^t  .ob 
boc  mulciex  plebe  homines  t cornifera tione  addudli  ac  (eiplbs  cadigltes  ^ boming 
derelidl!  ,pditu<7  pacianl^fecuti  eulfodie  caufa  arca  edes  eius  pngdfarut  nd  po- 
ta tionib?  8i  clamoribus  ftent]  vt  ii  q circa  Fuluiu  excubabit  .NI  tlli  ebrietatibo  Si 
tumultu  nocAl  tranfegerut ipo  Foluio  ? primis  lafciuiente  Si  cdtra  etatS  (ul  mul- 
ta dicete  ageee^.  At  apud  gracebu  nibii  Gmile  fedtl^i  publica  calamitate  medi 
fCfutu^^edfltes  partitis vigiiiisexcurablt  AIbe(clteigi|diefalui?  vixexfoiri 
no  ^pter  violentia  excitat?  (Iios  armat  fpoliisGalata^  que  domi  {Iie  ex  tnupbo  (u 
pererlc.Acfubita  minaci  clamore  i Aduentinfi  monte  euadit.Caius  veto  nec  ar- 
mare qde  (e  voluit  led  tan^  in  foru  iturus  togat?  ^cedit  paruo  ddtaxat  accintdas 
gladio  .Exeunte  domo  vxor  i uelfibalo  ^^cuta  at^  altera  manu  natu  tenis  alters 
virum  apprebedens  Tquir-Noii  te  Cai  nuc  in  roff ra  tnbund  plebis  Si  legd  latorem 
tranfmi  tlco.-nec  ad  belju  glorioli!  in  quo  aliquid  accidae  sduecG  &lte  bonedum 


inrf'!  lucJ^am  relinqaas  fed  Tiberii  fratris  tui  interfectoribus  te  obicis  inermem. 
rerteidquidemvtpartiarismagif^agas.Vicerunt  enim  peiora  ferro  iudi' 
tia  peraguntur-  Si  apud  numantiam  frater  tuusoccubuifTet.at  corpus  ad  Tepolta 
ram  recididiiTct  bolbis.  Nunc  autem  5C  ego  fortacis  fluuioquodam  aut  marite^ 
fequi  compeirari  otfecras  an  ficubiin  bis  tuu  corpus  appareat- Quid  enim  aut  dis 
aut  legibus  quis  credat  poft  Tiberii  mortemf^Hec  deplorantem  LiciniS  diflblues 
lenTim  a complexu  Camsvna  cum  amiciS  (llens  ire  perrexit- At  illavelbem  ciusca 
perc  glifcens  (olo  procubuit  femianimis  donec  miniftro^  manibus  fublata  ac}  Craf 
Cim  latrem  delata  eif-FuIuius  vbi  omnes  in  una  conueneru  t- voluntate  Graccbi 
fecutusiiunioremfiliumcd  Caduceo  in  foru  tranfmiGt-Eratbicadolercensegre 
gie  forme  qiii  cum  bonefteae  decore  cu  lacnmis  de  cocordia  ad  fenamm  confule 
locutus  effet  :ac  pleric^  eorumqui  aderit  ad  concordiam  ile<Hereni  ^Opimius  con 
{iil  non  nuntiis  inquit  (enatui  perfuadendu  {eddefeendendu  ex  Aduetino  ac  fe  ia 
dicio  fenatus  vt  obnoxios  ciues  fubiciendfi  efle:  ate^  ita  veniam  polf ulanda.Et 
mul  adoIeJcenti  edixit  vt  vel  cum  iis  rediret  vel  omm no  no  redirot-Caiu  itaqitra' 
duntvolmfle  in  fotam  delcendereivt  fenatui  loqueretur- (ed  cum  id  ceteri  non  p 
barentirurfuSadolelcens  a Fuluiocu  mandatis  baud  dinimiIibusrrm]fluseft‘Ae 
Opimius  pugnandi  auidusipuero  ftatf  in  cuftodil  traditoicotra  Caiu  SC  Fnlnid 
profedlus  cum  multitudine  armatoru  &ragittario^CretenGum  ferit  aducrlarios 
acperturbac-Fac^aqi  exinde  fuga  Fuluiusin  quoddam  balnedlefecdiecitiacpau 
lopoftdeprebenfus  vna  eum  maiori  ftlio  occidi  tur-  Caiu  vero  nullus  ea  die  pugna 
lem  conlpcxitilcd  ea  que  gerebantur  pcrmolefte  ferensiintcinplfl  Diane  feretu'' 
bt^manuGjGbiipG  afferre  cum  vellet  a Xjicinio  & Pomponio  fidiGGmis  familiari 
bnS  fuis  probibetur.  Hi  nanc$  prefentes  gladium  ademerut:&  ad  fugam  coborta 
tiGint-Inquo  loco  dicitur  Caius  in  genu  ptocubens  Si  manibus  ad  dei  tendens^ 
catus  fuiffeivt  populus  R . pro  tanta  ingratitudineac  proditione  nun(^  a reriiitu-< 
te  eximeretur  .Palam  enim  cuncti  ipGim  deferuerSti^pritnum  fuit  eis  per  preco 
tiem  impunitas  G inde  dircederent.concefla  fugientem  ergo  Caium  aduerlam  per/ 
fecuti  cum  luxta  pontem  ligneum  iam  aiTequereR^  familiares  duo  quos  fupra  me/ 
inoraui  illum  procedere  ac  maturare  fugam  iubent-ipG  vero  in  ponte  ipfo  ruenti/ 
busaduerfariisfeobiaent^non  priusquen%  tranOrepermilerut  qui  ipG  pugna 
les  occiG  funt  .Cum  Caio  (cnius  vnus  aufugerat  Pbilocrates  At  cd  vniuerG  cer/ 
tatim  eum  ad  fugam  hortarentur  nemo  tami  auxilium  preGaretineepeteti  equd 
quilqua  concederet -‘Si  iam  aduerfarii  adelTent.  Preripit  iUe  le  i Gicrum  deoru  ne' 
mus^ibiqi  occiditur  per  manus  Pbilocrarisieruiiqui  primo  dominum  deinde  feip/ 
fum  peremit  .Quani%  tradunt  nonulli  ambos  in  manus  inimicord  viuos  perueniGe 
fcdferuum  dominum  complexum  non  prius  diuelli  pocuiflequl  ipfecederet-Ca/ 
putGraecbi  tradutablalTum^prima  abalio.deindcab amico quodi Opimii Sep 
tumuleo  nomine  per  utm ablatum.  Nam  promiGTum eratinprlcipio pugne -'vtqui 
CaiScFuluii  capita  referret requum  auri  pondus  ex  publico  acciperet.  Kelatum 
eft  Igitur  a Septumuleo  pilo  traffixum  ftatera  deinde  impoGtfi  Iibra^decl  Si  fep 
tem  ac  dimidie  pondus  traxit.  Septumuleo  iprobe  machinato.  Nam  detradlo  ce/ 
rebro  plumbum  infuderat.  Qut  vero fuluii  caput  retulerunt =erantnani^  extenmo 
nbus  nibil  omnino  reportarunt  -Corpora  Cat  8i  Fuluii  Si  aliorum  omnium  icirrit 
enim  tria  milia  cela  fuerant  in  Tibenm  proiedla-bonaq;  eorum  publicata. Edidu 
eft  mglienbos  ne  lagerie  Dos  Lidnie  vxoci  adempta-CrudeliGTimi  uero  omnili  in 
eo  fuerant  $ fuluii  iiiniorem  fiGuin  concordie  fequellrem  que  pauloante  diximus 
a coGile  captum  Si  in  cuftodiam  traditu  ;cum  is  nec  in  preliofuiiTetmecman^aut 
anoa  intuliflet  tamen  poft  vidloriam  acerbiGimenecauetunt^SupecoRuua  tamen 


plebem  afflixit  templum  cocordiic  ab  Opimio  coff  ructum , laila  tjo  enim  qit€<Ja«a 
vifa  cft  atq:fuperbia:& quaGde  neceiRomanoiru  «uium  tritimpbHS.Itagj perno* 
-diem  {ubipCus  templi  HvpogfamateqmdSlcrif^etatit.  Hunc  verfu.Op»>sve«>t 
die  templum  roncordicGacit.HictameOpimiusquiprimusin  rotiGiIatudidlato 
ris poteffate  fretus  -eff-quiq;  fopratria  miliaC.Cfaccfcum3<;FuluuimFlaccum 
quorum  altercofularisSi:  triumpbalisialtcr  (iieetatis  virtute  5C  gloria  princeps 
fuit;  indemnatos  occidit^  fucti  crimine  non  caruit.Na  roiffiis  poftea  Icpatus  ?d  Iu 
gurtbam  Numidie  rege  pecunia  corruptus  c«  {Smodcdecore  in  iuditiocodem 
natus  infamisconfcniiit  inuiGis  ac  ipretus  a populo  K .qui  ScGtuxta  res  ipfas  per 
culfiismetole  contraxerat 'tamen  paiilopoft  dcCderiu&bcniuolcmirGraccbo' 
nim  aperte  offendit  Nam  ScilatuasillorumpoGait  ce  lebetnmisvrbis  locis^Cvbi 
lUi  occiG  fuerant  .facclla  cdifieauie:co!uitc^-'6C  facrificia  quotidie  in  iisffebant^/ 
cumbebatej  mukitudo  vt  deoru  ccmplis.  Ipla  «nam  Cwnclia  mater  dicitur  8<  ce 
tera  omma  q fots  attulerat  igenerole  tnbfie:  & de  laccUiS  ipGs  dixiffedigDasco» 
Tum  cor(x>ra  feiHtlturasbabere.Ipla  uero  circa  Milenos  vita  duxit,  nibilo  de  pri/ 
-ore conGietudine immutata.  Eratei  ingensamicorummultitudoi&v ca decaulk 
freque-ns  bo(pitalitas.Nam£<grccia  eruditi  bomjnesiSC  a cun^sregibo  dona  fe 
rentes  ferentefi^  suntii  domu  eius  frequentabant . Fuit  illi  dulciffimum  patris  fei 
pionis  fadla  comemorare^mirabiliC^  cum  de  filiis  loqueretur  illorum  caffis  fa 
dia  referretiindolcntiaquaGfabulamquandSrerfiannqua^enarraret.Vndequor 
damlufpicari  coegtttneobfencc^uCe  8i  doloriSmagnitndinefenGimamiGGTet.Ip/ 
{bs  nimirum  ab^  fen{u  no  jntclGgltesquancu  generoGtas  nature  dC  educatio  !au 
dabiliS  proGc  hominibus  adueriiis  dolorem  moderate  perferedum  tquodi^  fortuna 
aduerGisvirtutembonacuffodienteincerdumprcuaktilediacadendo  moderatio 
nem  animi  ferentes  aduerla  non  aufert. 


EpiftolaGuarini  VeronIGs  Poete  Laureati  De  vita  atq:  geff  is  Lylardri  Isdpit^ 


LVRIMA  CERNO  tuasadnuptiasLconeUeprTccps 
frequentia  apparatu  omamentoqimagnificasrdonaCmu] 
8C  munera  duci  8C  3 flerri  ’ pro  amicoru  8(  ffibdi to^  canta  ^ 
p te  ac  fide  ;cuibusAfferGs  pariter  at^Gor.jagheprofapie 

dignitas  illuffretur.  Ego  afit  qui  nemini  tuorum  Ede  ftu 
dio  beniuoletia  in  te  cedo<' licet  fortunis  facile  {operer  ima 
tus  boc  tepore  effe  non  debeo  prefertim  cum  eorum  ad  ce 
mtttendom  preffetur  occaGo  que  non  minoris  vt  arbitror 
qaam  (upenora  fadhirus  efTe  videare  Illa  nan^  vGi  vel  minui  vel  tradlando  conte-' 
ri  (olent.  Verum  necipfaquo  frequerius  vtere;diutiu%tradlaris  eo  latius  cre(ce 
re  firmiu(9  dura». Illa  preterea  (emel  profuerint  bec  perpetuo.  Quod  nam  iftuc 
tuum  munus  inquiesi^Duo  illuffres  vtri.<’S<  rebus  egregie  patra  cisiperatores  plu 
rimum  decantati  Lifander6^  Sylla  comes;  quos  exatbenis  mediis  ctbi  deduco  re 
liquorum  (altantia  8i  couiuam  cetum  nominis  maieffateornaturosiS^  facetus  ex 
hilaraturos . Ipfbs  lubentius  traduxi  quo  illo^  quidem  nomina  vbim  celebra tiorai 
res  autem  fermeobiburiores  erant  propter  (upcrioru  feculorumivel  ignauiS  vel  ca 
lamitatem  vel  vtran9;quibus  tanta  litterarum  iadlura  importata  eff  ut  niG  latina 
mediCemusabgreciscum  airap  mulca  .'tu  clariquondabominesiaceSt  T terebris 
£t  necefle.  Quo  circa  inge  tes  v ti$  Cfcnfblore  gtites  fcabende  {ut  laudel^  cataade 


Quotam  bencfirio  Muftria  ftudio  8i  cJodlrina  tot  magnos  homines  cx  otfcari  tate 
ad  locem  c morte  ad  nitamcfjlftio  ad  predicatione  reuocatosjtuemur.ISIecvera 
te  pertorljet  humanifTimc  princcpsJ^  inter  co  memorandum  in  fcifce  durtonfc>a!i 
qoa&ciaoracrudelicatisofFendes:  potiiTimd  cu  te  iieutj  corlata6<  feriptisqua/ 
EaceiK{i&int  mcisadmanfuetudine  plaeabilitacen»^  omnia  animare  coner&Tcen 
dere  ad  qtum  c6  tuo  ingenio  tum  ftudiis  8(  magno^  bominum  jmitarione  pronus 
duceris  8<  que  tanti  in  principe  8<  in  eo  qui  excello  maieftatis  g radu  pollet  mon  e 
'tiell:ucqai(quisclem?ria  vc  tuinCgnitusfitinonfolumdeoproximusifed  etiam 
deus  babeatur  in  terris.  Magna  quidem  ea  virtus  eft  iqua  inocentiam  defendas. 
Non  minor  au  tilia  qua  nocentibus  ad  uiamredta  reditu  prebeasicaptisfuccur' 
ras-infelicibus  milerearis  legum  dunciam  lenias  ferrum  copercas^iacentestliblc' 
ues  {iipplieia  mirtiges  vitadones.  Accedit  buic  virtuti  primulausglonacundlo^ 
qibefliuolentiavel  tniipGus  telfimonio  .Nullus  enim  patn.F.vnicus  tanta  pivta 
te  diledtasvllo  tempore  filiusfuitiqua  tuclementie^bumamtansgratiarubdi' 
tisexternis  longinqui!^  carus  iquantam  laude  ac  pietatem  a cudis  reportas  cum 
eam  te  uocem  vlurpare  audiuntf^non  oportere  quensj  a fermo  e principis  trjft  c di  ■ 
fcedereiquo  fit  ut  lermoneQs  affabilis  accenaiacilisvultu3mabi!is!\'ctu  enim' 
oero  crudeles  ac  probos  illoru  mores  perinde  ac  Ipeculum  idcirco  tsbi  propono  ac 
bona  cuminl^desad  ea  te  conformesiinaa  uero  fugias  di  abominerii^.Fit  enim 
vt  in  alienis  perfbnis  turpitudine  acriore  cenfiiranotemusi&exccremur-quaob' 
temrpartanoscuferuuinconuiuiis  ebrium  deprehenderet  eu  accitis  filiis  cerno 
Arare  Alitos  accepimus:  vt  ebrietatis  ineptias  deformitati  (purcitiafq:  Tubtilus  i 
mancipiis  intuentesobborrerie  .Non  ablurde  itacp  Perllus  vt  Nemo  inquit  i Te  le 
tentat  defeendere  nemo.  Sed  precedenti  ipedatur  mantica  tergo  Ceterum  ne  ve 
ftra  demorer  eolloquu  a me  longior  nem  fulcipietur  oratio. 


PIntarcbi  Hiftoriograpbigreei  De  vita  at^geflis  Lyfandn  per  Guannum  Vero 
Maiem  Poetam  l^aiouu  Hiifena  lu  latinii  traduda  linguagmm  Incipit  feliciter. 


ARMORE A LIS ANDRIffatua  Delpbia  'ter  vos  ex 
tat  prope  templi  fores  denfacelarie  ritu  veten  promiC 
fa  Iarba  generofd  quendam  in  modu-  Eam  multi  di  qrnde 
m falfo  bralide  atbenienfis  effe  rentur  propter  inlcnptn  Era 

£de  titulum  intonfi  vere  capitis  confuetudo  nd  aliunde  ut 
quidam  arbitrantiledabinffitutisLicurgiad  Lacedemo 
tiios  peruenjt  quem  diditare  folitd  aiunt  eorum  qui  bone' 
Aa  facie  forent  accedente  coma  decorem 'magis  augeri.  Ac 
iis  qui  deformes  effent  ex  ea  plus  terroris  ineffe.Lifandri  pater  Ariftoclitus  cx  ,p 
(apia minime  (ane regia. Ceteru  ex  beraclidadi  genere  nituselTcdicif.Lirander 
in  cei  familiaris  educatus  angullia  fele  patrie  legibus  obtemperante  ficut  alter  qf 
piam  prebuitmec  min^  fortem  8i  omni  voluptate  fuperiorem  nili  6 qua  ex  honore 
rebus  rede  ac  magnifice  geff  is  efferebatunboc  voluptatum  genere  adolefcen/ 
tes  fuperare  (partana  cinicas  turpe  nequa%  exilhmae.  Pueros  enim  abineuntibus 
ftatim  annis  aliquo  affedionisffimulo  ad  gloriam  ducivolunt^vc  ita  vitupera/ 
tosdolor  angat  laudes  ad  maiora  prouebant  quem  vero  beciplanotan^ntauc 
permoaenc  vt  ab  bonore  alienum  ad  uirtutem  ommo  fecorde  alpernane  di  igna 
«um.  Ita^  LiAndro  bonons  cupiditas  dCcdtentioms  (f  udiu  ab  laconica  difciplina 


prrrranfit  in  ha  tu.  Quibus  jn  rebus  eius  natuta  magnopere  irciifanda  non  eft.A3 
. colendos  autem  vcfcis  primiores  fupra  fpartani  bominis  morem  pronus  videfexti 
tiflc.-ad  tollcrandum  infuper  magiftratufi  pondus  vocSte  neceffitatefacilisiqaod 
ad  rei  duiljs  aptitudinetn  aliqui  no  mediorre  particulam  faciunt  Ariftoteles  cum 
Malancbolicoif  demonftret ingenia  vc Socratis  vt  Platonis  vt  Herculis Ljfa-dru 
non  ftatim  Tcd  etate  iam  grldiore  in  mclanrboliam  incidjffe  (criptii  rebquit.Eius 
eft  maxime  proprium  ep  cu  paupertati  moderate  tulerit-nulloin  Joco  vidlus  aut 
corruptuspccunia  patriam  tamen  diuitiis  5i  diuitiarii  auiditate  iinbnent:qnS  cu 
opes  mmtme  mirantem  admicarent  omnes  eam  intercepit  admiratione  poft  Atbc' 
nienie  bellum  ingentem  auri  attl:  areerti  vim  introducis?  curo  interim  ne  vlIS  Gbi 
quidem  dragmam  reliqua  faceret-  DioniGus  tirannus  igentis  precii  ex  Sicilia  tu' 
nicas  ad  eius  filias  milerat-' quibus  repudiatis.  Vereor  dixit  nc  per  bas  loge  defbt' 
mioresappareSt.Non  longe  poft  ad  eundem  tirannfi  milTus  eadem  ex  Vrbe  lega' 
tus  duabus  ad  femiftis  abrilo  ftolisvt  vtram  vellet  Blic  deferendi  eligeret. Illa ip 
fammcliusdeledluram  inquit  acceptis  ambabus  ablcefrit-Poftea  cu  Peloponi/ 
fium  bellum  diutius  ducatucu  videretur. -SC  Atbcnienfes  poft  acceptam  cladem  in 
Sicilia  confeftim  ex  maris  imperio  ciedhim  iri  in  ftifpieionem  venifTent.  Nec  inul/ 
to  poft  omnimoda  teru  delperatione  laboraturos-  alcibiades  ab  exilio  reuoeatosSC 
rerum  {ume  prefecft?  magna  adeo  fecit  mutationi  vt  naualia  certamina  eqnatisia 
viribus  coftitucrit.  Pauore  igitur  Lacedemoniis  nirfus  iniecfto  promptis  animis 
ad  id  bellum  recentes  faifti  imperatore  gramflimo  apparatu  validiore  indige 
rcvidebanturiad  matitimu imperium  Lilandru  emittunt. ProfedlusEpberuin 
ciuitatem  (ibi  quidem  amicam  ^ laconicas  partes  pcomptiftime  fauentem  luenit 
Ceterum  per  id  tempus  infelice  8i  ne  barbaricis  perfaru  monbus  efferaref  peri* 
clitatemiquippe  cui  Lidia  circumfufa  frcqu^tes  rmifeeret  conuenasiSC  duces  ibi 
regii  diutius  ocia  cotererent.ltag;iaccns  ibi  uallum  onerariasvndiqmaoescS'- 
trabens  magnuq:  ad  edtbeandas  triremes  apparatu  ordiens  Epbenorfiport?  mer 
caturis  forunegotiatiombodomosatt^artibcia  opibus  Iticrift^teferGc.ExiUopri 
mum  tempore ipGusamplitudinis  ac  magnificStic  qua  ciuitas  is  preicntia  viget 
ad  Lifandru  fpes  exorta  eft.  Accipiens  deinde  regis  filuim  Orum  Sardis  venifle 
vt  in  eius  collocfuium  veniret  alcenditiGiruI&Ti&pbernis  crimina  deferret. Cui 
cum  edieftum  eflet  vt  Lacedemoniis  auxilio  efletacexinari  Atbenienles  {ubmouc 
ret  remiffior  8C  minin  e promptus  videbatur  quo  alcibiade  mor? gereret  3(  ad  fbl 
nendam  naualem  potentia  tenuiter  ac  maligne  ncceGTaria  Gippeditabat. Cupiebat 
Cirus  Tirapbernis  operas  vicio  dari  8<  turpes  de  dio  rumores  dilpergi.Cu  pro/ 
pter  hominis  iuiprobitatem  priua  tas  fecti  inimicitias  exerceret  ibi  Ice  de  eauGs  5C 
aliis  item  rationibus  tum  vero  Gngulari  coGietudinis  comitate  carus  8<  adolefcen 
tem  magis  allieiis  eum  ad  bellum  firmius  animauit  Cirus  illfi  cu  difcedere  uellct 
conuiuio  accipiens  obfterabat  vel  nullas  eius  liberalita  tes  iriinificcntial^  repudia 
ret.  Sed  quicqnid  optaret  explicare  ac  petere  vt  nullam  tcpul^m  babituru.Exci 
piensLiCander  quandoquidem  inquit  Cire tautupromptitudinis bebes petoat^ 
hortor  vtftipedio  nautico  unu  admngas  obolfiivtpro  ternis  obolis  quaternos  cap 
tare  liceat  .Cirus  igitur  hominis  magnificentia  delecftatus  ei  dece  daricorfi  roiba 
dedit.  Ex  quibus  additum  nautis  annumerls  obolum  8<  (plendoris  pluhmu  ven-' 
dicauitiSC  breai  tempore  boftilcsnaues  vacue  fecit  .Nam  ad  eos  qui  maiore  mer' 
cedem  exhibebant  frequentcscomigrabantiquic^  manferant  Si  fegnes  exitSCiedi 
eiones  agitabant  SC  mala  dudlocibus  quotidie  ingerebat. LiGmder  licet  aunlGsdi 
detrimento  affecftisboftibusnauali  tamen  pugna  confligere  auGis  non  eft.  Alci' 
biadem  enim  ftrenuu  Si  acrem  viru  Si  nauiu  multitudine  {upenozgS<adaniuer& 


maritima  Si  ferreftna  ad  id  tempas  prclia  inulcSum  reformidatat . Poft^  Alcifci 
ades  e famo  pboceam  cnanigtns  clafTis  prcfcdhim  reliquit  Antbiocfcfi.  Antbiocb? 
babito  quaiijicr  rontumeliam  Lifandro  fadlas  audatior  duabus  aduerfusillfi  tri' 
remibusin  Cpbefiozp  portll  annauigat:5C  magnis  ti&bus  ac  plaudi  infollenteruiais 
curfum  preter  nauale  duxit>ld  ferens  indigne  Lifander  non  inultas  ab  initio  trite 
mes  deducens  infe^iri  cepit  Antkiocbum  Sobinde  ferentes  auxilium  cofpicacus 
Atbenicnies  reliquas  fplet . nauali  deni^  pugna  conferta  vidlor  Lifander  qumde^ 
cim  captis  triremibus  tropbeum  erexit.  Ea  re  ira  concitatus  in  urbe  populus  alci 
biadem  exilio  multandfi  decermfqni  de  bincabiisqui  circa  lamium  ftatiua  babe 
fcantmilitibusignommiolebabitasdC male  dele  audiens  in  Cberonenluex  calaris 
nauibusprofedhisdlibancpu^am  licet  regcfta  nequaquaingente fortuna  ipfa 
per  mortalium  ora  propter  Alcibiadeni  volitare  faciebat.  Lifander  ex  urbibus  ac 
ceriitus  Hpbefuicum  nonullos  andatia  3C  fpiritu  fupra  vulgus  elatos  cerneret  oc' 
culta  feminabat  initia:vtqaemadmodupotbeafadlum  eft  decem  uiratum  crearet 
Si  tebas  nouandis  intenderentmec  minus  Iblicitabac  ac  irritabat  vt  fiibtititer  con 
fpirantes  fic  rebus  animos  adbiberent  vt  in  delfruendis  AtbenienCbuslimuI^ex 
urbibus  expellendis  itios  per  eoru  patrias  potentiam  vendicaturos  intelligercc  bo 
rum  fidem  ce  ipla  quibu%  prebait’ amicos  atg;  bo'picesad  imperia  ad  res  amplid 
(imas  ad  bonoresproueb^sproqiillord  anaritia  vioIandiiurisS^pecatoruadiutor 
S(  (ocius:  quocirca  omnes  illi  mentem  attendere-  gratioO  in  eum  fe  uideri  illius  de 
fiderium  pre  le  ferre  illo  uidfore  Si  imperium  obtinete  nibi!  non  alTecuturos  (pera 
te.  Ea  propter  clalTis  prefecAumCallicratidam  Lifandro  (iiccedentS  ab  initio  vide 
bantinuitiine^fui  mores  imperii  fimpltces  quidem  S^dorico  ritu  veros  approba 
bant  !cum  pofferios  dato  de  (e  periculo.  Vir  ptelfantidlmus  Si  ioffiflimus  appa/ 
ruifTet . Ceterum  buius  virtute  non  iecus  ac  in  (emidei  cuiufdam  (latua  pulebritu 
dinem  admirati  (Ilius  Rudium  i amieoscaritat^df  vtilitatem  queritabant.  Adeo 
ut  eo  nauium  cdfcendente  pre  merore  lacrimas  effunderent:  cos  adbuc  i Callicrati 
dam  inmfbsmagisreddebati^exargento  etiam  innautasabCire  tradito  quod 
reliquum  fuerat  (ardis  remifitieum^  petere  (i  uellet  Si  de  alendo  milite  cogitare 
iuint.Enauigaturusdeni^ illum  telfatus  eR  fele  nauales  ita  copiastradereutin 
poteRate  mare  habeant.  At  ille  fiiperbam  8<  inanem  bominis  iac^ntiam  redargu 
ere  voles;  tu  igitur  lenoriu  captata  (amo  circa  militum  nauigationedeflexa  illic 
mibi  triremes  tradito.  Nam  fi  maris  poteRat^  babemus  boRem  in  (amo  comoran 
temvtnauigando  formidemus  opus  non  eR.Cui  Lifander  naucs  ipfe  Ro  meo  qui 
dem  inquit  imperio  verfi  fiib  ruo  fiint.  Quo  dieSo  in  Peloponenfu  cotendit  ma 
gna  perplexum  ambiguitate  relinquens  Callicracidam.Necenimullasfecumex 
domo  pecuniasde^rens  aece(rerat:nee  ex  oppidis  propter  eorit  inopiam  ac  tenui' 
tatem  tributa  colligi  patiebatur . ^eRabat  igitur  vt  Ccut  Lifander  fecerat  euntes 
ad  regias  fores  duces  peterent  quam  quidem  ad  rem  vir  ille  meptilTimiis  erat  qui 
ingenuus  Si  animo  excelfo  preditus  omnem  ex  grecis  in  grecos  cladem  boiieRiote 
exiRimaret:quam  barbaris  adulari  Si  eorum  fores  adire  qm  preter  magnam  auri 
vim  nullum  bonu  babeant  vrgente  tamen  neceRitate  Lidiam  afeendens  Ciri  regi 
ampeciit  :teferri  lubens  CallicratidS  clafTis  prefedlum  cum  eo  collocatu^  aduen^ 
tafTeiei  lanitore  quodam  dicente  nunc  Ciroo  peregrine  nequa^ociueR.'Ipreeni 
potat  Callicratidas  magna  quadam  (implicitate  rcfpondit -Graue  prefedlo  nihil  £ 
ib  enim  Rans  quoad  potet  expeiRabo  .Tunc  ruRicus  exiRimatus  Si  a barbaris  di 
rifioni  habitus  abfceRit-  Secundo  reuerfiis  cum  mtra  fores  no  admitteretur  mole' 
Re  ferenst  Epbe{uabiit:multa  inprecat^  iis  mala  qui  barbaro^  deliciis  illedli  eos 
per  opulentiam  incontinenter  lafcjuire  docuiffentideof^  prcfer.ubus  teRatus  eft 


It  caam  prin-am  Tpatt-atTi  wtigertt  omn?  ^ata^  eperSm  vt ' glratiam  Sveti  priftv 
ram  rcuerrant-ucJquo  barbaris  terrori  Gnt  ^ imtnutua  cedem  illoip  potentiam  ira 
plorare  definSt-VerntnOinifrafdas^^arrana  dignitate  gerens  ani  troscu  equi 
tate  magmmdine  ac  fortitudine  exceIJentifljmis  (rrectapoareiTet-  Paruo  deinde 
tempor»'  naua^i  pugna  (uperatiisin  arginufiseft  delet?.  Jlebus  retro  ferri  ceptig 
foeti  rtuffa  legatione  fp2rtaclafnsduc2I-t'andrutiidepo(ccbat.vti  (ub  eo  impera» 
Core  negotia  ardentius  amplexuri.  Eade3<  Cirus  flagitans  miferat.  Vetante  uer 
roirge  bis  eundem  clafTisprcfe^  fieri  cum  Lacedemonii  more  fociis  gerere  ueb 
lent  prefeiflu re  quide  nomS arato  TpoiberantiCetertl  LiCmdrum  verbo  quide  le' 
gatmn.He  aut  vera  cuntlo^  fume  preficiut: plurimis  igifi] in  rebus  publicis  ver 
Gbantur.-SCineoruutbibus  vehementer  poterit  dudumexoptatusadiienit-Spes 
enim  inieelfa  eft  cius  opera  Ipliores  lUo^  potitias  futuras  re  omnino  populan  djf/ 
{c<1ata.qui  Cmplicesac  generolbsipcratorum  moresarrabSt.LifandrumquoneTiS 
Canicrat3decoperarcturverfutlcaptiori’in($cenreblt'quir(sben)cas%'arhstrae 
dlans  modis  iplamqiiulficil  vtilitate  aplificabat.  Aboquin  coiredssvtbonr^ite 
vtens6C  vera  mendaciis  non  natura  prellantiori  exiif'raasvmu%  precium  atqibo 
norineceflitate  diffiniebat.  Quiqibercu^isprogeml  Gnefatlatiis  belligerare dige 
t rum  iudicabat  eos  irrideri  iubebat . Quo  enim  leonis  pellis  no  attingeret  riucdara 
efTe  vu'pin?ni  buius  genens  lut  aue  in  mrebos  feciHe  dicitur^amicis  atgiborpiti' 
bus  populate  potentiamlerc  dinbluturueGcpromiferat.SimulqiaduetlamfaAiO 
n^m  e ledfurfi. Mutatis  interi  lentetiisrfi  pacatis  animis  inimicitias  dcpoluifTent 
aperto  quidem  vultu  & gratulari  & cociliandisoplafferrcfimolabatiOlveroco 
uiciisSCmaledidlisad  inuaderdl  multitudine  infbjgabat.Vtautindirgetium  cu 
mnltu  accepit  e ueffigio  auxiliu  importatur?  oppidu  irrumpesiquos  reru  noua^ 
f udiofos  fabebat  obuil  grauiore  tono  vocis  increpabat  5C  afpcrnme  pdneebat  ut 
fupliciu  illis  inilidhitusialios  confidftiores  ellc  lubi  bat  & co  prefentegraue  nibil 
rxredfaturosibeciprafiirulator  tam  variefingebatmequidominatioTicpopuIan 
potentes  erant  euaderent  .Scd  circa  vrbem  relidentes  cederenturiquod  euenit 
Cquidem  vniuerfi  fideLilandrididfisbabita  fut  inteifct^fi.  Androclidefermoroc» 
morie proditus er  multam  Lilandri  ad  lufiurldum  lei  itate  arguens.lsemm 
ut  aiunt  iubebat  pueros  quidem  aflragalis-  uiros  autiureiurando  fallereipolicraf 
tem  famium  tiranru  imperator  ron  rrdfe  profccSo  imitansibaud  enim  sconicum 
fed  cotumeljofjuseff  drislirut  & foffibu.svti  K^amquifquisabjurat  boffequiciq 
formidare deu vero nfgligcre  cofitetur. Cirus  X.ilandro Sardis  accerCtovt  ei  iu 
ueniliteranentareturipGusgratia  nornuna  preflareprele  tuli^.qucdam  (iibinde 
po  licirus  G pater  mirime  traderet  vel  domeftjcl  (uppellcdiilcn  fuppeditaturum 
Quod  5cG  cuda  d^^fuennt  aurrii  SC argenteu  feclfu^  efTe  (bfium  Vnde  populis ms 
dicere  romeffet.  Deniqiin  mediam  fuum  profedfus ad  patrem  ciuiratumtnbuta 
illi  fufcipienda  deGsnauie;£<  eius  fidei  propriu  comendam  t Imperium  .'gratum  m 
pnmisbabensS^omnirogatuabeovebemfter  contendens  re  Cium  ante  rcdnuca 
AtbenienCbas  nauali  certamine  dimicaretiadueturum  nanq;  magna  (ecu  cLlTem 
ex  Cilicia  Pboemce  ducentem.  Lifandercu  neqipari  multitudine  pugnare  ncij 

tot  cum  nauibus otiolus federe  pofTetinonnuIlas in  potefbarem redegit  in fulasegi. 
nam  quog: ac  falaminam  adiens  incurfationibus  vexauit- Debinc  defcedit  inagm 
Atbenienlem  vbi  ^lutatoagidequia  de  colia  venera  t.pcdeftnbo  copiis  ui  res  ma' 
ritimas  oftondere  voluit  iquibus  maris  didfionem  obtinebat.  Tamen  Ttereadod? 
inf  crates  illu  Atbenienrcsaduentare.alioprrinfulas  cur(u  effugit  in  AGi.Delfi 
tutu  offendes  bclc^po tem  Jlpfacenos  aggreffls  eft  nauibus.Tborax^  pedeftre^ 
Gmu!  expeditas  muris  admouit  copias  vrbctn  itaij;  capies  vi  predi  milib  coLcflic. 


Aerica  vito  c!ani3centu6{  oc^agiiita  tmcrtihim  eo  testipore  penes  efcuntf  Cfee 
ronenG  oppidum  ftabat  in  ancoris-  Audita  lampfacena  clade  cofeftini  Scxtu  adue 
lAiiitiir<inde  frumentatu  euntes  ad  egosideft  capte  Humen  nauigSteregiorefo' 
ftiuni adboc  circa  vrfceni  lampfcu  cum  cJafle  ftationem  habentium.  Attice claffis 
£<a}ii  multi  dudhircs  erant  & Philocles  qui  popula  induxit  oratione  (ba  vt  capto 
rnm  T pugna  hoftium  dextere  manuspollicem  precidercntivt  cumhafta  ferre  ne 
quirent  remum  tame  agitare  poflent . Eo  dieceflatu  eft  a prelio . Poftridie  pugn? 
mire  fperantibus  Lifander  rom  alia  verlaret  animo  nautis  edixit  &'gubernatori' 
fcuS'Vt  perinde  ae  circa  diei  ortum  futuro  certamine  triremes  confeenderent  Si  fi 
leptiofidetcs  Si ordine  edidlum  expedlarent-ltidem  Si  pedefires  copias  ftrudlas? 
littorc  conquiefeere  mbet.  Exoriente  Ible  Athenienfes  diredbsin  hoftem  frontiba 
totam  elalTem  concitant  Quibus  pronocantibus  Lifander  adueclas  tenens  proras 
frequenti  bellatore  completas  intendentibus  iam  tenebris  non  tamen  fe  in  altum 
eduxit  Ad  primas  deinde  naues  fcapbas  fubmittens  ordine  confidere  Si  coquiefee 
re  luffit. Si  nullum  edentes  tumultu  nullo  pac^  exire  obuiamibunc  in  modum  cd 
iam  aduerperafeeret  co  cedentibus  retro  Atbemenfibus  nullu  dimifit  ex  nauibo  mi 
liteminifi  duas  aut  tres  triremesiquc  explorandi  gracia  mifTe  defeendeeem  fpecii 
larentur  hoftem . Poftero  die  tertio  item  Si  quarto  idem  faeSitatu  eft  :ea  res  ina' 
gnam  Athenienfibusueat  audacia  attjcantSptumiperinde  ac  hoftibo  terrore  co'' 
preflis.  Alcibiades  interim  nara  his  arca  Cheronenfum  fiia  intra  arcem  viti  tra' 
bebat  ad  Athenicnfem  equo  perfecftuscxercjtuu  duces  icrepuit.-pnmu^  male  Si 
minime  tuto  caftra  is  httoribus  locafTent^que  Si  ftatione  carercnt*'Si  aduentorfi 
impetus  exponerentur . Deinde  pecare  illos  7 e Sexto  exercitui  necelTaria  capiat, 
cum  oportuilTet  mox  poftea  % Hauigatione  Icxtumcircuiffent  intra  portu  aut  ur' 
hem  fefe  procul  ah  hoftibus  conftituifteiqui  fiih  umus  dueftu  at^  aufpicio  impera' 
toris  tantum  in  portu  habeant  exercicumiqui  dato  ligno  ftatim  omnia  ad  timore 
imperataperficiant-  Que  cu  edocuilTet  nS  modo  obteperarfi  t iveruroetiS  T ideus 
conrumeiiofe  refpondfs.  Non  tu  quidem  inquit  fed  alii  imperatores  adfiint . Alci' 
kadestgituraliquamintereos  proditioni  (ubelTe  fiifjoicatusabfccflit.  Die  quin 
td  a nauigantibus  rurfum  AtbenienfibusSi  remcantibo  vt  cofuetant  fdma  cum  ne 
gligentia  parii$  eonteptu.  Lifander  fpeeulaeoiiis  eminis  nauibus  eorum  prefecftis 
imperat*  at  cum  fKimumegrcfTosjirpexerint  Athenienfes  retro  omni  celeritate 
remigent  .Cun9  medio  in  traie^a  fuerint  ereu  de  prora  clipeum  attollat  irruptio 
sis  lignum.  IpTe  interim  gubernatores  di  triremia  prefedibs  adiens  prouocabat  t' 
eitabatgsur  remees  S<  conalitones  ftrucftos  continerent.Signodato  omni  promp'- 
titudine  ac  robore  in  hoftes  inferre  Sublato  e nauibo  clipeo  e pretorta  naui  tubaf 
ibnait:m^tum(efabnehdtiS<  incurfionem  faciant peditatusinlittore  certatim' 
aduolaas  sromotorfam  pctitihoc  afit  intercedes  vtriu%  continentis  fiiacium  quf 
decim  ftadaord  eft.  Id  ucro  Audio  8i  ^ mptitudineremigantiu  e ueftigio  eorripif . 
C>nS  athenienfium  metator  primus  e continenti  aimauigantl  direpete  claftem^ ' 
fpiciensmeroreclaftisvexitusvociferarii  vtconfcenderentivocare  alios  obteftari 
nonuUoscoacftos  inferre-  Dtfiipatisaut  hominibus  ntbil  Audio  {^Rciebat  >Nl  ut' 
primi  exierant  ftatim  vt  qui  mhil  expe^bant  aut  in  rebus  emendis  verfaban^aue' 
inagro  deambulabit  aut  lotratentoria  &piti  iacebltiant  parandis  prandiis  mcii 
bebanti  bnge  a faturi  cogitatione  pet  ducum  imperitia  exiftentes  clamoteac  ftre' 
pitu  illatis  lam  hoftibu8.Conoo<fto{dble(!lis  nauibus  inCiprum  ad  EuagorI  fugf 
cnsenauigauit.Cetereaut  vacue  capte  aut  non  dum  referte  coFrabfe  hominesm^ ' 
ermes  SCdilperfi  cum  auxiliumferrent  ante  naues  cefiivel  fi  fugam  eapefccrent  de 
fcendentib^interraipboftjius  necabantur.  Capta  tria  boroina  milia  cfi  duabus-' 


S^clafnsvniuerfa  curnora  maritima  preter  nau<'squerd  Conone  fato^emfuFa  eS 
pararunt. Inde  relegatis poft  fe  nauibuscum  caOradiripuinet.LifanderdaTibia 
rum  5<peanis  cantu  Lamfacu  reuertitiopnsampbniniu  nimio  labore  conficies  £( 
una boralongiiTimum  tempus  SCdiuerOninium  firtunif^  caentibus  vitra  rureri 
cra  bella  incredibile  corripiens>(}>poft  infinitas  certandi  formas  8^  rerum  geflarS 
permutationes  copliircs  9 antea  grecie  duces  confupCt  Si  vnias  itiri  eoCho  Si  gra 
uitate  trucidandos  dedit.  Quo  circa  nonulliboc  opusdiuinitus  fa^um  exifbjina/ 
uere.  Caftorem  8C  polluce  in  Lilandri  naue  vTacp  ex  parte  cxtitifTeSi  quo  t«‘niFO 
re  portum  eruperet  Gdera  clauo  circum  luxilTe  aiterctes . Qutda  di  lapidis  cafu  ad 
earum  rerum  euntu  prodigio  fuiffc  ferunt . Nam  ut  conflans  multora  cft  opinio.* 
mire  magnitudinis  faxum  ad  egos  idefl  capre  f luire  e celo  delatu  efl  icuod  & eta' 
te  noflra  oflcnditur. Id  precipua  religione  prolequetibus eberronefi  incolis-  Ara' 
pagoram  quoqi  predixilTe  tradinir^eorfi  que  celo  induta  funt  corpoip^apfuquo/ 
damfiC agitatione  fatfla  vnius  efTracfli  cafus  futurus  eflet&abiccflio.Aftracriam 
baudeo  in  loco  eflequo  nota  (iint.Namcu  Taxea  Gnt  8Cgrauia  etberis  ouidereG/ 
flentia  iSCreflexionerplendcre  Ceteru  per  uim  aflndla  trabi  uertigine  ac  circuiti 
cnis  tenorefleuti  cum  frigida  8<ponderofa  ab  rcru  primordio  freernebatur  a toro 
ne  huc  deciderit  Si  continebantur . Alia  quedS  quS  bec  credibilior  efl  opinio  afle 
rentibusnonullis  vt  radiantes  flelle  nequa^  (iint  ignis  etberei  fuGo  Si  diflnbutio 
in  aere  qui  circa  incenGone  iplam  extirgutf  me  aeris  m Gtperiore  parte  multitiidi/ 
nefolutifucceflto&Gc  inflammatioiveru  ce’cfliunicorporuiacflus8{  caliisvelut 
quadam  tenoris  inclinatione  8^  morionis  auerle  ex  agitationibus  delatoruinon  ad 
babitatos  terre  locos  IW  plurimis  exterius  in  maretnagnu  excidetibus  quocirca 
latent  Ceterum arauagore  teflis accedit.  Dartacl  usi  lis que dereligionc tradit 
9>ante  illius  Iapidis  caGim  quintae  (eptuaginta  dies  afliduos  corpus  igneum  exi 
mie  magnitudinis  celo  (pedlabatur  minime  quietui  led  multimodisperfradfiS  agi 
tationibus  delarumiGcut  ablcifle  auuKeq;  ignis  forme  motu  Si  terrore  palTim  per 
lateimmodum  radiltium  flellatu  fulgarunt.  Pofl^drifcflum  efl  fax»  icole  irrto 
acpauorefcdato  conuenere.  Nullu  ignis  autopus  aut  vefligiamcernGt  Iapis  alio 
quin  grandis  quidem  lacebar.Ceterum  illius  ignee  ftgure:8Cut  Gcdixenm  anbi 
tus  partem  nullam  babebat  iqi  Dairaebo  dilcretis  opus  efl  auditoribus  liquet.  Se 
tierus  efl  (ermo  cos  vebcmf  te r arguit  qui  petram  aliquo  ex  ccl'e  ventis  Si  te irpe/ 
flatibus  eflradbam  dicunt.  Inde  more  turbinis  dcrelicfla  vbi  primum  rircuuolcens 
agitatoc  ille  deflitttdiflblutuli^  efl  ciedlamdecidifle.NiG  forte  quod  multos  per 
dics  apparuit  re  uera  ignis  extitit  .Sed  extmdlum  atq:  corruptu  aen  mutationem 
tn  uentos  motul^  violentiflimos  prebuit  A quibus  vt  faxum  ipGi  abiiccretur  obue 
tutibocreribendi  genere  diligentius  excucienda  Gint.LiGinderverocum  tna  cap 
tiuprum  milia  mortedamnatos  a Collegiis  intelWcretiPbilocIemeoru  imperato* 
rem  accerfens  rogauit  quana  Te  dignum  pena  cenleret  icum  talia  ciuibus  aduerfus 
grecas  coGliatriracrit-  At  illenmla  ex  parte  ad  calamitatem  drmifliis  eos  ne  mea 
iacet luATtiquoru  nemo iudex  adefle t . At  ea  vidtor  ageret q vidlar  pai^rus erat. 
Deinde  lotus  fplendida  Gimpta  lena  ante  alios  ciues  ut  vulgaretur  proceflit -quem 
admodu  Tbeopbraflus  Icriptu  reliquit*’ pofl  bec  ad  opida  nauigans  quolcuqi  obui 
os  Atbenienlesbaberet  Atbenas  abire  imperauit,  Nullileoeniam  cocefln^quin 
eos  trucidaturum  quos  extra  vrbem  oflenderet . Hec  uero  idcirco  faciebat  8C  vni 
uerfbs  intra  urbem  conpellebar  vt  cum  in  ciuitate  fames  confeflim  inualeTceret  ac 
inopiaim  obGdione  nullas  moleflias  exhiberent  per  rerG  copi2  facili?  toReradtes. 
Deflnuflis populis 8( rebo eord  pubGcist  Gngulasvnd  dutaxatacLacedcmoniu 
gubernatore  dimiGt . E focietatibo  au  t q p urbes  ei?  oj?a  c8grueblc  decem  ex  Gns 


Jpffflos  tmpofoit . Nee  ip(a  Si  per  fcofliles  Si  per  (orias  eiaitaees  pprafens  ler.iam 
nauigationemducebitiibi  precie  principatu  aoodam  modoinflruensibaud  enim 
primates  aut  lorupletrsad  pFet^urasdeGgnabar  fed  in(bdalicia  8c  bo'pira1itates 
res  ipFas  graciofecoferebat-bonons  ac  fiipplicio^  dominos  audlorc^li  conftituens 
Complunbusftiam  prerpnsccdibas5<  amicoru  fuorum  iniimcos  exurbbuseiei/ 
ensiudicium  baud  fane  benignu  de  Lacedemoniorum  imperio  precis  exfcibebat. 
Tbeopomf  usjgifur  fomicusdel  rarevifus  eftjquicaaponaru  vinancndcntm 
muliercularum  GmilesiLacedemomoa  dixit^mcumgrecis  libertatis sufifi  propi< 
ciaiTent  arctum  inH^iHarunt.  lliiro  enim  moleira  acerba  erat  pregunatio  itu  Li' 
fander nullam  popuJisadminiftrandaru  rerum audloritatS  permitteret-‘5<  paucis 
confidentifTims  quidem  Si  cotentioGffimis  ciuitates  manu  Si  potcncia  tenendas 
cSmitterct.In  bis ron  multo  tempore  moratus  miHisilaccdemcria  legatis nuntt 
at  fecum  ducenta^  nauium  claffeannauigare.  Deinde  cirra  terra  Atticam  ferum 
agidear  paufania  regibus  coiungitivtcueAigio  vrbem  rapturus’ Hepugnantiba 
vero  AtbenilfibuialTumptisnauibusrDrrustraiiciensin  Afiamceteraiu  piare  ci 
uitatum  ftatu  diflblui  t.Conllitutis  decem  uiris  multis  ubii^  lugnlatis  multis  ext 
lio muliflatiS  vniuerGseiedlisramiis ciuitates  in  exilum poreftate  poGiit.  Abrep 
ta  (flbinde  AtbenieGbus  ^xto  probi  bitis  babitare  Sexianisgubernatoribo&  nau 
tarum  hortatoribus  agrum  8<vrbetnfruertdldepa(cenoS^:  tracidit-QuSad  rem 
refragati  primo  Lacedemonii  fexciatios  in  agrumdenuoreduxcrunt-llla  Li'andii 
opera  cuc^i  lorundefpedbaueregrcci-Hginenfrs  longo  poft  tempore  fuam  rerupe 
rattere  urbe  .Melios  Si  fciaomos  in  propria  rcftitutos  domicilia  cxpulfis  inde  atbe 
luenGbusSC oppida  reddenti busi audiens  Atbenienfes inualeicente  intra  vrbftnfa 
tnema  ebibere  ad  pireumnauigat-vbiindudbam  necefGtate  riuitaiSad  paceim/ 
perata  facere  coegit ■ Opere  pretium  eft  Lacederaonios  audire  dicentes  Lifandru 
ad  Epfcoros  boc  f)atJlofcripfi(re.Cipte  funt  Atbenesad  qu€ Gcrcicnpfcrut  Epbo/ 
ri.Sat  e(b  cepi  bic  ad  decorem  fictus  eft  fermof’verax  autem  ab  Epbons  decretiS 
buncrmoduin  (ebabec-PnmoresLaeedcminiorp  decreuere  pircbeo  longis  mu 
rorum turribisciedbis.Vbi  ex  uniuerGs  exieritis  vrbifco  vcftra  pcffidete  terram 
berip*a  cum  feceritis  pacem  habete  que  opus  (ut  exbibete.  HemifGsexulibas  de/ 
liauium  multitudine  quicquid  debberatum  fuerit  facite.  Atbenien(e8  tberamene-' 
fenatum  batcnte  banc  ab  Lacedernoniis  aceeperut  cpi(fola.quo  tempore  Cleome 
nem  ab  inuene  quoda  ex  factioGs  interrogatum  fuiile  tradut  .Num  aduerlus  cbe' 
miilaclSd^  dicere  facere  auderet  muros  Laccdemomis  tradere  nequicqua  re' 
formidansiquos  ille  inuitis  Lacedernoniis  altius  edi&cauerat  .Cui  Cleomenes  ni/ 
kil  aduerfurnTbeuiilbocIem  inquit  adolefcentule  facio.NS  quos  ille  muros  ad  ci^ 
nitatis  falutem  edificaoiti  nos  ad  falutem  diruemus,  ^uod  Gmonia  felices  ciuita/ 
tes  efficiant linfeliciGTimameflerpartamnecelTe  erat icumnullislcptaGt  menibo. 
Itat^  cum  Lifander  vniuerlis  nambus  .xn.  ddtaxat  exceptis  Si  muris  Atbenaru  po 
titus  ciTet . XVI.  municbionis  menGsiquo  penes  falatr.nl  nauali  certamine  barba 

ramdeaicerac(latim6(depermutSdoreip.(bata  conGliu agitauitiquam remea 
atbenienfes  afpere  & contumacibus  ferrent  ammisi  miGt  qm  denutiarent  fedifra/ 
gamabfeauitatcmcfTe  deprebcnfam.Ipfam  enimpreteniTediesquibus  diruen 
di  Gierant  muri  quos  adbue  ftare  cernet . Altera  igitur  t illos  denuo  latam  effie  (en 
tentiamut  qui  conuentadilToluerint.  Sunt  qui  de  duitate  in  feruitutl  redigenda 
teuerafentlciam  inter(bciospropoGtam  fuilfedicantiquoqmdl tempore tbeba 
uum  eriampert  bu  audborem  extitiiTe  vt  vrbe  diruta  agrum  pecori  pafcendum  re/ 
linquerent-  Poftmodum  coadlts  ad  fodahtiu  ducibo  pbocenGs  quidi  tibiel  cledfri 
eaaubat  enipidis  cuius  initui  elb.  Tuas  agreftes  eledlra  pecu  domos  agamenonis 


prata^adcuiixst-a^tum  fcadiscarcflorumanin-ls  mi^efatile  videri  farinnsVf 
ftare  ac  delere  vrbem.  Cuius  imortaIi?exfet  p'ona  6C  oue  tam  claros  in!ucrn-ai« 
ros  extulerit. Li'ander  igitur  AtfcemerGbus  adomma  fiibmi(7jusinc'jn>»’ti!-nF  p 
tnuiras  exurbeumuerfas  ex  caftris  tibicinas  accerfit  quibus  iteru  modulaht^mii 
ros  a fandam5tis  eruit:S<  triremes  cremauiMad  tibtam  roron  .tis  mtereai^  ludeti 
tjtusfbciis  per  inde  ac  dies  illa  principium  libertatis  afferret.  Confeftim  ctiareip 
ftatfipmutans  triginta  quide  intr.i  urbem  x uero  impire^profedlosinrtitnit  pre 
fidium  arci  SicallibiumLacedemoniu  gubernatore  impo fuit. Hic  poffeacuauto' 
lico  pugili  cuius  tempore  Zenopbontis  conditu  eff  ^mpoGum  rublatafulce  plaga 
in{!icfl:uruseflet.Ise*euatis  infublime cruribus  pronum  Puertitbomin?;quod  ca 
Lilander  minus  moleff  e ferret  ipfu  infuper  redai^uir  rallibiu  .-bis  adiedlis  verbis. 
Ignorare  callibi  videris^ in  liberos gcrisimuerium.  Paulo  deide  poff  .xxx.ut  cal 
Ijbii  gratiam  inirent  Antolicu  occiderunt.  Poffeaiiero  LiranderinTracilenaui 
gans  grandem  pecuniam  dona  corona!^  fufcepit-copluribusvt  par  uidetur  ad  eu 
conferentibus  varum  lare  potentiffimum  8C  quodamodo  grccic  dominantem.  Ex 
quibus  quccGq;  fuf  uacSnea  fuerant  per  Gilippu  qui  1 Siciliam  dudbirat  exercitu 
Lacedemonam  tranfiruGt  CiIippusdiffutisut  aiunt  faculis  non  mediocrem  rx  Gn/ 
gulis  pecuniam  liibduccnsdenuo  con'ui t ignorans  inelT?  unicuiq:  litterulas nurre 
rum  'igniffeStesSpartam  ita^  profers  cum  ea  que  fubduxeratdomifub  tegulis 
clain  occulcafTetlaculosEpboris  tradidit iGgilla  conoffrans.  AtiHicum  rpc  ufif 
fent  dubitationem  res  afferebat!g>arge.nti  numerus  confcriptisdiflbnere  vifusfH 
Seruus  mterim  GiWf pi  veniensfacftum  (ubarrbiguedicittmultas  fub  tegulis  cu" 
barc  nodbuas.  Eo  nanq:  ttmpore  vt  plurin  um  AtbcnierGii  gracta  nodfue  numinis 
irGgmebantur.Giljppus  igitur  poff  res  abeo  preclare  ac  magnifice  giffas  turpe 
ac  indignutn  facinus  adortus  E lacedemone  IfDonteconmigrauit.QuocircaSpac-' 
tani  qui  plurimum  fapientia  pollebant  .-eo  facflo  pecunie  v-m  veben-.ftiffimc  ferroii 
dantes:  baud  enim  infjmos  iam  ciucs  attigerat. Lifandrum  rarp^t  es  Epforos  ob 
teftabantur  vt  vniuerfum  argentu  atq;  aurum  perinde  at  peffes  introdudfasabii/ 
cerent.  Itaq  latum  iftin  lenatu  rogationf  vt  Theopompus  audior  eff  ferente  Sa^ 
rapbidaivcl  ut  Ephorus  tradit  phlcgida  auruni  atq  argertfi  mtet  vrbe  fulcipi  no 
licere.  Patrie  aui em  ritu  run  mis  vterdutr  .Hi  ferrei  prinep io  fuerant  'ed  igniti 
aceto  cfirdli  ut  in  vlusfabnles  accSn  odai  etunaciundlvia  molles  & ad  ircidendiS 
prorfus  inutiles  redderenjidcindegraue  pordusportatuqdifiicile  magno  exnu' 
meroatq  mole  puGIIum  faneprecin  valens.  Apud  prius  feculu  Gc  omnino  babuiflc 
Vtr.Gmilc  eft'vtnumorum  loco  ferreis  vterentur  virgulis  ideft  obelicispleriqSi 
ereis.  Ab  quibus  boc  eriam  tempore  numorum  numerum  obolos  vocari  certu  eft: 
8i  obolos  fex  vnam  conficere  draebmam  .-quia  tot  martisipfacopli  dlcretur.Cete 
rum  contradicentibus  Lifandri  familiaribus  ddfumo  (ludio  comedentibus  vt  pe 
cuniein  ciuitate  manerent.  Decretum  fadlum  eff  buius  quidem  generis  numosin 
pbifcum  referendos  effefqG  quispriuatim  poffidere  deprchlfusfuiffct  ci  capitis 
fupplicium  diffinitum  quaG  Licurgus  numos  ouidetnron  aut  nfiirorum  auaritil 
pertimuerit:  quam  non  prmatis  interdidla  poiTiffioGcuriciuitaticonceffaingene 
rabar  .'prefertim  cumufus  dignitatem  emulationemq  fufciperetbaud  enim  cos  ut 
inutiles  co  temnere  pnuetim  facile  erat  quos  publice  inhonore  taberi  contuerftur 
Nec  addomellicam  rem  eamnibil  petendS  arbitrari  quam  comuniter£<  probari 
£<  amari  prolpiccrent-quin  longe  citius  ab  cSmunibo  cxercitiisadpriuatoruuitas 
confiietudinefq  manant  q nnguloniafiedliones  elabanturiqueciuitatesreru  tut 
pitudine  ac  flagitiis  impleant  partes  enim  cu  toto  pariter  verfariveriGmiliusell: 
quando  vergat  in  peius.  At  delidla  partis  ad  totum  multa  ab  iisqui  redle  valeant 


^»1teT’ta^aKfnta«^iutncnta.I^l quivere  pcennia ciamm ^owesirrnmpePetmctS 
IfgfmqicuPodemsnftKuerunt- Atiiiros  vero  ut  incocu{ri6<  ad  argenti  cupiditas 
ttminfradli  manerent  minime conferuauerfitiinict^o  cnnd:isdiaitiarfi amore  pra 
inde  ac  iwneftum  quiddS  & arrpljfTimum  foret'^ec  cum  a!io  quoda  tn  genere  feri 
tendi  uerfaremur  de  Lacedemotnis  attigimus  .LifandereteamipGusfmgulo^^ 
prefedlorum  ftatua  emarubiispofuiti  delpbisiSC  aurea  caftoris  SC  poIIucis  af  ra 
queantcresIcutncaseuanueruntinTkefauto  Brafide  & a Cantbiomm  triremis 
cxauro5C  eborecopofita  dooru  cnhtcrfi  eratquSCirusei  viAone  morumetumi 
ferat . Anaxandridesdelpbis  Icriptum  reliquit  eo  in  loro  Lifandh  depoGtd  «He  ta 
lentum  argenti  SC  minas  duas  quinquaginta*  Preterca  (Pateras  vndenos  cua  in  re 
minime  eum  ceteris  cocordat  HPoncis  qui  de  bominis  paupertate  confeffa  fenp/ 
ferunt  ea  igitur  rerrpefbate  LiGnder  quantn  pri(corum  nemo  greco^  pot ftiHim^ 
SC  elatione  &poeeftatis  magnitudine  vifiiscil  vti.Namutduris  tradit  illi  priiro 
grecoru  pennde  ac  deo  perciuitate8  6<are  £<racrifiaaconflitutaeiq;anteomre8 
penesdecantati  funt- Ex  quibus  vnusbuius  generis  initium  kabuif?e  meir oratur 
glmegrecieim;  eratoreablatifTima  fparta  diuiniscelebremus  cantibus  lopean.Sa 
mu  vt  dicata  lunoni  templa  Lifandria  vocarentur  tenatus  cdfulto  decreuere  Cboe 
rilfum  poetam  (iio  femper  adiundU  lateri  habuit*’ vt  res  quas  geflerat  verfibus  ex 
ornaret .Antbilocbus  mediocria  quedam  de  illo  catmina  ediderat. Quare  deledla^ 
tus  Lifandermunensgraciapileum  impleuit  argento.  AnximacbuseCit  Colo;  bo 
nius&Niceratus  Heracleotes  Lilandria  poemata  certatim  agebat.  E quibuscu 
Niccra  to  coronam  donaffet  Antbimaebus  dolore  percitus  Icriptu  ab  fecarn  t ak^ 
oleuit.Tunciuuenisadbuc  Plato  Antbimacbipoeticu  admiratus ingeriu  qui  (ii 
peratum  fefe  mo'efle  ferebat  reuocatum  mitigabat  ignaris  ignoratia  id  malu  elTe  * 
prefatnsiquodcecitatemno  videntibus.  ArilbonusCitbaredus  cumfexiespitbia 
vicidet  vt  Li^ndri  graciS  iniret  ei  pollicitus  eft  fele  cum  denuo  vidloriam  reporta 
tet  Ariftonum  Lifandri  (erufi  prcconio  declaraturfi  Ambitioliis  Lifandn  anim^ 
primoribus  £C  fui  ordinis  hominibus  grauis  tantum  erat-Cumautelacionjsparib 
acmoleftie  plurin  fi  & mores  dC  ambitio  per  familiares contraxiffet. Ineo  nonbo' 
norisnonfuPplicii  vulgaris  modus  inerat*'bofpitaIitatis5<  amicitie  premia  prepo 
nebanturvibani  Gne  appel-atione  potentatus  dC  dominationes  indifci*  fTc  vna  uero 
explende  iracudieuia  erat. Inimicum extinguere  cui  ne  ulla  quidem  fugiendi  lice 
tia  prefiabatur.Poflrricri  tempore  latentes  mileGos  in  trrdium  produci  cupiebat 
Veritus  aut  rem  tercelforem  populu  conAituerent  nemini  uiolaturu  iureiurando 
a0irmauit.li  uero  cum  fide  habita  perueniirentpancisfadtionisfuebominiboiii 
gulandos  tradidit  baudodbigentis  pauciores.  Alus  etiam  in  oppidis  inumerabi^ 
les  plebeioru  cedes  fiebant.IamemmnfipnuatisipGuscauGs  trucidari  uidebittir 
fed  plerifqiGmulcatibus  Si  copluribus  auaritiis  eorum  qui  vhiufgenciu  erant  ami 
comm  morem  gerebaci&  opem  Gmul  ac  operam  impedebat  Quocirca  Lacedemo 
niuset  beodes  frequente  colecutus  eft  laude  cu  dixit  bene  adhim  eum  grecia  7 du 
os  minime  Li^rdros  protulit  boc idem  vtaucfloreft  Tbeopbraftusde  Alabiade 
ab  Arcbeftrato  dicAumeft. Ceterum  tbicotumelia  mollities  dCcontumatianolelbi 
sm  maxime  pati^bat.In  Lilandro  aut  acerbitas  morum  grauem  pariter  ac  terriH 
lem  potentiam  efficiebat.  Lacedemonii  ceteris  Lifardri  mircurantibus  nequa' 
quam  ainmum  vebeuienter  adbibuerunt*' vt  uero  pbamabarrus  pofb  multas  eius  1 
turias  violentius  agrum  vexantis  fpartammiGt  accufatoiesind^nabnndiEpbori 
Vnum  ex  amicis  di  fociisducibo  tboracem  cuem  priuatfi  argentu  poilideredepre^ 
benderant  fuppremo  affecere  Gipplicio.Limndro  vero  miffa  Scitata  vt  fpartam  ad 
BtiUceteduerunt.Scicala  talis  eiteu  Epbori  autclafrispcefedlfiautunperatoiS 


emitfunt  5uo  teretis  Ugisa  SC  lon,?ituJme  8i  crafTitucJinedlitig-eter aJcquSt^a je-3 
vt  cicrala  viciflimcangruantie  quibas  cum  alf eruti  fibi  rererue’’t:a'tcrum  tnba» 
untdil(rcdenti.HccautIi}fnaScita'asappeIfat.Cum  ipiturarrbanum  afiouid  Si 
arduutn  explanare  cupiunticartam  in^bar  lori  protixatn  Si  anguflS  ScitaV  (ue  rir« 
fumuoluut^nulfutrqi  faeicntesinteruallu  vndiq:  fupcrfirie  carra  ocrupSt  quo  fa> 
cSrjqaccuni^  valuerint  »ticircup'icata  Sci  tale  carta  defcribut  .Dem.ot’?del-incco' 
dicillo  ad  imperatore  abfq;  ligno  icripta  mittuntique  cumis  accepit.Alioquin  !e' 
rtitarc  nibil  vaIet'adeo  littecis  bine  inde  dilTipatis^ut  niilfu  prorfus  cotacfti  m ba 
beant. Ceterum  lua  {iimpta  ScitalaeodicillumCc  prcrifiim  circumplicat  adeo  ut 
cirrumducbioneCmilcminfrrie  confiituta  verboru  contmuatioreperiatur.Codi' 
cillus  licut&  lignum  Scitala  vocatur-vta  menfuramenfuraru  d>ci  plurimumciila 
let.Lilarder allata  Gbi  ad  Hclefpontfi  Scitala  perturbatus eftiprccipucacciifatio 
nes  Pbarnabari  rrfortridansftudiumSCacciiratladbibuit  operam:  ut  in  eius  co!" 
r loquiiim  veniret :quo mutuas  cotreuerGas  folurretconuenientibusinis.Lifandec 
precibus  orabat  vt  litteras  ad  magiftratus  daret  perinde  ac  nullis  violatus  inia 
: rii8:S<  nullas  acculationesafTcrensSC  profedlain  creticam  cretica  vtensverfutia 
-Pbarnabarum  videbatur  ignorare.  Omnia  enim  fele  fa,^u2p  ((Te  recipiens  aperte 
quidem  pro  Li*andri  precibus conlcripGt  cpiftolam.  Aliam  vero  clarcuM  cof  rip 
tam  ibidem  habuit.  In  imprimendis  au  tCgilbslitteias  alternans  ribilafpedbudiC 
fereresquas  occulte  fcripicrat  Li^andro  dedit.  Ita^  Lacedemonia  pemenifs  &Gc 
impretonum  de  more  proFedbus  Pbarnabari  litteras  reddit  Epbonsvebenen  if 
(imam  criminum  fuoip  partem  amotam  cxirtimls  PbarnabarusemmtrapneJLa' 
cedemoniis  caritati  eratiiupra  omnes  regics^feAo  inlpartanos  jimptiGima  ufiiS 
opera  pcGea  ueco%  Epbori  lecbam  epilbolam  LiGndroconcfbrauerut  planeinte! 
lexit  non  lo’um  vlixem  verGitumeffe-Tum  adn  odumperturbatusabrcflTit  Pau 
cis  polb  diebus  magiibratus  adiens  oportere  Tedixit  ad  amironis  teirpluafcende* 
re  facrificiorumgracia  facicndo^.-que  ante  bella  deo  voiierat  .Sunr  qui  in  fomnis 
ammorcmilL  aftitifTcdicSt.Dum  a pbigco^oppidu  obGderetm  traciaiqaapropc 
perindeaciubentedcoobGdioneomiGTa  apbigeis  vtimolarentammoniprecepit: 
^ut  ra'ceptoin  Africam  itinere  deu  placaret  G5mo  nixus  eO  (budio: plurimi  banc 
exdeolpcciemfcc.lTcaututrablt.  AlicquinEpboros  n-c  tuens  don  cfticum  irini' 
me  lugum  ferens  alieno  parere  imperio  baud  fane  toHerans errare  SCaliquSdiu 
Iu(braret'rras  appetebat  queadrrod&  equus  e libens  palcuisS<  prat<s  apertis  ad 
pr..fepc  rurGis&  ad  folitasredudl?  operas- Qui  uero  pegrinationis  caufam  Epbo 
rusfcriptismSdauitpauIopoG  explicabo: vix  autacdifticuIrerefTicifsucabep)  o 
ris  dimitteretur  enauigauit.in  eius  peregrinatione  coinun  conferru  reges  eHece' 
re  ut  eiedbisillius  amicis  res  urbane  roruIisreftitueretur.Ciuitatcsenim  per  Ib' 
dalitia  ab  eodcte.tte  pror  fus  erant  & Creciafuedomirationi  erat  obnoxia.  Qi  as 
inter  res  iterum  concitato  tumultu  .-cum  Atbenieofesaduerfus  trigita  epb.ila  im 
petu  fadbovidbores  eGTertreuerrusextlploLilander  Lacrdemoniis  pAieGc  vtpau 
cis  intra  ciui tates  fadlioGs  auxilium  mit Cerent  populolt^  uaibaret.  In  primis,  xxx. 
tirannisad  belli  lubGdium  centu  talenta  mittunt  impera toremq:  Lilandrum.He' 
gescuminmdia  tum  mrtu  nedenuo  Atbenasin  potedatrm  reuocet  uC  eoru  alter 
exiret  decreuerr-Egrcirus  igitur  elbpaulani^s  verbo  quidem  ut  opem  tirannisco 
tra  populum  afferret:  re  autem  uera  ut  bello  fini  imponeret-’  ne  per  amicos  Li'an' 
dcratbenarum  dominationem  vendicaret  fcoc  ita^  facile  perfecit.  Nam  concilia' 
cis  inter  le  AtbenienGbus&  fedirioneledaca  Lilandroambieionemcnpuit.  Par' 
uopolbmoduminterirdloten  pore  cudelci^Cfrenr  Atbenienfes  culpa  tus  eftpauft 
: niasquia  cumperpaucorfidoaiinatisnl  perinde  ac  frenu  populus  antea  repmerec 


1 


'DriMJeretaxatnsronmmetio^cfubfrteTi  fccotrct.  At I.if5ndroglori?ni feminis 

adjpfit.cui  non  ad  alio^graciam  no  ad  Gmulata  oftetationem,  Sf  d ad  rei 
fpartante  comoda  (curru  agitaret  itnperjum.  Erat  quideaiidaxallccujo  ScreFU' 
pnannbus  tcrnbiJior  .Cum  atgiui  de  acri  finitus  ambigerfciac  Lacedemoniis  lu 
ftiorafefc  dicere  cenfercnr; ente  c5moflrato-'qui  fcuius inquit  eft  dominus  optime 
de  agri  fimbusdixent.M-’garcnfisbonio  quodam  in  conuen-u  oratiO-iscofiden 
tiain  eumvtibatur.Cui  Lifandro  aduena  inquit  tua ciui tatis  idig et  oratio  boeti' 
os  bi'ingo€S  interroeabat'rertis  ne  an  inclinatis  per  ipforum  agrum  taftis  incede 
rctf^Poft^  incubentibusCorintbiismenia  prctcrgredics  languidiores  ad  inuadi 
dum  cemit  Lacedcmoniosintenm  lepus  foflaro  tranfire  uifiis  eft.Non  pudrt  vos 
aitciusecnerisboflespertin-efcerejquoifi  menibusper  fecordiam  lepores  indor' 
nuunt . Cum  fiipremuni  vite  diem  rex  ag  is  obiiTet  i AgeGlao  fratre  relido. Gmul  6i 
Leontycbiada  filio  eius  credito  AgeGlaii.Liiander  amaror  ei  (iiadebatvt  regtiunt 
occuparet  velat  legittimusab  bercu'isprogemc  ortus. Leonticbie  caluniaminfi/ 
gebantqi  ex  Alcibiade  procreatus  effet  qui  occultos  cfi  agidis  vxore  timea  togref' 
(u8  babuiffetiquo  tempore  profugusfpancuerfabatur.  Agis  ut  ferunt  rem  diuti 
ns  animo  uertens  vt  que  nequa$  ex  fe graaida  foret  Leontbiebida  per  conteptura 
babebatiSi  reliquu  tempus  eum  palam  abdicabat.  Poftea  vero  qua  morbo  correp 
tusadbereamvrbem  delatus  cft  vrgenteiam  morte  tum  adolefcentuli  piccibotfi 
amicorum  fuafionibus  exoratus incopIuriumconfpeduLcomictidam  fi'iu  fuude 
claramt  obiccratilq:  prefcntibus  ut  ad  L’cedemonios  earu  rerum  teftimoniu  affer 
rentuita  exceffit.Ii  quidem Leonticbjde  teGcsadfuerut.  At  Agen'aobominira 
ne  fplendido  & Lifandrt  opibus  freto.  Diopitfces  vir  illuiiris  detrimeto  erat  bu' 
ius  generis  oraculum  jn  AgcGlai  claudication?  adducens.  Magna  licet  iades  (par 
te  lam  mente  reuo’ue.Nc  pedibus  validam  te  ledat  regia  cauda.  Tempore  te  Ion' 
go  laboriruperatusbabebit.Inteletaljsbelloru  vertitur  vnda- Multis  ad  oracula 
inclinatis  5^  ad  Leonticbidam  verGs  .Lifander  IDtopitben  baud  rede  oraculum 
mtel.igrre  dixit»  nec  GquisoffenG  pedis  Lacedemoniis  imperet  deu  indignari  aut 
tno  eft e ferre.  Verum  enim  uero  claudii  imperium  foreG  fpurii  maleqi  progeniti! 
ter  beradidas regnum  tenuerint . Hec  locutus  ut  qui  porcntifGmus  elTet in  fuam 
omnes  induxit  fententil.Quarex  creatus  AgcG'aus  tu  (fatim  Lifander  quo  expe 
ditionem  i AGam  fufcipcrec  incitabat  ungent?  illifpero  fubjiciens  vt  pcrGcu  va(fa 
tet  imperium  vir  futurus  ampliffimus.  Datis  in  AGam  ad  familiares  litterisiube 
fcat  ut  in  bello adurrfu  barbaros  ducem  ab  Lacedemoniisdepcfcerent  AgeG  afi.  g 
obtemperantes  rogaturos  Lacedemona  mittunt  oratores.  At  Lifandri  opera  no 
nurus  regia  poteGate  bonum  ageGlao  videtur  extitifre.Cete^ambitioforuminge 
tua  cum  alioquin  ad  principatus  maligna  non  Gnt  non  paruu  ex  luidia  quam  ad  pa' 
res  propter  gloriam  gerut  iropedimetum  ad  res  bonelfe  gerendas  babIc.NSqui 
bus  fociis  Si  adiutonbus  vti  licetieos  cmulos  Si  aduerlarios  in  uirtute  Gbi  faciunt* 
AgeGlaus  igitur  inter  triginta  confiliarios  Li^andrum  aciduxit:vceoamicc^  vel 
precipu j uel  prima  vteretur.  Polfqj  au t in  AGam  conftitut?  mortales  ad  eum  pro 
prrua  familiaritate  rara  faciebant  colloquia.  Lilandrum  aut  amici  cum  pro  multa 
lUa  ptiGina  eonfuetudine  coItrct-Tufpedi  vero  ptirr.efccrent  vtri^&  ad  fores  co' 
tueabantSC  vadenti cofedakatur.QuSadn.ociu  biGhombus in  tragcdiisfreque' 
ter  obuenit:  ubi  nuntii  cuiuf^aut  ftcundu  perfonam  gerens  collaudatur  8^  prio' 
res  partes  agit  .Qui  aut  diadema  gcGat  5C  fceptrii  per  crebros  etiS  clamores  non 
auditur  .Sic  SCconGliario  totaimperiidignitas  ineraticumipCregi  nomepotelfa 
tis inane  rciinqueretur ._Hcc igitur  ti  inconcinna  bonoris auiditas  aliquo  pada de 
-muiceuda  fuecatid*  Lai^dec  uf^  ad  fecundum  poteftatis  gradum  cemittendast 


«iru  aut  & t«ncFiciuni  8C  amicu  STrnino  reiicere  8C  per  eeittcptum  ^a^ere  ai^^iitas 
. indignum  erat  primuquidemiiulIS  ei  reru  eerendarumorcaConemprebuit.Poft 
modamnquiba  operam  ac  ftudiumdltpm  LiCandrum  fentiiceret  eos  rebus  oirni 
tusinfcPfcs  remittebat  :5<  muneris  qj  viliffimi  votoru  copo  tcs- Sic  eius  potet  iara 
tacite  dilToluens  Si  extingaes.SitiiuI  cuciforuni  (efe  impotem  Li(ander  mtcliexir  J 
fuumqi  amicis  ftudiu  obeileipleopetntnbueredcfiit . Adfei^  neaceedrretneu  ca 
lerenrobfecrabtt  .Cum  rege  baberet  colloquia  Si  iis  qui  maiore  inpfrntiacomodt 
ratem  afferre^ acceptis bsnoribus  poPent  bcc  cutn  audiuiHent  tralti  furs prone 
gotiisin^eftiellederiftere.Cctc^nonobfcquia  tio  bonorcsobmittere  quinfeude 
ambularet fea in  Gimnafusverfarctur frcquftcs  adjre.QreresIengeirsgis  Ape 
filao^artca  tneror^  incutiebat  ;&C  ex  bonore  fbimulabat  iruidiaQua^ptercun-i 
litibus  multis  pneipatus^  rea  gubemandaruofiina  tnbueret  Lilandrfidiuidfi' 
dis  carnibus  prefecllu  delignamt.  Deinde  cotumeliobus  afpernat^ad  lonascoitec 
fuS-Ite  inquit  meu  camis  (cdlore  coli  te.  Itaq;  cum  Li^ander  Agefilaolconones 
l^aberi oportere cealuit. Fu  igitur breuislacomco  demoredilputatio-Nu  AgeG/ 
lao  bene  nofti  trinoresaniicos  reddere  At  illcfi  velint  me  maiores  effici.Qui  vera 
meas  opes  amplificauerrt  eos  r parte  uocare  luselb.  At  forfan  age&lae  tibi  magis 
didbum^  mibi  ppetratumelb.Te  oro£<  externo^  bommdgraciaiquicoiedbosin 
nosbabent  Dculosii  eo  me  imperii  tui  ordmeconfbituasybi  rrinusquid^inuifuint 
magis  aut  tibirSmodiim  fore  celiicris. 'eam  obrem  (egatusadHellefjurntu  tnifFus 
cl%:quitam&G  AgeGIao  lucceRferetinecefraria  tam^ agere  non  neglexk.Mitbri' 
datem perienviru  (brenuu  exercitui^ dudlanteinitnicil  PbarRsbari  cuinadde^i 
Tcendum  iduxiffetad  ageCIau  jduxit. AdnuIIu  aluim  bcll.  vG5  bafcitus progredi' 
ente  tcmpece  (partam  ignofriniolc  nauigaait-'litteramin  AgeGIau  fouens  &vni/ 
uerfam  maiori  qu3  antea  odio  plequrnsremp.  ribusad  permutatione  di  iBOuatio' 
nem  copaiatis  ac  librucAiSmardadiiceireinflituitcui^ationeGiblata.  Erat  autem 
fcjiufcemodi  beraclidarfi  ornus quiinpelloponei^m  rcoocatile  dorienCiroimifcii 
erantiampIiGTirnu  Si  illufbre  fparteiloruitibaud  vnicuiiqilloiprepalis  fofligii  erat 
comunicata  {ijceefllo. Duabus tantu  e Lmiliis reges diligebantiquas curitbiotia 
dasappeflabat-diapid^s  Ex  reliquis  nuliusprrgeneris  nobilitati  pluf^  alter  ut 
rebus  urbanis  babebatuifcutisibonores  potentibusommbuserlt  jrpoGti’boruin 
cum  Lifander  cHetobi  ad  ingentem  rerum  geilarum gloriam  fubluniorfadlusdC 
potelbatem  di  amicos  per  multes  comparauitiindolebatcumciuitatemfua  opera 
late  per  pagatamer meret  regnStibus  aliis  gubernari.-quos  tami  nulla  exparte  ^ 
iplopreliantiorescHe  perfpiceret.Decreuit  igitur  regiam  dignitati duabus  e fa 
miliis  traducens  beraclidisomnibus  comunem  reddere. Sunt  qui  dicunt  no»  bera 
clidisfed  rpartiatis  ut  non  berculis  nepotibus  fediis  qui  per  uirtute  celerentur  id 
premium  proponeref  qua'is  extiterat  berculesi^qul  virtus  ad  diuinos  perduxit  bo 
noresi^  G buiic  Tmodum  regni  judicium  fieret  fpes  erat  miedla  nullum  ante  fe  dea 
lecAum  ih  fpartiaiam.  Primum  igiturnegotiiiaggrenus  per  (e  ciuibu?per{uadea 
re  paratus  erat  orationem  pro  matena  meditatus  ei  Cleone  balicarnafeo  medita' 
tam  ac  conferiptam. Deinde  rei  tam  none  tan^  inuGtate  magnitudinem  anteoco 
los  proponens  audatiori  indigenti  auxilio  omnem  ut  in  tragedia  dici  Iblet  in  ciues 
mncbinam  attollens  Pitbicas  fortes  Si  vaticinia  cspofuic  Si  ador nauic  iquaG  nu}!u 
f:bi  FrueSuOeoms  allatura  foret  eloquItiamiG  dei  metu  Si  ruperftitionepri^  ob* 
{bupefadbos  ciues  occupalTeti  Si  Gc  ad  orationem  adduxtlTet.PitbicumdiEpbor^ 
jnqujtco  tami  nare  conatusoraculu-’ di  dodoneas  puellas  phereelisiterceflione  (ua 
i fentltiam  allidens  reiedl^  eft.Tu  adimonis  templu  eofcendens  colloquio  cu  va 
Uh babjto  magni  uim  auri  obtaUTe  tradit  indigneferentes lUi quofdl na&xt 


({jartam  qni  Lifan Jram  aeftifitrent  eo  abVuto  fibios  {leTedentes  dixifle  comemo' 
rart.Nosorpartani  re^us  faciemus  nidiou^cum  apud  nos  Iibiambabitatati  ve'  • 
ncritis.  Vetus  erat  nanqioracuIdLarrdcmonios  Iibie  fore  cultores.  Vniucrfasatt 
rem  infsdias  Gniftrum^figmentu  confcribamus^quod  non  auitibns  cepit  exordia . 
S-d  ut  in  defignatione  matbematica  maltas  & ingentes  afTumpGt  iraterias:£<  ad 
concluConem  per  prcmiflTas  graues  diflicilefqi  progrcniim  in  ea  ratione  viru  bifto/ 
rirum  pbilofopbumc^  fequemur.  Mulier  quedam  in  ponto  ex  appo'line  grauidam 
fefe  predicabaticui  ut  par  erat  multi  fidem  abrogabSt  ^multiq:  adbibebant.  Cu  ea 
puellum  pepcriHet  coplures  nobiles  alendo  itudiu  ^curS  diligenter  impertierue 
puello  quadam  ex  caula  SilenoimpoIitomeftnomen.Hocacccproibi^ander  initio 
reliqua  fuis  texuit  artibus.'non  paucis  aut  cotemptisad  eam  fabulam  vHis  adiuto 
tibusiqui  procreationibus  pueri  rumorfCne  ulla  {iifpitionc  ad  fidem  ac  verilimili 
tudincm  adduceret. A'3umquoc^  exdelpbis  fermonem  allatum  fpartSdifiecerut 
diffeminaruuti^.vetunimasquaidamlbrtes  inarranisfcriptisabiacerdotibus  (er 
uari  iquas  neqi  coprebedere  nei^  legere  cui%  faselTec  nili  qui  ex  appoline  ortus  ad 
uen.flcti  longo  ooft  tempore  qui  obferuantibus  indubitabile  fignumprelfaretcas 
capefferct  tabellas  quibus  infcnpte  (brtes  erant.  His  ex  compofitocoparatis  Sile *' 
nuscum  aduentafTetiibrtesvtappollinis^Iiuspeciit  facerdotes  qui  rei  operS  coa 
ferebantiGngula  ddigcnter  indagare  de  origine  accuratius  rcifcitari.Poftremo 
fidem  adbibentes  Srenovtiappollinisfiliofcripta  (omolfradc.Humprefentibus 
multis lecl^irafre. Cum  alia  complura  uatiemia .Tu  idipfum  de  regno  cuius gracia 
figmentum  erat  irftitutfii  preftare  ac  frudbuofiusciTe  (partanis  fi  ex  opMmatibo  re 
gesdebgerent.Cu  lam  S.lenusadoleiifiet  ad  rem  gerenda  accederet.  £cce  li' 
fander  abadfionc  fabule  corrui  timinorum  ignauia  vnius  pufillaminitate  actre' 
pidarione  ron  plicis^vt  primum  fubeundii  erat  opusinibil  tamen  uiuete  Liiandro 
deprebenfiired  poft  ei?  mortem.  Ante  emmquS  Agefilaus  rediret  ex  Afia  fund? 

vita  in  boetium  incidens  bellum.'vrlillud  potius  inGreciaimportSsNS  utro^ 
dinulgatur  modo  culpam  nonnulli  Lifandro  quidam  thebanis  attribuunt.  Abi 
comunem  faciunt  itbebanis  crimini  dantes  facro^dififjpationem  inaulide  quo^  an 
drodides  5C  Ampbiteus  regia  corrupti  pecunia  bello  grecie  Lacedemanios  impii' 
carant.  Vnde  fatllo  in  focenfes  impetu  eorum  agrii  populauerSt  .Lifander  indigr  S 
ter  ferre  dicit  ^foliTbebani  ex  bello  decimSvendicarutireliquis&ciis  tacite  fe' 
yentibusiScrpartam  miHasabLilandro  pecunias  iniquo  animo  CuIerfit.Ortaprc 
(ercim  indignatio !q>  Atbenienfibusdatum  eftex.xxx'tirannis  libertatisinitiumi 
qnos  cum  Lifandcr  conf^ituiflet  Lacedemonii  terrorem  eis  S<,  potentia  addideru  e 
ijcda  decreto  vt  quifquisex  Atbenisfuga  (eferubduceretvndicp  duceretur  in  uin 
cula'q>fiqaisobftaret  ducenti  eum  boAis  loco  baberi.Tbebanicotraria iis  firiunt 
dccretaiconurniftia  (aneatq:  germara  rebus  ab  bercule&bbcro  patre  geAis*'om 
ma  tedbaomnerqi  boetie  vrbes  Atbenicnfibus  jsreccflitateparentesefTe.Siquisfu 
git^o  dum  traheretur  auxilium  non  attulifiet  codcmnationis  nomine  talentu  fbl' 
ucret  .Siquisaduerfiistiranospcragrumboecium  Athenas  arma  deferret  The' 
banos  obaudire  ac  diffimulareiqmbo  in  decretis  adeo  bamanis  vete^grecisfacAa 
fcnptis  refpandcrun  t inan^  trafibubs  rehquiqi  confpirationis  focii  pbilan  oecupS 
tes  e Tbebis  primu  fecerunt  impetuiTbebanis  arma  pecunias  latendiqi  Sf  inebo 
andi  facultatem  parantibus  basi  Thebanos  caufasLifander  accipiens.  lam  enim 
moro  fus  Si  atrabile  per  fenediutem  inualefcente  iracundus  Ephoros  incitabat-’  8i 
ad  mittendum  in  cos  prefidium  perfiiadebat.  Accepto  igitur  imperio  eduxit  exer 
cicum.  PoAeriori  dinde  tempore  paufaniam  regem  cumcopnsemifitiqui  circum 
dudlo  per  Citberdne  exercitu  agru  boetiu  irrupturus  erat.Liander  per  pbocefes 


ciTtifragna  nnilitai-.i  mano  venit  otiT!B?;OrcVon’eni02r  oppidum  vitro  cedens  aC* 
ttpit'  Inde  jrgreflus  Icbadian  diripuit.  Datis  poftniodu  ad  paufama  littens  ut  Te 
rum  illo  ex  plateis  ad  aliarcum  cdiungeret-pierenim  eu  folisortu  ad  aliartiotp  me 
tiia  ftationembabituruseratdftteread  Tbcbanos  referuntur  tabellario  in  quofda 
rfTecuIatorcsincidentc.Cum  Atbenienfesauxdiiimattulincnt  vrfceilloru  preGdio 
credita.  Tbebanicu  prima  quies  rrortalibus  incipit  cgreiTi  pauIopoflLilandru  p' 
ueniunt  baliartum  cu  parte  eopiaru  ingrefTi.  At  ille  exercitu  fiftens  quodam  in  tu 
nuilo  Paufaniamprcftolaredccreuit-Mox  progrcdicnte  die  rroreprorfus&qui 
etis  impacies  acceptis  armis  8i  (ociis  adortatis  rcdlo  curfu  pbalange  ducit  ad  mu 
ros.Tbebani  qui  foris  permanferSt  leiiorfuvrbembabentesinnouiilimos  pergut 
boifcsilubfontemquf  ciirufamappellant  indigineivbi  nutrices  ifan  te  in  luce  edi* 
tumablniflebacbumir  fabulis  traditur.  Nam  colorvinilplendetafpedlu  tranf 
luciduf^SC  potu  duIcifRmuscft.  Nec  procul  bine  cretenfes  pullulant  Siracesique 
bibarcii  eaKbatbamantu  rcoluiiTelocafariuntiuditiaeiufqirepnlcbru  cdmo/frSt 
quod  alea  vocart''e(lat6<alciiTfnemonuirftuir  qjibi  bumaiaeflemerrcrSt.Poft 
emtn  ampbitnonis  interitum  Rbadamlte  nuplerat . Tbebani  qui  itra  oppidfi  erSe 
ftrudla  cum  Hiliartiis  acieiquietem  tantirper  agebant.  Vbi  uero  Li(andrum  vna< 
cum  primoribus  incenibus  propinquanilarpicidtireferatisderepcnteforibusin' 
ruunt. Iplumq; cum  augure  pauci'qi  aliis  obtruncat-  Plurimi  nari^  ad  phalangem 
fefe  fuga  recipiunt.  Non  remittentibo  inde  Tbebanis  quin  vrgcntibusvndiqivni 
«erG  in  tumulos  terga  fuge  vertunt. Mille  ex  eis  cecidere  deGderati  Gmt  8<  tbeba 
norum  tererntiqui  cum  bof^ibus  ad  afpera  8C  munita  loca  permixti  contenderant 
bis  dabatur  criminic^  laconicam  foueretfadlionem- Abquo  cu  omni  fe  Ibudiodif/ 
{oluere  S^ciuibuspurgarccocupifcerent  mulli  parcentes  difcriminiiin  ter  infedban 
dum  mortem  oppetiere  paulanie  e plateis  telpiascomeanti  calus  in  itinere  nunna 
turqmflrucfbaacjc  petit  biliarcum.Verit&TraGbuIus  e Tbebisatbenicnfcs  le- 
tum ducerS-  ConG.'ium  dc  repetendis  per  indutias  mortuis  agitante  paulania  fpar 
ciatenaeu  grandiores  SC  inter  Tegrauiter^indigre  fcrebant'S<  regem  adeuntes 
teftatifunt  minime  per  indutias  interemptu  eGTeLifandrum.At  per  arma  pro  ca 
dauererufeepto  certamine  ac  vidboria  comparata  Gcuirumfepulturemadandu  ^ 
GGiperati  fuerint  ipulcbrum  & bonedum  fuerit  eo  in  loco  Gio  cum  imperatore  pa 
ri ter  occumbere*' bec  orantibus  fenioribus  paufeniasarduii  opus  elTe  cernens  vidbo 
res  nuper  (uperare  TbebanosiGib  muros  etiS  Li(ardr!corp?collapGi‘,adeoptcor 
pons  recuperatioablq:  indutiis  veluidbori  difiicilis  redderetur.  MiflopreconeSC 
indutiisconfedbis  reduxit  exercitum.  Qui  Lilandtum  deferebant  vt  priBiom  boe 
tie  ronbnia  pretenerc  r amicorum  lociorumi^  agropanopco^condid«:uj;«Vbtex 
delpbis  cberoniam  euntibus  fecus  uiam  monumentu  elf.  Eo  in  loco  cum  exercitos 
Ifatiua  baberer quidam  pbocenGs  alteri  qui  prelio  non  interfuerat  certame  expo 
{uilTe  dicitur.CumLifander  armatum  traiecinetibol^es  impreflionf  fecere  admi 
ratus  IparcanusLilandro  familiaris  ri^at  quenam  armatum  elTe  diceret 'Id  enim 
ignotum  Gbi  nomen  p(7e.  Vbi  primi  noflrorum  ab  bolfe  ceG  fiint*’ prope  vrbtm  i\aS 
tum  e(f  quod  armatum  appellant.  Id  cum  (partanusaudidet  ab  ortis  lacrimisquS 
ineuitabilebomini  fatum  rft  dixit.  Eratllilandrodatumoraculubdcfeimm^u 
babens.  Armatum  lubeo  te  deuitare  fonStem.  Terrigenam  qui  pone  Gibit  di  frau 
de  dracona.Quidam  armatum  non  prope  baliartum  fluere  alTeruntifed  prope  co- 
roniamtorrcntemene.  Pbilarum  fluuju  peneseppiduminfertur^qnf  rdueteres 
arimametatisnoftre  bomir.es  (bmantum  nuncupant'  Qui  uero  Lilandram  intere 
mit-aliartiuserat  Neoeborus  nomine  inGgne  clipei  draconem  babuitiboc  ut  aGe 
qui  conie^ura  licet  porcedit  eracaIuni*‘bello  quo^  pelloponneGaco  tbebans  f ede 


Crtettii  Ibrtem  Jatam  meiBftric  probitor. Que  GmnT 5i  ^eTiacam  pagnam  prc^ife< 
ret  di  f^anc  ipfam  Haliarciam  anno  trigeGmo  pofterior^Ea  fcnius generis (brs 
Qui  mGdiare  lupi  eatutis  uitato  fupremam.  Hi  collem  oreahde  bone  vulpes  no  de 
fmtvn^iproximfi  delio  lucum  fupremS  appellauit  vbi  boccia  attice cSfims  eft. 
Orcbalidem  vero  collem  que  nunc  vulpecum  uocant  ad  beliconS  in  baliarri  partito 
Ceus. Ceterum  hoc  mortisgenereabCimDtoLirandrofpartiatc  adeo grauiter  tu'e 
re -ut reum  capitis  regem  ludicauermt-Cuius  rei  iudicium  minime  fu btre  decerne 
resregiam  fugiens  tefe  recepit  vbi  fupplex  in  minerue  templo  uitadoxit.Defun 
dloLilandroipCusdetedta  paupertas  clanore  effecit  principatum:  quippe  qui  tS 
tis  ex  pecuniis  tanta  ex  potentia  tanta  ex  cmitatumingentirgi  adeo  imprrii  proni 
ratione  ne  puBIIum  quide  in  argenti  ratione  domum  eius  illuftraritiut  audior  eff 
Tbeopopus.Cui  laudanti  magifa  carpenti  fides  uidetur  adbibenda. Siquiol  vi 
tuperare  q;  laudare  locundus.  Poiteriori  tempore  queadmodum  tradit  Epbon  s 
cum  Lacedemone  difceptacio  inter  (ocios  agitaretur  Si  proinde  infpicivnde  forCt 
litterequas  apud  feLifanderbabebat.  Cuius  domu  ^fedlus  AgeGIaus  codici  in/ 
oenittinquo  illadereip-datuconfcripta  erat  «ratio  vt  ab  Euritiotidatu  & agida 
mm manibus auullb regno  i medium poneda  optimatibus fanSdadeledlio pro 

peransorationemadciuesefferebativt  Li'andrum  oftenderet. Cuius  generis  ci' 
uesoccultarctur.  At  um  prudenstacratidasper  id  tempus  Ephotu  princeps  age/ 
Claum  non  oportere  aiiLifandrum  effodere  :fed  oratione  fecfi  infodereique  tanta 
effet  Tuadendi  arte  Si  allutia  copilata  . ]'^eIi^ao8  tamen  honores  Lifandro  tatr.ScG 
tuta  fundlo  reddidere  .‘6c  filiarum  rponfoscMemnarntiqui  easpoft  Lifandri  obitd 
cum  inopseilctinuentusrepudiauerut.  Illum  ent  cudiuitemexiilimaf&ntcolue/ 
rant  luftum  vero  bonum  virum  SC  paupere  cogno'centesdereruerat  Erae  enim 
fparte  dCcelibi^  tardiori  marito  malo  manto  ididha  pena  cui  eos  prefercr  Cibi 
gebantiqui  pro  bonis  SCpropiquis  locupletum  affinitates  qeericabSt  bec  quidem 
de  Lifandio  bone  fe  i modum  habentia  (unius  perfetutati. 


Plutatcbi  Hiftoriograpbi  greci  De  oita  atqi  gcRis  SylteHifforia  p GnarinS  Vt 
ronenfem  Poeea  Hxusium  in  latina  tradudb  linguagium  Incipit . 

VCIVS  VERO  cemeTiusSiIlapatriria  procreat?  tftfa 
inilia  ex  cuius  maioribus  Rufinus  confutare  £ effit  dignita 
temibuic  tamen  longe  maiore  ex  ignominia  ^bonorenobi 
Iitatemadfuiffe  perbibenti&enimlupra  libras aigenti  cS 
caui  decem  poffrdine.ldqi  prohibente  lege  depreben(use 
t fenatu  eiedlas  eft . Poff  eriores  inde  bumili  diutias  in  for' 

tona  permanlerunt  .Ille  etiam  Silla  baud  amplo  fa  ne  in  pa 
tnmonio  educatus  ab  adolefrentia  penes  alios  babitans  nS 
grandem  pro  domicilio  meccedem  foluebat  Geut  pofferiori  tempore  cu  indigne  fe' 
eundam  adeptus  fortunam  putaretur  eiobiedlu  eff^GIorianti  GquidemSi  Affri/ 
canam  poff  vidbriam  militiamq:  rragnifids  vtfti  verbisqdam  exhoneftiori  oidi/ 
ne  dixiffe  fertur  quonam  modo  vir  bonus  effe  potes  qui  cum  nibil  a patre  tibi  reV 
dlu<n  Gt  tot  ac  tanta  poffideas.Nam  efi  redi?  ille  ac  nitidus  uiucndi  mos  haud  anr 
phus  permaneret. lamqsdelitiaru  Si  luxurioG  apparat?  emulatione  fufeeptae  ma 
locuEti  cumculo  deflexiffet  :par  tamen  conuitium  ponebatur  Si  Gioip  facultates  a / 
Buctere  SC paternam  minime  paupertatem  cofecuare  ■ Potitus  poffea  rerfi  Silla  e& 


multos  occideret  8c  libertini  generis  bomo  qacnd^  ex  pcofcriptis  occultare  dicere 
tur  :£<  proinde  e faxoproc<pitandnse0et-'obiecieSille9>vnanniunn  domodiuti^ 
mtamagitanent.CuminterimipfequideprupenorebabitacuIo  duo  milia  nfimfi 
Ille  autem  pro  inferiore  tria  milia  mercedem  efferret-  Itaij  inter  vtriul^  fortanS 
mille  nummos  in terfuiffe.  Qui  dragmasattbicas  ducentas  quinquaginta  oale^ 
bant.  Hee  quidem  de  antiqua  Sille  fortuna  memorie  produntur.  Eius  aut  corpo/ 
'rislfxciem  aliam  ftatueipfe  declarant. Glaucos  oculos  cum  vebementer acerbi  ac 
fceui  cffent  .Color  in  facie  terribiliores  reddebat  afpcdfa . Kubor  enim  fparGmim 
RiixtuselflorebatiquS  quidem  ad  rem  coloris  nomen  inditum  fuiffc  dicat.  Qui 
dam  etiam  ex  dicacibus  Siliam  Atbenis  mordes  SiHa  inquit  motum  eff  famis  in 
fperfumibuius  generis  de  bomine  inditiis  vti  nequa^  abfurduin  eff*queni  adeo  in 
exercendis  fatibus  natura  ffudiofu  extitilTc  ferunt- vt  ab  ineunte  etate  plurimacu 
ignominia  (bdalitia  cum  minis  ate^  ridieuhs petulanter  babuent.Poffea  veroni 
rerum  omniu  dominatu  conffitutus  eff  efcena  rpedfacubr^ipudentiffiiros  cogis 
'mterpetandum  quotidianis  dicacitatibus  certabat. Que  cum  abeo  gradiori  etate 
'patraris^  dominantis  infuper  dignitati  probrd  ac  dedecus  afferre  uiderentur.-co 
'plura  negljgenter  omittebar.-queffudio  indigebat  ac  diligentia.  Cenati  iiquidem 
'Sille  nullus  circa  feria  vfiis  erat.  Verum  cum  aiio  tfpore  impiger  Si  eximia  feueri 
tate  efTet: vt  primQ  fe  f fblatia  S(  copotationes  abiiceret  uno  impetu  imitationem 
capefcebatiut  & mimis  ^faltatoribus  manfuetiisad  omne  familiaritati  pronum 
feobnoxiumc^  (ubiicerctibuius  tam  foluti  mori to  animi  ad  amores  leuitate5<  ad 
illecebras  preci  pinum  pepcriile  videretur . A quibus  ne  prouedlionbus  qmdl  an' 
nis  fefe  reuocauit . Metrobium  Icenicd  a muenilibus  annis  magno  amore  cSplexus 
longius  profetffus  eft.  Eo  indies  fecum  floreicente  irorto  Na  cum  initio  publicS 
quidem  ceterum locupletlmu'jerem qua  incbopolinappellabacdeperiret- Aqua 
deinde  confuetudine  Seformegracia  mirifice  amatus  erat  lab  ea  cum  uita  excede* 
ret  bcrescft  relidlus.  Nouercc  quoqj  bereditatera  fortit?  eft  que  illum  perinde  ac 
filium  diligebat  , quibus  ex  rebus  lam  mediocres  ad  eu  opes  peruenerSt.Queftor. 
de  mario  primum  gerenti  confulatu  defignatus  cfi  eo  ad  bellum  iugurtinfi  nauiga 
uit  in  Africam . Profe^us  igitur  ad  exercitum  cu  alias  ad  res  ijsedfatu  fe  prebuit» 
Tumuera  bonavfusoccaGone  boebum  regem  numidard  intima  bbi  deuinxicarr-i/ 
citiaiipGus  nanc^  legatos  cd  a numidis  latronibus  eaaGftentCngulari  comitate  ex 
cipiens  ornatos  murenbustutif^mo  etiS  adiundlo  comi  taturcmiGt- Forte  bocfco 
lugurta  gener  SCinui{usS<formido!ofus  erat  .Quo  per  id  tempus  jifligateSi  ad 
fe  confugiente  Sillamaccuit.  Ab  illo  enim^  feiugurtbamf^  comprebedi  tra.* 
di  malebat.  Ea  re  mario  comunicata  parui  militum  manu  aftumensmagnu  difett' 
men  adiit-Nan^bomini  barbaro  Si  aduerfusuecelTarias  infideliftimode  altero  ca 
piendo  fidem  adbibens  eius  manibus  fefe  cdmiCt.-bocbus  tamen  accepta  ab  utroq; 
potcftate  cum  de  frangenda  in  a'teru  fide  in  neceflitatefe  corftituifTct.Poftmul 
tos  mentis  eftus  prioris  proditionis  fententiam  coprobauit  Si  iugnrtam  Sille  tra 
didit. Eo  de  negotio  Manus  quidl  triupbumcgit.Ceteru  Sille  tam  predarifaci 
noris  gloriam  Marii  adfcribebat  inuidiaieiq:  tacitum  merorem  importabat-SiHa 
enim  ipfe  natura  ia<ftabundusS<exbumiliac  ignota  uita  per  ora  ciuium  tu  primd 
volitare  incipiens  guftata  honoris  dulcedine  ad  id  bonoris  ftudium&  aniditatem 
progreftiisefti  ut  in  anulo  infculptam  eius  rei  gefte  circuferet  ymagini.  Eoq;  coti 
nue  ufuseftieratautl  fculptura  bocb?  qui  iugnrtam  traderet  Silla  quifufciperec 
bcc  mario  triftitiam  afferebant.  Sille  aut  minorem^  {iiameffeinuidilexiftiinls 
illo  ad  rem  militarem  vfus  eft  plurimd  .Siquidem  conflil  fecundum  creatus. Sifll 
egatum  babuit  Tertium  uere  conful  militum  .tribunum.  IpGus  opera  multa  utilia 


eJefsFactnara.LcjfamscnimtctSofagoram  Sacem  copinu  cepit. TrifenunsiniTi' 
tummerfospopuIoGfFiTna  Tane  gentem  ad  Romani  po-3midnS(bcietatfgi  perdu/ 
xtt.Mmumpoftcafibitrfefturn  nec  dum  ullas  rezp  gcrendarfi  occa{iones  Iitenter 
ooiittentcroquinad  augendam  fortunam  incubentemfentiens  Catulo  tnanicoHe 
gefcded.t  viro  quidem  bono  .Verum  ad  eert^um  bebetioriiabcao  maximas  ad 
res  atqi  primarias  &dcm  cdfecutusad  potentjam  pariter  ad  gloria  proccffjt.ls 
magnam  incolentium  alprs  barbarotppartemdebellamt.  Ingruente  deinde  cornea 
tustnopia.SiIla  curam  fiifcipienstantSefFeatcopiamjvt  Catuli  milites SCmaxi'' 
main  abundantia  agitarent  &inraperirarianisexbiberent. Qua  in xe  marium  ue' 
hementi  dolore  afTe^umfuifCe  dicitur.  Hec  igitur  immicitia  breuemadeoiuueni' 
Icmqiprius  materiam  exordiumc^  capefcfs.  Mox  per  cimlemcruoiem  inexpiabi' 
lefq:  reditiones  degrailata  ad  tyrannidemv%  ac  rerum  omnium  confufionem  pro 
gteiTaeA  Quodeuriipidelapiecembominefi<  ciutiium  morborum  peritifTirDum 
demOnibraiTe  ferunt  qut  botioris  certamen  & ftudiumquaG  nume  aliquid  vtenti'  > 
bus  penimumat^pernitionnimu  druitandum  eiTeprecepit  Sillaglonaexre  tel 
Iicaad  ciuilia  negotia  iamGb  fatis  efle  exiftimascu  militaria  poft  facinora  ifatira 
popularibus  rebus  fefe  tradidiflct.-premram  vrbara  petere  cepit  quam  affcqui  vS 
Iicuit.Cumsipferei  culpam  in  turbas  reiecit.  Ait  cnimcu  {iiamm  bochum  amici.' 
tiamagnofcerent  venationes  (plendidasdCaduedlarfi  ex  Africa  bcluaru  dimicati 
onesexpet^areiGantepreturamedilitatem  adipi(ceret:populu  alios  pretores  de' 
CgnalTe.  Ve  cdilitatemroadlusexcrceret-Ceteru  Silia  veram  repulfe  cauiam  mi' 
nimc confiteri  videtur. Quod 5<  re ipla  comprobatur.Anno enim  poft  tum  colen' 
da  plebe  tum  largitionibus  animos  adducens  populi  preturi  adeptus  efb.  £o  igil 
preturam  gerente  cum  mdignabudus  cefari  Gia  le  in  illum  potelf ate  vfurQ  eife  di 
C^itaret.Ridenscelarrrdle  inquit  tuum  putas  eflemagifbratum  quem  tuisbabes  • 
prcuniis  coparatum.Polbeum  pretutSin  Cappadociamcu  exercitu  mittitnt  fpe 
quidem  ut  Ariobarjanem  reduceret  in  regnum.  Re  autem  u era  ut  M tbridatem 
reprimeret  quinonn  inorem^anteapoGidebat  potentia  ac  regnum  compledbeba 
tur.  Non  magnas  itaq:  fecum  adducens  copias.  Ceteru  prompta  focio;^  uliisope/ 
ra  multis  in  capadoces  plurimis  in  armeniosauioliu  ferentes  editis  ibragibusGor 
dium  eiecit  Ariobarjanem regem declarauit  SiUe  ad  Eufrat^  moram trabenti  re 
gis  p irtborum  arlatis  legatus  Oroba^us  in  rolloquium  vmit . C&  nullum  antea  ro 
mani  8C  partbi  comcrcium  babuilTet.HocetiS  ingentis  Fortune  Sillefadlu  videt 
quod  Partbi  amicitiam  Ibcictatemc}!  potftes  ad  illfi  romano^principfcongrcfla 
habuerunt. Tres  eo  tempore  fellas propoGtas ferunt :vn3  Ariobarzani  altera  Oro 
bajo-TertiamSilIeViideamborum  medius  reGdensius diceret  quam  ob cauiam 
poibea  rex  Partbo2p  necauitOiobajum.  Siliam  nSnuIIi  tan^  Barbaros  ludibrio  p 
de’it(as  habentem  probare.  Alii  difficilem  SCintempeAiuibonorisambieiufumin 
creparet. Memocie  proditum  eft  vi td  quendS  genere  Calcidenfem  ex  iis  qui  cum 
Ocobajo  dele  ederat  Sille  vultum  lepius  cdtemplatu  Si  ad  corporis  ati^  animi  n-ei 
tusibaud  incuriofeincubentemqur  ad  artis  materiam  bominisingeniu  attentius 
conGderante  dixifle  Neceife  eft  bunc  maximum  fieri  uirum.Miror  etiam  nunc  in 
quit  quomodo  ne  cudiorum  primus  Gt  tam  diu  tolleretur  .Redeunte  inde  SiliS  ce 
Cirinus  repetunda^poftulauitiq^exan  iforum  focio^cti  regno  magnam  cotra  lege 
peeunie  vim  compilalfet^Nec  tame  contra  in  iudicio  ftetit  Sed  ab  accufatione  de' 
ftitit.Excandefcebatintcrim  marianafeditioinouam  quidaexcongelbis  aboebo 
bonoribo  nadbi  uioteriam.lsut  poputu  Ro:  deliniroetis  coleret  GmulSC  Sille  gra 
Ciam  aucupatus  trii^ba'esm  Capitolio  poiiiit  ymagines.aureufif  inerat  lugurt a 
^ ea  Silk  tcaditf . Ea  te  grauiter  inftigat?  Marius  cu  Hatuas  detrabece  iuteco£ 


a<*  reliqui  SilV  rutu-niret ;inC2«fa’quant5  antea  nunr  a -ntorum  Tiisfiisciuitar-.. 
Eccc  fodalc bellum dudumglircensaduerfusvrbe  exirfit.Quo  peeid  fempuseft 
reprcfia fcditto.In  boc maximo  varioq: 8C plunma romanis ma!a  trranifTimaq: peri 
eula  importante.  Marius  grande  nibilofterttirr  vales  argumrn^o^u  t lurrut?  bel 
Iicamvigo;e  pariter  ac  viribus  indigere. A t SiIIi  coplurjma  ccltberrm  aedensfa 
cinora  iperatods  glori?  reportauit  nragni  quido  penes  ciiiesimaximi  au  te  penes 
amicos  feliciffimi  vero  penes  boftem.  Qu  ibus  in  rebus  illud  tbimoceiconoms£ilii 
Silia  naqua^  pafiiiseft.Namcfiinimiei  preciaraipGas  fadla  Fortune  adferiberet 
SCin  tabulisdoTmiente  itio  fortuna  urbibus  retia  circuponentSpingerft.Ifleagre 
fbias  yrritariiSi  fingentibus  grauitcrfuce?lere:  quaGrezf  ab  fegeftaru  gloria  pri 
uaretur.  Aliquado  aut  ab  expeditione  re  bene  gc^f  a remeSs  ad  populu  tonuerlus. 
Viri  Atbemenfes  inquitbuius  rei  bellice  nulla  Cbi  parte  fortuna  vendtcat.Ipiam 
deinde  fortunam  aduerfiis  ambitioGi  adeo  Tbimoteu  iuueniliter  irritatam  ferunt 
vt  nullum  deinceps  jnGgne  facinus  ab  eo  patraturo  fuilTe  conftet.Sed  iniquis  bel< 
Iigerante  prorGis  auljairiisS^  populo  fempaduerfatu  ex  ipfa  demii  patria  ciedbum 
profugiGe.SilIa  vero  non  modo  eius  geueris  felicitate  ac  Fortune  fauore  libenter 
adnoGt.  Verumeti?  inmaius  extollens  d<  bona  in  fe  Fortune  diuinitus  data  magis 
actr-agis  nlloGrabatGue  piadbanti?id  faceret  Gue  de  diis  ita  fentiret  A.'enimruis 
in  comcntariisfirriptura  reliquit  cum  cofultaflet  que  contra  animi  fui  lententiam 
pro  tempore audatjus aggredienda effet  fecudiora Gbi.euensflV.RurG3S cu  fefe ad 
fortunam  ^ ad  bellum  melius  abnaturainAitutu  eGe  dicit  plus  Fortune  vidc^^ 
-virtuti  tribuifle  & omnino  leif-Gim  in  Fortune  potcftate  fcciffe.  Quippe  cu  concoc 
die  qu?  cum  Metello  focero  SCeiufde  ordinis  viro  babuit  caulamdiuinecuidafor/ 
lanc  attribuit.  Magne  enim  Gbi  roolcfticfuturu  illuftrem  bominciquiin  comuni 
cando  principatu  tant?  benignitate  exercuit.  X-ucullumetia  >n come ntariis quos 
ad  illum  infcnpGt  comrronefacit.nibil  tam  ibabile  ducere  9 quod  noeSuGb  nume 
•imperaret.  Cum  ad  bellu  fbciale  magnis  cu  copiis  mitteretur  circa  lauerna  vaftuni 
terre  biatamextitinc  Grn-bit sequo  lucidum  eincrGfleignesmagnlijin  .celoflam' 
mamperfiitiffesconGiIti  vate  dixere  cum  vir  bonusGnguIaris  alpes^uacpreGan/ 
tifli mus  principatum  gefferit  prelentes  tumuit?  fedaturfi.  Hunc  ipfuSiIIafuifle 
e 'icitsproprium  cuide  afpedlum  eOeflauo  colore-comc  uirtuti  fenonefle  dedeco 
n fibi  tc/iimonioefTe  tot  ingentia  fadbasbecquide  dediuimtate.jReliquiainroorj' 
b is  tata  Tequalitassvt  fecu  difcrepare  mderti.  Kaperemultalargiriplurabonor 
j.idjgnoscotunjelie.CoIorcquo^idigeretoperailudibrio  babere  fapplices.  Adeo 
vt  nelcias  utn1  contfptorisan  aGentatoris babuerit  ingcni2.Quidimpiiniendo^ 
Quanta  diuerGtasf'bjnc  ludicaucrjs.  Konullis  le  ui  busqwcem  ex  cauGs  tipanifan' 
doscurare.Rurfus  maximas  iniurias  equo  ferre  animo.Jnexpiabilesob  caulas ca 
ciliari  p factlcsminimis  ex  noxiis  5<abie<^bis  cedes  b.ono^publicatoes  facere  .Silia 
itaq;  cu  ingenita  ferueret  iracundia  du^fC  vlciomsauicumleprebere.  Vbiverop 
ratione  abucereturacerbitasad  utile  ferri. Cu  eius  milites  inbociplb  bdiolbciali 
albinum  viru  pretonu  legatum  laxis S^fulbtbus  madaircRt  tltaminiuriaminpu 
nem  preriit  .Gloriabundus  eti3  diuu'gaba  t & illis  alacriortbo  ad  pugnas  vGiru  pc' 
.catum  per  fortitudinis  opa  emf  daturis.  Accu(i>torefq;  aibili  faciebat  .Na  com  ma 
riumdeleGe&fociali  bello  fine impoGiifle celeret.  Vc aduerfus Mitbndatemim 
perstor  creatur  .•exercitum  de  linimetis  alliciebat  Profedus  in  urbem  colui  cu  Q, 
Pompeio  deGgoatur5<iamgnquagcnarius  erat.Tunc  &ceIebratiflimufecitcon 
nubium. Cecilia  metelG  ponti,  max.filia  in  uxore  accepta  qua  ia  re  di  plebei  muP 
ta  decantaret  multi pmores indoIebSt  eum  tali  muliere cefentes idigrfi  quS coGi 
hifa  dignu  cf  luerant  vt  Titus  jnguic,  Noq  mpdq  hSc  duxit  uxpre  fed  potem  ilil^ 


eomad!:ucpubcr«reeqac5CiI/i  filiolam  enixa  eft  . Poft  irairtTiSTertJfccTiam 
qaamut  ileriiem  fiimmo  cu  bonore  donis  adiec^s  repadiauit.  Paucis  pofl  diebus 
cindla  metella  haud  rctte  celiam  improbaiTe  viiks  eft-  metellam  quid?  afTiduc  tan- 
topere coIait-‘ut  cum  populus  de  r^ucendis  marianis  exuIibusibuder't.Stnave 
ro  pernegaret:  Metella  rogantibus  illis  opem  attulerit.Sillaquocj  capris  Athe- 
nis acerbius  leuiHe  creditus  eib^quia  de  marofaIibas6<  couitiismerellafiuiTcrt  in 
fedlati.Sedbecpofterius.Tum  ad  futura  parui  confultatu  exilfimans  ad  Mitri- 
daticum  bellum  mente  8<  cogitatione  deflagrabat  Contra  Marius  ob  glorie  Audi 
um  Si  honoris  irlaniam  affertiones  mimme  lenefccntes  infurgcbat  Vir  Si  corpore 
graois  SC  proximis  per  fenium  milirits  ia  defatigatus  tam  iongtnqs  Si  trarfmari- 
nis  inhians  bellis.  Ciinqi  Silla  ad  reliqua  negotia  iam  properaret  in  calf  ra  .M^n? 
domi  preffans  peroitiofiiTima  illam  (editionem  fabricauit  tantis  caufam  cladibus 
quantis  Romani  ciuitatemvntuerfi  nequa^  bolfes  afflixerant  rGcut  Si  diuinjsp' 
monftratumeff  figmsibaff  e quibus  vexilla  geilantur  per  fe  ignem  emifcruntiqui 
egreredindiuseif.Tres  corui  pullos  inuiam  produdfosdeuorardtieorumci  reli- 
quias intra  nidum  retufenint.Maresfulpenfuintemploaurum  corroferStie  qui- 
bus editui  quandam  cafTe  femini  ceperat  Ha  ibide  qumm  enixa  murculos  tres  ab 
liimplit  .Quod  afit  maximum  fuit  ex  aere  fereno  Si  omni  prar'us  carenti  nebula  tu 
barum  Tonuit  .'increpuit  acutas  Si  lugubres  intendes  uocesiad eo  vt  cuncti  pre  ma 
gnitudine  timoris  vecordes  copriirer?tur.  Tufci  uates  alterius  generis  pre  mota 
tionem  Si  tranfTerendu  ordinem  portendi  comoffrabat.  Odio  enim  cddla  efTe  gene 
ra  moribus  Si  uite  inftir utis  inuicem  differentia  . Vmcuiq?  temporis  diffinitla  efle 
rumerum  ab  deo  anni  magni  ambitu  perfcdll  .‘qui  cum  finibabuerit  inflante  lam 
altero  admirandu  e terra  uel  celo  moueri  fignumiadeo  ut  curioGs  ea^  rerum  pen- 
tise  uedigio  declarerurvt  homines  alus  moribus  Si  uite  rationibus  vGinnurciti 
iamprodudh  funt^quidiisautmaioriautirinori  ^{iiperiorescure  iut. Cetera  in 
ipG  generum  pmutatione  magnas  rnodationescapelcereidiuinationlq:  magnis  in 
terdum  honoribus  excrelcere .Si  ipGs  nuncupationibus  afTequiicum  pura  Si  mani 
fella  Ggna  ab  deo  ipfb  premittantur  In  altero  rurfus  genere  humile  flatu  efTerud^ 
eji  vt  plurimum  Si  que  perincerta  Si  obfcura  quedam  inflrumeta  res  futuras  arti 
gae.Hec  quidem  ab  Tu'cis  qui  ratione  ac  fapientia  reliquis  anteibant  difTereban^ 
Sedente  fenatu  in  templo  belione  Si  Tuperhilce  rebus  operam  vatibo  dante  pafTec 
i.ifedlantibus  cundlisinuolauitorc  cicada  gerens  cunis  eiedlam  parte  re'iauit  par 
tem  etiam  tenens abfctfT  tibine  aa?uresfedition?  Si  agrediu  aduerfusvrbanaSi 
Es^renTem  turbam  dimicationem  coudlahatibancemmGcut  «cadam  vocalemca- 
iioramCf  eficRufliclueroexaruis.Mariusira^  tribunum  piebisfiilpitiu  alTutrit: 
homine  nuKi  ffagtaoOlTimo  (Kundum.Me  requiras  quonam  modo  altero  improbi 
or  fuerit- Cum  feipforceleratiorfirret.CrudcIifGmusSinimia  incitatus audatia 
pamerSi  auaritia.-quo  turpitudo  Si  mala  cfidla  voearent:nibiI  pertfi  nihil  cogita- 
tionis accipere.  Romarlremp.  libertis  Si  iquilmisin  propatulo  venudare. 'pretia 
poGtisin  foro  menrtsdinutrerare.Tnahominfi  milia  gladios  tenentium  nutriret 
equitum  iuniorum  marfi  ad  eirnia  jimptiflimo^  ad  corpons  fiii  cuflodiam  habere 
Hos  antifenatii  appellabat.  Is  lege  permulgata  nequis  ordinis  (cnatoni  ultra  duo 
milia  dragmaium  esalierfi  conflare  pofTet  cum  vita  exceflit  tercetasminadasde 
biti  nomine  reiiquitthic  a mano  dimiffus  in  plebe  cd  omnia  vi  Si  ferro  inflituifiet: 
com  alias  leges  flagitiofasfcripfiflee.Tain  illam  que  bello  aduerfusmithndatem 
gerendo  imperatorem  Manum  preficiebat.  Quare  indidloabconfulibusiudicio 
concionem  habentibusillis  inedecafloris.  Sulpitius  turbam  inferens  S<  alioru  co 
plurium  ftragem  edidit^  Si  pompeii  confulis  filium  adolelcenculain,medio  in  foro 


eon{b jit.Ipfe  uer»  Pompeius  (ape^cens  fele  ab^ficJit.SiffajN  marii  domam 

pertracflus  luflitiam  (oluere  cotcihis  rft.  Potrpeio  deinde  pretore  creato  .Salpici 
usconfulatum  quidem  Sillc  minime  abftulir.Cete^  exercitum  in  Mitbridatf  de 
ftmatumMarioattnfcuit  ltacp  tribunos  nolam  cofeftim  emittit :quiacceptfi  exer 
ritu  deducauitad  Meriuroperuenies  autem  Silia  Iseni  fefcfuga  (ubduxeratmi 
litibus  aclla  renuntiat --quod  ut  accepere  uenictes  tribunos  iadbis  lepidibus  obrue 
runt.  Marius  inter  urbem  Sille  amicos  Tterfecitibona  dirf  it  fugas  inde  cerneres 
actranftrigratiores  exurbeincaftraiexcaftrisin  urbem. Senatus  r,o  fliisleJ  ma/ 
rii  arqiSuIpitii  trahebatur  edidlis.  Audiens  Silia  ad  urbem  aducntareduospce/ 
tores  Brucum  £<  Suilium  milit  qui  Siliam  reuocaret  quibus  afperiora  SiUe  facirn 
tibusuerba  milites  ad  eos  madlandos  incitati  ^ effradlis  fafcibus  paludamentis 
exuerunt  SC  multas  per  contumelias  vexatos  remiferutibinc  meror  ingens  aderat 
cum  pretonis  TpoLatis  inGgmbus  cerneren^iintoIlerandamiS  rmedicabilem^dir'' 
cordiam  rcnCtiantes  Marius  igitur  apparatu  agebat.Silla  vero  fex  plenas  duces 
ordines  ab  nola  cum  collega  caflra  rrouebat  iqui  cum  militesad  inuadenda  vrbem 
dideret  impigros  ardentes  anceps  erat  S<  fecum  formidans  pencula  verlabat . 
Augur  poftumuspoft  factificiafignisintellcdbisin  Siliam  maria  vtranep  tendenf 
Colligari  me  iube  inquit  8i  ad  confedbd  u(^  preliu  diligentius  afTeraari-  NiG  enim 
omnia  tibi  di  mature  profpece  perfcdb  obuenirft  etiam  extremum  fubire  flip' 
plicium  non  recu(b:ferunt3<  dormisti  SiHe  vifam  effedeamquS  Homani  eximia 
veneratione  colunt  accepta  ex  capadocibus  difciplina  Cue  luna  fit  £ue  mineraa  Cue 
belbona  bancfibiaflitifrcSillaextimauit^&poGto  in  marito &Imine  nominabat 
&OS  feriret  inimicos  rperalTei  eof^  percufTos  collabi  at($  deleri-co  ex  in^mnio  Ij» 
plenus  cuncibis  college  eius  expoGcis  Romam  dudbabat  exerciturinter  eundum  cit 
ca  oppidum  triripa  legati  fiunt  ebuiam  (uppGciter  orantesine  impetu  fru patui 
bem. . lulf a enf  omnia  mox  illi  decroto  fenatus  ad  futura . Quapropter  vt Silia  ca' 
ftra  locaret  conuenitsfocum^  merS  duces  exercitus  pro  more  luffit. Cui  adbibita 
f.de difcenere legari. IHis  abeuntibus fbatim.L.EaGllum  2c.C.Micin.ufIibmiGtt 
qui  portam  occuparent>‘monteqi  Girul  exquilinfi . Ipfe  deinde  omni  ftudio  iter  zd* 
lungebat.BaGllo  per  captam  irtuf  ente  portam  populusincrmisiriedlisdemeni' 
bus  faxisS^  tegulis  curfUm  eontiuuit^^  ad  muros  repreHlt.C^od  Silla  conlpica' 
tusiam  enim  aduentarat.  Ipfe  primus  fac^  tenens  ardentemuiam  inibat  .‘Tum  fa.> 
gitariis  vt  in  fuperiora  tcdfa  pirobelos  nullius  habita  ratione  tacerent  edixitiafie' 
dius  ira  S4  omnibus  in  rebus  furon  fele  regendfi  cdmittensqoi  du  boftes  tantum 
arp;:dtat  non  amicos  nd  ccnfarguineos  non  familurcs  ulk  in  mentione  aut  tnifetati 
One  ponens  p incendia  difcurrebatifbnte  ribntd  vt  r.eminS  rternofeens.  Int  bec  pul 
fusad  telluris  edem  marius  per  preconf  leruos  follicitabat  ad  pileum.  Aduentfte 
deinde  {Iiperacus  boffe  cdcefUc  ex  urbe  .Silia  coadbo  Senatu  mariu  SC  paucos  alios 
m quibas  8C  tribunum  plebis  Sulpitium  reum  mortis  decernit^Ceterfi  Sulpitius 
fetuoprodete  cefus  eifiquem  SiUa  prius  libertate  donatum  preripitauic  ex  Ikxo 
Pro  mano  adt  grandem  preconio  pollicitus  eft  pfcuniaimingrate  (ane  Si  ciuili  ae* 
qua^  de  more  quippe  qui  pauloante  in  Marii  poteffate  demi  Gue  cum  dediffet  (s 
tutusdimifTus erat^GaMarioSillam  abSuVicio  necari  permifTum  elTet.-ipGre 
rum  omnium  potiri  licuerit.  £i  tamen  aeniamipartuiiti  paucis  po(b  diebus  eadem 
occaGone  preHita.  Eandem  nequa^  afTecutus  eu  dementiam.  Quibus  ex  rebus  Gt 
Ia  (enatum  magno  doloce  clam  afficiebat.  Populi  aurem  maliuolentia  Si  odiS  operi 
bus  minime  obfcurum  obiiciebatur.Qui  aomum  eius  nepot  d & (enuu.cfi  magiftta 
tus  SiUefauore  peterent  repulTos  ac  fugillatosbabuit'  Aliis  fubinde  creatis  quo 
tiKD  bonores  precipueSiUe  indignationi  fete  rati  {iint  quibp  ille  magni  fimulibat 


leticiam  ep  is  populo  IiEei-tatis  Fru(^l?  rlTit  cum  que  velTc t litcreFacercf  pcpo^fte 
ftiam  odium  colere adorruscx  aduer^afac^^lOnecon(ulenl  conflituit-L-CimiSex' 
ffitioniEiusaciureiur.indo  preoccupans.Suis  «u  retusftudioac  teeirolentia  e» 
fcl  rurum. Is  Capitolium  afeeudens  Japidem<5'  manu  tenens  iuratus  cft-Sih  deia 
de  prefVnte  multitudine  imprecatus  eUiniH  amorem  in  illum  benmolentiamq:  fer' 
Hairectrio  ferus  ex  urbe  extrudi  ac  lapis  cmanuifC  'apidem  abicntlumum. Inito 
eonfulatii  confeftimSiIledecreta  reftindere  apgreGus  Silleaccufatiore  inftruxit 
Tribuno  etiam  plebis  Verginio  diem  dixit-eum  Sillacu  fedibusiudiciariisomit 
tetisaduerlus  Mithridatem  traieeifdiebus  quibus  ex  Italia  Silla  mouebat  exer' 
ritum  eu  alia  coplura  Mithridati  circa  pergamu  nnlTadiuinitusGgiia  traduntur. 
Tumuero  coronatu  vidborie  (imulacru  iquod  pet^amem  quibufdl  lupernemachi' 
nism  eum  demittebant  :rnm  uere  caput  attingeret  efFradlumJccronamqi  multa  p 
ftruc^i  humum  per  theatrsm  efTecollaplam.Que  res  vulgo  quide  terroremiMi' 
tfcridati  aut  non  parum  merorisincuflIt.Tam&G  per  id  tempus  res  {uprafpemit 
h {accederent. Ipfeeni  intercepta  Romanis  ACa  regihuf^  Bitbinia  Capadecia 
expulGs  pergami  cOnlederat.  Amias  opes  potentatus  ac  regna  diljDertiensifilius 
eius  Mithndatesantiquu  principatu  in  pdtoacBofphoro  fupra  meotim  obftanti 
bus  nullis  obtinebat.  Alter  Ariarathes  Thracia  Si  MacedoniS  magno  fubegerat 
exercitu.  Alia  loca  duces  magnas  habentes  copia  inpoteftateredigebSt.Exqui 
bus  maximus  Arthelius  vniuerfb  mari  nauibus  imperitabat  Cicladas  infulas  t Icr 
aimtern  trahebat- Reliquas  omnes  que  intra  male£Gte  {untGmul3i  Euboei  ipf^ 
fubiugaratiindecScitatusab  Athenis  vfcjThefTaljani  omnes  ex  grecis  gentes  ad 
defedbionem  fjllicitauit. Circa  CheromS paulum  quidlnacS^obfhaculuhicnan^ 
ErutiusSurra  ftntii  Macedonie  pretoris  legatus  fefe  tulit  aduerfum.  Vir  & for» 
titudine  fifapientia  Gngulari.  Ille  Archelao  torrentis  inftar  per  boetia  ruenti  ve^ 
bementiusoccurrens  tribus  apud  Cherotiil  preliis  decertans  eu  repulit-’5iadma 
te  denuo  reprefTit  .L.  Deinde  Luculla  imperante  vt  adiientate  Si'le  cederet  Si  de 
cretum  jfli  bellam  pmitteretlbatt  ad  Sentid  relicta  boetia  copias  reduxi  tiquan^ 
resilti  fiiper  uota  fecunde  fluerent  iSiGreda  propter  hominis  honitatati  ac mo' 
deibiam  familiarius  fefe  ad  pmutationem  haberet-  Hec  quice  res  ab  Rutio  precia 
riGime  gefte  funt-  Relique  auitat  es  miffis  legatis  SiUS  vocabat.  Athenis  afit  que 
Anftionis  dominationem  pati  cogebantur  colledbo  robore  incubuit  eifq:  capto  pi' 
teo  obGdionem  circupofiiit  omnibo  inftans  modis  Si  vana  comitters  prelia . Quod 
G tempus  non  magnum  tollerareinflituinet’ nullo  cum  difcriirtne  Giperiorlcape 
re  urbem  dabaturicd  fame  ac  neceflaric^  inopia  ad  extren  d lam  pduAa  die  effet 
VelfCnimuerocumrerunouarutn  metu  Romam  ueflinarec  multis  cum  periculis 
multis  cum  pugnis  ingentibus  impenGsomni  Audio  bellum  illud  vrgebat.Cuip 
ter  reliquum  apparatu  Machinamento^  decem  mulinorum  iugoru  milibus  quo tic 
diana  impend^aturopera  vt  vero  deficere  materia  cepit.  Nam  alia  exfcindi  opa 
alia  fuis  effringi  ponderibus  Si  affiduis  hoAiumiadlibus  incendi  lacrosaggreflus 
eft  lucosiipfu  etiam  (ccoit  Liceam  Si  Achadenia  cuius  fuper  omnia  fiiburbana  de 
GfTimum  erat  arhuAu. Cum  ad  ufus  belli  pecunie  vrgeret  inopia  admouendagre 
ciefefe  conuertit  a Sillaiqce  in  donariis  ornatifTima  Si  precioflTima  fuerit  itd  ab 
Eupidaro  tumabOlimpiaad  fe  deferri  iufHt  iDelpbosetiS  adampbitnoneslit' 
terasdedit  utipGsdei  pecuuiasad  fe  portari  preAarefAut  enim  tutius  feruatu/ 
tum  aut  G receflarios  ad  ufus  coi  fSpG ^t  ro  pauciores  lane  refiitu^  Si  Cap  bi  pbo 
cenfem  ex  familiaribus  vnum  miGt  .Cuiut  Gngula  pondere  furciperet  mandata  de 
dit.Tum  caphisdelphosprofi(d?aliquid  facro^tagere vcfit?  cora  Iphitrionibo 
necefnta£tmmuItisteAatuseAlacriniis--afreretibufq:r.cnullis  fefeOthaieGinitu 


'intf  a ^cram  edem  att  JilTe:  Cap?)is  teu  dieSisfrde  adhiberet  fcu  Sillc  religione  ael 
'let  incutere  ad  eum  renatiauit  audita. Cm  periacetias  SiUa  reicribens.Miror  ib 
quit  Caphi  G non  quidem  indignStis  ceterum  exuItStis  iudicium  tantum  efTe  ftel 
ligas.  Quocirca  perinde  ac  deo  fuma  cum  hilaritate  pecunias  tribuente.  Td  qno^ 
eonfidetius  accipe.  Cetera  quidem  clam  precis  emiHa  funt.  Dolium  ueroqdunu 
egregiismunerihus  reliquum  erat<cum££  pondere  magnitudine  tollere  iumen 
ta  nequirent lamphitrionescoac^  conciderunt.  Qua  in  retumilamminiu  Tii  Ma 
Btum  Accilium  tum  paulum  Emiliu  memoria  repetierunt . Quo^  hic  eie^  eGte 
cia  anthiochoiilli  debellatis  macedonie  regibus  non  modo  a geeeo^  templis  Ghi  te' 
perauerant.Verum  etiam  dona  illis  honorem  SCornanie»  complura  adiecerut.at 
enim  illimodeftdnmo^  hominum  qui  tacitas  magjllratibusmanusprcb^edidi' 
cecat.  Duces  Icgittimi  animo  quide  reges  fuptibus  autem  tenues  ac-perparci  me 
diocribus  ac  taxatis  vtebantur  impeaGs.  Cum  interim  militf  per  aflentation^  Gbi 
conciliare  % hoftem  reformidare  deformius  duceret. Cuius  vers  temperatis  itn' 
preratores  violf  tia  mzgif^  virtute  falligium  vendicantes  8i  imutuS  pemitie  ar' 
mis  indigentes  fadlioreiplbs  etiam  hollcsin  expeditionibus  cogebantur  allicere. 
Deinde  ut  comilitenum  operas  emeret'  grSdes  ad  illorum  voluptates  ac  libidines 
cofiiRierent  opes.  Venalem  fefe  patria  facere  non  mte]Iigehlt:6<  ot  in  meliori  do< 
minationem  exerceret  flagi  tioGffimorum  feruitio  fefe  obnoxios  reddere.  Hec  Ma 
rium  eiccerant.  Hec  eum  rurfusaduerlus  Silla  reduxerunt^hee  cinnanosinot^la* 
uii:  hec  fimbrianos  in  flacci  nece  {urcttauecCic  Silia  non.minima  dedit  initia  ad  eos 
.Si  corrlipendos  cocitidos'  q {Iih  »ho2f  eHent  xperio  cu  iiiis  {uptuofM  largit^ 
fappeditaret- Vnde  cum  ceteros  ad  proditioni  iuoscerte  ad  prodigalitati  corrap 
tione  incitareti  grande  iemper  illi  pecunu  opus  erat-' ad  tantam  ptefertim  obGdis 
nem  ad  capiendas  enim  Athenas  grauis  quedi  Si  inexorabilis  cupiditas  hominem 
habebat -Seu  vetufta  vrbisgloria  incenfus  illud  vmbratile  bellu  {Qfcepiflet  (eafu 
riofius  conuitia  morlu%ferret.  Quibus  cu  atej  me  tellam  paflim  de  muris  irrides 
Si  infultanstirlnus  Ariffion  irritabat  hemo  S^flagitio  pariter  ac  crudelitate  com 
poOtum  habens  animum. Is^cquid  Mithndaticis  ex  morbis  at($  vicus  efiloxerat 
in  (eipfu  exceperat  cimtate  que  infirnta  bella  copIuce%  tirinidas  f telf  ina%  dif 
cordias  Geuti  mortiferam  egrotationi  eoalcrat  ad  extremum  tempus  adduxerat. 
'Tritici  medimnus  mille  dragmis  in  urbe  ueniebat-l^ehquismortalibus  nalcentia 
circum  ard  gramina  pafccntibus  codolqi  calceos  Si  valacomSducantiho  ipfe  iugie 
diurnis  impotibus  per  lafciuiam  petulantiHime  ialtas  rediculesinhoifemfaAos 
a feuerGiSvfarpabat -Ch  facram  deelucernamperinopiamoUicxtindlaaudil^ci 
tiihili  fecit.  Sacerdoti  que  dimidii  frumenti  fextariu  petierat  piperis  mirit..Sena 
toriedignitatis  viros  ac  faccrdotesfoppliciter  otites  vtmilwicordia  ciuitatismo 
tus  pacem  cu  Silia  fedu%  faceret-diedis  (agit  tis  difUpatos  {ubmouit  .Tandl  fuis 
ex  compotoribus  duos  aut  tres  qui  de  pace  ageret  egre  miGt  qui  cu  nihil  lalutare 
polfuIantes.Thefeum  Humolpii res aduerfu  medos geifas Tam quadaobftenta 
tione  predicarent.  Abite  o beati  hommes  inquit  SiUa:^  iftas  uobilcuoi  orationes 
recipite  :haud  emmcapefcende  lludiolusdilcipline.Abroipo.  AthenasmiGTuslu» 
Ceterum  tie  rebelles  euerti. 'Interca  leniores  quidicu  in  reramico  srrba  inefe  face 
renC.inBchi  ceperunt  in  tirannu^muri  culbodiam  circa  eptacalcu.  Is  intra  urbem 
locus  eib  negligenti^faceretiqua  impetu  fadofaalishoAi  pateret  alcenliis. Is  ex 
reptus  fermo  deinde  renutiatur  ed  Siliam  iquod  nequa^  a^ematus  soclu  locum 
captu  facilem  fpeculatusrcmipram  aggreiruself-IffeSiIIain  comentariisfuisre 
fert .M. Teium  qui  prior  in  murum  eualeracicumoccurrentihoAiuielltiusgalee 
a^aminflixillet  gladium  infregifle  bjiud  taml  cefliffe  loco  led  perftante  tenmflc. 


Ea  igitur  «c  parte  Atfcenienfes  natu  grandiores  vrfcem  captam  fuiffe  c5mcfti<sra 
ranc- Ipfe  uero Sillt  inter  Piraicam 6C (aeram portam  moro  effoflo  & eqnato  folc 
no^e  rupit  media  terrore  maximo  eam  tube  cornuag!  ftreperent  Sc  copic  quas  ad 
eedem  ad  rapinam  imittcbat  per  angiportos  militari  clamore  ftneSis  gladiis  FerrS 
tor ■ Innnmccabiles obtruncati . Cruoris unda  3C  magnitudo ipfis etiam  nunc  (ocis 
definitur . Nam  preter  vrbis  rebqua  cadauera  occiib^  circa  foraro  numer?  vniuer 
fomtra  Dipbilum  Ceramico  continebatur  .Tradunt  multi  fuburUu  per  portas  in 
undaiTe.Cum  buncimodum  tot  interfeci  (int^ndpaudoresextitere  qui  patrie  ii 
extingufdemirerKordia8<defidcrioCbi  necem  cofciuerintiboecnl  optimates  per 
cimraireac(a''utem  de(pera(Te  fecit  ^nullam  in  SiUa  clementiam  m^eratioetrc^ 
crcdercnt.Ceterii  Midi  as  6<  Callipbon  exules  precantesac  genibo  obuoluti  8C  fe 
tiatorescomilitones  eius  rieciuitat^  deleret  petiere.  Ad  quosille  collaudatis  atbe 
eienfibus  prifcisuldone  iam  expletus  aC  faturatus. Donare  (c  inquit  multos  pau' 
cis  umof^  dcfuncilis-  Silfa  Atbenaru  vrbe  potitus  eft  ut  ipfcin  comentariis  ferip/ 
tum  reliquit.  Calendis  martiisqui  dies  ad  antbeRerionis  mSliseiiordifi  maxime 
concidit  i quo  multa  ad  imitationis  illius  ac  diluoii  mertioriS  pemitiofamqi  RragS 
forte  patrantunvrbe  capta  titannusin  arcem  cofugicnsobGdionecingebaf  .Eias 
operis  cura  curioni  demandata  poRlehgi  tehipons  tolleranti^  premente  Gti  in  de 
ditionem  uenitidCibatimljgRa  diuinitusaifuerequa  enim  dicatqiboraillu  Curio 
deducebat  .‘tot  ex  (creno  nubila  cocurfaruntitanta  uis  erupit  imbriijvt  Ataxfnn/ 
daret  .Nec  diu  poR  Pireus  in  Sille  poteRate  ueniticuiuspars  maxima  ine^dio  ua 
Rata  vbi  8c  pbilonis  armamencariu  opus  Gngutari  admiratione  ^fequfdu. Interea 
TbaGIesMitbridatisprefccRus  ex  TraciaSC  Macedonia  centu  milibus  peditam 
equitum  dece  falcatis  curribus  nonaginta  delcend^s  Arcbelauadbuc  circa  mu 
nicbiam  Rantcm  in  ancoris  arceffit  ne^  mari  decedere  volente  neqi  ad  conferendi 
cum  Romanis  manu  acrem  Rrenuuueifedad  conterendu  belli  tempusiSC  cornea' 
tus  eis  intercipiendos.  Que  Silla  longe  melius  ille  confpicatusie  locis Rerilibufqi 
qui  vetpace  vix  alere  pofTent  exercitum  in  beetiam  caRra  mouit'  per  eius  rei  conG 
Iiumcopluribus errare  viGiseRiquoniarelidb)  AtbenienGagroafpero quidem  8C 
equis  inuio  in  planos  (ele  campos  & patentes  boecie  locosimecerit  irii  equitibus  8i- 
'cumbuscerneret  robur  coRaie  barbaricuf^verd  famem  vtduRu  eRinopiam^de' 
Ditans  martisdifcrimina  lecRari  coadlus  erat.Rurfiis  ei  terrorf  OrtenGus  impor' 
tabat  ibomo  imperatoriis  iuRrucRus  artibus  & certandi  percupidus,  que  ad  Silii' 
exTbeffallia  copias  adducenteinteranguRias  barbari  inGdiantesferuabant. Ea 
propter  in  boetia  Silia  mouerat.  AtCapbisnofiris  fauens  partibus  deceptis  per 
alios  tramites  Barbaris  {ubTitborI  per  Parnafum  deduxit  ortenGii. Erat  autem 
baud  tante quantebac tempeRate amplitudinis duitasifed  excifuinprecipitiru' 
pe  caflellum  quo  pbocenfes  cu  irrgpentem  Xerxem  fugerertiedificato  ibi  loco  (a/ 
lutem  Gbi  coperatfitibic  caRns  poGtis  bortenGus  dic  quidem  reiecit  bofi  e .NoeSu 
uero  ad  patronidero  per  aCpera  defccndens  loca  occurreti  f u exercitu  Sillc  fefe  con 
iunxit  Cemixti  collem  quendam  qui  e campis  eleaticis  medius  eminet  occupant. 
Solum  (ane  fertile  ac  rerum  ubertate  comoduiin  cuius  radice  aqua^  babundantia 
erat -bone  Plnloboetum  appellant*  Eius  naturam  Silla  mirifire  Gtuir  qt  collaudat 
CaRramentiu  paruus  boRibus  uifus  eR  numerus  .Equites  enim  mille  8C  quingen 
ti  baud  plurcs  erant.’ pcditesqumdcct  tnilibus  pauciores  quocirca  reliqui  duces 
Arcbelaum  vel  inuitu  induxerunt-  Ve  acic  RrucAa  copiedefcendereticernere  erat 
campam  equiscorribus  clipeis  Icatif^  refectu : voces  ac  firepitus  ip(c  minime  ca' 
plebat  aer. Cum  tot  pariter  gentes  inRrudte  conftaret.Tam  (uptuoGpreterea  ap 
fiarat?  ac  (pirie?  lacS^tia  piem  elatcqicecuices  fruGra  ne-erit  nec  ad  RupeGiciedu 


inatitcs  arma  queg!  radiantia  auro  & argento  liecora  Si  mcdicaJ^  ScitJ^icaruq-.  ve 
ftiu  colores  luce  tifllimo  ere  fcrrwj  j>mixti  duagirarcntinftar  ignis  terribiJem  iii' 
CHCtcfcatafpecflu.Easob  resint uallu  Komanifcrceopriirebarit.Itaut  Siifa nulla 
cisroncpauorSpoflet  adimerc:vioIcnti?  itaq;  refugere  necvllopa(itoget?  agere 
grauit  vero  ferre  5CcouitiisSiI!S  jnfecilarig  barbaros  afpernans  ride%fpecSarct 
Hec  tair.^ipra  res  maxime  oimSi}fe^fuit-&cn"  Romanos  contcpn?tesaducr(a' 
riiconfulbs  aamoduuerti  ordines.Cu  afiognobpfedlaru  multitudinem nequa^ 
dncibo  audiret . NS  cu  pauci  tolicrant  in  caftris  fe  teneret*  maxima  turba  dirrado' 
fiibo&  rapinis  1 efeata  copluriu  die^  villongeacaArispalantesuagabanl.Tum 
panopeo^  oppidu  excidiile  dicun?  lebadeoru  urbe  direpta  oraculd  depeculatos 
fuiiTeinulIo  interT  iperantc  duce-  Silla  cfi  in  cius  oculis  tot  urbes  delerent  ircrore 
anxius  &indignabund?  rutlointerrotJomilitSlangucfccrepaciebac.  Atnunc  cx 
alueocepfciffi  cogebat  auertere.Nuc  nulli  cencciTa quiete ingetes  cauarefoflas^ 
G que  araducrteret-rcxoratalis  caftigator  inftabat . V t labore  ad  tarta  defatigati 
opaarobelb  dilcnnunalibrnti?  amplexarerf 'giSCobuenit  .Cu  eui  terciopoftdie 
labor^tiboillis  Silla  pteriret-Tefe  ut  inboftes  ducctetif  magno  clamore  precabanf 
C^ibo ille fcaudiftud^fecHo  pugnare  volentiulj laborare nolentiu  pliu  eft.Sin 
vera  certSdi  cupiditas  ineft  illuc  venite  dixit  armati  .C^trorfiratq:  abi  Giperiors  • 
tepore  finitimo^  fluuio  arx  ferat. Tuc  aut  vrbe  deleta  pruptus  ac(axc?rcftabac 
tumulusabedilomontediGucibusiquantu  flumen  sGus  concinet  quidefub  radieS 
montis  cepbilo  comixtusilimuii^  violentior  factus  munitiore  caifris  reddit  tumu 
2um  .quo  cum  ferreis  inGgnem  clipeis  boftem  feftinatemSiJ!a  confpicerct  locum 
captaturus  puenire  cont£dcbat . Itaij  prompta  militu  ufiis  opera  potitus  eft  mote 
Inderetruliis  Ar<Ar!ausaducr{usCbcronia  fccitimpetu.Cfceroniffesqui  cum 
Silla  militabat  eum  Gmpliciter  orabSt  ine  conlerulde  ciuitacis  tarS  abiiciat -Gabi 
nium  igitur  tribu,  mi . cum  cofcorte  ftatim  mittit  CberonfGbus  obmifiissaui tam 
ScGcuperent  Gibinu  tamen  celeritate  cenfequi  nequiere.  Adeo  bonus  S<  Cbero ' 
nenCbus  ad  eo^  Calate  animofior  at^  Iffennoior  cxtitit  ^ubanon  Qabinu  led  birti 
um  miGum  fuifle  dicit-  Nolfra  itaqi  ciuitas  eo  dedud^a  periculo^  euaGt  incolumis 
Ab  Iebadie&  tropboniofbrtcsuidboriS  portendetes.5<  fecuda  Romanis  mittebS 
tur  oracula , de  quibusper  incolas  plurimus  (ermo  manat . Ve  aat£ ab  Silla  vnde  > 
cimo  comentario^fcriptu  eif,  Quintius  Igitiusqui  intereos  qui  per  greciS  nego) 
ciareJitur  non  ignobilis  poft  partS  in  Cberonia  ui  dtoria  ad  eum  profedus;  renun  > 
ciat  fecunda£<  pugnS  Si  uidlona  ab  tripbonio  eod£  in  loco  non  diu  poft  Ognificari 
Poft  hunc  quidam  ordine  militaris  Saluenius  nomine  abdeoprcdidlueite  retu  ' 
li  t.  Qualem  italicis  talem  ex  iilis  rebus  allatum  iri  exit  um.vtricp  de  dei  ominibus, 
bec  ipla  predicabaf . Se  enim  eandi  que  loui  olimpio  uenuftate  SC  magnicudinem 
uidilTecomeniorabSc*  Ve  vero  Silla  traiecit  aftlim  {ubbedilium  profedlas  uicina 
Archelao  eaftra  pofiiit.Qui  per  id  tempus  inter  Acontiu  Si  Hedilifi  penes  afos . 
Sic  enim  appellant  munitiiTimu  iecerat  ualluilocusinquo  tentoria  fixit  inbune 
v%  dicta  Archelaus  abillo  nonunatur.  Silla  diem  vnum  intermirtcs  MurenS  uno 
cum  ordine  ac  duabo  cobortiba  religcigconfuffi  turbaret  boGe.  Is  in  cepbiG  ripis 
frooIamE.gfadlo  in  Cberonia  pergit*'ut  acceptis  inde  copiis  tburiii  abbolliba  cap/ 
tumialpiceret*  Eft  au  tcacumea^rfi  multis  frequ^sanfradhbus^  vocaro?  Or* 
tbopagiu.fub  flumen  AppoIIinisMorii  Thuriig;  templu  cft.Id  deoabCberonis 
matre  Turia  indidtu  eft  cognomcntu.CberonSautCberoniebabitaroresiduxiSle 
re^  Icrip  tores  ^diderue*  Monulli  allbrut  boue  Pitbi?  cadino  ducc  exbibyic  eo 
iniocoprimu  comnaruiffe.SCabca  locum  appellatu  Thuri  Cquidc  phonicesuac 
nucupSe  adueeanu  Cbetonil  Sille  tc:m  lurbis  pfedfus  pCdio  iflruftos  armis 


ducens  milites  obuiam  ptcdit  aurea  geftans  coronam. Sufcentis  8i  appefiatis  be.- 
ngne  militibus  cum  ad  ingredienda  periculam  adhortaretur  :duoCberonen*cs  ei 
{tiperueniunt  homines  .-qui  accepta  parua  militum  manu  .Thurii  preCdium  obtru 
cataros  polliceantur. Occultam  enim  Barbaris  eflfe  (cmitamiqucabPetorchope 
nesmufeum  {upra  vertice  ducat  ad  Thurium -qua  comeantes  farto  in  eos  impetu 
{acileiartis  (iipeme  faxisaut  cxplolorosin  plana.  Gabinio  debominfi  fide  ac  for>' 
titudinemteftUeprebentc.  Silia  rem  aggredi  edam  imperauit.  Tum  aciepinftru 
it  Si  dilparcitis  in  utran^  cornu  equitibus  hbi  quidc  dextru  IViurene  vero  Gniltru 
attribuit  Galba  S<  Hortenfius  legati  inftrurtas  habentes  cohortes  poftremi  (ixeee 
debantme  ctrcumdurtioah  hofte  fieret  obfcruanteshoftes  enim  eoplurimi  sequi 
tibasS^leuis  armature  velitibus  cornu  £<  inflexum  agile  apparere  ^ertabarf 
ve  cum  longius  reduxilTent  T^omanos  circudarent  -Interea  Cheronefes  cum  accep 
toa  Sillaeritio  duce  clam  Thurium  circuifTent-Teqi  deinde  obftentaflentungens 
tumultus  SCBarbarotp  fuga  fit.  Tum  plurima  cedes  inujccm.  Nec  cm  permanfe/ 
reivecum  per  prona  delati  propriis  ineuhebant  laculis  feq;  mutuo  pellentes  in  pre 
dpitiadabantihoffese  (aperioribus  inftahat  SCnuda  curta  faciebant  iboeparto 
ad  Thurium  tria  milia  cecidere  ex  fugientibus  parte  Murena  wfirurtis  fiiis  exci 
piens  truncat  ac  delet.  Reliqui  intra  fuo^  callra  compuifi  phalange  fuGm  irruetes 
pauorelate  ac  turbatione  curta  replebant  iquod^  nonminimu  Aragis  importauit 
ducihusmoramintuIerunt.Mox  enim  Silia  copias  turbatis  inuehesinteruallui:^ 
oelcritate  corripiens  omne  falcatis  curri  bus  vim  intercepit  S<momSeum  cui  maxi 
me  currendi  longitudo  roburimittitiSC  ex  agitatione  vehementi  prebetimpetfi- 
Spacii  uero  breuions  irtus  imbecilles  (unt-'&  obtuG  Geuti  tcla  tenerem  ac  vim  no 
accipiunt.Quodco  tempore  barbarisobtigitipriores  nani^  currus  lentius  agitati 
K debiliter  iouerti  abromanis  plauGbo  retrudebant  8i  rifu- quale  fpertaculu  cur' 
(us  equorum  prcberelblet:  hinc  robur  pedelbre  irrupat  inuicemibarharis  quidem 
longas  fariiTas  protendentibus  3C  clipeorii  ferie  phalangi  infhrurtam  feruare  conS 
tibus-Romanisautcum  Pila  deieciITent  gladios  nudantibus  ut  cofeifimquan 
tum  ira  concitabat  manum  cofererentlatiGas  repellentibo.Nam  (oruo^  milia  qut 
dccimftrurta  cernebant  in  fronte,  ^jos  regis  perferti  uno  preconio  vocatos  ad  pi 
leum  inter  militares  ordines  locarSt. Tunc  Romanum  quendS  Centurione  dixifTe 
Feruhtiferuis  dutaxat  ad  (aturnalia  licentia  impattica  cfleifcio  hos  ipfbs  denfita  te 
ac  frequentia  tarde  re  puKbs  Si  preter  ingenium  manere  aulbs.  Romani  fagittisSf 
glandibus  innumeris  terga  vertere  aciem  turbare  cogut.  Archelao  dextru  cor 
nu  vt  circumdaret  referite.  Ortenfius  ex  tranfuerlb  inuolanscurfii  delatas  immi< 
Bt  cohortes.  At  illo  confeftim  duo  ex  {ilis  equitum  milia  couertente^ab  multitadt 
nereprelTus  OrtenGusle  ad  montana  Tubtrabebat  ab  legione  (enGm  abrupti  SC  ab 
boftecircumcinrtus.IdubiSilIarefciitnondum  marteconlerto  ab  dextro  cornd 
fabGdium  ablaturus  infequitur.  Archelaus  boftis  aduentu  ex  pulueris  rube  fafpi ' 
catus  lOrtenGo  libenter  omifib  in  dextrum  cornu  flexit  iter.  Vnde  Silla  fecerat  t 
petum.Ulud  enim  ab  imperatore  defertu  facile  fefe  captu?;  in  {pem  venerat. Simi/ 
Iis  Si  aduerliis  Murenam  raxilks  ferreis  munitu  fcutis  peditatu  induxit*  Quocie 
ca  voabus  bifariam  illatis  Si  tumulis  clamorem  refcrltibus  anceps  Silla  fubff  itit 
vera  in  parte  prefens  potius  adeHct- Suam  tatide  aciem  recipies  Murene  Tublidio 
quatuorcum  cohortibus miGtortenGQ.lpfe vero  qurtafubre^aiiuiraadeornu  de 
xemm  pleniore  greflu  pergit  ireuamaduarfus  Archelaum  coftanter  prodignira'' 
te  pugnans.  Vt  aut  apparuit  Silla  uiolentius  meubentes  vincut*' virtos  ad  f luuium 
& ad  Contium  montem  cfBifa  fugaperfequutut-Murene  tami  periculumi/ 
wme  Silla  cootempGtifcd  ad  ferendu  concitatus  auxilium.  Vbi  eosquo9  virtores 


afpexit  rarius  aJ  in'e«Sanduni  conuertitur , Mufti  Barbaro:?  ceduntur  in  canrpe: 
plurimi  dutnuallu  petunt  obtruncStur.  Ex  tot  militibus  dece  tantu  rrifiainCal' 
eidem  elapfaiunt.SiKa  refert  fuis  ex  militibus  conqu;Gtos  elte.xiiii.cxquibuEcu 
adaefperarceretdcosaduenifleJjdcircotropbeis  Martevic3ori38<  Venere  iufen 
pGt  perinde  ac  ineo  prelio  non  mirus  felicitate  ^foIcrtiaSC  potentia  rem  bene  gef 
ferit-Hoc  quidem  tropbeum  de  cape/bripu^na  erexit  qua  primum  Arcbela?  vftj 
ad  medum  f luuium  inclinauit.  Alterum  eft  ad  cacumen  Thurii  pertines  de  rircu< 
daris  barbaris  precis  inlcriptum  ^ litteris  bomoloicbum  8^  Anaxidomon  bella/ 
torespreftantimmosCgaificantibus  huius  pugne  viAotiam  Thebis  celebrauit; 
edifirata  circa  eclipi  fontem  ara.  ludices  grecos  aliis  ex  opidis  accerflens Quando 
cum  Thebanis  fimultatem  exercens  dimidium  illorfi  agrum  abruperat  Sc  Appol/ 
Iini  Pitbio  6c  loui  elimpo  confecrarat  iuflis  utrim  deo  pecuniam  ex  frudhbus  red 
derequam  iprerapoerat.  Audiens  polbmodum  flaccum  exaduerlafadione  coniti 
Tem  ele^um  loniu  mare  cum  exercitu  traiicere.  Verbo  quide  contra  Mithridatem 
re  aute  uera  contra  Siliam  ipfu . Vt  ei  fe  ferret  obuifi  in  Theflalia  caftra  mooit  Ei 
eam  penes  Melitean  urbemelTet  icrebri  afferuntur  nuotii  regias  copias  haud  fane 
miiiores  quam  antea  re Iidbos  a tergo  loco  denuo  populari  .Nan^Dorilausingen’' 
ti  nauium  apparatu  delatus  ad  Calcidem  in  quibus  odfuaginta  horoinu  milia  inae 
misfpe^ataSCexomniMithridaticoexercitu  pr.  lbantiffitreinlhadba  ducebar. 
Mox  boetiam  incularatagroq;  potitus  erat.  Is  iit  fcillam  eliceret  ad  prelium  prop 
tam  exhibebat  operam  Arcbilaonequa^  audiens  ne  id  faceret  olGGenti  run-ores 
de  priore  pugna  diffeminans  tot  viro:?  milia  non  Gnc  ^ditione  deleri  potuiffeMa 
ture  Igitur  Silla  reuerCis  Archelaum  virum  fingulari  prudetia  proditu  3C  Roma 
tte  uircutis  etiam  atqt  etiam  expertdTimum  effe.  Dori  laodctroftrauit.  Archelaus 
paululum  prope  Siliam  primus  incidens  primus  erat  qui  difuaderet  ne  prelio  de/ 
cerneretur.  At  impenfis  8i  tempore  tellu  terendum  fpcm  tarr^  nomuUS  prebuit 
Arche’ao  propinquus  Orchomeno  locus  in  quo  locata  caftra  fucrant-Isaddecer' 
tandum  irirumimmodu  idoneus  qui  rqucftribus  copiis  polleret . Ex  agro  rlq  pul 
cbritudineac  magnitudine parsexcellit ad  Orchomenioruurbf  pertinens. Ea  tan 
tum  planicie  diffunditur  arbuHus  u{^  ad  paludes  uacuai  in  quibus  Melas  fluui? 
ablbmitur  fiih  Orrhcmenioru  vrfem  emergens  .•iragnusquidcmSC  (olus  e greci* 
fluminibus  a fonte  rauigiorum  pates  8<  eAiuum  circa  folffciii  inftarnili  increme 
ta  fulcipiens  Eaden  q;  in  illo  naicuntur.Et  hic  producit  preter^  liqua  frudbunon 
ferunt. 'aut  non  augercunt. Ceterum  longe  r.o  excurrit tiraxima  cxpartei  oeultos 
continuo  lacus  aut  Gluas  extinguitur'non  magnam  uero  partem  Cephilbcomilcee 
quo  in  loco  precipue  lacus  ut  videtur  comodam  conficiendis  tibiis  producit  arfidj 
nem  docatis  igitur  proxime  caffns  Archelaus  quidem  ociofus  erat . At  uero  Silla 
foffasvtrrcp  cauat  utG  qua  prefbareturfacultase  IblidisIocis&equorS  cur  fui  ap 
tis  ad  palulbria  hoffes  excluderet*  At  iUi  morarum  ipacien  tes  v t primu  ab  dudlo' 
ribusemifii  Ginttani  effufa  velocitate  curGtar.tiutron  medo  qui  operibus  dcftine 
bantur  uerumetiS  perturbati  ordines  plurimi  fugam  capelcercnt . Vbi  deGlifs  ab 
equo  Silfa  correpto  Ggnoper  madhantesinhoHem  connolat;&  vociferat  mibiquj 
dem  inquit  0 Romani  milites  bic  pulchrum  eiliiion'vosautecurogab]miniqua 
nam  in  loco  imperatorem  veftrnmperdidiGisidicerememetotein  Orchomeno  4 
didboreuocantuc.Mox  etiam  duabus  cobortihusab  cornu  dextre  GibGdiumaffe/ 
rentibus  uicurians  vertit  hoGem.Kediidfis  paululum  deinde  militibus  prandium 
cum  dediffet-  rurlus  ab  ho(fe  uallum  foffa  muniebat  At  illidenuo  inlfrudbores  qi 
antea  impetu  deferebantur.  Vbidiogenes  Archelai  priuignus  cum  in  dextro  eot 
jc»  pugnam  fciergc  cundfocum  admiratione  ^edlabjlis  occidit. Hemani  fagittarti 


jncumbenNEusaJacr'anis  qao  feuerircreBtnonbabcrentcolfecSasn-arnfigitfas 
VCenfeS  infligentes  confauciablt.  Deinde  inter  uallumincIuC  per  rrortesac  vulne 
ra  mifcrabiliter  pemodlabanr.SiUa  rurfuscum  illucelceretaddndljsaduallunnli 
tibus  fonam  agitabat.  Erumpentes  deinde  complutimos  comiTa  pugna  dare  ter^' 
ga  coegit ladquoru  trepidatione  conCi^ente  nemine  violentius inrubens  caflra  pe 
tit.  Lac?  5C  paludes  adeo  cruore  cadaucribufijreplete^vtl  bacetare  Barbaricos 
arcus  galeas  fragmenta  toracd  ferrea  gladios  ceno  inuer^soffendart.Cu  poft  eS 
pugnam  anni  firme  ducenti  confeAi  fint.  Res  quidem  ad  CbcroniamSC  Orcboir  e 
rium  boc  padlo  gcfte  memorantur.  Cum  Cinna  5<  Carbo  Rome  in  elarilTimosvi' 
rosflagitioIeacTpotenteragerenticopIuresabeorum  doir-inationefugitantcsin 
Sille  caftraiperindeac  portu fefe  conferebat.  Paruo  demde  tempore  qurda  apud 
cum  (enatus  forma  creata  erat.  Metella  cum  pueris  clanculu  (e  egrefubducfsad 
jpfiim  quoif  profcclla  nuntiat  domu  5C  villas  ab  inimicis  incenlas.  Proinde  at  do 
mefticis  opitularetur  fupplex  orabat.  Quas  ob  res  cum  Silia  fludfuaret  ambiguas 
Nec  cni  patrie  vaftitate  ncgligetcr  tolerare  poterat  nec  bellu  Mitbridatic u opus 
tam  arduum  imperfecilu  relinquere  cogitabat.  Archelaus  deliatus  mercator  adae 
tat  fpesnonullasSCfermotiesab  regio  ferens  Arcbelao.Id  aut  facinus  adeo  Sille 
complacitu  eft'ut  &ip(ead  Arcbe’ai  colloquia  properatius  venerit.  Ad  mare  cir 
ei  dclium  couenete  vbi  templum  eft  Appollinis.  Prior  Arcbela?  «rlus  petebat  ut 
alieac  ponti  rebus  ominis  Silla  ad  Romanum  enauigaret  bellum  quantu  pecunia 
rum  triremiumq;  fi<  copia^  ab  rege  ueret  accipiens. Tum  excipias  Silla  Mitbri» 
datis  inquit  fecurusclfo.  Tu  uero  in  eius  locum  regnum  aggredere  & inita  cfi  po' 
puIoRo.ibcietate  naues  trade.  Arcbelao  regis  proditione  abominate  Silla  (ubie^ 
cit.Tu  cumfisarcbelae  Capadox  Birban  regis  'eruusfeu  magis  amicus  ad  !>o 
norum  talium  adeprion^  turpitudinf  (tibire  nolis.  Mibi  aut  qui  fuS^ropo.impe' 
ratoc  Bi  Silla  dc  proditione  verbum  audes  facere. QuaG  nobile  Cs  Archelaus  iqui 
ntipec  ex  Cberania  ex  centum  Si  viginti  milibus  militum  mimma  cu  manu  (alute 
fuga  cdparans  &biduuin  Qrcbomenio^  paludibus  latitans  inaccclTibileproinb 
feciioru  multitudine  boetiS  dercliquer  s.  Archelaus  mutata  poft  bec  (entcntia  ca/ 
put  incIinatifiCadprcces  uerGisobtelfaturvt  bellum  finiat  & Mithridati  fe  conci 
Let . Sic  inuitatus  reni  Scilla  (ufeipit  fedcraq;  conficmnf -vt  Mithridates  Afi^  pa 
pblagoniam^dimittat.Bitbinil  Nicomedia  CapadociSqi  cedat  Arobarjani.  Duo 
talentum  milia  Romano  pendat  populo. Septuagita  naues  eratas  cu  apparatu  Si 
armamentis  exbibeat.Sillareliqunmillireonfiifabilitairerat  SC  rege  populi  ro. 
Dciutn  decernat  bisconuentis  at^  cofixis  flexo  curfu  per  TelTalia  Si  MacedomS 
ad  Heleipontu  iter  facit.  Archelaum  honorifice  comitem  babens.  Eo  namqs  penes 
lariffam  in  aduerfam  incidente  quide  grauiter  valit  udine  fiftit  iten  Si  de  bomi' 
nisfaiutenon  ferus  ac  vnius  ex  ducibus  Si  comilitonibus  curam  diligentiSq:  (ufee' 
picibec  rebus  in  Cberooia  gefi is  crimma  ione  iniecerutipennde  ac  ibi  nonCncvi 
CIO  decertatum  fit  iquodqiSiIla  ceteris  Mithridatis  amicos  quos  captiuos  babe^ 
bst  reAi tuens  Anfiionemdutaxattiranum  veneno  fiibfbulitiqui  cum  arcbelao  fi/ 
mulratem  exercebat.  Prefertim  cudece  criliaagri  iugerain  euboea  Capadori  da/ 
ta  forent.SC  Roma  notu  amicus  ac  foeius  inferi  brretur  ab  Sillaiqua  res  in  comei» 
tariis  SilU  refellit . T unc  edaentantibo  a Mithridate  legatis  cum  alia  quid?  fufci' 
pete  (e  dicerent  Paphlagonia  uero  ne  Mithridatem  rpo’iareeobfecrarent.  De  naui 
basquoq;  haud  omnino  conQ>ntirent.lndigrnbandus  Silla  quid  dicitis  irgtdMt 
tbndates  ad  uindieandam  Paphlagonie  poffefronem  (budetiSC  detrahendis  naui 
bus  it  infi:iaci’Quem  caput  inclina  ttiru  ego  (ane  exiftimafcSG  dexteram  lUi  mara 
t«Itnquercm:qua  caniuduiu  Romano^numerutrucidauit.Acgalteiifgenec.s 


•vorpsen-ittct  iliicP  vVs  iprera{!ani  tl■aicfrrr'.^’unc  ppairi  fc^crstelffi  q3  nequs 
cuam  a'pexprit  imperatoris  di'ponat artjb? . Iraq;  legati  pauore  perc-ufll  qnietfW 
rpruabant.  At  arctelausSiDe  preces 8fieicbat&;  irscvr.djan-  irjttipalat  multis 
cum  Iscritmsdcxtrarr  eius  attinges.  Deniq;  vt  ad  Mitbndat^Jegati  remittftut 
faafit.  pacem  enim  per  eias  fenteiiam  corfedJuros  quod  fi  non  exoret  Gbi  ipC  mor 
tem  conici tu^ . Eo  igitur  bas  ad  res  emiffo  ipfe  agrum  medjcu  inuadens  5C  multa 
depopulatas  loca-Turfusreucrtit  in  MacedomS.  Deinde  arcbelau  apud  pbilippos 
adnuttit  cucJla  rerte  babere  nuciStem^opus  afit  peni  tus  vt  (eca  Mithridates!  coi 
loquiu  venia  tifjmbria  potiHImu  caufaerat^ui  cum  alterius  fac^lionis  principem 
{laccumobtrucaflet.Mitbridatis  duces  (Iiperasaduerfus  eum  comeabat- Que  mi 
tbridatespertimefcens  SillepociusfamiIiancat€  amicitiae^  delegit.  Proindeitro 
adisdardano  conuenerut- Mithridates  quidem  ducitesvniremes  babensexpe' 
del^n bus  vero  copiis. xx. armato^  milia  ac  fexcetos  equites  currui^  falcatos  pio 
rinios.  At  Silia  cohortes  quinq:  equiterducentosicum  Mithridates  obuiSprodif 
fet  ac  dext  ram  pertendiflet.SiIIa  pcucHatusIsello  re  inquit  finem  imponis  iis  con 
ditionibusquascofcflaseft  ArcheIausf’T acente  rege  Silla  eos  inquit-' quibus  pa 
ce  opus  eft  verba  pnus  facere  conuenit.  At  vicJboribo  Cientia  tenere  fatis  eft.  Poft 
quam  Mithridates  purgationem  fufi  orfus  belli  caufas  partim  in  deos  vertere  par 
tim  in  ipfo^  culpam  Komanorfi  referre  conatus  eft  excipies  Silia  dudum  ait  aliis 
rcmintifribus  audicram.Nurcaut  ipeintclligo  qcSfirgulari  Mithridates  polle 
at  eloquentia!  qui  tam  flagitioCs  in  rebus  tanqi  impiispretextu&rationeproba' 
bili  minime  caruift  i.  Cum  aut  que  acerbiftime  abeo  parata  fuerant  confutaftet^SC 
accufandoimprobafiet.Denuorogauit  numqueefi  Archelao  padba  couenta^Gnt 
abfoluat.llloenimimodumfacfturufele  relpondeitteifamiliariiTimelalutauat  S 
plrdlens  exofculatus  eft  .Infiiper  Ariobarjan?  Si  Nicon-.cdem  reges  adducens  con 
ciliauic  in  gratiamc^  reuocauj  t , Mithridates  itas  nauibus  leptuagmta  traditis  fa 
pittarii%  quingentis  in  pontucnau^aoit.Eam  pacem  milites  grauitcrfl<  iniquo 
ferebant  animo  ;Cquidcm  regfi  omniuiniuftiftimum  qui  uno  die  certurr,  &.l.Ra 
manoru  milia  paratis  iugulari  fecerat  infidiis  tantis  opibus  8i  ^liis  datis  exafia 
velis  abfcendere  indignum  cenfebant  quam  annos  iam  quatuor  populationibus  coi 
le^ifcj  tributis  exaulerat  .Quod  cum  Silla  lenfiflet  eam  fadh  defenConem  affere' 
bat  5 Mithridati  fimul&fimbriefi  in  feconijairaffent  bellu  nequiret  inferre.  Inde 
aduerfiis  fimbriam  icitatusqui  penes  Thiatiracaftra  habebat.  lacfto  proxime  uah 
lo  caftra  fofta  circucinxit.Tum  fcmbnani  milites  e caftris  folis  clapG  tunicis  Silla 
nos  familiariter  amplexati  operum  adiutores  fe  feccruti  promptiftiml  imparden 
tes  operam.  Eam  colpicatus  fimbria  permutatione  cii  Silla  in  gratia  redire  pof 
ledeiperansiintra  uallum  nece  Gbi conlduit. Silla  duobus  milibus  talentu  vniuer 
fam  condemnauit  aCani . Priuatim  afit  cum  contumeliis  tu  obCdioneimorantiu  do 
mos  abfuGt-Edicftuin  enim  erat  vthoipescGuertenti  apud  fe  militi  quatuottetra 
preberet  in  diesi  cenfi  infiiper  ei  Si  quotcunq;  familiares  mitaffet. Centurioni  dra 
gmas  quinquagita  t diesGnguIos.  Veftetn  aliam  cuui  domi  verfaretut aliam  cum 
prodiret  in  publicum-' cuncta  dehinc  cfi  clafte  difcedesephetb  die  tertio  '.ntra  pire 
um  iecit  ancoras.  Vbi  eum  lacris  initiat?  eiTetifibi  ipG  peculiarem  appelliconis  teii 
Bibliotecam  exemit  in  qua  omnia  ferme  Ariftetelis  Si  Theopbrafti  volumina  fue 
rant  quorum  noticia  nandum  aperte  manarat  in  vulgus.  Ea  Romam  delata  maxi 
mam  partem  ab  Tirfimsne  gramatico  digeftam  in  numerfi  fiiifife  traditur,  ab  quo 
rhodium  andronicum  cfi  eGec  facile  nadlus  exemplaria  in  medium  pefiiiffeiS^  que 
nnne  feruntur  Tabulas  exfcripGfte  Ceterum  vetuftiores  Peripatetici  perfeqnidS 
eximi  Si  dodlrinarum  ftudioO  videnf . Verfi  ! Ariftotelis  ac  Theopbrafti  feriptis 


ron  multis  (inc aot multa cntnJiligeria  v'rfati;proc>trr  Nelei  Scef,]jiI:ereiecBi 
Tbeopbrailus  fuos  codices  legarat  .Qui  deinde  ad  jmrenrosbomines.^iosnal/ 
fa  l^onoris Sclaudis cura  tangebat  peruenerant  Sille  mora  cireu  Atbenastrafcen 
Ci  dotor  cum  (bupore  pedibus  argi  molcltia  inciditrpnem  ftrabo  balbuciente  poda/ 
grara  appellat. Quapropter  AdiiT'*»  cnauigans  calidaru  ufum  aqua^  babuit^per' 
oriUTTi  GmuISC  illecebras  Iceniciscumbiftrionibusdicm  cxigcs-pcr  littus  deam' 
bulanti  pi(catores  quidS  eximie  pulcbritudinis  pifees  attulrrunt-quo  munere  plu' 
riTrumdeledlatusut  Ateenteseile  cognouit.  An  inquit  quidam  cx  AleenGbusad 
I uc  (uperftjtes  reftanK’Poft  parta  em  cx  Orcbomeni  pretio  vidboriS  in  perfequen 
disboilibus  tresvna  boecie  vrbesdeleuerat.  AntbedanI  Larimna  3(  aleas  bomi' 
tubus  vero  nullam  metu  vocem  edere  auGs  furridens  Silla  letos  abire  iudit- liaud 
enimcumuihbusautnegledbsquecpreiici  debeat aduenide. Eam  obrem  Aleen 
Jes  Ipe  pleni  in  unum  congregati  vrbem  denuo  repetifie  dicantur  Silla  per  TbefTa 
iiam&  Macedoniam  ad  mare  delcendens  mille  ac  ducentis  nauibus  ab  Diraebio 
BrundoCum  traiicere  parabat.  Proxima  eft  AppolIoniaiqnS  penes  eft  Nympbeii 
farer  locuseuirenti  colle  ac  pratis  ignis  fontes  effundens  afliduc  p fparfosnuulos 
d(f‘uentes. Hoc  r loco  memone  proditu  eftlbmno  prefTum  Satirum  fuiffe  captfi 
qualem  poete  ac  pidfores  eflingunt.Isperdudlusad  Sillam  cdpiuresper  interpre 
tesquis  nam  effet  interrogatusnibiiquodpodet  intelligi  vixucciferatuseft.  At 
vocem  afprram  equi  preferhmbinhiti  S(  birci  balatu  permixti  edens  cura  Siliam 
obflupcfeci (Tet  datiscomitibDdiraifluseft.Sillacu  tranfirnfllirus  effet  milites  lac 
verereturne  vbiprebediffent  Italiaqui%perurbes  delabcrcf-  Primu  quidem  iu 
rarunt  per  fe  manlurosnullair^fponte  flia  Italievaftitate  importaturos.  Podmo 
dum  cum  grandi  pecunia  illi  opus  effe  confpiceret-  vnulqukti  diis  rebus  primitias 
adimens  pro  facultate  ad  Sillam  confereblt.Quas  tamen  Sil/a  minime  (lilcipifs 
co  laudauit.TumadortatisdCaerenGs  animis  aduerfus  imperatores*  xv.5(quide 
vt iple  inqui e inimiciffimos  traiecit  quadringentas  & . 1. cohortes  bafc?tes. Cum 
antea  deus  ilitfebccs  rerum  fiicceffusmanifeftiffimc  portendiflef  .Nleo  circa  ta 
rentum  qua  traiecerat  immo'anti  lecur  ext  rema  fui  parte  lauree  corone  forral  ba 
l ens  infpertum  cft . Cormibo  pendente  gemino . Pridie  % Campanil  ingrederetur 
duSifxn  ic  magnitudinis  Urci  penes  Epbcuro  montlconlerercconfp^i  funt  om 
ma  rue  in*erpugnardum  ruemre  mortui bus  (olent 'nunc  inferentes  nunc  tolleran 
tesS<  profedlopbarma  fuit.  Paulatim  ab  terra  eleuatum  quaqua  verGiS  per  aeri 
dirpargebatur.'ob'curisidoIis  per^  Cmile  poffmodumeuanuit.Necdiu  pofbMa 
rio  iuniore^  Norbano  confulemagnas  inducltibus  copias, Silla  cum  necpaciera 
ncgi  turmas  Cuotum  Iftruxiffet  cominus  Arenuitatis  robore  & audatic  v{u.s  Ipetu 
jn fugam  conuertit  boftes'6C  feptem  milibus ceGs  intra  vrbem  c.''pu3m  Norbania 
i.ocIuCt.bancextitiffecauiam  inquit  vt  per  oppida  mibtes  non  diffo'ucretur  Sed 
conmudli  aduerlarios  afpernarentur  tam&G  etiaat^  etiam  amplior  effet  numer^ 
loGlaio  reriiumpontii  numine  ablatum  Gbiobuiam  ueniffefcribitiqui  diceret  lea 
B lonamiffumvt  belli  potentiam  atqividforil  nunciarct-^Gnon  maturaret  Ca/ 
pKO  lum  incendio  periffe.QuodSC  qua  die  predidlu  ab bomine  fuerat obuemt. Ea 
uero  fuit  pridie  nonas qaintiles*'quas  nunc  lulias  vocamusiMarcusctilLuculi^ 
ex  SiUanis  efacibus  vnus  ad  fidentiam  (exdecim  cobortes  aduerfus  boif iles  quinq 
ginca  mibruensfilas  militum  (frenuitateie  quibus lermes  permultos babebattar 
dur  iubdubitabac*  Eo  deliberante  e propinquo  prato  mollis  aura  frequentiffimos 
exercitui  fiotesincuciens&  n-arentesperleinrperfitdCadea  fuper  (cuca  5C  galeas 
inulit  vtboffiScoronatosexiflimaret.EareammoGorcsfa^  conferunt  manus  vi 
dece  1^  0(^0  nulia  trueidaciSi  boftecadris  exuunt  bic  eius  Luculli  frater 


«rat  aquo  paficriori  tepore  Mithridates  atcjt  Tigranes  dcbelfali-Siffa  maltisad 
hucexerritibus  SCingentifca  copiisdrcatnfufos  vndi^Cbj  fcoftes  videns  potentie 
fraudes  aditinxit.AIteru  exconfubbusScjpion^ad  pacem  iouitansqiu  cu  accipe 
rct  piares  in  tinum  eouentas  colloquia^  fiebant . SiJIa  vero  femj»  aliquam  allieirn 
di  orationem  iniiciens  8(  occafione  Scipionis  comilitones  per  (iaos  contaminabat. 
Qui  ad  fraudandos  8<  omni  incautos  ratione  demulcendos  ttomines  quemadroodu 
S<  coram  ductor  exercitati  callebant.-boftiJia  nSij  ingreHi  caftraSC  illis  imixti  ro 
nullos  cfifeftim  argcntoi  quofeJa  pollicitatoibo  alios  blaniimetis  S<  {uadedi  fuani 
tate  pcrlicicbSt.  Poftremo  Silla  cfiin  cohortibus. xx.  proprius  aduetante  nonulli 
Scipionianosfafutant.llli  aut  lalute  reddita  ad  illos  accedut. Scipio  intra  Tento 
rium  folus  caprus  dimittitur-  Sria  cum  cobortibo.  xx.  perinde  ac  mlfuefa^s  aiii 
bus  intra  milia  inimicorfi-xl.lu^atus  cddfos  reduxit  in  caftra-Quo  tempore  car 
boni dixiiTememorie proditam  eff’^taaduer[us  vulpem  atqsIeoacSilIc anima 
incolcces  bellieeratet^maior  ex  ualpe  fibi  meror  inferrel.  Poft  bec  Marius  Ixxxv 
cobortes  circa  fignum  babis  Sillam  jxiocabat  ad  {xrclium . 1$  aut  eo  die  ad  ineudii 
certamlpromptiflimus.erat.^iicfcenti  enim  butufcegenerisobueneratinlbnini 
um^feniorem  nanq;  Mariti  diu  vita  fundlum  filio  Mario  luadentladmonentemtj 
exiftimarat.  Vt  diem  qui  infequebatur  cautius  euitaret‘vti  per  magna  Sbiinfeli' 
citatemiportantem. Quocirca  Si^la  ad  conluendlmanumardentior-  Dolabellam 
procul  inde  metatu  accertit  incumbentibus  boftibuS  di  via  inbcludentibus.-SiIlani 
fufccpto  vt  vias  fternerent  prelio  laiTitudinefrangebantar  i frequens  fimol pluma 
eperibusingrucns  maius  illis  malti  iniecit>Ea  jipter  Centuriones  Siliam  adetites 
(upplictter  orant  :vt  aliud  in  tipus  preliti  diflerac.Milites  pariter  p laborem  eie' 
dbos  Si  bumi  ^raielcentes  at  ftatutis  incumbentes  olbentat  • Quod  timui  ac  inuitus 
Stila  coceffit*  Dato  locandis  calbris  edidfo  iam  uallti  iacere  pnuf^reuocarcf  exer 
ct  tus  ^ fbtiam  ducere  ceperSt  .Ecce  Marius  fiioS  elatus  mfert  inter  propugnato' 
res  adequitans  vt  cofufis  ordinibus  Si  tumulcuoie  pturbads  enneJa  diflipaturus. 
Vbi fortuna  vocem  int  fbmnos auditam SiUe  perducebat  ad  exitii .Cuiusira  mili 
tibusalbitit  qui  operibus  interirnnisfixir^ante  foflampilisgladiosftringtitfub 
larif®  militari  de  more  clfi moribus  manu  eam  bofbe  cti:erunt . Mariano^  cfi  djuti 
usfubGllerp  nequirent  terga  vertentifi  tiragesp  rragna  fit  Mari?lefe  Prenefte 
fuga  {ubttabes  obleratas  la  portasofFendit  fune  iupnedemiflb  cu  (efcinxiflet re.e 
ceptfin.muifi.IVonulIi  e qaiboeftfcnfibella  aflerfit  repreliu  gdem fenCfle Mari 
umCetcru  cti  per  uipiliasac  labores  bumi  incubereti  umbra  dato  iS  pugae  tigno 
lopori  (e  dedilfe . Poftea  fuga  il/adfa  egre  fe  excitatu . Eo  in  plio  Silfa  feriptti  rcli' 
quit  tres  ac  viglti  dutaxat  amititife  cti  ex  botiito.  xx. milia  obtrucant-odo  atitmi/ 
!u  t poteftate  viua  redegerit.  EodI  ctiS  modo  reliqua  p cius  prefedbosf  fperece' 
deban  t . Pompeiu  Cratium  Metellu  Seruilium  ii  cni  aut  nibil  aut  parti  inairrltes 
aduerti  fgentes  bolbiti  copias  deluere.  Adeo  ut  Carbo  q contraria  fadbioni  cotine 
bat abeius  exercitu  fugti  nodbu  tiicies  tandiin  africa  naui (ele receperit ■ Certame 
extremti  ne  Ite  Homanas  portas  peipiti  fterneret  paulula  abfuit  ^ fannis  teloiinf 
eipindeaclane  pugil  intidiatorfrubuit. Magni  tiqdem  is  manti  adunis  Laponio 
Lucino  Ibcio  lecti  adicito  pnelbeiter  arcelerabac  vt  ab  obtidione  manum  enperet 
CtiaurvirbellicolusSCingentiti  pfiorumexpertitiimus.  SiUlatiionte  Poaipeiti 
a tergo  in  fe  i^m  incurfantes  rtellexitiVt  ante  retro^  copretius  not^ucalbra  mouic 
in  iplaiQ  Ro.mlyniueribcu  exerrixurauelanS.Necmultu  defuit  quin  RomI  em> 
ni  pf  etidjo  nudati  irrumperet . Dece  fbadia  prope  porti  Collini  tiies  continis  ftati 
«nlpotiiit  Ingeti  eia  t^  ac  Ipe^  tec  talel^  duces  imperatorusartibo  SCnaufra 
ftiltisillutilTct  ut  pmu  lUuxit  flore  iuuetutiraduerl^  illti  adeqtite  cti  alios  p mttoT 


Ttim  Appium  Cfaudium  viru  gfr.erofltacftrfnuu  profternit-Oreaintia  vrb?"us" 
par  erat  tumultu  CmulSivlIuJa tu  mu'iebn  arq:difcur(u  vdutiabboftevinfcusQsf 
beeapta- Primus  Galba  prcmifTusa  SiHa  (umo  fludio  cum  equitibus  fcptingcnti 
jiduenratiscoiifjsicitucraui  farta  tanto  temporis interuallovt  equis  {adorem  refri' 
peraret  rurfus  deinde  frenis  impoGtis  e ueftigio  cii  fcoftibus  con'eritur.Si’Ia  t te 
rim  apparuit  qui  primoribus  prandiu  capere  lulTisconfeftim  in  acie  corti tuit  Do 
lobflJa  5<  torquatus  vt  impetu  contirerct  multis  inftab^t  precibusme  domitos  de 
fatigatione  bomines  pericubs  fupremisobiiceretibaud  enim  Carbone  aut  Marifi 
tierum  Samnites  atcp  Lucanos  accrbiflimas  inimicis  dCfcortibus  animis  nationes 
jduerfus  Romam  inferti-’ quibus  reiertis  tubas  pugne  fignu  &inuadendi  initium 
canere  iufiit.  Dies  iam  boraraucrgebat  in  decirr.l-cum  decertantibus  qualitru^ 
ebas- dextrum  cornu  cui  CraiTus  preerat  fpledidam  virtoria  repor  taba  t.Sinirtrii 
vero  laborabat  SC-male  ba  bebat.  Cui  tum  Silla  albo  inbdcns  equo  SC  pedum  velo' 
ntateprertantiSCindenotior  opem  ferret  duo  meum  bortes  iamiam  dimiHiiri  ba 
rtasintentant-quos  minime  quidem  preuidit  ipfe- Verum  rtabulatio  equo  plagas 
intorquente  tantu  ablatus  preuenit  quantu  bartarum  cufpidcs  penes  equi  cuidam 
eoilabentes  bumi  defixe  (unt. Traditum  eft  SiUamcumquandS  AppoIImisimagii 
culamedelpbisnartus  cffetieaminterprelianduGtiH  femper  ferre  (blitum  banceo 
tempore  cxo(cuIaeam  bifce  verbis  adIocutum.OAppoIIo  inquit  PitbieiquifelicS 
Stllam  Cornelium  tot  expreliisilluftru  ampliflimuq:  furtuleris-bic  in  patrie  por 
tisluiscttm  ciuibus  fedirtiire pereunti  abiiciensibuiufcemcdi  uocibuscum  Stila 
deum  inuocaflet  nonnullis  flippfice  obuolutum  aliis  minas  incurtlfle  quoldam  icre/ 
partefinirtrodeniq;  corna  confrarto  interfugientes  permixt  fi  intra  uallum  lefere 
cipirte- magno  SC  amico^S^  fainiliariu  amirto  numero.  Ex  urbe  non  pauci  q f^erta  ' 
tno)  aduenerant  coculcati  5C  extinrti  luciadeo  vt  ciuitas  deleta  putaretuir-  Cum^ 
multi  prenefte  ex  fuga  truderentur.  Marius  ab  obGdionc  fere  (blutus  eft  iubenti/ 
tus  :Li'cr  e tium  Ofellam  qu^  obfidioni  Silia  prefecerat  mox  caftra  roouerevcSiI 
le  rebus  in  pernitiem  datis:  m boftium  poteftatc  exiftente  iam  Horna:  profunda 
jam  norte  quidam  in  Sille  caftra  a Craflb  mifli  perucniunt:Cbi  ac  fui  ceram  depo' 
fecntes  fufjs  enim  8C  fugatis  antSnamboftibus  ibi  locafle  caftra  quo  accepto  nuti® 
curaiamaducrfarioruiti  eflet  latifilmiC  ftrages edtta  lub aurora  profertuseft  an' 
temnam!  ad  eam  tribus  milibus  caduceatorem  mittentibus  tutelam  iffe  promifit 
0 ceteris  ab  le  quopiam  aftertis  incomodoSiIlamadircntiquibuspoIIicitationibo 
cum  crcdidi{rent-'fartoin  reliquos  impetu  multi  mutuis  vulneribus  ceGbos  tame 
& alios  qui  fopererant  ad  (ex  milia  in  circo  congregatiftnatu  i ede  bellone  vocas 
Eodem  tempore  SC  Silia  orationem  in  Icnatu  exorfuseft:5C  quibus  negotium  da/ 
tumeratilex  illa  milia  truncabant -Cum  tot  m>i’ibus  paruo  in  loco  iuguiSdis  fremi 
tus  deferretur  attonito  fcnatuiple  nibilominusimmato  attj  conftanti  vultu  ora/ 
tionem  continuSsiftnatu  dirtis  eiusftentos  adbibere  animos  cdicitinec  que  foris 
gerantur  perinde  ac  {upeniacanea  curicGus  perferutari  eo  narq;  iubente  caftigare 
plero%f!agitio{b8.KemoHomanus  tS  bardo  extitit  ingenio.  Cui  non  cognitu  fa 
cile  fuerit  eum  babitum  potius  dominationis  ccmutatiorcm%  libera  tionSfuirte. 
Marius  auidem  cu  initio  grauis  elTetiper  potentiam  auxit  r.o  autem  muCauit  in/ 
cenium.Siila  vcroptincipiolun  a cumedeftia  cinili  de  more  fua  ifortuna  uer' 
fatus  eam  de  feprebuit  opinionem  vt  fautor  optimatifi  5<vtilitatis  publice  ftudio 
fus  princeps  foret  ■ Quiquidem  abineunte  etiam  etateriGbusdeditus  fuit  5<Gc 
ad  mifericordiam  flexibiiisivt  ei  facile  aborirentur  lacrime  quas  ob  res  magnis  po 
tentatibiisiurecalumnifiimprertit  Quippe  qui  mores  in  priftino  viuendi  ritu  per 
luacre  na  Gaant:S<  vecordes  molliculosac  bumanitatisreddSt, expertes  boc  igil 


fcu  nature  commotio  fi  1 ab  fortuna  facla  comututio  leu  fubiacentis  malitie  in  li' 
centiareuelatio^alioquodS  tradlatu5{  facultate  diffinienda  e{tec.  Silia  ad  iuftu/ 
landu  uer(b:S<cadaueribus  iam  urbe  repleta. ‘cu  cedrs  neqinumetp  necpmoduba/ 
bercntullumi  multi  quibus  mille  cfi  Silia  res  cratipriuatis  inimicitiis  intempti  Gc 
fuis  permittente  8<  gratificante  SiIIa-Tunciuniorquida  C.  Metellus  Sillainfe' 
natu  rogare  aufus  cft . Quis  nialoru  finis  eri  ti^Qtionam  vfcp  ,pgrediens  incuben  ti< 
um gladium  requieexpcdbarciubes:‘’bauden'  fuppliciu  ab  bisdeprecamur  vt  qs 
necari  inflituifti  .Sed  ambiguitatf  ab  iis  quos  coferuare  dccreuifti  .Rcfpondente 
Silla  ncc  dum  fibi  copertum  efle  quos  dimittat.  Metellus  fubiecit  Itaqj  declara  g 
funt  quos  penis  afFedlurusesid  fe  facilu^SiUa  dixit.  Quidam  no  metellam  fed  a' 
fidium  ex  alTentatonba  boedixifiTe  afreruiit.SiIlaigitur  extemplo  odlnaginta  pro 
Icripfie  nulli  fenatoru  comunicato  confilioomnibo  egreferetibusvnointeriscJodie 
ducentos  ac  viginti  alios  adiecit.  Deinde  tercio  nS  pauciores  rurfusadiunxit.Su 
per  bis  cum  cotionembaberet  quo  tcu^  memoria  tenuilTe  contigit  eos  prolcribere 
Ce  inquit  iquos  vero  in  prelentia  delet  obliuio  denuo  prolcripturu  qui  proferiptum 
acceptalTet  ialuti^  cofiiluiflet  ibumanita  ti  peni  mortem  definiuiti  non  fratrem  nS 
fi'ium  non  parentes  excepit  iquinecalTet  cedis  mercedi  duo  talenta  conftituitifea 
dominum  (eruusleu  patrem  filius  intcremiflet. Quod  aut  omnium  inmftiflimum 
exiifimatii  elf  prolcriptorum  filios  ac  nepotes  honore  priuauit  omnium  bona  pub 
hcauit.Nec  Romelbluveriietiam  in  omnibus  Italie  oppidis  prolcriptionesfiebit 
nei^  deorum  templa  neq:  bofpitales  penates  nei^  paternu  domicilium  a cediba  pu' 
rum  erat.  In  uxorum  finibus  mari  ti  in  ma  tru  liberi  confodiebantur  .Fuere  S<  qui  g 
iracundiam  occiderentur.  Alii  per  iniir.iciciam  nulla  fane  portio  pre  iis  qui  pecu' 
niard  gratiaobrrucarentur.  At  eniminterfeclloribus  ipfis  dicendum  obueniebat 
bucgdem  domus  inbemitampItlTima  illu  ortus  aliuaqiie  calide- Q,.  Aurelius  nui 
lisfe  prorfiis  negotiis  implicans  tantfiq;  fibi  malorum  comunicationem  pertinere 
aibitratus  quartum  infelicibus  aliis  condolere  faseflet  foru  ingrcfliis  prolcripto 
rum  nomina  perlegebat.In  quibus  curo  fe  ipfu  corrpenflet.  Ve  mibimilero  inquit 
Albana  me  villa  perfequitur.Paululumq:  procedSs  ab  perfecutore  iugulatus  eA. 
Interca  Marius  cum  in  bolIiC  poteftatcro  venirerCbi  sp(e  mortem  cofciuit.Silla 
dehinc  Prenefte  veniSspriuata  viritimiuditia  faciens  cruciatus  ifcrcbat.Poftea 
quafi  non  eflet  otium  cursos  vuumglomeransflocummilia  duodcci  trucidari  luf 
Ctilbliprcllanslibertatem  bofpiti.AtillcgeneroIa  nimium  vlusvoceinu^falutis 
gratiam  {um  habiturus  ai  t fi  extidh ori  pa  trie  pcrmi<ceari8<  fpon  te  fua  cum  ciuita 
obtrunca  tus  eft.  Maxime  rouitatis.L-CateIlincvi{umeft  facinu.s.  Is  enim  rebus 
non  dumiudicatis  fratrem  occiderat  .Tunc  magnis  precibus  SillS  obfecrat  :vt  bo 
minem  I prolcriptoru  numerum  redigat  ••perinde  ac  viuus  eflet  iprofcriptul^  fuit 
huius  rei  graciamSiUc  referers  quendam.M. Marium  aduerfcfadlionisboroinS 
confodit-*^  Sille  in  foro  (edenti  caput  eius  attulit . Ad  proxitr.fi  deinde  appollinis 
lauacrum  accedens  manus  abluit*preterhec  funera  S<  alia  merotlborrimbusinfe' 
rebant.Se  iplu  enim  didfatorem  dicens.  Id  magiifraeus  genus  ad  annos  cCncfi  ac 
viginti  defumpGt . Fadlorum  olm  ab  eo  per  (enatus  cofiiltiim  ei  attributa  licentia. 
Impoderum  quoi^  data  potefbas  necis  eonfifcationis  (brticionfi  pofl^ioms  popu/ 
lationis  auferendi  regni  conferendi  cuicu^coliibuifitetipublicatarum  uenditionps 
cdium  adeo  fiiperbeadeo  imp.criolefaclitabatin  fuggefto  coCdens.Vt  longe  ma' 
gisinlirgicndo^in  (poliandoinui(us5C  acerbus  efi^et-venuibismulienbusfidio^ 
nibus  hidrionibus  libertinis  monfiris-'gentifi  agros  vrbium  prouentus  elargiebaf 
Nonnullis inuitarum  coiugiafeminarum.Cu  Pompeium magnfi  affinitate  uiina 
fibi  deuincere  vellet  cum  uxotediuortium  facere  imperauitSiEaulilf^  Scaun 


RMefelle  cotiingislusfiiiatfta  itia^noGUtrion;  A'Tra<!J.inne  prJsgnantem  Jis»' 
it>r.  Adolcrcetitulaverocutn  penss  Pjinpeium  pareret  viiaexceflic.LacrecioO"' 
fellequi  perobGdionem  Marium  expugnauerat  coufulatu  peteti  Stila  impedim€ 
to  erat. Ille  autem  Ibllicitatus a multis  in  forum  venera t!quem  miflusabeo  Cen' 
turio  lugiilauit ' Iple  in  Caif  oris  ede  Tedes  cede  e fugg^d  {iiperne  IpedJabat . Cap 
to  a circumibant) bus  Centurione  5Cvt  ad  tnbunal  addutibotumultuantes  Clere  lu* 
biPS-Ego  inquit  I»cmandaai;6ive  Centurio  dimitteret  impwanit. Triumphus 
riuscum  magniBco  (iimptu  ^ regiorum  noaitate  filiorum  exce'lentiiTimus.Td 
cxulibus  iocundus  ornatiCimum  prebuit  fpedlacalum-Ciues  enim  SC  gloria  d(  p9 
centia  longe  primarii  coronati  ledbabantur-Cdreruatore  patrem^  Sillam  voci  tan 
tts  prrinde  ac  eius  opera  in  patriam  reuerCvxoresac  liberos  receperint. Cundbis 
vnumeoai^isin  locum  in  media  contione  rerum  a Tege/la^  rationi  reddidit  .Nec 
tninore  Audio  fortuna  toseuentus^  fortia  fadba  denumerauitiSiin  oratione  pfe' 
licem  in  bis  annum  appellari  luCTit.  Ad  grecos  fctibensaut  &ntentiSdtces  fevenu 
Aum  appellabat.  Nue  SCimodum  apud  nos  in  tropbeisin(cript?eft  L,  Corneli?  ’ 

SiUa  venuftus.  Metella  quoi^  gemellos  enixa  marem  quide  Fauftum  femella  uero 
Fauftamnominauit.  Felicem  enim.ati^bilare  Fauftum  Romani  vocant  . Tanta  . 

fedbonongeftisledfelicitati  fidepreftabat-vt  poft  tot  ab  eo  peremptoscurerum  *'  ^ 

tnnouario permutatio^ fieret. in  urbe  reremagiAratuabdicauer]t''SCco{uIariboca  - .4 ' - 

mitiis  iR  populi  poteftateconftitutis.necipleprorlusaccefleritS^volentibuscxpo  rr-x  v» 

licomcorpusexbibens.vti  priuatus  medio  verfaretur  inforo- poeter  eius  fentStia ' v..  , . j fv<  j \ 


audacilTimus  quidam  inimicitiaslccum  exerces  Ceterum  vir  clariflimus.M.Lc' 
pidus  condii  defignatuseft  no  dsne  propter  eum.  Verum  Pompeii  gracia. -qui  ms' 
ximumeirei  ftadiu  impendens  ingentes  populo  preces  adbibucrat.Ita<$ cum  ea 
letum  vidloria  Pompeiu  Silla  cerneret  dilccdetem  ad  fe  vocans  boneftum  eft  I 
quit  tuum  illud  o adolefcens  in  ciuitate  facinusi^quo  ftoIidiAimum  bomine  lepidfli 
priuf^orrnium  preftantiffimu  catuIurenuriafti.Tibi  tamebaud  dormifditfpus  ' 
<A-'qui  sducrdis  te  certatu^  valcntiorem  efieciAi-Hoc  qtude  Silla  perinde  ac  ua 
'tes  prefagiuitiSCenim  Lepidius  extemplo  cotumatii^  ad  iceiiiciamverfas  in  Po' 
pnum  belligerans  perlbitit  .Silla  ex  uniuerCs  fortunis  bcrculi  decimam  facrficas 
Opipera  populo  fecit  conuiuia  in  gbus  tS  fiiperuacane?  ac  redundans  i neceffariis 
-apparatus  extiticvtplarirra  ommsgeneriscandimenta  cibaria;^  deiicereniin  flu 
tuum  quadragenarium  ac  dipra  vinu  potaretur*  Inter  couiuia  multos  celebra' 
ta  dics. Metella  morbo  cxtinguebaturjifcibentibBS  amicis  ne  SiUapror dis eS ad 
iret*'aut'edes  funere  cotaminaret-  IsfcriptoadillS  repudio  viuenteadbuc  Alterd 
in  domicilium  tranfrerriinflitiS^  fcoc  legittimu  dima  cum  diligentia  per  diperAi/ 
tiorem  leruandu  curauit  lege  adt  prius  a fe  latamique  funebres  didnit  ipendis  om 
'ninotranlgreiTuseAnuIlis  parcens  fiiptibus.InAitutu  etiam  dumable  de  eenaru 
tenuitate  ac  pardmonia  modu  exceirit.lnderoporationumSCconuiuio^la(ciuia£< 
dicacitate cor.ljlatuseibludbum. Paucos  polbmenlesgladiatoru  fpedbaculum  edi 
dit docis  nec  dum  ddbindb.s' ac  pcomilcuisin  Theatro  viris  ac  mulieribus  decora 
specie  feminam  Si  genere  illaftrem prope  Siliam  ledere  cotigit.Hrat  enim  Mefla 
1e  filiaorarorisOrtenfii  Ibror  Valeria  nomine  ei  cum  marito  dilcordiam  rmper  ob 
tienerat.lpla  poA  Siliam  accedens  atq;  manuappIicans.-tcabenf^veAesrugl  dias 
tcanduit  in  fedes.  lurpecSintcintendoribo  oculis  Silla  & admirationis  Ggna  prele 
ferent?*  Nibil  inquit  o DicAator  grauius  dicrenle  velim!&  ego  paululum  tue  fe' 
licitatis  portiorem  capere) fClanc no  iniocundaad  Sille aures puenit  oratio. Sta 
tunqi  prurientis  dabat  inditiamiflonanqi  nuntio:  mulieris  nome  prolapiavitami^ 
-ed^i^^elb  ..Debincalter  in  alceru  la^abat  oculos  vicilTiij  verfabanbvuic?  afTidiu*' 


r 1 


f>i 


paucisres  molficaloram  iri{uiirneoirationes  erSt . Rei  poKrcm#  vxotit  confcn» 
{iis  8i  padliohes  nullam  fbrtafTe  Valerie  increpationem  afferentes . Silia  vero  tam^ 
ctG  pue{icam  maxime  ac  generolam  non  tanic  ex  pudico  ac  I:onefto  uxorem  cepit 
tnitio-  oculis  8C  oratione  venuffnia  CedaA^  mffar  adolercentnii  a quibus  turpiffimi 
8C  procaciiHIm!  motus  naturata  excitari  (blenC.  VerG  enimuerocum  bancetiado' 
mibabcretifodalitia  cum  minimis  muiierculis  citbaredis  Si  icenicis  fcoiriniboagi 
tabat  £<ffratisbumi  tiqietibus  interdia  compotationes  celebrabat.  Qui  em  pluri 
mam  apud  Sillam  ea  poteffate  poterantii  erant.  Rofcius  comedus. Sorex  mimo 
rum  princeps.  Mccrobius  Baccanalioru  cantor  .'que  licet  cutis  nitore  dc  lapfo  amo 
ribus  omnino- completi  pergebat^nec  eade  re  ibat  inficits.Vndefeui  nimiru  excau 
fa  incipientem  morbum  alniti5<  per  inteftina  ulcus  innalcens  diocius  non  itellexit 
Inde  carnis  corruptione  cotradla  in  pediculos  tota  couerteb2tur.  Adeo  vteu  per 
multi  die  Gmul  ac  nodlu  illos  adimerent  pre  lis  qui  innafeebantur  iniceptoru nulla 
pars  erat.Tunicc  omnes  Therme  lauaera  dapes  illius  exudantisibrdisimplebai 
tanta  vis epullubbat. Quocirca frpe  numero  perlingulos  diesigrediebatunaqua 
vt  per  inundationes  membra  emudaret.  Nulla  vero  erat  vtilitas.  Celeri  ter  enim 
!nualercebat|permutatio:&  pedans  magnitudo  omnia  purgam^ta  fuperabat  • Pe' 
runt  ex  an  tiquiffimis  Acaftu  Pelie  filmm  hoc  morbi  genere  quSPhtboriaGm  ap* 
pellabantinterifletexpofferionbusafitalemanSiqmmirificus  coponendiscarthi' 
lenis  artifex  fuit  phcrccilem  rerfi  diuinarfi  fcriptor2:8<  CalliflbcngOlirnthi-’ 
amdum  carccris  cuftodia  tencrel.  Preterca  8i  MumiS  iurisconfiiltuquod&eo^ 
mentio  facienda  effetiqui  nulla  ex  re  bona  nobiles  tamen  euafere.  Traditu  eff  eum 
qni  in  Sicilia  belli  leruilis  audior  fuit*  Eunum  notrine  Si  fiigitiuu  leruum  deinde 
captum  Romamc^  perdudlum  exPbsbirisGmortSobaineSiIlanonmodofuupre 
uidit  interitum.  Veruetiam  qaodimodoeum  (criptis  corcendauit  .Nam  vjgeGmu 
fecundum  comentariorum  libru  biduo  antea  ^ mortuos  eft(cribendi  finem  fecit. 
Vbi  CaldeosCbi  predixifle  affirmat  ^ei  cu  beate  vixiffet  iniplb  felicitatis  vigo> 
re  moriendum  cflet  Scribit  etiam  filium  5 pauban te  Metella  expiraueratp  qui 
ctemfjbivila  viliffimo  indumetofibiadCffenteipater  {uppIiciterob(ecranteut  ab 
his  (c  curis  abfolueret.  Euntem  cum  eo  ad  matrem  MetelK  quiete  omni  n^o' 
tiorum  abiedla  cara  cum  illa  vitam  duxiffe  haud  tamen  reip.ftudiofeft  retraxit. 
Decem  enim  priufi^  mortem  oppeteret  diebus  J ortis  indiccarchiajdeffputeolis' 
inter  incolas  (editionibus  rcuocatis  in  gratiSamrris  legem  de  gubernatione  eiui' 
tatum  illic  conlcripfit.  Pridie  cum  principf  graniom  qui  es  grande  publice  dfbe' 
bat  minime  idcirco  Iblutre  velle  intelligeretiquiaipGusprcffolaretur  interitu* ac> 
cerGto  intra  cubiculum  homine  miniffros  circuIocauit!&  eis  vtGrania  fuffbcat&: 
edixitiin  ter  uociferationes  Si  animi  cruciameca  effradlo  apoftemate  craoris  gur^" 
ges  erupit.  Inde  viribus  deffitutis  acerbe  nodle  pcrdudla  vitS  euomutc  Duosex 
Metella  reliquit  infantes.  Nam  poftipGus  obitum  Valeria  fJiolampeperitiquam 
PoftumiS  appclfaueruntiquosenr  poft  parentis  interitu  nafei  contigit  eonomme 
Romani  vocant. Multi  facfc  conuentucocitati  Lepidumadierutiut  corpus  abeo 
fuctis  obfequiis  arceret.  Pompeias  uero  licet  SiHe  fuccenlens  (oluseni  ex  amidsi 
teftamentopreterituscrat.-qiiolHa  precibus  SCgracia  alios  minis  rcpmens  comes 
cadauer  Romani  deduxit funen  prcGdiu  pariter  6<  honorem  exhibnit.Tatani 
ab  matronis  vim  odoram  ablatS  effe  dicitur. ‘vt  preter  cos  qui  in  ledlicisdece  ati^ 
ducentis  coportabantur  quedS  iufte  magnitudinis  imago  Sille  formaret . Et  tbu> 
re  Cinnamomoi^ingentispreciilidlor  formaretur  fab  (olis  ortu  cum  nubilus  dies 
.effet*6dceleftes  expeeSarentur  aqueihora  vixnona  cadaucr  extulcrunticlaridein 
.de .flatus  ex  ori,?teprocei!a:que  rogu  mjjltas  exuicicaret  in  flammas.-anteplaoiW 


rTanim  efi cftrpus. Tatefcente  iai» rop-a  Si  fopiris  igniSus  iwa'tns  effusus  eft  im* 
h<»r:ael  noAem  vTcp  perdurans  vt  eins  fortuna  Si  fepeliendocorpon  comes  perman 
fin?  videatur.  Monumetitu  in  campo  Martio  Ctum  eft.In'criptio  abeoconferipta 
f-nnrimmodu  (umatim  retiAa  fertur. Nemo  me  amicus  beniftcentia  nemo  inimi/  ‘ 
eus  uferenda  iniuna  iiiperaair. 


VANDO  ET  HVIVS  percurrimus  vitam  iamcffpara 
tionem  ipfam  aitgrediamur.Itac^  magnos  euaGiTe  cum  am 
plitudinisiRitiumin  fe  iuGrepenntfuit  vtci^icomune.  Pe' 
cuiiarel-ifandri  eft  a uolentibus  lanirq:  ciuibnsqoofcuni^ 
q adeptus ( A rT.agiftrat?  acrepiile.Necf  vioISterabinuitis 

quippii  cxtorxiiTe  aut  preter  leges  vaiuifle.  Seditione  ma 
Ius  fumos  IbrtitbonoiesGcut  corrupto  perid  tempus  po' 
pulo  Si  egrotarte  rep . alius  alio  ex  loco  potetior  onebatuc 
Ci  profecSo  mjratidum  no  erat  fi  tuncSiUa  dominatior.f  vfiitpabaticu  glaucie  fa' 
turniniqi  ex  urbcmetellos  expIodebSe;coBfnltum  filii  in  cotionibus  obtruncabant 
argento  at^auro  milinbus  emptis  arma  capefrebantiigni  ac  ferro  fuperatis  violf 
tius  aduerfariis  leges  ferebant . Nec  eum  incu&  qui  ut  plus  ceteris  poflet  in  buiuf  ‘ 
modi  rerum  pturbatiomba  accura  tam  dederitoperS.Verfiemmuero  non  id  epti' 
mumponofignumieumpreAStiiTimfi  tAc  qui  in  urbe  tam  infelici  priores  partes 
geAerit- Ar^a^parta  prefertim  tambomseo  tempore  legibus  inAituta  modeAiAi 
tnaqi  ad  ampliffima  miiTus  r A impcna^ref^  gerendas  is  ferme  optimoru  optimus 
priorum  primus  iudicatus  e A.  Quibus  ex  rebus  alter  ApiusamagiAratuAabdi' 
cana  fepius  illum  recepit.  Virtutis  enim  manebat  bononquiprincipatti  obtinebat 
Alter  Didlatorfemeldeledlosexerams  decem  afiTi  duos  annos  nunc  colulemrao/ 
do  proconfulcm  interdum  Didfatorem  (e ip{u faciens  Amp uero  tirannus pernane 
Bti  armis.  LifandervtexpVatum  eA  ciuitatis  gubernacula  minore  quadam  ratio 
ne  magifq:  legittima  ^ Silla  permutare  conatus.  .Suafione  ent  no  armis  nec  fimul 
vainerfa  deAruens  ficue  ille.  Verum  regalem  Aatumad  meliora  diriges.  Quod  SC 
natura  prefecAo  luAu  videbatur  vc  Si  optimus  ea  in  urbe  regnS  baberetique  gre 
cie  principatum  non  generis  nobilitate  feduirtute  coparauerat.Namquemadmo 
dum  venator  non  canis  proll-led  canem  8i  equitandi  AudiofiiS  non  equi  fetum  Ad 
equum  queritac.Nam  ex  equo  mulum  procreari  cotingit  Ita  Si  ad  miniHrSde  ei/ 
attatiscuriofiiserrabit  ommnofi  ciuitatisprincipem  non  quis  Ad  a quo  fit  inueAi 
gauent.  IpC  vtiij  fparciate  regnantes  nSnuIlosdeiecerut  perinde  ac  minime  rega 
lesviliAimos  ac  ninili  faciudos  ^fiflagitia  cum  ipfa  etiS  generis  nobilitate  ignobi 
lia  Si  bonons  expertia  fiint<*nec$  virtus  a nobilitate  Ad  ex  fe  bonorem  vendicat.Ia 
iuAitiam  nonnulli  pro  amicis  quidam  v%  ad  amicos  patratierc  Plurima  Lilandrfi 
propter  amicos  peccata  comifineconfeAum  eAiplurimas  pro  illo^  potentia  Si  do' 
minatione  cedes  confeciAc.  At  Silla  per  inuidiam  oo  paruam  exerciti  partf  Pom 
peio  abfcidit  .Dolobelle  claAis  prefecAuram  quS  tribuerat  conatas  eA  eripere.Lu 
crecium  Ofellam  eum  pro  multis  Si  magnisofficiisconfulatum  peteret  eoiipedli 
temlTitoccidiiurpcramiciirjmorumnecf bonoremae  metuminAiplu  omiubuS 
Incuteret  bominibus.Kurllisvoluptatfi  ac  pecunie  Audiuin  unoquidf  prinnpe 
dignam  ia  altero  aut  tiranno  conuenienteia  eledbonem  oAendit , Vnus  enim  nibil 


ineontinens  niliil  mucniTc  ' tanta  trru  licerHa  ae  poteff ate  ff eifTe  vi^etut  • At  C ^ 

■ atcerSCipc  vulgatum  illud  e/fugit  domi  quidc  leones  fubdiuo  autl  vulpes. Adeo 
modella  UconicS caftiftatSq: vite regulS  jn  omni  aeJione  p le  tulit.  Alter  neqs  p«e 
inopia  cu  adolefcens  efTet  ncqjperetatf  cum  fenelcctct  ad  ooluptates  moderatior 
erat.Verumcd  amoribus  6<8diilceriisindulgeretvt  aitSaluftiusdere  vxona 
8C  temperantia  leges  ciuiba  inducebat.Quibusex  rtba  tantopc  mendicam  vrbf  8C 
pecuniis exinanitS  reddidit ivtSCfocioru  8Camico2p  nuitatibo libertate SClcgu  ftio 

• rum  vfus  arg  ento  vendideritscam&G  pciofiirimas  8i  SpljfTimas  edes  quotidie  re' 
digeret  r pbifcfitSipreconisvocc  fubbaftaret.  Atenl  dilapidata^  opus  SCaflenta 
toribo  ^fufaru  modus  nullus  aderat  .Nam  que  vero  aut  parGmonia  erat  babfdain 
tra  (odalicia  graciafgi  vinarias  qin  aperta  populi  corona  igentia  bona  cuida  amico 
rum  precio  vtobuercrat  vendes  a pcone  jinunciari  iuHit.Alioid  excedente  preci 
um  eum  prreo  additamenta  pdicaiTet  indignabundus  inquit  o ciues  amici  grauia 
patior  atq^  tiranica  quoniS  pro  meo  arbitratu  mea  dilponerclpolia  mibi  non  licet. 
Lilander  etia  8i  collata  libi  munera  vnacu  alus  mjGt  ad  ciues.  Nec  opus  boc  probo 
forfanenimbic  tantfi  fparte  detrim^tum  pecunia^  adeptione  coportauit  .'quantis 
ille  RomS  eripiendo  no  efficiebat  ineo  modis.  At  quStoperc  vir  ille  diuitias  cotem 
pferit  Ggnum  boc  facio.  Propnu  qujppiSIeiusvrb^obaemtvtriqj.Sil 'a  multare 
fertus  intepetStia  SC (uptuofiis bomo ad Ibbrietatem  ciuesnuocubat.Lilandera 
qmbaipfeviciisabftinebat  lis ciuitate  replebat  PeccabatigitjUe  ruide cuodfuis 
eratlegiba  detiorbicautqifeiplbdeteriorcs ciues ei?efficiebat  Spartani  enibi 
fce  indigere  docui  t-'quibusipfeneoua§:  indigere  didicere-  De  rebus  qu1d^  vrba' 
nisbadbenus.De  bellicis  afit  di  geftisab  imperatore  rcgotiis  Silla  neq:  tropbeo^ 
multitudine  ncgi  piculoru  magnitudine  vilo  coferri  parto  poteft  .Is  quidem  vi^to 
nas  duas  ex  duobus  preliis  naualibiisrrportauit- Ad  dic}3£<  Arlenaru  obGdione 
opusbaud  fane  arduu.Ceteru  gloria  illuibre  Hes  vernm  boetia  8i  ad  Haliartum 
Gniftra  quadi  fortafle  fortuna  geftelut.  vel  iniquo  poti?  foG'io'cuproximuc  p1a 
teisauxii  ii  dCaduentantc  magnis  cu  copiis  regem  non  expidlauerit  verum  ira  8< 
ambitione  intSpeffiuam  ad  muros  fecerit  impreffior e.  Vndecu  gregarii  homines 
exiliflent  cu  nulla  mentione  deprebenderut  Non  tniroqueadn  odii  cleombrot?ia 
pugna  Leutrica  incobentibus  fele  opperes  boftibus  necGcutCirusmccvelut  epa 
minudas  inclinati  co tinensacie  8i  v.dlonS  confirmans  letali  concidit  vulnere.  Ac 
enim bii  quidc  tcgu  S< imperatoip mort? obire. Lifandcr aut  fcutifer aut  cuiurdi 
^carioris  fflanlefecu  ignominia  vadfspditum  prifeis  rparciatisattulictefbimo/ 

• ninm  gredle  murales  oppugna  toeseuitabltin  qbusno  folu  vihffmis  ab  bominiba 
fedctiS  a pueris  & mulierculis  viru  fortifliirfi  con'auciari  ac  necari  co  tingit  ficut 
AcbilII  ab  Parid  e inter  portas  irtempiu  fuifle  ferunt . Quot  ex  acie  ff  rufta  vieJo 
rias  Silla  retulerit  quotqi  beftiu  milia  dedent  infl rape  baud  numerata  fane  facile 
ipfam  bis  Roma  cepit  ptrtu  AtbenienGu  portum  ron  fane  Geuti  Lifandet  fed  miil 
cis  magnili^  preliisoccupauit.Cume  terraad  mare  riecifret  Arci  elaumagnueff 
etiam  tales  aduerfarios  imperatores  babaiHe . Delinas  ranq;  iocumq:  arbitror  ad' 
ucrfusantbiocbd  Alcibiadis  gubernatore  naurli  decertaflepugna8<  Pbilodeatbe 
aienGsplebecuIe  ducem defraudafle' ignobile  acute  'mgucbomirlquosneifMi' 
cbridatesffabulario  neq:  Manus  lidloru  fuorom  cuipil  conferri  dignum  cenCiif' 
fet.Vc  autem  alios  prfeipes  cofules  duces fadfioncpmanos  oniitta  qui  contra  Gl 
lamactsa  tulerfit.Quirna  ex  Romanis  Mano  ternbi^iorf^aut  exregiboMitbrida 
£epotetiorf’autexItalisLamponio  ScTellefmo  bellicoGor  IHc  tamf  cxulbficqui 
4em  iecitalte^  parere  coegit  alios  neci  dedit  .Quod  aatdidbotpommumaximu  eft 

mea  fere  fenc^cia  Li/ander  domelbico  fiio^  auxilio  pclara  omnia  nauamt  opera. 


Cetera»  Siiratntn  exuIefletSC  a& inimicis  (editione  implidtns^quogiprerertiiir 
tempore  eius  vxoc  expellebatur  edes  diruebantur  amici  necabanl.lsin  Boetia  c5 
innumerabilibus  boi^iu  milibus  belligerans  ad  eundis  pro  patria  periculis  tropbea 
ton(tituebat.AtMitbridatis(bcietaten)  SCaduerliis  fcoftes  copias  imperties  nu! 
!a  ex  parte  mollitus  inclinauit 'aut  bumanius  babuit  quis  ne  copellauit  quidem  nec 
dextram  priu8appIicuit;quacxeopreIenteandiflet'vt5C  ASamomitteret  Si  na< 
ues  traderet. SC  regiba  cederet  BitfciniaCapadocia<5  relidla. Quibus  nu  lu  animo 
preclarius  facin^  aut  maiore  fpiri tu  Siila  confecilTe  viluseAi^remp.priuatepta 
Ierit generofi  more  canis  qui  non  prius  arreptam  morditusfera  interimit  %ob 
ludlantem  laflarit  bofte^ad  Tuas  vlcilcendas  concitat?  efb  inmrias.  Super  omnia 
res atbenis confedle aliquod  admoru  coparationem  iromentubabent. Siquidem 
Siila  raptam  vrbem  que  pro  Mithridatis  potetia  S<  imperio  bellu  Ibrceperat  liber 
tace  donauit.S^  Tuis  viuere  legibus  permiGt.  Lifander  auce  tanto  principatu  fpolia/ 
tam  S<  imperio  miferatusno  e(b.  At  ftatu  populari  Giblato  flagitiolbs&immanir 
Cmos mea  tirannos  inftituit .ConGderandi  lam  tempus  cft  nc in  profereda  (enteti 
tiaabaehtatemultu  aberremus. Plura  preclara  eHe  facinora  que  Sillapatraue' 
cit'pauciora  que  Liiander  parauerit , Alteri  quog;  continentie  acij  modelie  fleli’' 
quo  lei  militaris  di  fortitu^nis  principatum  reddimus.^ 


Plutarcfi  Hilboriograpbi  greci  De  vita  atqi  geftis  Pyrtbi  per  Leofiardu  Areti' 
Bum  Poeta  Eximium  biGoria  in  latinu  tradudba  Linguagium  Incipit' 


HESPROTIS  ALIAS  EPRotbis  ScMoIofTis  pofl 

diluuium  pbetonta  primu  imperalTe  tradunt  ;vnu  ex  iis  q 
cum  pelafgo  in  epirum  tranGeric.  Aliivero  Deucalionem 
g Si  Pirrbam  ad  Dodoneu  templu  jn  MoloHis  reCdilTc  pu' 

tant.  Sequenti  vero  t^pore  Neoptolemus  Acbillis  fili?  in 
ea  loca  populo  dutbo  regionS  tenuit  ac  (uccelTores  reliquit 
reges  Pirrbidas  ab  eo  cognominatos.  Nam  8i  Gbi  Pirrbo 
fuit  paerile  cognome.’£<  vnum  ex  legittimis  filiis  ex  lauaf 
fa  Cleodei  (ufeeptis  Pirrbuin  nominauit  ex  boc  aut  Achilles  in  Epiro  vt  deus  cof 
Iitur  lingua  eorum  afpedbus  appellatus.  Sed  qui  medii  ufqiTarritS  reges  fuerunt 
nec  latis  noti  funt  & Barbarie  efieratosfuiGe  credunt.  Tbarritam  vero  primum 
Icribiit  grecis  moribus  Iitteril^  Si  humanis  legibus  ciuitates  copoiuiITe  ar^  ex  in 
de  claritate  alTecutu  Tharrite  filius  fuit  alcet  es  alcete  arfbas  arimbe  Si  T toiadis 
Eacides.Hic  Phitbiam  Memnonis  TheflalihliS  viri  circa  Labiacd  bellum  clari 
Si  {ume  otm  (bciorfi  poli  LeoIfhenS audfotitatifvxorS accepit  ex  q Deidamiam  8i 
Troiadefiliasac  Pirrhi!  ^creauit. Seditione  vero  exorta  Eacideexadto  cum  Mo 
loGj  Neoptolemi  filios  reduxiITent.Eacide  amici  inffedti  funt  quotquot  temanfe/ 
eunt.Pirchumaute  filiu  infantem  adhuc  ab  inimicis  qucGtii  Androclides  An' 
gelus  clam  Gibtradlu  afportardt  paucos  iccuos  nutricem  pueri  (ecfi  trahentes. 
Cuqifuga  obhuiufirodi  turhSqueneceGario  trahebatur  laboriofa ac  tarda  foret 
boftel^  aduentarft  puerum  Androcleo  £<  Hippo  Neandro  adolercentibo  fidis 
SC  Eobulbis tradiderunt  ii-bentes  vt  in  megaras  lorum  Macedonie  propacent.lp& 
autem  partim  repugnando  panim  rogando  vl^  ad  uelperasplequentes  remorati 
funt. Deinde  celeriter  vefiigiaeord  qui  Pirrhum  ferebat profecuticd  prope  lam 
putarent  omnepericulu  eu^Hc  {iibito  impedunentuobec^m  eiifluuii  qui  luxt» 


i 


urt;em1abitar  grauisqui^eniVini  ac  trarGrc  conatttcsafperi  oniwno‘{up«a< 
bilis. Ingens  pnim  ac  turbidus  mgenfi  pluuia  fluebat  noxgf  formidabiliora  omnia 
faciebat  difFiG  igitur  per  fcip‘bspueru  muliere  traducere  FofTefcomjnibusqnj 
bulHam  vitra  f lume  co  morantibus  pueru  oftend^tcs  clamore  atg:  prece  auxilifi  po 
llulabant*  Atilii  obifrepttd  ac  fragori  aquaru  exaudire  voce  nequibSteratq:  mo' 
ra  quedam  ac  trepidatio  borum  clamStium  illorum  percipere  quid  clamor  ipfeGbi 
•veliet  nonualentifi  donec  ouisquerno  cortice  ex  arbore  dempto  indigetiamacfor 
tunam  pueri  perfcripCt  & (axo  alligatr  trans  fJurre  proiecit.  QuidS  autem  diefit 
copadlum  corticem  tragula  iacufaffe.  Pcftt^  veroii  qui  irans  flutrcn  erSt  lecIHs  lit 
teris  ^ tam  celrritat?  terrp?  exigeret  cognoueru  t cefis  arborifco  & Gmul  connexis 
flumen  tranGcrunt  ac  forte  euenitvt  primus  eoru  qui  trauGerat  Acbilles  nomine 
Pirrbum  {iifciperet  Atios  item  alii  vt  cafus  tulit  detulerunt.  Petbunc  modu  pe-' 
riculoinfequentiu  euitaco  in  Illiricu  »d  Glaucia  regem  pueneruc*In  cuius prefen' 
tia  cum  pueru  expdluinentat^ipIeCauciasob  metu  CaiTandri  qu^  Eacideini' 
micum  fuiGTe  IHeoardeliberabudus  aliquSdiu  prdaret  puer  bumi  reptas  & glau 
cie  pedibus  fefe  admouens  Si  apprebenla  uefbe  ad  genua  eius  co  (urgens  ri{u  pri&fi 
deinde  comiferationem  excitauitquaH precator  8C  lacrimans  falutem  (uSGIauoie 
comendarct.Tradunt  quidam  non  GlaucieveAe  fed  aram  deoru  a i^ero  apprebe 
famqueeu  resdiuinaCtaucie  videretur  non  (blum  eum  fufeepit  vna  cufiliis  e' 
ducauit  led  Si  filiam  ei  vxorem  tradidit  nec  queretibo  inimicis  nec  ipfi  CafTandro 
ducenta  poliicenti.talcnta  puerum  dare  voIuit-'ac  du.decim  annoru  fadlum  copiis 
in  Epirum  traducis  in  regnum  paternu  reftituit.  Fuit  autem  in  Pirrbotremedi 
magif^  moderati  principis afpedlus. Nec pluresbabuit dentes  fed  vnuat^inte/ 
grumos dedipquaG  leuibusquibufdanmulism  dentium  figurSdilfinguebatur 
Splene  laborantibus  mederi  videbatur  galli  (acrifiao  albifadlo  8C  reGipinisiacen 
tibus  dextro  pede  (menis  nec  quifqi  adeo  vilis  aut  adeo  pauper  erat  cuibuiuTmo' 
A auxilium  poOlulanti  denegaret.  Premiii  vtrobuius  medele  poftfacrificiurogal 
Ium  capiebat  idqiGbiiocunddfirrd  erat  fecerunteius  pedis  maiore  digitGviquan 
dam  babmfle  diuinam  itaqi  cfi  eius  mortui  relicuu  corpus  crcmaifi  eflet  digit?ib 
le  integer  illefufcp  ab  igne  permanGt  fed  bec  polbea.  Septimu  decimu  fue  etatis  an 
num  agens  cum  regnum  Ibabiliflime  tenere  videretur  forte  euenitvt  cum  vno  ex 
Glaucie  filius  cum  quoGmul  educatus  fuerat  cui  tficvxore  acceperat  ^ficifceret. 
Eo  abfence  MobiTirurGisinfurgete.'?  amicos  Pirrbi  expubrfit  ac  regia  ga^a  dire' 
pta  (e  Neoptolemo  tradiderat. Sic  igitur  regno  fpoleatus  ac  ce'ertu«:  ab  omnibus 
ad  Pemetrium  antigoni  (e  cotu%.  Nam  Demetrius  (oror?  Pirrbi  Dcidamil  vx 
orem  babebat  quam  adbuc  paruS  Alexandro  roGines  promiflam  rebus  iHi?  fradbis 
julfe  iam  etatis  Detretri?  acceperat  In  magna  vero  illa  apud  iproru  pugna  qua  ab 
omnibus  regibus  terte  certatum  e(l  Ptrrbus  affuit  admodii  tunc  adolefcens^de 
metrio  pugnans  boffesaduerltis  (e  coffitutosmfugS  verti  tconfpicuuG^  inter  pu 
gnatores  longcapparuit.Vidlum  aut  Demetrium  no  deterujt  fed  & vrbes  gretie 
fideliter  ei  cuibodicie  .6<  federe  cum  Pcbolemaco  inito  obfes^  Demetrioin  Egi 
ptumnauigauit.Polf^  vero  in  Egiptupuenitlepei  GimnaGiS  venationibu%au 
datieae  Fortitudinis  opa  regi  oAentSdo  Si  Feronueqi.a  maxime  potente  iter  con 
iuges  regias  virtute  prefiare  videbat  legregie  obferuando  ccl  -ndoa  pmeruit  vt  i 
rer  multas  regios  adoIelcStes  prelato  antigona  Beronicisfilia  ex  Pbtlippo  antea 
qua  Pto 'orneo  nupta  foret  (ufeepta  Gbi  vxor  traderetur.  Fuit  ante  Pirrbas  vt  de 
rpeeSior  inferio^  Gc  potentiores  comodi  (lii  caufa  adire  prompt?-  Poft  bas  vero  nu 
prias  etiam  magts  qua  ante  claruit  SCadmtentevxorcvt  cum  copiis  pecuniif^  in 
Egipeum  pro  zecupe»tione  regni  mitteretur  obtinuit . Fuit  autem  eius  i Epiru 


aiJuentus  gratus  ob  Neoptolemi  oiium  qui  gtauieervioleterqi  regnabat.  Vcrit? 
tamen  ne  ad  abque  potentiorum  regu  Neoptolemus  coaerteret  fedas  cum  eo  fir' 
mauit  fuperregni  fbcietate.Sed  procedente  t?pore  nondeerSt  qui  clam  eesirri^ 
tarcntSi  alterutrum  in  (urpicionemaddaceret-Que  tairc  caula  maxime  Pirrum 
comoujt  tale  principiumdiaturbabuifle.Moseratregibus  in  paflaroneis  eft  mo 
]on:dis  regionis  locus  loui  pugnaci  qtiotanis  facra  facere  ibic^iuliurandum  Epiro 
tispreftarcrecipereqjfci  fecundum  leges  fe  gubernaturos  regniS  illi  regiam  pote- 
ftacem legittimc  coferuaturos  promittebit. Ad bec  peragenda aderSt ipC reges 
munera  accipientes  donantes.  In  bis  itaq:  Gelon  quidam  Neoptolemo  in  primis  fi- 
dus Pirrbam  benigne  adi  ens  duobus  boum  iugis  eu  donauit  bos  boues  Mirtulus 
qui  vino  preeraeaPirrbopoffalauit  Pirrb^  donare  noluit  fed  alteri  coceiTit  quod 
eum  grauiter  ferret.  Mirtulus  capta  bine  occaGone  Gelonem  iplu  ad  cenam  vocat 
fuadetc^vtfufceptis  Neoptolemi  patribus  veneno  Pirrbum  necare  aggrediatur. 
Id  Mirtulus  cum  GbiplacereofbendifTet  polliceretur^  fa^uru  cundla  vteratpic 
rbo  fhggeGc . Ac  iHe  cupiens  rem  ^ plunbus  efTe  notam  vt  Gc  redargui  clarius  pof 
leC  alexietacem  poculoru  magiftratum  participem  facinoris  acciri  iubet  quo  fadlo 
ad  Gelonem  per  Mirtulum  dedudlo  cfi  iple  Gelon  per  hunc  modu  deciperetur  neo 
ptolcmus  &IG  fpe  dudfus  8i  inGdias  redle  ^cedere  credes  rem  non  coricuit  fed  cu 
leciciaadamicos  propulit  & apud  (broremCadima  aliquando  exbilarar^  de  bis  re 
bus  loquacitate  vfuseft  cum  audiri  fe  a nemine  putaret.  Nullus  enim  aderat  pret 
Pbanarete.ti  Samonis  magiftri  pecoris  vxorem  que  couerGiad  parietem  in  ledlu- 
lo  quodam  dormire  videbatur  -Sed  Pbanareces  omnibus  auditis  ad  Antbigonam 
Pirrbi  vxcreni  cundla  que  Neoptolemu dicentem  audierat  detulit.  Pircbus  ergo 
biscognitjs  tunc  quietem  egit  fed  paulopofb  ad  cenam  vocatu  Neoptolemum  oc- 
cidit inccUedla  Epirorbarum  volutate  quorum  magna  parte  Gbi  fauere  lenciebatt 
rubentes  vt  anticiparet  Neoptolemu  de  medio  tollere  nec  parte  r^ni  co tentus  fo 
rctifcd  naturam  fuam  maiora  flagitantem  Tequeretur.  Poft  bec  memor  Beronicis 
8(,  Ptolomei  (ilium  Gbi  natum  ex  Antigone  Ptolomdl  SCvrbeinCerroneflb  Epi- 
ri ab  fe  conditam  Beronicida  nominauit.  Debinc  cum  multa  8C  magna  concepifTet 
animo  ac  prius  propinquis  maxime  intenderet  Macedonie  fe  in&ruit  per  bunc  mo 
dum.  Antipater  primus  ex  Caliandri  filus  TbeGalonica  matrem  necauit  SC  AlexS 
drum  fratrem  regno  expulit.  Hic  ad  Demetriii  miGt  petens  auxiliu  &Gmul  Pir' 
rbum  vocauit  fed  Demetrium  alus  negociis  remorStibus  fuperueniens  Pirrb?  fb 
eietatiS  premium  petut  NimpbeamvrbedC  maritimam  Macedonie  oram  dCfub' 
adlarum  gentium  Ambracbiam  AcamaniS  Ampbilocbiam  quibusab  adoiefeente 
concelTis  ea  Pirrbusloca  preGdnsfliisfirmauit.Reliqua  vero  ab  Antipatro  abdu- 
cere Bi  Alexandro  acquirere  perrexit . At  LiGmacbus  cupiens  quidi  Antipatro 
{iiccurrere  fed  aliis  impedimentis  probibit?  litteras  Ptolomei  nomine  cui  mbil  de 
negare  Pirrbum  fciebat  falfb  trSfmiGt  per  quas  poflulabat  vt  Pirrbus  treertis  ta 
lentis  ab  Antipatro  accrptis  exercitu  deducerer.  Eas  litteras  rum  difroluilTet  Pic 
kbus  flatimfallaciamammaduertic.Nonenirafcnptu  erat  vtcoGieuerat  patrer  fi' 
lio. Sal. Sed  Pcolomeusrex  Pirrbo  regi. Sal. LiGmacbu  itaqiiurgatuscummbil 
oininus  pax  ci  placeret  ac  eius  firmande  caufa  reges  conuemflent  porco  tbauroSC 
ariete  facrmcii  caufa  addudhisi  anes  ipfe  repente  nulla  adbibita  opera  mortuus  efb 
ob  quod  Ggnuni  licet  ab  aliis  derifum  Pirrb^  firmare  pacem  noluit  monitus  a tbe 
odoru  aurufpice  bocvni  ex  tribus  regibus  mortem  portendi. Sic  igitur  Ifedla  pa 
ce  cum  res  Alexandri  flabilitatemiamaccepiirent  Lemetriusaduenit.SCquoDia 
non  indig  Dce  nec  vocante  tunc  Alexandro  veniebat  Sulpedlus  ffatim  fuit  eius  |ad 
uentus,  Paucis  dem^  diebus  vna  comocati  inGdus  alterutrum  tendere. ceperunt 


rpdpuenit  Deme  triusa5olefcentei|!ol3cr«ncato  rex  Macecfonic  appcJfatur.Ecae 
€<  prj?  Demetrio  ac^uerfus  Pirrbum  qucrele  8<  difcurfiones  quedam  ex  Tbeffalia 
facie.  Inna tufcp  potentiis  cupiditatis  mortusinciuitaic  (ufoedlaminfidairtjfaci 
cbat  pcefertim  poft  Deidamie  mort^.Tuncitaif  Macedoniam  amfco  oEtmetesSC 
in  idetn  permixti  maiores  dilcordiaru  occaGonescontraxerut-Cum  igitur  deme/ 
trius  fines  EtfcolorumingrelTiisEtlxiIjs  Giperaflfet  PantancGoducccu  parte  co 
Iliarum  ibidem  relicilo  ipftaduerfus  Pirrbuirco tendit. Hic  lec?  Pirrfcus  vti  bec 
audiuit  contra  illum  properauic.  Sed  cudiuerGsitineribus  procederent  ambo  tra 
Gerunt.  Demetrius  quidem  in  Epirum  8C  predam  abduxit  - Pirrbus  vero  vl^ad 
ea  loca  vbi  PantSebus  erat  progrefliis  pugnS  coferuit . Magnum  fuit  in  eo  prelio 
militum  certamen  fed  maximum  iploru  ducum.  Klam  Pantanebus  audatia  robore 
Si  arte  pugnandi  omnes  qui  apud  Demetrifi  erat  Gne  controuerGa  antecellens  ma 
gnitudinc  animi  Si  fiducia  virtutis  addudlus  Pirrbum  in  Gagulare  certamen  pro 
uocauit-Ipfe  autem  Pirrbus  nulli  ifcrior  Acbillis  gloriam  per  uittutem  magif 
^ per  genus  Gbivfurpareftudes  per  anteGgnariosaduerfus  Pantanebu  difcumt 
Infertis  jtacp  primo  baftis  concurrunt  deinde  cominus  vi  arcj  arce  gladiis  vtebanf 
Tandem  Pirrbus  accepto  quide  vno  vulnere  duobusv  ero  illatisecicit  PitanebS 
prorternitgi  non  tame  interfecit  amicis  lUu  rapientibus.  EpirotbeobmeSoria  re' 
giscxultanteseia%  virtutem  admirati  Pbalangcm  Macedonu  pfregcruntFugi 
entei^  per iecuti  mulcis  ceGs  quing:  milia  Macedonu  viua  ceperut . Hec  pugna  nS 
tantum  odii  ac  inimicitie  aduerrtis  Pirrbum  pro  iis  que  parti  ferant  Macedoni' 
bus attulit quantuglorieS^ admirationis virtucisei?  perrtititiis  ^prefentes  in 
crebo  pugnam  ems  colpexerunt  acritate  vult?  Si  velocitate  manuu  per  GmilS  ma 
gno  Alexandro  Pirrbu  extimantibus  ui<^  illius  & procelle  certandi  quaG  vmbras 
Si  imitatioues  qualHam  cofpexirte.  Alios  reges  purpura  ac  fatellicitibus  Si  la^' 
tioneceruicis  occupatos  ertefolum  Pirrbum  armis  virtute  magnu  Alexandru 
referre  aiebant.Et  laneqaSta  peritia  rei  militans  fuerit  in  Pirrboexiisqneinca 
facultate  Icripta  reliquit  intelligi  poteft. Ferunt  Antigonu  interrogatum  quis  do 
fum  Gbi  optimus  videretur  refpondiflc  Pirrbum  fi  (enefeerat  omnium  (lie  etatis 
ducum  Gbi  optimum  videri.  Sed  bicetati  fiie  dumtaxat  eum  pretulit.  At  Hani' 
bal  Cartaginenfis  omnium  omnino  duefi  primfi  peritia  Si  iagacitate  Pirrbu  Sci' 
pionem  fecundum  (e  tertium  iudicauitvt  in  Scipionis  vita  perfcripfimus  Hac  ue' 
ro  diictplinam  femper  vigilantirtime  meditatus  fiiifle  Pirrbus  videtur  vt  omnia 
- . feientiarfi  maxime  regi  congruente  ceteros  veronibilo  cxirtimaflc' Quodam  afitj 
loco  Pitbon  an  CapbiGas  melior  Gbi  muficus  videretur  interrogatus  dicif  refpon' 
difie.  Polipercorta  ducem  Gbi  meliorf  viden  quaG  ea  cutaxat  regem  querere  8<  m 
telligere  deceret.  Fuit  au  te  Pirrbus  mitis  ac  facilis  promptus  vero  & liberalis  ad 
gracias  rependendas  Exopi  morte  perrcclertc  tulit  il.um  cuic;  ^ bumana  ppctffum 
affirmans  cetemm  fc  ipiu  cruciare  Si  improbum  ducere  quod  diffidendo  ac  tarda 
— ; • do  gratiam  viuenti  nonrepcndcritCreditamut  videretur  pecuniS  beredibuscre 
ditorum  Iblui  licet.  At  gracias  niGGci€tibus  lis  quibus  debetur  perfoluent  vir  bo 
nertusSC  gratus  offenditur.  Ex  Ambraebiavt  quendS  maledicu  pelleret  ptecanti 
busrefpondit  pocius  apud  paucos  illic  manens  ^circumiens  apud  multis  de  nobiS 
— obloquatur.  Quofdam  qui  per  uinolentiam  virgia  in  eum  lacrtauerant  ad  (e  poffea 
deduertus  rogauit  an  illa  aduerfus  fe  dixirtent  refpondcte  vero  quodam  ex  ipfis  ita 
or ex  plura  etiam  dixirtVmusfiplus  vini  affuirtet  ndens  Pirrbus  ftatim  eos  di* 
miGt  impunes.  Vxorespotentie ac  reru  gratia  multasaccepitport  Antigone  moc 
tem.NamSC  Autoleotispannonie  regis  filiam  SCvirenam  VardiliillliridfCLa' 
r-artam  Agathoclis  Siraoifam  dotem  afferentem  Corciram  ab  Agatocle  captam . 


Af.v.  q 


gfonJ  S<  eelcfcntate  pa^iaa  Pin-I-os  com  maqra 

exm!I^^IS . Demde  cnm  aoddret  tan^alisiBalrS 

Biam  qnaS  predsm  a&aifiams  i(rreflu<!  oarif  cefcnter  Mitrday 

vf^acfefitneriimprofeanseftBeiBim.^^”^'*?*  acqmreret 

litodin€Biluanie3EatatHs5Cpdaqps^L™i.a  Denwtnns comta  ra* 

rloo.arrctat.ffieaot€g„ai^;^“'f  “""“'«"^-S^adocfcsPtc 

ftimot  fed  fugies  partem  c^Taf  9 excmio  oeoerat  ooo  bi 

ferm»»  "P"' 

> Sit  Dtmetnas  preclare  aaiitas  eS  ommat 

rS,!  pcrturfcatfi^  Macedonia  expellere  poffir  ten, 

j patentia  ac  vacuo  ceteroj^itapedimento^roans 

fcW  ?“j  "“P"*"  e:as  vxor€  ab 

-\aiD  Lan^a  Pirrbo  ifettla  quod  abis  vxonbos  inagis  deditus  videretur 
» Corciram  abiit  Deree^irej  qne  tnaxiiDe  indulgente  ir.nLwibus  audierat  ad 
iKipCas  vocaoit  .IHe  vemes  vxorem  I^naffam  accepit  8i  Corcirf  fms  prcGius  oc 
cupamt.Hecregesad  Pirrbumffnpferant& Gitmlipfi  dnoi circa  apjMratus beP 
L Ujmetnus  immoratur  nouare  res  c^rut . Nam  PtoJomeus  iragna  clafTe  ere^ 
xas  aoies  vrb«a  DemetRo  rasfeduxit.LiCmacbus  \'ero  {apertorem  r^Iacedocue 
fareemperTfcraaamingrefTuspopalamc.Et  PirrbusGmuI  mfu^ens  BenSm' 

ualic-Ta  tos  quod  euenit  per  Dememuro  cotra  LiGmacbum  obeuam  euntem  mft' 
n^m  Macedonie  parte  Gne  preGdns  rcliqaifTe.  Ea  nodlc  vnfum  eft  Pirrbo  Te  ab 
A.exandro  magno  vocari  act^  adeua  tc  lacente  conlpicere  verbiTqs  bumanis  8(  ami 

cafcilibasrecipi.EtaiminrercetcradiceretalexaodcrauxiliufePirrbo  imfxgre 

laturum  tretasaudacia  PirrfcusSCqua  ratione  iqair  imperator  qui  ^rotus  laces 
meiuuare  potens.  Adhecalexanderleuelnombeducaxat  idia^hiru  promittes 
equum  afcendifleducetn^  fe  Pirrbo  preftitif^  viilis  e^tHocita^fommom  ere' 
xit  Pircbum  quamobretn  fubito  exercitu  tradndio  BeriamiuaGt  >bit|i  parte  copi 
arumrclidlareliqaosfequi  iufllt.At  Demetrius  bisccgiiitiscuin  preterea  in  ca' 
ftris  tamuftnm  Macedonum  cerneret  fomudamr  vlterius  contra  LiGmaebum  ex 
ercitnm  ducere  ne  ob  propinquirarem regis  Macedcxusorigine£<  gloriam  baben 
tis  milites  ad  ipGim  deficerent.  Ita^  contra  Pirrbom  vtpote  alienam  SC  Macedo 
mbus  pero uimiecomiertic.  Sed  poGcisiuxcaca -fr.s  multi  ex  Beria  venientes  pHT 
rbum  laudibas  extollebant  beOomuKhim  acpreclaru  viru  bumanum  vero  ac  be' 
n^num  ei^a  eos  quos  viciAct  predicentes.  Submittebat  qucfdam  5C  iple  Pirrbus 
ouife  MicedonasGmulantcs  dicerent  abeffe  tempus  vt  ex  grani  Demetru  domi 
<>dcu  ad  tura  ben^mim  amatorem  nabtum  traiiGretic.  His  pleri^  IMacedoces 


«nmcmpreaataat^ac  viitn  Pirrtom  qatrit Aant . Pirrtnsaut  fta^  <Jetrat3a 
•caflldc  ac  mrraseam  capita  ?pM»efeat  vt  rfigne  bircma?  cornautu  nalceretor.Ma 
ceiioneseefferaiB  petere  alr-  qaenwas  fibi  coronas  £^e  ceperat  quod  SC  PkrH 
nafitcs  «attonde  coronatascctmbant.Iam  qoidaif*  Dci^nodiccreauGerSt  ip 
fomteifefacfarom  fi  cederet  ac  r«gnu  diraitterec.Itaqs  Dcnictrins  aiotn  exerci 
tam  C«nes  at^  ob  id  coterrit?  cla  aofe^t  caofia  qaeda  ecC^pIia  cblan3ida’a  fcc 
dadlas . PiOTOS  au t i caftra receptas  SC  rex  Macedoau  aK»IIatns  eft . Sed  adne 
pofteaLifiinacbo^  ranmne  opus  Dcmetni  profligationem  predieSteae  dj 
ddendom  inter  eos  regnu  cenfente  quod  no  dum  (aris  credebadMacedoaibispit 
rbos  laxta  LiGniacIs  poftolata  regnum  & vrfccs  dioifit-Hoc  m bdiu  diftulit  fed 
paalopoft  (eBferant  itS  ceffatioacm  immicitic  fed  indjgnaoonu  ac  diCrordiatu  pri 
per  diaifionem  inifle  Qaorumenim  non  pelagus  no  montes  nondeterta  Sj/ 
Ltndo  non  qm  ASam  Europa^  diuidont  termini  caprditatcsdiffinuinteos  lecon 
tingentes  ac  parmixtos  quiefcae nullo  modoeft  exj{fiir-5dain:iy  pi^uabut 
per  inGdias  at^  inuidias  ingenitas  babeites  paucis  em  & belli  nominil»  tan^  no 
miniE  vt  contingit  vtuntnr  no  ad  iufticiam  ^ ad  comoditaf?Jtunc  meliores  cum 
aperte  bellum  inferre  fatentur  %cuin  iniuriarum  cdTadone  amieitia  vocat  Ofte 
dit  id  Pirrbus  iteru  contra  Demetrium  vires  tang;  ex  in&mutate  aliqua  coUigen 
tem  pro  auxilio  grecaiatn  vrbium  profeci?  • Nam  cum  Atbenas  veniflet  8i  arcem 
jngreffiis  dee  Palladi  facra  feciflet  atif  eade  die  ex  arce  defenderet -GratS  inquit 
CbifuiSeAtbenienfiu  fiduciam  qua  eos  de  (e  baberecoroexerat.  Ceterum  GCape^ 
tentBuIIipoftbac  regum  portasapcrirct.Dcir.ciecom  Demetrio  pacem fecm'ac 
paulcpc^  illa  m AGa  profecte  rurfus  cum  1-iGmacl-o  in  graciS renerfus TbefTaliS 
Demetrle  ablfulit.melwribiis  vtensMacedonibus  in  bdb^  I pace  .fiC  iple  omra^ 
ro  nequa^  ad  emete  natus  Tarde  Demetrio  in  Sinaprof'igatol-dimacbnsiain 
a ceteris  bellis  ociorus&  quieti  agens  aduerfiis  Pirrbum  contendit. cunxjapud 
Edeflam  fcpcratu  ad  inopiam  cornea tuu  redegit  sc  fubinde  per  litteras  ac  wmci- 
osaciprincipesMacedonufcriptas  perabfurdemefle  inquitGpercgnnum  bomj 
nem  cuius  maiores  feroper  Macedoni  busfcmiffcnt  dominu  baben  contenti  Alexa 
dn  amicos  faroiliarefq:  repellat  quibus  verbis  ca  multi  permouerentur  coterritus 
Pirrbus  cum  Epiro  tarum  ac  Ibciorum  manu  abiit  oimira  pereum  Macedonia  mo 
. dum  per  quem  Stea  ipCumaacGcrat.Vnde  nec  acadare  populos  ad  ualitacem  fiia 
. fe  mutantes  regibus  Iicct. Nam  popu*i  in  bocipfos  regesiiritantur  perfidiaruac 
: proditionum  m^ftros  qui  eum  maxime  lucran  putltqoi  mimir.e  lufhcia  vraf . 
Tunc  itaq:  iti  Epirum  amiffa  Macedonia  reiedlo  cum  quiete  & pace  viuerc  forta 
na  da^t.Sed  ipfc  G non  inferre  ahis  nec  ab  alus  pareretur  rooIcftiasnauJearo  rat? 
inftar  AcbiUis  tollctare  quietem  non  poterat  fed  tabefeebat  animus  illic  manes^ 
gnamqi  di  bellam  cupiebat . Sufcepit  igitur  nouaru  reriur  buiuGnodi  niateriS  Ko 
mari  aduerGis  Tarentinos  bellum  gerebant  Hii  cum  na  bellam  fobftinere  nec  de 
ponere  ob  Giperbiam  ac  prauirate  principum  Giorum  valeret  Pirrbum  ducem  ad 
bellu  vocare  ftamenint  vtpote  inter  ceteros  reges  magisocioGi  rei  nnbtars^ 
nniumam  Huic  fentetie  licet  per  maiores  natu  grauioref^reGfteref  tame  qua  bci 
lom  cupiebant  I contionibus  pins  poterat  feepituq:  Si  vi  audirt  bonos  Si  pruden* 
; • tes  viros  non  permittebat  in  tempore  qoida  R^eton  nomine  vir  vrhan^  ea 

fa  die  quo  dc^tude  Pirrbo  vocando  fanp  populum  debebat  &mDltirodoinro 
tionelederctaccepta  corona  SClampadequaG  ebrj?  tibicine  ducite  ludibundi^  m 

• contione  pernenit-Vt:^  fit  :n  turba  populan  aliis  applaudentibo  abis  ndctibosfC 

vt  pederet  i mediu  luitSti&o^effit  illc  Si  qoaG  citatur?  aftitit  Ij  vbi  G.entiu  na 
^seft . Viri  taritim  mqt  beaefacicis  q iocari  Si  Indere  voiltib  du  Ucet  ^nattaiif 


s,  tamen  «'Pit.e  ennrt,  ac  W„rS  t, Vectate  feaemini  enttm  P,„V„„,t  ■ n-, 

,„„c  non  noftto  fed  .pG-„|  atbitc  v.ncednm  Hec  vc?ta  T ^ 

comoncrunt mtcmonp  f„,t  pec  e5, tonem  laudant, omapptob.„tmmiS"“”'= 
ft-ano?  timebant  ne  faeSa  pace  dederentur  formidSbPc  T . ““"5' qn»ro 

Nec  non  r,lumiprum  Ptttbnra  extniere  fed  ettS  Epirotasad  milittam  prompt  o 

CCS  fecerant  Etat  pntdam  m Teffal, a Qneasoic  magni  .ngent.  & vtpoLou.  De 

afleqoi  Videbatur. Hcapact  Pirrbum  degens  cufepead  ciiritates  tranfoiitterr c 
verum  cJeoftenditidEaripidisd.cila.Omma  conficit  oracioqueboftile  ferrum  . 

conncerc  non  po^lt . J\a  m Pirrbus  ipfe  dicere  foiebat  pfures  a Cinea  oratione  a a 
fe  armis  vrbes  elle  partas.itaij  ipfu  femper  boncre  babmt  iraxime  vtuf®  opera 
jllros  planmum  eft.  Hic  igitur  Cineas  Pirrbum  ad  Itabam  inclinatfi  cernens  na- . 
{fias  illum  aliquando otiofu  in  buiufmodi  Jermone  adduxi t.Hgregii  quidem  fcello' 
Romani  effe  dicuntur  multifi?  belficoGs  gentibus  imparare. C^od fi  eos fuperare 
dii  nobis  dederint. Quid  tuncagemus  Pirrb2f’Adfcec  Pirrbus  de  re  baud  qua^ 
ofcfcura  inquit. OCineaprerocaris.Neqs  Barbara  enim  nobis  neq;  Gteca  cimtas 
illic  refiftere  valeret  Romanis  fuperatis.Sed  haberemus  cofeftim  Italiam  totam 
cuius  magnitudirem  S^potetiara  te  ignorare  minime  arbitror.  Parfiper  ergo  co- 
moratusCineas  enim  uerocum  Iralaa  ceperimus  inquit  quid  tunc  agemf.Et  Pir 
rbus  nondum  mente  cius  intellerSa  proxima  inquit  Sicilia  eft  infula  felix  ac  popu 
lolacapi  vero  facilis  ob  !editionesacdi(cordias  ciuitatu  Recfte  dicis  inquit  Cineas 
ied  an  finis  militie  nobis  erit  Siciliam  eepiffe  Deus  modo  inquit  Pirrbus  vicfloria 
preftet . Nara  bis  velati  preludiis  vtemur  ad  res  maximas  coficifdas . Quis  enim 
fe  Libia  abftineat  8i  Carthagine  quS  nuper  aga  tbocles  clam  ex  Siracufis  ^fecftas 
exigua  clafte  paulo  abfuit  quin  caperet.  His  autfvicSis  rullusnc.bisrefifleretboi’ 
ftis.Ita  eft  inquit  Cineas. Conftat  enim  ^ di  maccdoniS  recuperare  &C  grecie  do- 
minari certiffimescu  hac  potentia  licebit  .Sed  vidlis  omnibus  ac  fiitadfisiqiiid  fa 
ciemus  fande.  Et  pirrbus  rid?s  ociu  inquitap emusi&quotidianajeftiuitatetra 
tuififlermombus  leticiaqipcrfruemur.Cumad  bec  Cineas  pirrbuadduxifletJ  at 
q.iid  vetato  rex  inquit  quominus  rucifla  leticsa&feftiuitateSC  ocioffruarour. 
adeft  quippe  nobis  fine  labore  facultas  eo^  ad  que  per  fanguin?  rooleftias  8i  peri  * 
cula  noftra  SCalio^peruen  turi  fimus.  His  Cineas  verbis  rurbamt  potili  regem 
& ab  incepto  retraxit  ifpem  eotp  que  conceperat  deponere  nequeutem  • P«“]P  'E  * 
fur  CineS  cum  tnbus  milibus  militu  Tarentu  miCt.deinde  multis  Mtibus  « om 
mfariS  namgiis  ex  Tarento  delatis.  xx.elepbStes  equita  taa  peditu,  xxiii.miha^i 
tmditores  Scragitariosqmngetosimpofuit  -Hoc  appar^u  nauigascum  media 

teneret  lomfi.-rapitur  vento  borea  intc-peftiue  exortoiclafris  per  mare  diGedla.  na 

ue'*  diuerft  alie  in  Libicu  ac  SicuHi  pelagus  delate  fut  alias  fumam  lapag  la  fuper 
a,e  reqoefitts  ,oxfinul8<  ftocel.a  ,n  lora  afptra  cecag  allidsos  OBinM  “"f-  ■B'' 
piettr  res,*  moin. . Het  eam,  naata^  & gubernato?:  magm  VI  adoetfos  vtnti  .m 
teS  o.,e«.C:tandS  Iilu»verfiiad,E,tut:8<  domobliqua  babaitveotu  magr.tu; 

diocacroboreter.ftebateuael<bat?.Mpollqiatetra  venies  procella  fer, re  prora 

cepit  ac  c er, co!6  erat  ne  fat.frcret  S£  fe  mar.  feme,.  van.Cj  agjtato  vent.s  per - 
nitae  tettibuffimo  onaiu  videtar.pirtbas.ftfe  ex  nauiin  ma, e delent  ftat,^ 


rirca  ipiiim  familiarium  amiforunnj  erat  certa rr e;  f<'d  noxScfJuduscum  magno 
fragore  ac  violentia  opus  difficile  auxiliantibos  faciebant. Ita  vix  tandem  luceex' 
orta  vento  deficiente  ad  terram  peruemt  corpore  quidem  exaufto  penitus:  fed  ro/ 
bore  animi  inuidlo Meffapii  in  quoru  litora  euarerat  promptiflin^  ad  opem  feren 
dam  conucnerut5<  fimul  naues  quedam  Pirrbi  terapeltatc  fuperltites  aduenerut 
In  quibus  crSt  equites  perpauci  peditu  vero  circiter  tria  mitia  e’epbanti  duo  .Cu 
bis  itaqi  copiis  profccfbus  militib  quoq;  a Cinea  obuiam  dutJlis  Tarentu  intrauit 
Primoif  tempore  nibil  inui  tis  Tarentinis  agere  ccpit  eiioad  nauibus  cx  mari  fer- 
uate  copie  conucnirc  .Tunc  aut?  videns  populum  fua  fpo  te  nec  feruarc  fe  ipffi  nec 
feraati  ab  alio  poffciled  tan^  illo  propugnaturo  domi  (edere  balneis  couiuiifq;  in' 
dulgentem  clauGt  GminaGa  $i  deambulatoria  in  quibus  (paciantes  pro  rebus  ver 
bis  militabant  potus  vero  8C  lafciuias  intcmpcftiuas  inbibuit . D0e^u  babuit  ita 
acrem  vc  multi  imperium  ferre  inliieti  ex  urbe  migrarent  Icruitute  vocantes  non 
viuerc  ad  uoluptatem . Sed  cum  Albinus  Romanoru  conliil  cum  magno  exercita 
aduentare  8i  iam  Lucaniam  vaftarc  nunciaretur  nequa^  non  dum  adueniflet  foci 
orum  copie  tamen  indignu  ratus  id  tollerare.  Pirrbus  cum  exercitu  obuiam  pro' 
fcdus  eft , premiffo  caduceatore  ad  Homanosfi  vellenc  ante  bellu  fe  iudice  8i  me' 
diatore  cum  Tarentinis  de  iure  caufatn  decerni  rKcfponro  afit  aconfule  dato  Ro/ 
manos  nec  eiigiffc  Pirrbum  iudice  nec  formidare  boffem  tCc^greffusinterpan/ 
dofiamvrbem  Heracliairajcaftra  poGut.  Ibicum  audiret  Romanos tranfflumen 
Sirien  caflra  babere  tec?  ipffi  amnem  (peculandi  gratia  obequitanit  ordinemq:  S4 
formam  caffroru  cuftodia^  8C  dilciplinam  Romane^  admiratus  Hec  inquit  Bar' 
barorucn  difciplina  Barbara  non  eff  fcd  opera  eorum  videbimusac  de  futuro iS  fol 
licitus  expetifare  ibeie  s ftatuit . Aduerfus  aut  Romanos  C forte  tranfire  amne  tem 
ptent  Rationem oppoCiit.  At  Romani  vt  illicxpecSarc  decreuerat  Gc  iple  preuc' 
nirefeftinates  tranGreflutrcn  ceperunt  vado  peditescquitelcp  pluribus  Gmul  Jo'’ 
cis.Ita^greci  metuentes  necircuuenirentur  (eretraxerutSv  Pirrb?  vtbeclcnGi; 
turbatus  ducibus  pcdeftrium  copiarum  mandauit  vt  confeffim  armatos  milites  ifl 
ordinibus  continerent.  Ipfe  aute  cum  tribus  milibus  equitum  profedhis  eft  fperSs 
tranfeuntes  adbuc  8i  Iparfbs  romanos  Gne  ordine  inuafutu  Sed  poft^  clipeos  mul 
tos  pro  flumine  ftantes  equite  m ordine  obuiam  prodire  conlpexit  :pnmu8  in  bo 
ftes  delatus  armis  ate^  ornatu  egregie  inGgnis  gloriam  8i  fawS  virtutis  Gie  rebus 
ipGs  afferuit . Manus  enim  6C  corpus  exbibens  prelio  & contra  boftes  fortiter  pu' 
gnans  prouidentiam  tamc  toni  ducis  no  obmittebat  (ed  vbicun^  auxilio  op?  erat 
accurrens  redfisconGIiis  bellum  gubernabat. In  ea  pugna  Lconatus  Macedo  viru 
Italicum  con^icatus  in  Pirrbum  intentu  fcmperij  contra  ftante  & Gmul  (e  moucn 
tem. Cernis  inquit  0 rex  Barbaru  illu  qu?  niger  ccuuspediba  albis  portatis  ma# 
gnum  quidam  agitare  animo  videtur.  Nam  te  (blum  intuetor tibi ibliinten/^ 
dit . Et  Pirrbus  ad  bec  fata  quidem  o Leonnate  nemo  poteft  effugere. V erum  em 
nec  ifle  nec  alius  quilqua  boffium  in  manus  nobis  venifle  gaudebit.  Adbuc 
fcan^  cu  Italus  citato  equo  Ifefta  bafta  Pirrbum  fuadit  non  tame  reg?  percufHt  ^ 
equum  8i  Gmul  a Leonnato  ipGus  equus  percutitur.  Ambo  i terram  ceciderot  Ui 
rex  afius  proteeffus  af^rta  tor  Italus  vero  pugrSs  confoditur . Erat  bic  genere 

retanus  prcfecftus  turme  nomine  Eplacus  boc  docuit  regem  magis  cadauere.Itaij 

cum  equites  afpiceret  impetam  ferre  non  polTeiPIialangem  inluper  accitS  oppo' 
{uit.Ipfe  cb!amide£<  armis  vm  ex  amicis  Iraclitisatqiilliusaffumptis  incogmt? 
ad  prelium  reuertitur  reGftentibus  aut?  aenter  romanis  diu  anceps  fmt 
Septies  enim  dicuntur  pepuliffe  ac  puJC  efle  Nam  permutatio  arrooru  que  ad  ulu 
tem  regi  pluri  mum  contulit  paulominus  r?  fubuertit  vidloriam^  boftib  preboJf 


Ctr»l.memi.,  rfceJeme.osq„iam„„giage(labaic5ajt5m,e(l  SaJ,  . 

„„  daxlcr  ouidan.  .11„„  profe».,  caffiJeq,  & cblan-,.*  detfal  p"™ 
rtamoctidlffe  clamitans  «rpola  ollentaris  ad  eonfulem  propetaoit.ESt  ob  bor 
Mmanisleticiagrccisvetorecordiaatci!  formido  donec  PirtEis intelleaa  te oS 
aciem  dircnrtensnndo  capite  fe  indmbos  oftendit . Tandem  vero  equis  JSomLo 
„m  obelepban™  conterritus  ac  reffotes  inde  efferentibuslmiffiis  a Pirtbo  Tef 
(alus  equitatus  RoMnos  cu  magna  cede  ,n  fugam  vertit . Dio», Cus  „5  multo  paii 

ciores.xvi.mllibas ab  Romanis ccodiirefcribit.  Hieronimus feptE milia  615. 
bis  autem  qui  cum  Pirtbo  erant  Dionilius.xiii.  milia  Hieronimos  pauciores  qua 

tuor  milibus  eecdilTe  tradit  optimos  certe  ex  amicis  8;  ex  ducibus  & quibus  ma- 
xime  vtebatur  fidebat^  Pirtbuseo  prelio  amiCt.Sed  tamen  calbra  Rmanorum 
cepit  iIliS  dclerentibas  S.  vrbes  focioru  recepit  ac  regione  multam  populatus  cft. 
Tantum  em  proceflit  vt  non  amplius  trecentis  ftadiis  Roma  abefTet , Poft  pugni 
Lucanoru  atq:  banniciumcopiead  efi  venerunt  quos  licet  de  tarditate  repreben> 
derit  tamen  gaudere  8C  magnificare  videbatur  quod  mfecu  fuis  8<  Taretinorum  • 
dumtaxat  copiis  magnu  Ro|H2ro2p  exercitam  fuperafTei . Romani  Albinum  no  re 
oocarunt  qaani|  dicatur  Fabri  tius  dixifle  no  Romanos  ab  Epirotis  fcd  Albinum 
a Pirrbo  fuperatum  fuifle  arbitratus  non  t fle  vicium  exercitu  fed  duce  a ducear' 
te  fuperatum  Supplemento  igitur  babito  8C  inluper  amplificato  numero  militum 
nulIa  mentio  pacis  a Romanis  farta  eft. 'que  res  Pirrbumin  admiratione  conuer' 
tit.  Vifum  eft  Igitur  Pirrbo  vt  prior  ad  eos  mitteret  experirctiirq;  an  paci  vellet 
non  enim  effe  prelentis  potentie  fuc  vrbem  Romana  capere  pofle  amicitiam  vero 
Si  pacem  gloriofam  Dbi  poft  virtoriam  iam  partam  fore  exiftimabat  .Miflus  itac^ 
Cmeasa  rege  cum  primoribus  ciuitatis  locutus  eft. donaqjipfis  8i  eorum  vxoribo 
tranfmiflt- Accepit afit  nemo  ledrefponderunt omnes vui  mulierelqifipax  publi' 
ce  fieret  & ilia  omnia  regi  offerre.  In  lenatu  vero  multa  preclare  Scliumaniter  di^ 
rta  (iint  a Cinea  cumSC  liberatione  captiuorum  Si  auxilifi  ad  fubigfdam  Italiam 
populo  Romano  Pirrbus  offerret  ac  probis  nibil  aliud  qui  amicitiam  CbiTaren' 
tinis  fecuritat cm  poftularet.Et  conflabat  Senatorem  ad  pace  inclinari  virtosiam 
femel  magno  prclioSC  fecundi  Pirrbi  vicioriam  ob  {Iiperadditas  Italicorfi  copias 
metuentes.  Cum  Appius  Claudius  vir  ampliflimus  quide  ceteru  fenertute  or.^ 
bitate  oculorum  a reip. muneribus  ceffans  auditis  bis  que  a rege  nuntiabantur  ac 
rumore  obtinente  lenatu  pacem  effe  decretu^  tolerare  ro  potuit  fed  in  curia  fede 
Erri  iuflit  Latus  igitur  in  lertica  per  ferum  vbi  ad  lanui  curie  peruenit  fihi  Gmul 
Si  genere  {ufcipientes  ipfu  ftipantef^iii  fenatumduxerut.FacSum  eft  filentiu  aci 
prelcntiamtantiviri.LIcaute  vbi  luo  loco  coftititita  diccrcorfiis  eft- Antea  qui 
dem  inquit . P'  C.banc  meamoculoru  fortunam  pcrmoleftc  ferebam  nucaute  do.- 
leo  atq:  angor  quod  non  vitra  cecitarcmiplam  furdus  etiam  Gmne  turfKScofuIta 
tiones  ac  fententias  veftras  que  buiusvrbis gloriam  fubuertut  a^ire  copellerer. 
Vbi  cft  enim  illa  lartantia  quam  ctetro  verbis  vfurparefoletis  affirmantes  G ma' 
gnus  Alexander in  Italiam  profertus  nobifcum  adolefclcibusautcumpartibono 
ftris  tunc  florentibus  coferuiflet  bellum  nequaqs  cum  tunc  vt  inuirtu 
bi turum  fed  aut  fuga  aut  morte  fua  maiore  huic  vrbi  gloria  notneqireliquiHetlnac 
icitur  infolcntiam  verbo^  nunc  rebus  oftenditeiCbaonas  Si  MololTos  qui^mptr 
Macedonum  creda  fuere  Si  Pirrfcum  regi  eotfi  formidatis  qui  vnum  ex  Alexan 
dn  latellitil  us  fen  per  fecutus  eft  ac  coluit  ^nunc  no  magis  Tarentinis  auxilium 
f.rens  qnl  toft.s  dom.  fcgiins  in  Italia  veifatM  Anfun  piofiteri  pnnc.pato.n  i» 
Italia  aJm  I ac  potent.aqoc  adpaml  Macedonie  parte».  “f"" 

noii  valuit,  ^on  itaii  tunc  ren  ouctitis  C anucom  feceritis  fed  alios  inuitatitu  p 


• eoJitetrptam  n6flrtc;oaTirupcrarc  nos  facile  Ct  fi  Pirrfcus  afcibit  no  <^Dmppnartopj 
•data  eorum  aue  cotra  nos  fecit  vcrdefiatn  mercede  accepta  federisea  anrtorecS 
' Tarentinis  Sanmtifcufq:  recipiendi , Hcc  Cbudii  verba  ad  fiudiu  fceHi  animos  tra 
duxere . Ita®  Cinea  dimifib  refpondetu  t.  PirrHus  Italia  excederet  tunc  fi  vel'ce  de 
amici  cia  aefocietate  verba  facerctiquoad  ueroin  armis  adefiet  populfi  K.adacr/ 
fus  eiim  belfigerata^etid  fi  mille  albinos  pugna  fuperafTet.Dicic  Cineas  interea 
dum  bec  agerent  cupiditate  cognofcedi  moribus  acinftitucis  romanis  ftudifi  im^ 
partifie  ati^de  ea  re  cum  optimis  vins  locutus  Pirrlxi  poffeareculiffe  cu  a^ia  miil 
ta  tum  fenatum  romanu  multoje  reguT?  fibi  confefTum  videri.  De  multitudineaa 
tem  populi  formidare  Ic  inquit  ne  aduerfus  quandaLcrticSHidram  pugnare  vi  / 
deantur.  Supra  duplu  enim  plurcf  15  antea  pugnafTent  confuli  decretos  & multi  / 
cuptosexbisqui  arma  ferre  pofiTcnt  (upcrcffc.Poft  bcc  legati  ad  Pirrfcupro  c3p 
tiuis  redimddis  mifli  inter  quos  C-Fabritius  fuit  cuius  Cineas  retulerat  maxima 
apud  /Romanos  mentione  haberi:  ut  viri  boni  quide  arq!  bello  egregn.ccteJp  vebe/ 
menterpauperis.  Hunc  igitur  rex  feorfu  blanditus  uc  pecunia  a fc  caperet  fiiade- 
bat  non obaliquS turpem  caulam  fcd  ob  amicicie  8<C bofpitalitatis  iudiciu. Renue 
te  aut5  Fabricio  tuncquidcdcftitit^Poftridie  ticro  jpfu  tenere  uoles.utpotc  qui 
nun%  antea  eJcpbantu  aidiiretiiuITit  dum  fimul  locueren?  maximfi  clepbantura 
poft  auleamiuxta  fc  conftitui  .ac  deinde  {ubitoau’ci  fiiblata  elepbas  ex  iroprouifb 
conlpedluspromufcidc  fiipra  caput  Fabricii  extulit  ac  voce  terribilem  afperamqi 
' .emifit» At  Fabritius  tranquille  conucrfiis  leuiter^  arridens  inquitmecberi  aurS 
nec  me  bodiebeftia  permouit-Incena  aute  apud  regemadla  cu  multi  ac  varii  fer» 
.mones  inciderent  Jpleriq:  uero  degrecia  acdepbilofbpbisfbrte  euenit  ut  Cineas 
Epicuri  mentione  faceret  memorans  ea  que  abEpicureis  dicunt  de  disimmorta» 
libas  ac  de  re  p-  ut  nonnulli  finem  bono^in  uoluptate  ponentes  curam  reip.fugie 
dam  cenfent : utpotefelicitatis  corrupeoem.  Deos  aute  a gracia  ateg  ira  logifiime 
remotos. Tcc  vllam  de  nobis  curam  flifcipietes  in  ociofam  vitam  Si  phni  volupta » 
•tum  comiciant.  Etiam  ipfb  dicente  Fabricius  excIamSs  ovtirii  inquit  bec  Pirrfco 
SC  Sannitibus  cordi  ffit  ^luaducrfus  nos  bellum  gerfit.SicitacjmentS  viri  rex 
admiratus  magisac  magis  optabat  parem  ^ bellum  cum  Romanis  babcre:&  Fa 
britiu  priuatimrogauitiut  fa<^ba  pace  vna  fecum  cfle  vellet  primus  amicorfi&dti 
cum  fiio^ futurus.  Ad  bec dicif  Fabricius  fubmifla  voce  refpodifle , at  ne  boc  qui 
dem  tibio  rex  conducit.Illi  enim  ipfi  qui  te  nuncadmiranf  Sicoluntfi  me  experi 
antur  .-a  me  potius  % a te  regi  optabfit . Pirrbus  non  tiranmce  ne9  fiipcf  be  'uerba 
Fabricii  fiifcepit.fedquStamagnitudineammiFabriciusforet  ad  amicos  protu» 
bt  Si  captiuos  illi  credidit  Ibli  ut  fi  non  decerneret  pacem  fwatus  pcft®  cum  pare 
tibus  ac  dsmefticis  farurnalia  peregifTentadcum  remitterent  atg:  itafatfum  eft 
Poft  feftiuitatera  aduerfiis  non  redeunte  pena  per  fenatu  decreta.  Deinde  cu  Fa' 
britius  -confiilatiS  inifIctiuenifsquidSad  cum  m caftris  epiftola  detulit  a medico 
regis  perfcriptSiin  quaofferebat  fe  Pirrbu  veneno  necatuZfGpreniiumtradcret.’ 
Cbiabfi};  vllodifcrimine  bellfi  pro  Romanis  cotlfieieti.  At  FabritiusiniuriS  bomi 
nisdetcftatusidC  collega  in  eadem  fen titia  addadboiPitrbum  ffatim  per  litteras 
monuit  vt  infidias  medici  caneret.  Litterc  buiuGnodi  fuere.  C.  Fabricius  SC  Q_* 
Eniilmsconfules  Pirrboregi  Sal. Necpamicojpneqiboftifi fortunatus  exiftima' 
t°^’c^c-vidcris . Cognofees  enim  cum  hanc  epiftola  ad  nos  trafmiffam  perlege^ .' 
-te  IranisquidC  ac  luftis  viris  bellu  inferre,  malis  vero  at®  miuftis  confidere-  HeCi 
aute  non  tui  gratia  nota  facimus  tibi  fed  ne  morstua  nobiScalumniS  afferat  qo^“ 
virtute  nequiremus  te  fuperare  doIocontCBdific.  Acceptis  ica®  Pirrbus  Fabricu 
5itten_s  medico®  auieSo  fiipplicio  lufte  affcilo  sd  retnbucoj  beneficii  captiuos 


,„asft»  J ex  grrca  d„>:,„,  „3^„„  „ Ital.a  nau.gaflit.  Procriete  ita.  kllo  mt 
f„s  apud  Afiubm  vrbem  cum  Romams  pugnatum  eft.  In  ea  pugna  copulfus  tex 
,i  loeaafpata  K llumen  gtaue  at<j  l.moffi  tum  tlepfcant.  impetum  tapete  nequi- 
tent mnins  vulnetibusat  magna  ruorum  eedc  uCp  ,d  notlem  dimitauit  noxpreli’ 
„m  dirmit.  Holt  triduum  vero  equiotibus  bets  ftrutla  aeie  Si  asperioribus  lilti/ 
Ens pgHio  oeenpans  miffifoinier  elipbanms  laeulatotiba ac  fagitariisdenfo ag 
11)1  tic  Komanos  wuaLt.  At  7?oniani  iiequacp  a loco  vt  pridie  admtifed  ecua  plani 
eie  contra  frontem  uementes  cum  pnus  quS  adeffcnt  elephanti  pedites  profliga/ 
properarent  gramter  adaerfus  Sariffas  cam  gladiis  pugnabftnt  vulnerare  ac  ce 
dete  boltem  intenti  nuUadspni  mentionem  habebant  Tandem  poft  rragnS  fpacifi 

diciturtagaexea  partequa  rex  premebat  fieri  cepta.  Sed  plunmu  elephanti  fuo 

i^oboreatq? audacia  perfecerunt  nequeuntibus  Komanis  virtute  vti  fed  quaG  vio 
lentia  cuiurdam  fuperuenientis  f fartas  ac  terremotus  infugam  copnICsfuga  vero 
non  longa  fed  in  caffrafuit.  Hieronimas  (exRomanozj  railia  eo  preLocecidifTe  tra 
dit . A Pirrho  autem  a regiis  comentariis  relatum  cflTe  dicit  tria  milia  8<  qningen 
t^quin^  deOderatavDioniGus  tamen  ncc  duas  apud  A^ufum  pugnas  nec  fupera 
ros  tradi  t-Romanos.  At  femel  dumtaxat  v%  ad  occafu  Ibfis  pugnatum  Vix  tan' 
demprelium  direptum  vulnere  Pirrhi  bafta  brachifi  tranffixi  Cecediflc  autem  8< 
aPirrho&a  Romanis  fiipra.xv.  hominum  milia  Sc  vtrinij  pariter  a pugna  cefla' 
tam.  Dicitur  Pirrhusin  recenfendo  numero  militum  fucgpdixineG  alia  item  pu/ 
gna  Romanos  vicerimus  omnino  perimus.  Maxima  enim  pars  militum  quos  lecu 
adduxeratinterierant 8{ preterea  amici  at^ duces  omnes  preter admodum  pan' 
cos  alios  quos  vocaret  nulli  erant  Gmul  &cios  nimis  impigros  cernebat . Roma 
ris  vero  quali  ex  fonte  quodam  domi  manante  celeriter  caifra  replebantur  nec  lii 
perati  remittebant  animum  (cd  magis  ad  prelium  incendebltur.  His  difiicultati^ 
bus  circumuentus  in  nouas  rutius  fpes  inodit.  Simul  enim  ex  Sicilia  8i  ex  Grecia 
viri  adeum  venerant  alteri  agrigentuSiracufasfC  X.ceontinos  ofieretes  rogantes 
qiad  pellendum  Sicilia  Cartbagineefes  infulamij  a tirannis  liberandam  Gbi  auxili 
um  ferret . Alii  ex  grccia  nunciabat  Ptolomeum  Ccrannuro  contra  Galaebas  pro 
fertum  cum  exercitu  perilTe  maxime^  ad  tempus  flagitare  vt  cupientibus  Maec'' 
donjbus  adeflet'  Queftus  itaqi  aduerfus  fortunam  gi  plariirfi  ac  magnaru  rerum 
occaGonesvnumin  tempus  conieciilecSiquaG  veran^ in  poteftate  fua haberet. al 
teram  Gbi  perire  arbitratus  deliborabundusati^  anceps  aliquantum  preftirit-Ta 
dem  vero  adSiciliam  vtpote  materiam  rerum  grandioru  propter  propinquitatem 
LiUe afferentem  conuerfus.StatimCineammiGt  ciuitatibus vti confueuerat ex- 
parte fua  prefatumm.Iple  autem  preGdio  apud  Tarentum  relirto  Tarentinis  id 
grauiter  terentibo  8C  aut  aducrllis  Romanos  bellum  gereret  vna  fecfi  qua  de  cau/ 
ia  venerat  aut  qualem  acceperat  vrbem  talem  relinqueret  poftulantibus  nollo  be/ 
nigno  dato  reJponfb  fed  quielcere  eos  8i  expertare  tempus  iubens  in  Siciliam  naui 
gauit.  Vt  primum  Siciliam  attigit  ciuitates  lecundum  fpem  antea  prefttam  fele 
*Ui  dediderunt.  Eorum  autem  ad  queviS,' armis  opus  fuit  nibil  a principio  reffi/ 
titfrd  cum  triginta  milibus  peditum  duobus  milibus  quingentis  equitibus  aevi' 
Sinti  nauibus  Cartbaginenles  aggreflus  eorum  potentiam  euertit . In  expugnatio 
«Icis  munitiinmi  oppidi  8C  magnis  CarthaginenGum  preGdiis  firmari  tota  te 
^aiainduicSimoiia  fub.€s  ludos  Herculi  uouitC  daret Cbivtgenereacfortunie 


r 


(bis  eadic  oRenderet -Inde  firalis  adtnotts  primus  om>ijumfnj2 

confcendit.Refiftftium  vero  multi  erant  laKosafc  vtraq:  parte  muro  deiecitialios 
circa  fe  gladio  necatos  coaceruauit-ipre  quidc  illefus  8i  ternfcili  ac  truci  afpeiau  il 
.lud  fcomericu  probanit  recale  ac  perite  d:€t6  fortitudmS  fblam  inter  ceteras  virtu 
tesTepefuretesqnordamimpetiis  bafcere. Capta  vrteuota  deo  pcrfoJnitifperta. 
culumij  omnifariSIudo2;  exfcibait- Mamertinos  deinde  qui  circa  meflanS  incofe 
tes  gr«os  vocabit . ac  plerofqi  ex  bis  vedbigalcs  fibi  fecerat  aggreflus.  Erit  aate 
bii  barbari  multitudo  ingens  6<  bello  ferox  ex  quo  latina  lingua  a martc  nomina, 
bantur  publicanos  eo^  necauit.  ipfis  autc  pugna  fuperatis  prefidia  multis  ex  focis 
deicat.Cartbaginefibus  pacem  pofcentibus  pecuniatj:  Si  claflem^  amieiciaoffe/ 
rcntibusrre^ondit  vnam  efle  pacis  viam  fi  omiffisomnibus  citra  Iibicfi  mare  fer  / 
minos  caperet.  Succeflibus  aute  Si  magnitudine  rc^  eJatus  cum  fpes  eorum  pro 
quibus  a principio  nauigarent  refpoderet  primam^  libiam  concupifccret  .atj  ea 
de  ea«(a  ad  implendas  quas  babebat  naues  remiges  cogeret  non  benigne  fed  impC/ 
hole  ac  fuperbe  ciuitates  premebat . Sic  ergo  contra  cofiietudine  fui  inicii  m quo 
egregie  mitis  ac  placidus  nulliij  moleftus  fuerat  depopulari  tirannus  faeSus  in ' 
gratitudiris-ac  perfidie  notam  contraxit. Sed  boc  ciuitates quan^grauate  tame 
quando  neceffe  erat  tolerabit  i Verum  cum  Tbeona  Si  SoRratum  principes  Sira 
cufano2£  qui  aadlores  fuerant  ciuitati  ei  tradedi;adiutore%  in  cunbfis  per  Sicili 
am  lufpedfos  baberet  nec  fecum  ducere  nec  domi  relinquere  vellet . Ac  Softratus 
, quidem  metu  aufugifletsTbeon  vero  ab  eo  snterfcdlus  fuiRet  non  pedetentr  nec 
paruper  mutati  animiilcd  repente  aduerfiisipfuficulo^  odia  cxarferunt.Acfta/ 
tim  alie  ex  ciuitatibusCartbaginefibusialie  Marmertmis  leconiuxerut- Cernes 
igitur  defecSiores  Si  conipiracoes  contra  le  initas  Pirrbus  litteris  Sancitu  Ta 
rentinoru  acceptis  q vix  reCftI'  bello  poterit  Si  excJufi  regicrub  auxibC  rcgallt 
occaCone  bine  arripiens  abeundi  exSicifiaqfi  non  metu  nec  defperationetc^  ficu 
la^  (ed  opitulacois  caufa  receflit  .Re  aute  vera  cum  Sicilil  veluti  nauem  tIpeRa/ 
te  agitati  tenere  non  poflet:&  occafioneabeundi  quercret  feiplu  rurllis  in  Italil 
proierit  .Ferunt  cum  abiiet  Sicilia  relpexilTe  ac  djxifle . O qualem  Cartfcaginefi/ 
bus  Si  Romanis  pro  bac  infula  paleftri  relinquimus:  Si  boc  quide  vt  coniecllatus 
eft  ita  euenit  .Barbaris  aute  inipforecefiuinfuItltibusCartbaginefibus  vero  na, 
uali  prelio  inipfoportulaceffentibusicomplaribusexnauibus  {uisatniins  inita/ 
Iiara  peruenit.  Mamertinozp  baud  pauciores^  decem  milibus  primo  tranlgreflii 
fignis  collatis  dimicare  cum  nonauderet  iniquis  locis  impetu  contra  regemfadlo : 
totum  excrcitfi  turbauere- Ibi  duo  elephanti^  multi  exbisqui  pofteriusclaude/ 
bant  agmen  opptelTi.ipfe  rex  a fronte  dilcurrens  aducrius  homines. bello  aflucius 
magno  cu  piculoreftitit.vulnereafitin  <apiteaccepto  cfi  pauloexpugna  celfiflet 
»tia  magis  extulit  bcfftesquo^vn?  pre  ceteris  ferox  procero  corpore  Sifplldidis 
armis  fiipbayoce  regi  C viucret  in  certame  jjuocabat.  At  Pirrbus  ob  bec  irrita-' 
t9  ira:^  incelus  &fanguine  fedat?  truci^alpedlu  terribilior  piignarorediit  & bar 
ibaru  il'u  cofecut?  itacaput  pcufli  t vt  vi  idias  Si  virtute  gla^i  vf®  ad  partes  ileri 
ores  plaga  defcideret  e<derctcg  bine  inde  dmile  corporis  partes  . Hoc  barbaros  c5 
tinuit  ne  Iplius  pfeqaerent  quafi  fupra  bumani  vi  Picrbu  admiratos  coterntof^ 
Iple  ucro  g-jrcltquu  eratitinens  fecqre  fibecRus  Tacentu^uenit pcditu.xx.equi' 

tu.xxx.lecu  addu^lb  s-ftatl^  optimo^  ex  Tarltinisdelecfhiaduerfas.ro.  qui  ti^ 

1 Sanio  caRra  babebat  cotendit  Slnites  multis  la  pliis  fupati  Si  ^e.GmuI  curefe 
aitnffa  fimFcj  ob  nauigatoem  i Sicilil  aduerf?  pirrbu  ifenfi  mm?  frcqo?tes  ad  ea 
vencrut  fj  pirrb?  oibo  copiis  bifarii  diuifis  Si  parti  in  Lucaml miflis  vt  alterfi  co 
^le  dmprarent  ipe  contra  M.curifi  apud  beneuetfi  caftra  bab?te  exercitu duxiJ: 


Goriiisvc™c|UOtJKcoIcEraio;.„ro„„p,i{,b„8j5„j,,,^  . 

,a„e.taspug™„,<letrart»bat.Pi-ep,„ns,B,t.,r  P 1""''« 

„||ega  adoem-aret  foniirm.is  m.l.nbas  & bellioffimis  elepbant.bus  dS, 'L^ 
«ftra  ea  rapenon  !o™  congred,  eoetead.t.  Vadent?  longan,  viam  Si  Cviad? 
f,m  Inmma  dcbeeerunt . fcttorq,  fablns  eft  ortatp  exinde  mora  dies  alMete  eeo.t 
H ab  Romanis  conrpicitnr  ex  montibus  defeendere.  Pnmo  itacp  trepidatum  eft  i 
raftris' W 'ame  peraiftis  Tacris  nenffltatc  cogete  Curius  eaftra  epreffiis  primosr 

,iiU3ii>teo% '"^“^^'"vcrtesorancs conterruit vt  etiam  coplurcsib  c3derenta< 
qaidem  ex  elephantibus  caperentur  .Nec  virtoria  curiu  extulit  vt  ad  lufta  defee. 
deret  pugnam  itacp  prodiens  m apertum  Scfigna  conferens  partim  fcoftcs  in  fueS 
vertit  partim  K ipQ  elepbantorii  impetu  ad  eaftra  repulfus  eft.  At  milites  prcGdi 
o,eaftroruni  reliAi  frequentes  pro  uallo  ftabant  a confule  vocati  impetu  de  fapcn> 
tin  loco  ladfo  fceftias  in  fugam  per  (lios  retrouertere  coegerfi  t • (^e  res  vieJoriam 
Jioinanis  tradidit  SC  Cmul  principatu. Nam  gloriam  quaGin(uperabilesex  illa  vi^ 
dlorianadli  confeftim  Italiam  8<  paulopoft  Siciliam  {iibegcrunt.  Per bfic  modum 
Italia  Sicilia(5  deadit  Pirrbus  fex  annorum  tempore  in  illis  abfupto  S<  ret«s  qui/ 
demattenuatisfed robore animiiuicSo famam  exeo  bello nacftus eft quaG peritia 
rei  militans  fortitudine  a tqiaudatiaplurimum  interlue  ctatis  reges  precelle 
ret.  que  re  poflidebat  fpe  illoruque  nondu  babebatdifperderetnibilq!  eorfi 
<jue  ad  tuendu  iam  parta  attinent  conferuaret . Itaqj  affimulauit  iplu  Antigonus 
lulbri  qui  multa  3(  bene iaciatled cedentibus  vti  nefciat.Reucrfijsin  Epirum 
cum  oi:^  milibus  peditu  S<  quingentis  equitibus  cum  pecuniS  non  baberent  bellu 
qucrcbatvnde  exercitu  alere  poftet.lgiturad  eas  quas  antea  babebateopiasqui-’ 
fcalda  Galatbis  adiudfis  Macedonia  ingreffus  eftiquaG  predS  exinde  abdudlur?. 
Sed  cum  frequetescepiflctvrbesimilituqiduo  milia  ad  eum  defeciflentiamplifi/ 
catafpeaduerGis  Antigona  Demetrii  fififi  Macedonii  tancobtiner.teduxit-ipfii 
^inuadensiufta  acie  dimicauit.  Qui  extremu  Antigoni  claudebat  agmen  Gala/ 
tbeh  erant  fortiter  reftiteru  tuebcrrentigi  exorta  pugna  fete  omnes  a Pirrbocc  ' 
cidunf.  Duces  vero  elepblto^circuuenti  ftipfbsacbeftiasdedidcrut.ltacfacce/ 
ptiS  bis  SC  fortuna  magis  ^conGliofretuspbalangl Macedonum  irniaGt.  At  ma 
«dones  metu  ac  trepidatione  pleni  leie  ab  impetu  pugna^  continaerunt.ac  fide 
per  primores  accepta  fe  Pirrbo  tradidcrfit.  Antigonus  Vero  profugies  quafdS  ma 
titirras vrbes retinuit. Sed  Pirrbus in fuiurniodi fortuna magnu aliquid Gbi  ad 
gloriam  per  ea  que  circaGalatbas  egerat  peracftu  exiftimansiornacilTimis  ac  fp''i 
didiffimis  eorum  fpoliis  in  templo  Itonidis  irireruc  fufpeGs  fcoc  carmen  infcripGt 
Hec  de  pugnaci  Ga'a tba^  munera  gente . Molloftis  Pirrbas fix-it  captiua  miner 
Be.Cum  torum  Antigoni- robur  tota%fubegit.Pugnado  turmas  nec  id  mirabile 
nacp.  Egregii  bello  clari  lemper  in  armis-  Eacide  poft  pugnam  confeftim  vrbes 
fufcepit.  Egeis  vero  expugnaris  $4  in  aliis  durus  fuit  ac  moleftus  5<  in  eo  po tifii  ' 
me  quod  ibi  prefidiu  Galatba^  quos  fecum  habuerat  cuftodie  caaG  dimiGt.  Gala 
tbe  genus  infaciabile  pecuniis  fepulcra  regum  que  ibi  erSt  fodere  nequaej  vetiti . 
aurum  S<  ornameta  opima  fubtraxerfit . offa  vero  per  fiipcrbia  abieceru  t . Hoc  pie 
rfus  leuius  9 decebat  tolerare  uifus  rft  Gue  obalia  impedimeta  differens  Gue  ob 
limorem  a>  barbaros  ad  fuppliciu  cogere  formidabat.Itaqi  in  ipfu  redfidauitinfa  / 
«nia.  nodii  fatis  firme  res  Pirrbi  in  -Macedonia  erant --cum  ipfe  ad  alias  rurfusfpes 
Anentem  conuertjt.cleonimus  erat  fpartiata  regio  genere  exortus.-cete:;:  g violcn/ 
*us  ac  fupeibus  videbat. nec temuoletia  nec  fidem  apud  Laccdemonios  habebat. 

eo  exclufo  Arcum  regnare  iuflerSt-Hec  erat  vetus  eius  indignatio  aduerfus 
•6ia«s. Vxorem vero  aecepic  cleomda  Leotbicbide forma  preftantliS^ regio  «ent 


-§<«««  exorta. Hec  Actotati  AreiTiIii  aJoIefccnws mTarjj  atrore correpta  tnfles 
ac  mfames  nuptias  Cfeonin-o  prebuJt  non  emm  latuit  quequS  fparciatarij  ab  vxo' 
- re  (pretus  .Sic  igitur  domefticis  rebus  fiirul  S<  publicis  infenfus  ira  atcj  indigna., 
cione  concitus  Pirrbum  contra  fparten  induxit,  xxv . peditum  duo  milia  equitum 
elephantos.  xxiii.babentem.Iwij  cx  magnitudine  apparatus  fta  tiro  eonftitit  non 

CleonimofpartS  fed  PeloponcfumtotamGbiaffecflare.Quan^  verbo  quidem  La 

cedemonioram  legatis  apud  Mcgalopolim  ncgaui  t.  Ait  enim  fe  venifre  vt  ciuita' 
tes  ab  Antigoni  domlatu  libetareti  leq:  natos  (Iios  minores  m quid  prohibeat  ijiar 
taro  miffurum  vt  Laconicis  moribus  erudirentur^SC  hoc  preceteris  haberent  tegi 
bus.  HisCmuIatiombus  obuios  decipiens  qua  pnmum  Laconica  attigit  .Predaro 
dC  rapinam  !ate  exercuit.  Incufantibus  aut  legatis  quod  non  in  dicllo  bello  eosinua 
fiflet.Atnecvosinquielparciatequodfaciluri  eftlsaliispcrnficiatis.IndeLacede 
mona  exercitum  admouitqua  cu  Cleonimo  placeret  primo  aduentuinuadere.  Ve 
ritus  vt  ferunt  Pitrhus  ne  militcs.vrbem  noclu  ingreffi  diriperent  exercitum  co 
tinuit  inquiens  hocpoftridie  fe  fatJiuru-  Ka  dilatio  ciuitateni  (eruauit  na  fparcia  te 
qdem  pauci  erant  8C  imparati  Arcus  ip(e  no  aderat  fed  increta  corcireis  bellatibo 
auxilium  tulerat.  Picrhus igitur  neminem  fibi  repugnaturo  exiftimas  iuxta  vrbe 
caftra  pofuit  .CJeonemi  vero  domum  amici  clientef^  fic  ornauerant  ac  paranerant 
quaC  Pirrhus  apud  cum  cenatur?  eflet . Per  nodleni  Lacedemonii  primo  decrcue/ 
rantfeminas  omnes  incretam  mittere  fed  ipfc  cotradixerut.Quaru  Arcbidamia 
cum  gladio  in  (enatum  venit  viros  iurgata  fe  uiuendfi  feminis  putent  Iparta  eucr' 
la.Deinde  contra  hoftnim  caftra  vallum  ex  curribus  ficereflatuerunttvnde  ftati 
onem  ab  impetu  elephantoru  tutS  habentes  rcfiftcrc  poflent.Hoc  facere  incipienti 
bus  venerunt  virgines  ac  mulieres  vnacu  femoribus  vt  fibi  id  opus  conficiendi!  re 
linquerent  .'eos  vero  qui  pugnaturi  erant  quietem  agere  corporaqi  curate  iufleru  t 
Ipfe  infiiper  terciam  parte  folTe  fccetunt.Latitudo  lex  cubi  torS  profunditas  qua 
tuor  longitudo  Ortopletron  vt  Pbilarchus  (cribit;  vt  vero  bf icronirous  aliquanto 
minor.  Poftridie  fumo  mane  cum  bofies  mouerentur  mulieres  arma  tela^  viris  mi 
.nifbrantes  pugnate  viriliter  hortabantur,  Vt  dulce  quidem  in  oculis  patrie  vince^ 
preciarum  vero  in  manibus  matrum  ac  feminaru  interire.  Cleonis  afit  feorfiim  ab 
aliis  laqueum  parauerat  ne  vrbe  capta  in  poteftatc  CIcommi  viua  perueniret-  Pir 
.thus  cum  robore  armatorum  in  iplafrote  aducrfuscofertosfparciatacu  clipeos  p 
ipfum  aggerem  haud  quai^  fatis  firmfi  propter  recentiam  operis  impetu  fecit . ex 
alia  parte  Ptolomeus  filius  cum  duobo  milibus  Galatharumat^Chaonu  deiccbo 
fum  repleta  folTa  currus  tranfgredi  nitebatur.  Currus  alte  de  fofli  s in  terram  ro 
,tis8c  inter  fe  connexi  non  folum  tranfire  conantibus  aditum  no  permittebSt  fed  SC 
Lacedemonisgrauemacdeficilem  defenfione  reddebant  .Sed  cd  Galatherotase 
.uellere  8i  in  £Iumen  trahere  conarent  confjricatus  periculum  acrotatus  adolefcens 
per  urbem  dilcurrit  fecumsj  trecentos  homines  rapiens  Ptolomeu  minime  hoc  fu 
fpicantemperquedam  connexa  abiens  circuuemt.  Extremof^  adortus  ahoppu' 
gnatione  valli  in  fe  pugnam  vertere  coegit  impeditos  inter  currus  in  foflas  rue 
«es  magna  cede  propellit.  SpedbauerSc  feniord  8<  mulicrumturbe  acrotatu  egre/ 
gie  pt^nante.Itacg  cum  paulopofb  per  urbem  ad  ftationc  fiiamreuertcret  fangui' 
ne  madens  8i  vidbeda  exultans  celfior  fane  ac  pulchrior  Lacenis  videbatur Cie 
onidisinuidebant  amori  .Suorum  verondnulli  fcquebantclamStes  vade  age  aero 
tate  tibi  habeas  Cleonida.lVIodo  quo^  probos  natos  patnecrea.Abca  etiam  par 
«e  qua  Pirrhus  erat  mulu  cx  Lacedemoniis  egregie  pugnarunt  8i  m p^imis  Phih 
huspofbplunma  fortitudinis  opera  magnam  hoAiumcedem  cu  fentiret  multis 
«udinem  vulnerum  fc  deficere  loco  fiioalten  tradito  inter  fuos  cadere ptouiditne 


p,^„spia!;Mrsfcatm„.K[(»tahJ,ra  oppogrationam  aiae„i,  Ea„„ai, 

P.a*os  falf  fcab„„  rfonS.  V.JabatorGb,  Laaed.mopa  fulSimb*  ^ 


jatm  r.... ra.v . a™.,  vipons . v.dabato, Cb,  Laaed.mopa falmiS™ a r, 
pcrrfam  rof  agparc  fotam  Sq,  ol  W hai  m.re  letari  .Pre  gaod "o ital ,! 
c fomno  milttes  arma  capere  iaffit  & am.cis  fomn.fi  enarrauiLpaG  t “t?em 
,,p„gt,atiiras  COI  eu  a >i  vebemctcr  aflbnnrcnt  coganderentq,  L.cibus  nS  pia 
r„,r,kv,Gooemrerpo»=i,credv=rer.(ea,t™  quemadmodaWadccelo  tartaL-  . 

„,oent  a via  r,c  Pircbo  mgreCTosm  urbem  denegari  a diis  rmortalibus  oftedatur 
Pirrbos  bec  iil  vana  atq,  indocta  arpctnal?  f.dutia  plenos  luce  prima  m.I.tes 
in  oppugnatione  adduxit.  Lac^emonii  virtute  mirabili  refiflebJt  BC  aderant  tru 
j.eces tela  vmaSobariaminiftrantes vulnerator,  fureipiltcs.Matedonesquicfi 
p,rrbo  aderam  toljas  implere  materia  arm.fq,  SC  cadauenbus  InueCtis  conabani. 
ftd  boccom  Lacedcmonii  co currerent  ccrniit  Pitrbum  inter  currus  ipfos  equo  n 
frClum  magna  vl  adniti  vt  urbem  irrfipat.  Clamore  ab  ea  parte  exorto  SCconcim 
fu  iti  eam  taiila  da  adigit  equum  in  boftes  Pirrbus cretenfi  tclo  fub  uentre  equus' 
percutiturquo  ex  vulnere  concitus  moribundus  in  loca  ardua  ac  lubrica  Pirrbum 
jf^rauit  8<bec&: cetera  ce/laait pugna.  Sperabat  tame  PiribusLacedemones- 

qui  pene  omnes  vulnerati  SC  coptures  mortui  erant  remifluros  tande  animos.  Sed 
bona  eius  vrbis  fortuna  Gue  bominu  virtutem  experiri  fiue  quanta  baberet  potefta 
tem  oftendere  voles  cu  lam  parum  Tpei  Lacedemonis  fuperclTet  anima  Pbocefcm 
vnumcx  ducibus  Antigoni  cti  militibus  coducSis  ex  Corintbo  auxilid  ferente  ad' 
duxit.  Nec  multo  poft  Areus  rex  bis  cognitis  ex  creta  ^perc  rediit  militu  duo  mi 
Jia  fccam  ducens.  Itatj!  mulieribus  domum  remiflis  nec  amplius  eis  permlla  defen 
Jionis  cura  5<  femoribus  qui  arma  neceflitate  cogente  acceperant  dimilTjsipfi  pu' 
gnam  fufceperunt.  At  Pirrbu  maior  babebat  cupiditas  obea  que  fup>uen erant aa 
XiHa  vrbis  expugnande.Sed  cum  nibil  projiceret  multis  plagis  acceptis  tande  ab 
oppugantoe  deftitit  predac^ex  agris  abavia  ibi  byemarc  cogitabat  fed  fatum  vi 
lari nequaquS poteft.In  agrocnim  Ariftei cotra  Anftippam  facSio  era t.Cu ergo 
Ariftippus  Antigoni  amicitia  Ji-uividereturiAnfteus  Pirrbu  vocare  in  argos 
perabat.  At  Pirrbus  alias  fpescxalus  fetrper  iniioIuesSi  fUccefEbo  quide  ad  alia - 
xapelcendaelatusque  aut  aduerfaeuenerant  aliis  corrigere  emendare  cupiens 
Ttcc  vincens  nec  vic3us  quietem  agere  (ciebat.ConfefbimigiturAigoscontendit- 
-AreusmultisinGdiisdifpofitis  viaipqua  maxime  difficilis  erat  occupata  Galatas 
^ Moloflisqui  exTemum  claudebant  agmen  laceflebat-Pirrbo  ex  (acris  nto  per 
■aiifts  didlum  per  Arufpices  erat  iadlura  cuiuIHa  ex  neceflariis  ea  die  cauenda  efle 
Tedex  tempore  ob  tumultum  mente  fedueSus  iufTit.Ptolomeu  filium  laboratibus 
■auxilium  ferre . Ipfe  autem  propere  anguftiis  exercitum  educebat.  Acri  aute  pug 
na  circa  Pcolorreu  exorta  deIccSorum  fparciataru  quoru  dux  erat  eualcus  & inui' 
«em  implicatis  Crefus  quidem  Cret^fis  vir  robuftus  ac  manu  piop  tus  ex  obliquo 
difcurrens  acriter  pugnStem  adolefcente  trafiierberat  proftemittf.  Ad  cuius  ca/ 
fnm  cfi  faga  fuaru  fa:4i  cfHt  fequentes  Lacedemmii  vincentef j in  apertS  plamci 
■em  parum  caute  fe  effunderut . In  eos  itatf  Pirrbus  audita  filii  morte  dolore  8C  ira 
incenfos  fe  cum  equitatu  Moloflbtfi  couertit.Ipfe  ante  omnes  profeci?  cede  ac  fao 
;puine  LaceciemcioK  cudla  repleuitftmfcr  quidem  Tuidlus  ac  fumus  bello  vir^fed 
'tunc  priora  omiiia  fortitudinis  opera  longe  fupergrefTus.Citato  autineualcu  cq 
iparumabfmt  quin  eaalcus  qui  obliqu?  erat  manum  Pirrbi  qua  babenas  tenebat 
amputaret  <S<  certas  ipfasbabenasprecidit  led  Pirrbus  cum  illum  trSffcdifler  ex 
<quo  profiluit  ac  pedes  dimicans  totam  fuper  vno  cualco  pugnantem  delei^oru  ca 
terna  occidit.  P.r  bunc  modum  magno  ftetit  LacrdemoniiscupiditascJu^  qui  cu 
■^etnaamtepifletbelluglonSvincendi  fequebanl.Pirrb?  veraquafi  luftratocm 


. quandatTffiIio'(o!oj^et  5^'furebre  rpftn^j^um  certame  ma^tia  doloris 

parte  m ulaone  rebcfta  Argoscum  exercitu  contendit. Cornito  aut  Antigoni  ad 

uetuqji  ariais  locis  fiipra  pUnjoe  in-bderat^ipr^irca  nauleam  caftra  pofuit.Se' 
querte  vero  die  per  caduceatore  ad  Andgonu  milio  vt  in  campum  deJcfnderet  SC 

Eugra  decernerftFrouocauit.  Ad *rec  Antigonus  refpondit  miliciS  ftiam non  ma 
gis  armorum  qua  teirporfi  efTe . Pirrbo  au t fi  vite  fue  tcdeat  fatis  multas  vias  ad 
interitum  patere.  Ambobus  autem  oratores cx  Argo  venerSt  rogantes  vt  vrberu 
dimitteret  ad  neutrum  coru  pertinentem  ambobus  amica . Antigonus  verbis  eojc 
motus  filiam  fiium  obfidem  Argiuis  tradidit.  Pirrbus  aut  ^imittebat  quidem  fe 
abiturum  led  cum  fidem  non  baberet  eius  ^ miffio  JulFec'lior  ewt<Hic  du  ficra  {a 
ceret  pirrlrus  capita  boum  iam  recifa  linguas  cu  gemitu  emittere  cofpeAa  fSt  .Iri 
argo  autem  Licei  vates  cucurrit  clamitas  cede  di  cadaueribus  plena  vibcm  fe  vi* 
dere  per  obfiaram  nodle- Pirrbus  menia  {abiens  per  porta  qua  Diam  pares  vocant 
apertam  fibi  ab  Ariftio  Galatbas  in  urbem  premifit.  A:  fuit  Glentiii  quoad  foru  st' 
giuum  occuparunt  nec  quic^argiui  fenferat.Sed  eum  tandem  Elcpbar.tosaddu' 
tSos  porta  non  caperet  atgiobid  turris  ablata  .reponeret  &vtpotein  tenebris  mo 
ra  ac  ftrepirus  fieret  .Argiui  rem  lencientcs  ad  clipeu  di  alja  munita  vrbis  loca  ca' 
currunt  miflbq:  ad  Antigonum  nficio  ipfu  in  vrbem  vocarunt  cui  vemSs  prope  me 
niafubfedit  milites  authiium  cum  va’idoprefidio  inurbemtranfmifit.  Venit  eti' 
am  Areus  Lacedemonius  mille  Cret  Ifes  ac  Sparciatas  fccu  agens-Et  fimf  omnes 
in  Galatas  impetu  fadbo  baud  fegniter  coturbarfit.Pirrbus  aut  cura  c?airore  vrbe 
ingreflus  cd  a Galatis  nonlatisalacritcr  reclamaretur  coniedlas  laborStium  ac  tre 
pidantiumclTefigna  preperare  fuos  luflit  per  cloacas  aquedudtusquibusplena 
eft  cumfijmo  periculo  equitesimpellens. Erat  aut  maxima  incertitudo  viamati} 
clamorum  errorefcf  vt  in  nocturno  prelio  per  loca  arta  atqi  incognita  nec  vlla  du/ 
cum  moderatio  aut  opera  pre  tenebris  di  Sbjguitate  efife  poterat  ,Sed  perlbabant 
ambo  diem  expecfantes.Cu  ita^iam  iliacefcerct  clipeus  armis  boftilibo  refertos 
ipfo  afpecSu  Pirrbum  deterruit  di  Gmul  in  foro  inter  cetera  ornamenta  lupfi  ereu 
di  tbaurum  quafi  preliantes  cofpicatus  perhorruit  veteris  oraculi  memor  fibi  fa" 
tum  ipcndere  extremum  cu  lupum  cerneret  aduer{us  Tautu  pugnare.  Hcc  argiui 
ob  antiqui  fac3i  memoriam  fcalpta  i foro  babebSt.  Nam  Danao  primu  eas  partes 
adeunti  lupum  afferunt  vi{um  aduerfiis  taurum  pugnante  pofuifle  vero  fe  lupum 
qui  aduena  incolas  inuaderetfic  pugne  (petlfatoeuentu  cumlupus  viciffct  appote 
.ni  nouiffc  Liceo  ac  fiibide  rem  capelcentc  {Iiperfuiffe  Gelamore  qui  tfic  Argis  re 
gnabat  expulib.  Hec  rrat.caula  cur  in  foroargiuo  lupi  ac  tauri  imago  pofita  e{Iet. 
ob  illorum  igitur  afpecilum  Pirrbus  di  Gmul  quod  ea  que  fperauerat  no  procedere 
cernebat  turbat?  pedem  referre  ftatait  fed  cu  anguftias  portarum  formidaret  ad 
Helenum  filium  qui  cum  magna  manu  extra  menia  fedebat  mittit  vt  8i  muiu  di' 
ruat  di  exeuntes  excipiat  tuteturq;.  Dum  vero  properat  ac  trepidat  iisqui  mifl? 
erat  nec  quic^  reeSe  nunciatadole&ens  per  error?  cum  reliquis  elephantis  SCmili 
tibus  cieledbis  per  portas  auxilium  patn  laturus  derlb  agmine  ingreditur  .JSPir' 
.rbus  retrocedere  ceperat  & quamdm  foru  pcrmiGt  copias  fubducere  egtegie  bo' 
ftes  repreffit.Sed  pofb^exforo  in  angiportu  quo  ad  portam  iteterat  delccndit  i 
fcoc  bii  qui  auxilium  ferre  veniebant  obuiamfadli  eius  llibdurtionem  impediunt.. 
Nam&partim  eo  clamante  noncxaudiebantpartiroSCfiparere  vollent  abextr^ 
misveniftibus  impellebantur  .Si  maximuselepbasin  ipfa  porta  calu  ex  tranfiier& 
proftratus  exitum  prohibebat  alter  vero  exbis  qui  iS  Ttraucrant  cui  virtoria  erat 
nomen  proftratum  vulneribo  gubernatore  reciperet  quentans  fc  inter  eos  qui  p^ 
dem  referebant  admilcuit  boftes  & amicos  pari  impetu  coculcans  donec  referi!# 


ftutprtiatoris ca^sHpr  promuradc  ruyai.iimaciJePtifei?«an-?.«V„«  r r ^ 

F„.nJ,  repupaadme  facdns  Ab,„.Si  gladio,  pro'p,„saol  bafta  deflexaS 
f *■  f'»  y'  naipitcHt  Mc  IO  p.gioi  rapoai  a;  peom  madd  noin  boftj 

fad,n  fooro  tela  copo  f.  aacabamj,.  P.rAos  igMr  co  Hoc  eftom  Hortoanooe»  o. 
danr  infigne  qod  galaa  «as  conrp.coa  «ardetoadid  co.dS  ex  anot.sB-adiditJp, 
fe  aot  equo  eoafillis  la  eos  qoi  lafeqocbatue  boftes  mp etu  fecit  .Ibi  bafla  pereors 
coni  per  Tboracb  non  iragmt  nec  itiomie  vulnus  accepiffit  in  perculTorc  liserat 
•ArRimis  nec  clar®  natus  loco  Ted  pauperis  anieuJe  films  equa  adegit  Mater  for/ 
tc  derupervnacu  ceteris  ftminis  pugni  fpedtabat  qui  cognito  filii  piculo  8i  ob  ,d 
formioUn^mbabus  manibo  tegulam  fabJatI  in  caput  Pirrbd  demifit.Eo  kSu  caf' 
gdcpercufla  3<  fpondilis  fecundu  ceruice  attritis  bimitia  eum  defecerat- Prolapfjf 
'^babetiisauequodcUtcsiuxta  Licini  momimitum  incognitus  fere  omnibo  ceci' 
dit- ^ jopitus quida  Antigoni  miles  daobusaut  tribus  comitatus efi  ipfum  co' 
cnouinctMi  oeitibulam  quoddi  protraxit  incipiente  iam  fe  ex  iifhi  recipere  Ibi  c{t 
Hopinis  ceruKcra  inoflurus  gladiu  cduxilTet  ita  tonie  ipfom  profpexit  Pirrbus 
ot  illum  ad  tremore  pre  metu  copelleret  nec  reeSe  fed  ad  os6f  mentfi  vix  tandem 
'ccroicem  fecam.Iamrcs  pluribasnota  erat  ca  Aldoneus  Antigoni fi'iu8  adiens 
eaput  pedit  quafi  cognitar?id(?  acceptam  ad  patrem  ferre  prof^rauit  ia  tac  vna- 
£uraamicisfedcbarqtMpoft<5caputafpcxit  cognouit^ filium  baculo percufiit  ac 
■repulit  Barbaram  pollutu  appellis.  Iple  cblamide  ante  oculoffobduAa  lacrima 
Hit  Antigoni  aui  5C  Demetrii  patris  recordatus  domelfico^  exemplorum  volubi- 
bs  Fortune. Caput  itac^  corpus  Pirrbi  magnifice  cremauittcu  vero  Alcioneus 
'fordidatum  couenifler  Helenum  eumij  benigne  8€  humaniter  patri  adduxiffet  cv 
fpicienseum  Antigonus  melius  inquit  nunc  quam  prius  atefadium  eft  fili  fed  nei 
fiunc  quidem  fatis  qui  Me  veftem  non  abnulerisooqul  nosquividlTevid  remur 
magis  dedecorat  ^ fe . Poft  bec  ado-elcenti  coplexj*  ad  priorem  babitu  ornatum^ 
tellituit  di  t Epirum  remilic.  Erga  amicos  guo^  Pirrbi  benignus  £uit  cailEorum 
at9  exereit?  vniuer&potitus. 


-EpiftoIaAat.TadertiniPocteLaureatjDevitaat^gcSisMariilndpit; 


VM  AKTAXERSI  perfamm  regi  aRquandi  ebequi' 

tanti  agricola  quidam  obuiam  faeSus  aquam  vtraq:  mami 
e propii^uo  flumine  bauftamobtulifletcfinibil  aliud  elar* 
C'  giripeflctircxfiibridensiocundovulru  illam  fufeepit  ;na 
non  rem  ipfam  fed  animum  dantis  ac  voluntate  ;vt  vir  no 
biJilTimus  tretitus  eft.  Potabat  enimea  q^uea  benigno  pro 
ptowanimo  lulcipcret  5<G  paruaeflent  no  minus  exiftima 
da  wrc  qua  G preclara  at<$  permagna  munera  elargiretur 
ReiSequidem  batnanecj  Si  pro  digmtate  tcgia  geflit  Nam  diu  multacj  a grauibo 
'bpienriflimifqiVirisdifputatumatc^  mdicatum  eft  potius  bominisammu  quam 
' tesipfas  efte  metiendum.Quo  fit  vt  non  foliim  diuites  atqj  plentes  liberales  e»  e 
polTint  verametram  tenuesca  debberalitate  ccterifq:  virtutibus  animi  pariter  i 
' a 'S  paupera  pro  uolutate  eorum  capere  poflint.Itaij  cum  incredibili  prudetiam 
SnmsEui  admisaret  quod  no  modo  lam  laude  vetueuamadmiratione  colecuta  liti 


snimo  infiitui  vt  aTjqua  in  re  .(3  .m  pmificarer  vitam  Marii  prefi-an  tiflimi  vin 
cum  niHIahud  maius  babcamiocodiffimo  anirno  vt  agr*ciaJa  jlle  dominationi  tue 
dedicare  vt  tibi  gloriam  libro  aut  dignitatem  copararcm  . Nam  buius  viri  preibin 
tiatn  magnopere  admirans  animaduertens  cf  dignfi  fore  eius  gefta  in  manibus  in 
genui  viri  tradenda  fore  ncfciebamcui  potius  buc  tatum  vitii  donare  ^preclare. 
d , tue  Plane  in  ifta  etate  tua  iam  tantu  dignitatis  8<  excellentie  iludio  labore  indu 
ftria  vigilantia  iS  confecutuses  quaniu  permulti  pftanciffimig:  viri  per  longfi  euu 
etiam  m iplo  cano  capite  allcqui  iid  potuerut  Quare  diuina  Hec  potius  q:  bumana 
efle  cenfeo , Sane  iam  in  ore  omniu  maxima  cu  gratia  8<  gloria  eft  admirabilis  pru 
dentia. d.  tue^quS  vt  coieiilura  aflequor  antc^  fenedlute  attingas  ad  ampliffimos 
dignitatis  gradus  futuri  bec  prcludere  videntur.  Vcrd  in  prefentia^  ne  longius 
ab  incepto  trabamur  animus  eft  per  laudes. d .tue  cuagari  velle-Itacj  Mariu  viru 
inter  romanos  ccleberrimfi  bumani  tatis  iure  vt  libenti  animo  fufcipias&C  interdft 
colligendi  tui  caufa  legas  obrccro  mec  eu  quod  lapietia  SC  multis  bonis  artiba  egre 
giilqi  virtutibus  fiiperos  paruifacias.Sed  noui  humanitatem  diuini  ingenii  tui  ac 
prudentil  Nofti  eni  optimas  artes  longe  plusapud  omnes  pofleC  Cu  exepliscla/ 
riffimoru  virorum  coiunrte  Gnt.Hmc  eft  g>  multi  (apientiffimiq;  viri  parentu  vir^ 
tutis  &L  vite  magiftram  biftoril  appellauere.  Nam  admirabili auctoritatem  atij 
fidem  in  foro  in  cuna  in  comitiis  ad  ipellendos  1 omines  ad  prudentil  ad  iuftiai  ad 
fortitudinem  ad  temperantia  ad  fidem  ad  pietatem  preftare  videtur  Tanti  cer' 
te  vim  affert  rerum  geftarfi  memoria  ivt  ffimosfepc  viros  imitemurivt  Fabius  pi 
clem  Porcius  Cato  CunuiCefar  Alexandrum. Hinc  eft  jprifti  illi  lapientes  viri 
Socratis  PiatonisAreftotelis  multoruq  aliorum  imagines  no  {bium  tabulis  8<va 
fis  pictas  babuere.  veru  etiam  in  foro  8i  in  templis  eneas  fta  tuas  colloca  uere^vtp 
clara  illorfi  facinora  foe  vite  exemplu  extarct  Quare  Ligurgu  virum  quidem  di' 
uinum  poftq  Lacedemoniis  leges  edidit,  xxx-ftatuas  Anftoteli  erigifie  legimus. 
Sedvnde  digrelTi  {bmus  noftra  r^rediatur  oratio  *£<  ad  Marium  parumper  aim 
aduertamuS'  Hic  deuidtis  cirobns  tanta  belli  cladem  non  modo  ab  urbe  romana  ue 
rurnetiam  ab  oniuer^  Italia  propulfauit  vt  tercium  Rome  conditorem  romani  eu 
appe:lairenti6Cquod  vix  vnqua  alter  confecutus  eft  (eptiesconiblatu  iniiti At  qd 
bec  nuncrecenleo.-cu  res  a Mano  geftas  in  manus,  d.tuababeat.  Manum  ita(;^ip 
Ium  iam  legere  aggrediamur . -quem  G diurno  ingenio, d>tue  probari  leniero: quan 
dotjprecioGera  ilii  daturum  polliceor,  ^ 


Plutarcbi  Hiftoriograpbi  greei  De  vita  atq;  geftis  Marii  per  Ant.Tudcrtinum 
Poetam  Eximiu  Hiftoria  in  latiuum  tradui^  Iinguagium  Incipit, 


AII  MARII  queadmodu  neqi,Q_,  fertorii  qui  biberosin 
iusditioneq?  populi.r.redegit  neqiL.memmiiqCorjntu 
delcuittertiu  nomi  dicere  no  pofTumJ.Nl  Acbaicus  tuic 
g vtaffncan?  Scipioni  vt metelloexregefta  agnome  fuit. 

Ex  quo  magnope  poftidonius  reprebeofionc  dignos  putat 
eosqm  cenfent  tecdu  nome  romanis  ^prium  effe  vt  camil 
Ium  vtmarccHu  vt  catone.Nlg  tantumodo duobanomini 
^ bus  nucupanf  nomine  carerit-  Erat  aut  qi  bac  racione  ror 

fus  jpc  Ene  Mmie  mulieres  efte  voluit  Nulli  em  mulieri  pmfinome  apud 

romanos  pouidonip  efle  arbitrat  imponitur.  Alii  afit  comunc  nome  a cognacoe  di 
xerut  vt  popeioG  vt  mallios  vt  cornelius  tl^  G gs  Heraclidas  Pelopidas  diceret 


Hoc  vero  cJominamm  at  Epitk»  « retas  gcftis  vel  tx  oatnra  ve!  ix 

„ K pafflooe  corponsimpoCtan.  cft  vt  Matnnfi  K Torquata  6i  S.Ua„TeS 

noioen  Grippus  & Callinicas.  Ad  bec  mala  cofuetudo  malta  conata  eft.  Marii 
tuam  marmoream  malta  pre  fe  ferentem  r.giditatf  ac  acectitatem  mor.b„?ri"* 
f mllem  apud  Raaennam  urbem  que  in  Gallea  Gta  eft  vidimus  .Kam  dnrn  atq,  bel 

licofnmammuei  natura  effinxctat.Quicum  magis  ad  te  militare  uuS  ad  .t6p  fe 
contul.lptlloMmperanteanimnmvbipolcratbabuit.  Fertur  quidenem  litteras 
grceasdriiclire  ne^vllisinftudiisgrecis  peeceptoritosvti  volui fTc.Tknqiridi, 

culum  cHct  littens  quaru  magiftri  aliis  feruircnt  opera  impfdeie.  Pofla  fcfidia 
tcillptum  egit.intempb  quoda  rem  dininam  fecit,*  greca  fpeaaculaadbibuiti 
qui  cum  in  tbeatru  venlirct  foIuCp  Tcderet  ftatim  rE  a bfoluit  CJueadmodum  igitur 
Plato  Xenocrati  Philofopbo  qui  triftior  natura  videbatur  (epius  dicere  conSieue 
rat  O fehji  Xenocirates  rem  facram  leticie  ag'e;ita  fi  quis  IVlario  perfiiaferit  grecis  •’ 
inuGs  leticiefacra  facere  non  rei  militari  Sfreip. indigne  fecerit  propter  ina<» 
tum  imperandi  amorem  6f  animi  deformitate  at<$  preftantia  di  in  acerbam  8i  da 
ram  fenetifutem  tanqua  in  Icopulum  naue  frangeret  Hec  profecto  ftatim  in  rebus 
ab  eo  geftis  perfpedla  fiint.  Marius  longeobfcuro  genere  ortus  patre  Mariu  ma' 
trem  Fulciniam  pauperes  bomines  atqi  mechanicos  fcabens  8i  quandoij  in  urbem 
profjciftens  ex  ftudiis  vrbanis  deguftauit.  Reliquo  tepore  in  uilla  Ciuernate  que 
erat  in  agro  Arpinati  vitam  ab  vrbams  lautif^  viuendi  moribus  alienam  (ed  mode 
ftam  SC  prifiis  viuendi  inftitutis  egit.Cu  primum  in  HifpaniS  militaret  Scipione 
Afncano  NumantiS  obfidente  8i  fortitudine  ceteris  adolefcentibuspreftaret  Sci 
pionem  ems  preftantia  minime  latuitiqui  illum  egregia  forma  vira  apud  le  rece' 
pit^SC  corruptam  obdehtias  rei  militaris  difciplmam  emendauit. Fertur  Marifi 
eum  bellicofo  bofte  manu  conlerentem  illu  ante  ora  imperatorisconfecifie-  Qua^^ 
pttf  alias  dignitates  {ub  Scipione  confecntuseft.Cuquandoc^  poft  cenam  de  imp 
atoribus  fermo  fieret -‘f^quidS  ex  prelentibus  fiue  feno  fiue  ioco  Scipioneraintee 
togaret  quem  tali  ducem  poft  illum,  r. populus  babitur^efifet.  Scipio  leniter  per 
cuflb  Marii  bumero  bunc  Tquit  ibic  preftanti  virtute  erit.  NS  magnS  de  (e  in  ado- 
lefcentia  expedlationem  exbibet  ab  ipfius  enim  cunabulis  futuram  auguramur  uir 
tutem  .Fertur  bac  Scipionis  voce  tanqui  diuino  quodam  oraculo  Mariu  in  mag^ 
namlpem  erecftu  in  remp.anitnu  applicuifTeiSC  tribunatu  Ceciliometello  cuius  in 
domo  iple  a pueritia  ac  pat  eius  mimftri  fuerant  magno  ftudio  Si  cura  fauente  Ibr 
titum  fuiflfe.In  tribunatu  vt  potentu  Vires  in  reddendis  fiiffragiis  ac  in  magiftra» 
tibus  defignandis  auferret  legi  quandS  de  ambitione  fiiffragio^  ferete;  cofiil  Cot 
taobuerfans  fena  tu  perfiiafit  vt  contra  legem  certaret  :8i  Mario  ne  legem  dim,ul/ 
garet  edixit.  Cu  legem  Marius  ferret  nec  tan%  adolefcens  fe  baberetia  nemineij 
virorum  illuftrium  ad  capefeendam  remp.  fauorem  iniiflet  iCotram  a fententia  fiia 
defcifccntem  non  tulit  Sed  cum  fibi  magnum  animfi  vendicaret  que  exinde  res  ab 
eo  gefte  offenderunt  minat?  eft  Cottam  in  carceri  conieclfurfi.-nifi  in  fent  entiS  fua 
concederet . Cum  ad  Metellum  cofugeret  Cotta  Si  fententiam  illius  peteret  me' 
tellus  affurgens  orationem  ^'mlte  confulis  babmt  Marius  cum  emitteret  IicSore 
iuffit  Metellum  in  carceri  detrudendu.  Ille  cum  appellaret  Si  prouocaret  ad  cete 
ros  tribunos  neminem  exorauit  fenatus  aoti  frequens  decrctfi  fua  aueSoritate  tir 


Riauit . Marius  multo  fplendore  ad  populu  cgrcdiens^cum  neq:  terrore  neij  rcue' 
rentia  fletftendus  videretur. •&;  terribilis  aduerfus  fenatum  irfurgeret  ftudereti^ 
auram  ata  fauorem  populi  conlequi  legem  fanxciuit.  Veru  almd  gubernande  rei' 

p. genas  aggreflus  ftatim  bancglonamcomutauit.JMam  cum  lex  ferretur  dedi' 

wfione  frumenti  «uibus  fefe  opponis  vtrlij  legi  pari  pjten  tiafortiter  operi  Tuam 


-adltibuit  tanq:  nctniw  prefs'r  rquitafe  gratificituruserTet . Poft  triBun-tum  ma- 
iorem cdilitatem  petiuit.Duo  enieratordmescdilesvnusin  qaoipfi  cdilcsin  la 
redicerdo  (ellis  curuos  pedes  babeniifcus  vtebanturiSC  b/e  nomen  magjftratusre' 
tinebat.  Secandum  edit  em  popuIarS  magiftratu  appeltabSt,  Eodem  dje  de  utrocg 
magiftratu  eligendo  fuffragia  babebantur.Marius  babita  repulfa  a maiori  magi- 
ftratu  ftatim  affulgens  alterfi  pitiuit.  Cu  arrogande  ac  cotumatie  crimi  fubiifTe 
videreturiomnes  ab  animi  fui  fententia  defciuerut.Ita  vno  die  quod  nulli  alteri  ac 
ciderat  bis  repuUam  babuic.  Hec  res  no  paru  eius  animi  altitudmf  fregit . Paulo' 
poft  cum  pretura  peteret  paululu  abfuit  quin  repulfam  babuiffet.  Cu  aut  vitimus 
cfletqui  per  fuffragia  mitteretur  deambitucp  fuffragatores  donis  corruperat  da 
natus  cft.Kuius  rei  conicdluram  fufpicionfg:  maxima  prebuitcafus  tabaconusmi 
nifter-qui  intra  cancellos  intra  fuffragia  feretes  confpcdlus  eft.  NI  Sabaeus  fami 
Ijaritate  Marii  pluntru  utebatur  Accitas  igitur  a iudicibus  inquit  calore  ficiens 
acuam  frigidam  petiiffe  & ad  ferau  poculum  babentem  vemfTe  deinde ftati  cfi  bi 
biffecabiifle.  Quare  a Centoribus  pcftea  e numero  tcnatcrudeiec!lus  eft. -dignus g 
dem  videbatur  vel  propter  rrendatiu  vel  propter  intemperantia  damnari-Contra 
Marium  Caius  blercnmusteftis  adductus  inquit  non  de  more  patrio  efle  patro- 
^1um  aduerfus  clientes  in  tefte  adduci  Verum  a lege  patronos  bac  neceflitudme  ef 
fe  exclufos.Sfc enim Koroanitutoresappellabat  nam  parentes  Marii  ipfSqiMari 
um  Herennioru  familie  clientes  fuifle  ferebatur  .Dubitltibo  iudicibus  de  boc  tefti 
monio  Marius  contra  Kerenniu  inquitquando  pnmu  in  ccrfuttoclientem  dixit 
non  cronino  vera  oratione  vfus eft. Non  enim  omnis  magiftratustutoies  excludet 
at^  familiares  & genus  abfoluet.fed  de  fella  curtios  pedes  Kibete  lex  lata  eft.  Ve 
rumtame  primis  diebus  cu  minus  frcurdeceu^a  Marii  fucccderet  8<  acucifus  :u 
dices  haberet  tarde  exiftentibus  fuffragiis  paribus  preter  omnifi  opinioni  luditiu 
euafit.  In  pretura  m.ediocres  laudes  colecutus  eft-  Poft  pretura  vItcrioremEli'’pa- 
niam  forte  affccutum  fertur  8i  eam  promntia  cue  predardi  afTuetudine  lam  plena 
feraru  fadla&iiifbtitudinl  redadba  eratapredombusexterfdm  reddidifrc^  tuc 
bJiberos  predariaion  amplius  boneftum  putauiffe-  Cum  i Ip.  traiftaret  necj  diuici 
as  neq;  eloquentiam  quibus  qui  tunc  primi  in  urbe  erat  poputum  ducebat  copara- 
uerat  Ipfam  au  te  animi  altitudine  ingens  cius  ftudium  ac  fbljcitudirie  jo  rebus  ge 
rendis  8<defteritatl  morum  ac  affabili  tati  imprenlandis  dexttisiter  cQucrfanoiS 
cum  plebe  que  in  ftudio  quodi  repefita  ciues  arbitrarent  ad  uires  bononfice  auxit 
Quare  cariffimas  nuptias  Gbi  coparauit  6i  luliam  infigni  familia  cefirum orti  m 
uxorem  duxit  cuius  cefar  qui  poftea  fcditione  ciutii  inter  Romanos  potentia  8<  au 
dloritate  omnium  longe  clanfTimus  fuit  fbrorius  repos  erat  Hic  Marium  vt  m re 
fcus  abeo  geftisfcriptum  eft  propter  familiaritate  adamauit.Tcropei  Itiam  tolte 
rantiarrqjfmfle  in  Mario  afferunt. Exemplum  eft  5 cum  ex  ambobus  cruribus  ta 
borarec  & plenas  varicibus  haberet  ferrettj  egro  animo  illarum  deformitateimc' 
dicumCbiadalterum  rrurium  accerfiuit^  baud  ligatus  mtmededum  nec  te  mo 
rit.-nec  fufpiria  emifitJfedcum  tacitus fixufqioailisad  intpiciedumpftaret  mo' 
rdsquardamdotorum  inter  incidenda  perferre  no  formidauit.At  medico  alterum 
cruscurare  volenti minime  aflenfumpbuit  dices  iterum  fubite  dolore  indignu  ar 
bi  troc . Poftquam  Cecibus  Metellus  aduerfiis  luguream  cofiil  fadlus  eft  pretore 
Manum  in  Libiam  legatum  adduxit  eu^^in  maximis  reboampliffimifi?  bellis  fu^ 
fcepit  bonore  Metelli  co’orequeadmodum  ceteriiSC  apud  iHum  rip. agere  nolu^ 
indignumputansfub  Metello  legationis  officio  fungi.  Verum  fiib^ipfb  rportuniffl 
mo  tempore  8i  m maxitro  rerum  Ipcculo  omne  eius  ^bitatem  oftetauit  di  multa 
in  ipfo  bello  difcrimina  fubiensnullum  ex  magnis  laboribus  exhorruit  nullum  e* 


f„en.aBmfi«nt,a„rta„t.r„Im„^ab.!l,sbm™letiefiWcrp',S^ 

labores  aRj5rfdi:oi,ujeai:5ni«naca[ionevo!unl:ariomeffmt.,.-Vijr.,'.  '“  ' 

torenj  pane  eooden,  edere  cum  ml.ubas  more  omnmm  velm  Mo  iaeere  „1  Ka! 
„s  oel  m ob,e.end.s  agprbns  pftando  operj  firam  vna  cono  «rar.  Mag/s  enim  ei 

TsTmal»  Krore  “ «PKnnias  lo.orfr, d.ftr.b» 

entes.  8i  ma.or,  amote  m emn  afi.cmnmr  qm  vn»m  labore  imre  volnnt  qnS  in  eos 
qui  corpore^  dedunt.  Cum  Manus  rem  militare  boc  modo  ageret  5C  milites  bee 

ninolentiaaftlectet.rg.entenome8Cglor,aeius  perlibia  Konamm  euenttu.Kfi 

tiabant  enim  milites  Komanis  per  litteras  nunquS  fine  babitura  bella  eontra  bar 
barosmli.C.Mariuconrufcm  crearent.  His  rebus  vebemfter  Metellus  animi  au 
gebatut.ac  prefcrnm  eu  quod  in  turpilium  acflum  eft . Hic  emm  vCp  a parentibus 

torpes  erat  MetellireCquandoc^  militans  principatum  SC  curlarcbitedorumge' 

rebatvacnamcj  vrbem  maxima  prefidiocuftodiendam  fu  mens  nulla  in  re  cioesmo 
leftiaa^cerat.Sedcum putaret vfui fore fibi  manfujtudinem atq:  bumanitatem 
eo  infeio  ciucs  mgurtbe  vrbem  tradidere  Turpilium  vero  illefum  faluum^  dimife 
re. Quare  in  Turpi/ium  proditionis  accufatu  Marius  vnus  inter  eos  qui  laturi  de 
illo  fententiam  erant  crudeliter  agens  plurimos  ex  alits  irritabat-' vt  contra  volun 
tatem  Metelli  Turpilio  mortem  decernerent. Paulopoft  cum  appareret  Turpili 
um  faffo  aecufatum  ab  aliis  vnacum  Metello  Marii  conatus  gramter  ferebantur. 
Marius  vero  letus  cum  Iblus  in  Aaret  non  erubuit  dicere  fe  malum  fcofpitibus  per 
niciofum  Metello  numen  aliturum  deinde  apertas  inter  eos  inimicitias  exercebat 
Fertur  Mario  prefenti  Metellum  tan^  impetum faclurnm  dixiffe.-tu  nosiniuria 
affias!  0 gercrofe  Romam  traicere  paras  8i  confiila  tum  petere  non  fatis  tibi  eft  fi 
buius  mei  filu  comperitur  futurus  Gs.Erat  tunc  filius  Metello  valde  adolefccns. 
Sed  Mario  vt  Romam  peteret  ftudente  pofb^  Metellus  magnam  temporis  intet 
capedinem  obiecit-'  cura  lara  duo  8i  decem  dies  intereffent  ad  petendum  confoIatS 
ipflim  dimifit . Marius  autem  celetibus  itineribus  per  triduum  8i  vnam  no^em  a 
cafiris  ad  mare  profec!fus  ante%  nauigaret  rem  diuinam  peregit.  Tunc  autem  di^i 
xifTe  ferunt  fortunam  fecundas  res  magnitudine  incredibiles  omhiep  fpe  meliores 
Mario  preoftendet . His  verbis  Marius  leticia  affetSus  animi  magnitudinem  ex' 
tollebat  .S{  mare  quatuor  dictum  curfu  leges  cofeftim  a populo  qui  eius  deGdeno 
tenebatur  confpecius  eft.8C  a quodam  tribunorum  plebis  ad  populum  ducfl?  mul' 
tis  contra  Metellum  calumniis  magiftratum  petiit. Conful  deCgnat?  inquit  fe  vel 
moriturum  vel  viuum  iugurtbam  capturum . Poftqoa  orationem  rplendidam  ba/ 
buit  ftatim  copias  ad  bellum  paramt  8<  preter  legem  at^  cofiietudinem  feruos  di 
rei  familiaritatis  tenuitate  laborantes  quos  fiiperiores  imperatoresrenuerant  c® 
feripGt  Si  armis  eorum  qui  minus  idonei  ad  res  magnas  videbantunftrenuis  bomi 
ni^s  traditis  precium  illis  pro  cuiuflibet  lententia  depofuitHecfanead  multtm 
calumnia  Mano  fuere- Audacia  verba  que  {uperbe  contumeliofeij  aMario  eflun 
debantur-' optimates  trifticia  afficiebant. Nam  exclamabat  Marius  mollitiem  no' 
bilium  diuitumqirapereconfulatumfc^  propriis  vulneribus  nonmonumetis  mor 
tuorum  ne9  alienis  imaginibus  gloriaturum.  Et  cum  Albinum  Si  Beftiam  viros 
ex  claris  familiis  ortos  fcd  eofdem  imbelles  Si  propter  imperitiam  errantes  qui  in 
Libia  infeliciter  dimicauerant  appcHaflet^inquit  adftantibus  num  arbitrarentur 
Albine  Si  Beftic  progenitores  optauifle  infanos  ignauoftj  nepotes  potms  qua  le  rp 
liquiffcicetifendum  illos  non  propter  genens  clamarem  fcd  propter  virtutem  qc 


-t^rfjria  facinora  e^oriatn  cofccutos fu.fTe. Hec  no  temere  neq: petufs^er  a Mario 
di^a  funt:ne£f  fruffro  inirricitias contra  potertiores exercere  voJebat,  At pspu' 
Ius  qui  fenatus  iniuria  letabatur  infolentia  verboru  Marii  animi  magnitudine  me 
tiensMarium!audibHsextollebaf;irritabatq:ne  vera  loqui  cotra  Tenatum  deline 
tet:5<  picbi grata  ageret- Poftqi in  Libiam  traiecit  Metellus  TuidiavicflusSc ani 

mi  egerq:  iam  ipfius  opera  confecSo  bello  Ipoliatocp  omniu  rerum  iugurtba  nifi  cor 
pore  Marius  coronam  Si  triupbum  {ufeeptaras  veniret  & bis  que  contra  eum  gcf 
ferat  exacerbatus  illu  ad  fe  concedere  no  expeeSauit  leddiftedens  Rutilio  cius  le' 
gato  qui  exercitu  Mano  traderet  negotium  dedit . At  in  fine  reru  vitio  queda  ex 
crtaeft  contra  Maria  Nam  Silia  glonS  fecundarum  rcru  Mani  qucadniodu  Ma 
riusgloriam  Metelli  intercepit*  Veru  bocquo  patulo  contigifTct  paucis  memora.» 
bo.  C^onia  in  rebus  geftis  SiUe  ea  precipue  feripta  fiint  que  aduerfus  fingulosto 
mines  egerat.  Boebus  qui  fuperioribusBarbans  imperabat  lugurtfce  filia  fuam  i 
matrimonium  coIIc-carat-Qui  cum  bellum  gereret  pcrtimelcens  ne  lugurtfce  imji 
iumcxcrelceret  illinon  multum  prcfidiipreftafcatifedfiiam  perfidia  diffimuJabat 
Poft^  Iugurtba  errando  fugiendoq:  tandem  omnes  Ipes  fuas  in  Eoccbo  conieceraC 
Si  ad  illum  liipplexconfugerat.' Boebus  pudore  potiuf^  bcniuolentia  lugurtbam 
apud  le  recepit  atgj  coadbum  tenuit.-SCad  Mariu  aperte  audaces  intrepidas  Iit 

teras  pro  illo  tranfmittebat  fed  ci  clam  inGdias  tendensLuciu  Sillam  Mariique' 
ftorem  qui  m eo  bello  multa  vtilitatis  officia  fibi  co tulerat  ad  {eaccerfebat.Poft^ 
vero  Siba  ad  Bocbumacceffit  mutata  lententia  bnius  conGIiipcnitentia  Barbard 
cepit;8<pcr  rcnltos  dies  buc  at<5  illuc  animum  vert?s  corGIia  agitabat  vtrumlu/ 
gurtbamSiUe  traderet*an  Sillam  retineret*'  tandem  in  mitiore  proditionem  dedi 
nauit  animum  8<  lugurtbam  in  mambusSillevmuni  tradidit.  Hinegraues  ille 
nepbarie^ditionesque&re  Romam  funditus  cuerterut  primordia  fcabuerc. Na 
multi  ejui  contra  Marium  propter  inuidiam  fenciebant  Sille  opera  captum  elTela 
guttbatn  predicabant-Silla  quideob  Ggratas  aBoebo  litteras  Tquibuscaaebatur 
lugurtbam  fibi  a Bocfco  traditum  babens  bis  len'per  caufam  CiS  cicfendebat^conv 
tracp  Manum  ambicioGim  bommem  & duru  in  odiis  cxcrc^dis  qui  nemine  Gbi  (b 
cium  in  gloria  paciebatur  decertabat. Inimici  quid?  Marii  qui  primas  maximal^ 
belli  laudes  Metello  lecundas  autem  Si  vltimas  Sille  tribuebant  m illu  vebemerj 
agebant . leaqi  populus  quii  primis  Marii  partibus  fauebat  perculGis  terrore  ma 
rium  deferebat.  Verum  Gibiti  incpinatiij  ab  occidente  rumores  quiiamomnf  ita 
bam  pagraucrant  banc  inuidia  Si  odia  calumniafif  Marii  propul!auere-In  primis 
cum  copia  optimi  imperatoris  deeflet  • agitabatur  cogitatione  ciui tas  que  conGilS 
dicereturiqui  tantS  illam  belli  tcmpeftate  profligare  poflet;.cu  nemo  ex  jllisgdi 
uitiasinGgneserantneqiex  illis  qui  claro  genere  origine  traxerant  comitiacofiie 
laria  adire  vellet. Ita^Marifiabfentem  futurum  cofiilempredicabant.Scdcu  na 
per  nunciatu  eflet  lugurtbam  captu  adeo  fama  ingens  exorta  eftde  robore mul 
titudine  Tbcwono^  at^  Cimbrorfi  vt  fidem  nullam  Romani  in  principio  prefti' 
tiflent-  Panlopoft  rumores  Gibtimidiores  veritate  oriutur.  NS  ferebatur  bominfi 
arma  ferentium. xxx.Miriadas  e domo  delceflIffeTurbamyero  yiro^atcf  muli' 
«rnm  qac  (edem  at^  vrbes  quereret  in  quibusbabitare  poffent  multo  ampliorem 
efle.Queadmodam  antea  audierat  Tirrenum  optimi  Itaberegionemm  ius  ditio» 
nem^  fiiam dirigere at^  diripere. Uli  quidem  ex  eo  g» agrum  fiiu  nunjf  exig«ant 
Si  remotiffima  regione  decefferant  vnde veniret  qm  ue  eflent  non  cognofee wtur 
qui  tanquS  nobes  in  Galliam  ItaGamij  irruperant-  Sed  Romani  exeo  arbitrabant 
populos  Germanicos  effe  ex  bis  qui  ad  Borefi  Occeanu  fedem  baberSt:  $ boimnes; 
magno  corpore  borrcdif^  oculis  effen 1 Germanos  Cimbn  pdones  appellaret 


Jinqucntesquolibet  anno  veris  tempore  eos  aui  antea  d,rrJn.Tu  *'® 

terq?  bellando  ad  mulra  tempora  ad  mcontmgs  Sc  ftaWe  foW  c^nteS^g"" 

At  ptanml  ipfora  ec  illi  qn.  m amis  preftantiores  erant  ad  ulrimos  populos  oui 
font  ad  mare  extrema  coacefferont. Hec  regio  Opaca  Si Cuofa  eft  8ipropter\l' 

,.md,nemacrpjffit,temarbo,fo!e  omnino  eare».H.ncvC5i„traHercimSt.t 

ram  dircurrom  fecere  Sc  celumattigcre  apud  quod  Polus  impetS  fufeipiens  prop- 
ter inclinacionem  celotf  q„,  vna  inclinatur  videtur  ab  inftanti  Ggno  qijod  in  uerti 
ce  docendarum  babitationom  gracia  poCtu  eft  paululum  abeffeDies  brenitate  « 
longitudine  pares  cu  rocJibus  exiftentes  tempora  diftribuunt.  C^are  ad  fcnben 
das  tabulas  copia  de  funera  bilibus  bomerofuit  Hmc  bi  Barbari  ad  ItaliS  concef.. 
fere.  Antea  cmm  Ciramerini  tuc  aure  Cimbri  fed  non  a regreflu  appellabatur.  Ve 
rum  bec  coniccSura  magif^  certa  ratione  in  biftoriis  traduntur.  A multis  Icriptii 
elbplures  potiuf^  pauciores  eo  quod  diximus  fuille. Qui  ammo  8i  audatia  prefta 
tilTimi  5C  manuu  virtute  ac  celeritate  S(  impetu  egregii  m bello  fulgari  Cmiles  vis 
debantur.Itagiipfbrum  impetum  nemo  fiibftinere  poterat -Sed  quiefi^  illis  ccon 
tra  occurrebant  dudli  vtpreda necabantur. Nam  multi  magnii^  exercitus  Roma< 
ni  ac  duces  qui  vitra  Gallie  alpes  copias  eduxerant  turpiter  vidi  fuerSt.  Illi  a qui 
bus  mile  pugnatum  eft  circa  Romam  copias  fparlere.Nam  debellatis  illis  quibus 
obuiauerant  fublatii^  multis  rebus  que  ad  vfum  milicie  eflent  ftatuerunt  necvbi 
Tedem  ponere  priuf^  Romam  euerteret  satqt  Italiam  predando  diriperet . Hec  cu  - 
Romanis  denunciata  eftent  Marm  multis  bartationibus  ad  couilatumacccrferut 
conlulemcf  fecundo  defignauerut.Et  quam^  propter  ablentiam  lex  eum  exclude 
ret  tempus  vt  iterum  affumi  ad  magiftratam  pofletinon  dumipleretur  popui? 
inultis  omnibus  qui  ab  ems  lententia  defeiuerant  Marium  adire  magsftratum  no 
luit-  Putabat  enim  tunc  leges  non  plures  cfle  quam  antea  neq:  prclentem  caufam 
abfiirdiorern  eCTe  ea  propter  qua  feipionem  contra  lege  Romani  colulem  fecere  no 
timentes  agrum  eoru  vaftari  fed  cupientes  CartaginenGu  regionemferroignii^ 
depopulari  Cum  fic  lanxitum  eflet  Marius  ex  Iibia  accitus  8i  cum  exercitu  in  Ita 
liam  delatus. CI.  Januariis  quibus  apud  Romanos  principia  anni  inchoantur  con/ 
fulatum  iniit  5<  triumphum  egit  inl^raeum  fpedaculu  RomanisIugnrtbacap< 
tiuam  oftendens-Quo  viuente  adeo  varius  at^  callidus  homo  adeo  Fortune  muta' 
dones  ferre  fciebat-‘&:  tantam  in  feverfuciam  tantamqi  animi  magnitudine 
bat  vt  nemo  crederet  Romanos-illu  liipcrare  8i  in  poteftate  liiara  redigere  p^e  Ij 
lice  t dicere. Cum  in  triumpho  8i  pompa  duceretur  vt  fanant  tunc  animi  conftanti 
am  retinuit  ■ Cui  poft  triupbum  in  carcerc  coiiciendo  quidam  veftimentum  violen 
ter  laceraucrunt 'quidam  vero  dum  ornamentu  aureum  vi  auferre  certarent  vnam 
partem  auris  dilaneant.De  trufus  aute  nudus  in  haratrum  confpc^eft  moleftia 
afiedlum  efleiicqrnensoherculesquamfrigidum  eftnoftrfi  balnea. Sed  htme  fex 
dies  collucftantem  cum  fame  Sfvfcpad  ultimam  horam  in  fpeconftitutfi  deGderw 
vite  condigna  pena  fuis  crudelitatibus  confecit.  In  triumpho  auri  feptem  milia  SC 
tna  pondo  delata  fuifte  ferunt.argenti  autem  non  Ggnati.  v. milia  feptingetaoi^ 
‘agintaqn5pDdoNomiftnatuverodragmas.vii.miba8i  xxviii-miirtaaasextitilie 


pofl  popa  marius  fenaru  ' capitofiu  conuocauit Gue  ignoiSr'a*  Pu  mos'patrms 
fugeret  Gue  g;  fortuito  Gc  facet  agreftior  m t riupbali  appcratu  fuit  Seocir  s aC  t fe 
natu  egroaio  i’lud  ferre  ftati  aflurgcs  fuiccpta  purpura  ad  cocione  rediit  In  militi 
a aiit  rite  exercitu  curfu  & variis  Iogi%  itinerib  exercuit . Ipc  % eade  ferebat  a' 
gebatet  ipa  dieta  .Quare  poft  beccu  labores  5<  iuffa  unctoris  milites  libenter 
aggrederenf.IVIuIimariani  vocabant  Sed  gdara  fcuius  appellatiois  alia  fui  ffecau 
Tam  ferut.  Cu  enim  Scipio  eo  tempe  q numStia  oblederat  vellet  no  fblu  arma  Si  e 
quos  fed  etia  mulos  Si  currus  militibo  tradere  vt  omnia  S<  exercitata  8i  parata  ba 
bcrcntMariudixifle  ferut  pulcerrimfi  equum  ac  mulu  ab  eo  nutritu  qui  bona  va 
litudineacmanfiietudineroboretjplurimu  aliispftaret  febabere.Hec  fentientei 
peratorc  mFtoticnlc^  dida  referente ••  milites  aliqui  laudare  volites  q afliduos  lar 
bores  ferret  atej  aggrederei  mulu  mananu  jilura  vocitabat-  Sed  videt  bonam  for 
tunam  tragnope  IVjario  afpirafTe.NS Barbaris  ta^rcflexS  aliqui  impetu  fa cieri' 
tibus  & pus  in  HiberiI  ructibus  Mario  temp?  ad  milites  exercendos  animoGjj  ad 
audatii  cofirrrandos  datu  eft  Quod  aut  maximu  cft  qlitate  animi  fiii  militibo  ofii 
dit-In  principioguitaseiusatq^rcueritasimpunildone^  errare  negiinobedietes 
cfTe  milites  alTucfeciti&  vnacuiuftitia  falus  apparuit.  Animi  vebemItiS  aravor 
eis  afperitat?  Si  acritati  vultus  que  paulatim  Mari?  effingebat  milites  no  fibi  fed 
bcftibus  ad  terrore  fore  alo  induxenit . A t magnopere  militibo  placuit  equitas  ib 
« fius  in  iudicando  de  qua  illud  exemplu  legitur  Caius  Lucius  eius  ex  forore  nepos 
coftitutus  in  ordine  principat?  fiib  eo  militabat  g ad  alia  vir  baud  improbus  vide 
batur.  Hic  pulcritudinc  captus  adolefcltnlu  quidam  nomine  treboniufub  eo  me» 
renti  ada  mabat  cuius  animu  cum  multoties  tltauiflet  necp  eo  potiri  peffet  tldeni 
jiocSu  miflo  miniftro  trebomu  ad  le  accerGait.  Adolercensaccitus  cu  ro  liceret  no 
parere  iullis itu  ducisCaium adiit  qui  int  tentormadeumduAusillu  violentiam 
afferre  conatero  ftricifo gladio  intfecit.  Hec  Mario  abfente  farta  lut  cu  rcdiiffet 
ludicii  dic  trcboniodixit.  Poff^aladuertit  treboniusamnitis  fe  accularu  nemine 
aut  caufam  fui  agere  ipfeaudarter  ailiirgls  rlomni  cxpoGiit  teftunonia^  babuit 
qbusaffcrebaf  fe  multoties  lufii  volutati  obftitiiTe  5<  cu  magna  dediffetrullomo 
do  (Ili  corporis  copia  pftitiflc  Admiratione  captus  Marius  infTit  ji  virtutis  rema 
neratoe  coronS  patriam  afferri. Ile  illa  lliicepta  Trebomu  coronamtitan^  in  tem' 
pore  pulcertimis  exemplis  indigete  pulcru  facinus  peregiflet-  Hoc  Koire  denuci 
aturo  piroltum  animos  ciuiu  ad  cofecuendum  rertiu  coniulatum  comouit  Si  cum 
Barbaros  verno  tepore  futuros  expertarit  nolebant  Romani  p nullii  alium  imga» 
torem  9 p Marium  con  t il!os  dimicare . At  no  ita  celerit  vt  opinio  ferebat  barbari 
Roma  pcrieifed  ite^  tempus  coGilatus  Mario  ceiUt/Cu  iam  ccmicia  cpfutaria  in 
ffarftiSCeiuscoIfega  die  (uu  obiiffet  relinqulsin  callris  ManiS  acilliu  ipe  Roml 
cotendit*  Multis  bonis  viris  coCiIatu  petetibusL.  Saturninus  q magnus  in  popu 
lo  princepserat:6Cque  Marius  venerabat^  mario  ad  eolblatomelegtndo  oratio 
nem  babuit  - Cu  Marius  fugiendoij:  hho2f  gratia  magiftratu  recufaret  tanij  no  m 
digeret  pditori  patrie  manum  dlxitg>in  tSto  re^  periculo  impiam  rcnuep-Scd 
non  latebat  audiltes  Saturninu  baud  pCiafu  firta  ad  Mariu  proloq . Verfi  cu  po^ 
pulus  Ro.perfpiceret  ea  tepora  Mani  fortitudine  SC  fortuna  egere  illi  qrtum  cS 
fulatii  demadauit  catulu^j  Lucariu  viiSl  I bonore  apud  optimates  babitfi  Si  multi 

tudini  no  inui{a  collegi  tdadit. Marius  audies  ilboftesapppinqreclfeftinialpes 

traiecit  :8i  manitis  caff  rjs  apud  rbodanu  fluuiil  ea^  rer  q effen  t ad  uirtu  ati?  v(3 
militare  neceffarie  magna  copii  coportari  iuffitvt  pter  vtili tatis  rationi  ^pC 
idigentilre^neceflaria^ cogeret  in  acildefcedereitinera  qbocomcatjcoporta 
. rent  q an  exercituj  ad  mare  p longa  erat  of^am dedit  vt  facilia  apj  expedita  eflent 


Offiarfcodo„ipMptoma„s,mpE<Jma„„rarcipie„iia„„I,5„„„,  . 

„„s  tarenc  con,  mgcnt,  ceno;vt  mm  minori  difScoltatc  breuioriSmir 
irenW  coportarentur  idonea  naujbas  Iceendis  reddidtf  "auigationefru 

e„riadm=«fef„flimIan,p„ro„*„,|rL3 

aq„arnmcop»n,ad„p.n,n.a„sfcacdrii,x.t.Oft,jfo!Tolonesq„..[afea,S 

mare  fa  «lelant.  Hee  qmdem  abillis  adbuc  denominationem  terinet.oiTfc" 
pam.iS  Barbatis  pet  not.ros  Sipta  ad  oatalqm  pt  Itinera  iBa  per  vim  oreapai.nt 
proficlfcl  Batuernnt  .Teatbones  antem  & Ambrones  ftatim  fefe  capedientes  tra 
„t,e»«r,  repone  qae  m mdio  erat  multitudine  infiniti  R facie  dtormes.-voce 

veroRpIaufuommbuadiffimilesappatnerut.Cum  planitiem  omafeirefidaiTent 

Mlfracp  poGililent  Manum  In  dimicatum?  proaocabant  Marius  quide  illis  neple' 
ais  milites  in  ualle  collegit.  audenteCp  acriter  redarguit  :&  irruere  atee  manus  cS 
fercre  volentes  gtrie  proditores  appellauit.  Nam  inquit  non  pro  uiciona  aut  mu 
pfco  certandu  clK  fcd  vt  tanta  belii  nebula  tantog:  fulgure  propulfato  Itaba  ferua 
rent.Ad  ducesoCad  eo^s qui  in  magiftratu  erant  priuatim  bunefermore  habuit. 
Cum  milites  liipravallu  quodam  in  loco  duxiflet  iiiflitboftes  intueri  vtformatn 
jllorfi  tollerante  5C  vocem  longe  ferina  SC  a latinotum  lingua  abhorrente  perferre 
afruefccrent  atcf  appara  us  inceirufgi  perdifcere  t . C^o  afpel:^fu  ea  que  borrenda  ui 
debantur  domcftica  effe  in  animo  induxerat.  Putabar  eni  nouitate  trultaru  rerum 
que  non  contingit  falflim  bominibusterrore  afferre.  Afliictudine  autem  eora  que 
natura  borrenda  (unt  timore  abiicere.  Horum  itacg  quotidian?  afpecfus  nedum  $ 
aliquid  trepidationis  auferret  veruetiam  ad  Barbaroq:  minas  ac  fuperba  Si  intolle 
randa  verba  animos  militum  irritamc  :at^  inflamauic.-qui  ad  uaflu  currebant  Si  t 
genti  cum  petulantia  atq;  audatia  irruebant . Qu4t«  voces  Si  queftuS  militu  eo  tra 
Mariam  m bec  verba  efferebant . Qua  noflra  ignauia  Marius  nos  a conferedis  cu 
bofte  manibatan^  mulieres  fubcuftodia  janitoris  claulas  probbcc.  Eapoft^nos 
qui  libertatefruimurimuna  afficit  iterrogemus  an  alios  expccfdcqui  pro  liberta 
te  prelium  aggrediantur.  Veram  tan%  operariis  in  foffis  fodiendis  ac  mundando 
ceno  diuertendifcf  fluminibus  noft ra  opera  vtic . Ad  bec  vt  apparet  multis  labori 
tus  nos  cxeixuit-' Si  buiulmodi  operibus  fefe  in  con  fultu  ciuibus  oftentSs  calamita 
tem  Carbonis  attj  Scipionis  quos  boftes  deuicerant  pcrborrefcit  Qui  Si  gloria  Si 
virtute  a Mario  longe  fuperabant  longe<5  deteriores  copias  (ecum  duxerant.  Sed 
dummodo  in  dimicatione  defccndereturpulcriiis  eflet  rem  male  agere  q;  fedendo 
pati  Ste  ora  fociord  agros  igni  Si  ferro  vadari . Hec  Marius  cu  audiret  letabatur 
Si  tanq  eorum  fermone  paruifacerct  illospcrfuadendo  placabat  At  refponfu  diffe 
rens  viblorie  tempus  locumq  meditabatur . NI  mulier?  quandam  vatem  nomine 
Martaquam  vaticinari  aiebant  in  lecSica  ftantembononfice  cirdi duxit  Sifacnfi' 
cia  ea  mbente  celebrauit.Hanc  antea  fenatus  q-  bec  obferuare  Si  futura  predicere 
volebat  libertatedonauit.Poftq  ad  mulieres  egreffa  eft  Si  facem  ligauit  ac  maxi» 
me  eam  qua  Marius  babebat  affedens  iuxra  pedes  gladiato^  ex  contmgenti  ruti» 
r im  vicdoriam  predixit^  retriffaq  ad  Manu  magna  admiration?  prebuit.^  muP 
ta  in  ieSlica  retulit.  Cu  facrificta  adiret  duplici  purpura  induta  baftam  virtis  atq 
coronis  ligatS  ferebat  Hanc  rem  multis  abagibas  Marius  copofiut  fiue  quod  feno 
rem  diuinS  facere  tifiue  q fingere  mulierem  ofiendit.  Veru  illud  quod  apud  gi^s 
accidit  Alexandro  Minidio  referente  in  b.ftocia  admiratione  dignn  eft . Nam  d»0 
bominesfe  fiibrequentcs  qui  eoM  fetreis  monilibus  ornatum  babebSt  eirn  caltra 
ante  dimicationem  apparuerut.  Cii  milites  illos  eircurpieeecnt 

eum  laC  mibtcs  fabutabant « diftedetes  tantp  bona  aliqua  fortnn.  interet 

tur.Sed  ea  prodigia  inalta  coatigcTent  aliaquide  vulgaria  fuerat.  At  ex  ameci 


Cx  tu^crto  Italicvrbifcusrenunciatu  cft  noi^a  periclum  r^aftas  ardcteS  5< 
ta  in  principio  errantia  vifa  fuiffe;  deinde  adinuicem  irruentia  more  hominum  pu 
pnantiu  acies  iirpemfq;  faciebant.  Tandc  vtvnam  in  partem  impetu  fecere  &cx 
•altera  acies  inclinata  eftomniam  terra  cecidere.  Per  ea  tempora  aduemesBatl-a' 
fcaces  mapne  matris Tacerdos  nficiauit  deam  in  templo  ad  Te  locuta  victoriam  bel' 
Ii  predixiflc  Senatu  ledente  vt  templum  triuphans  dee  decerneret  Batbafcace  ad 
populum  veniente  8<  de  bac  rc  dicere  volentwn  Aulas  Pompews . t r . populi  pro  '■ 
bibuit.-illumqi  fuperbe  appellas  petulanter  ex  ipfe  pulpito  expulit  .Hoc  maximam 
fidem  orationi  bominis  preftitit  ^ dillbluta  concione  Aelus  dorrru  baud  redire  po 
*uit'5<  adeo  vebeires  febris  eu  occupauit  vt  omnibus  appareret  intra  (eptimu  di 
cm  propter  diuulgatu  facinus  diem  ibum -obitura  Tbcut<mesM^iieaftraoccu.« 
pare  aggreflicumm  multa  tela  e ualIoiac^aincidifrcnt-8<quo{Hamco^anji{ifIer.E 
Jlatuerurt  vlteriusprocederc^vtialpes  intrepide  trSlccndeiet.Ita<jinftrurti  ca 
ftra  Komanorumpretericre.Tuncprofedbo  longitudine  ordinis  incedertiuSi  te 
porisingcntebominumvim  efle  apparuerunt.  Fertur  per  lex  tetos  dies  iuxta  val 
jum  IVlarii  tranfcurtesperrifumromanosinterrogafle.  Siquidin  mandatis  eoru 
uomiine  ad  uxores  dare  vellent . Iplbs  eni  confeftim  ad  illas  futuros  efie.  Poil-^  bar 
ban  vallum  pertranfierut tumultuario  bello  illos  Marius  inlccutus  cft.IMam  pro 
pe  femper  pofibscaftris  intrepidecotra  eos  imiebati&  loca  difficilia  vt  tutus  per 
flodfaret  vallo  munibat.Sic  progredientibus  Barbaris  & ad  aquas  que  fextiles  nu 
cupantur  vnde  non  multum  vie  ad  alpes  intererat  peruenietibus  Marius  bic  cum 
boffe  manus  couferere  ftatuit  Si  locum  caftris  rrunjtiflimfi  aqua  vero  haud  abuno 
•dantem  occupauit.  Volebat  vt  fertur  bac  re  milites  ad  conferendas  cum  belle  ma 
nusproniores  reddere.  Multis  hoc  moleffeferentibo  dicentibuI^Gti  laborare  olli 
dens  Marius  manu  fluuium  quenda  qui  iuxta  Barbaro^  callra  ^fjuebat  inqint  il 
Ime  poturo  fanguinc  emendum. IIIi  cur  igit  non  propere  contra  illos  irruimusdum 
b-QC  animo  futnus  in  Manum  clamabit . Marius  v oce  lumilla  primum  ingt  caftra 
munitiora  babem^-MilitesSi  fi  molelle  id  ferret  tame  Marioaffenierc.Sed  tur 
ba  minjftKMn  aque  defiderio  coHecHa  ad  fluuium  venies  parcim  baplnes  partim  fe' 
cures  pattim  gladios  5C  pila  vna  cum  Kidriis  manus  armauMat  tan^  ndi  ferro  & 
marte  aquas  rapere  non  poflert.Cum  bisin  principio  pauci  boftiumprcliumcomi 
ferant.  K’a  lauandi  gracia  multi  Barbarorum  ex  fortibus  viris  ad  balnea  illic  vici' 
na  concefferant.  Multos  preterealetos  feUoft^dies  agentes  voluptate  fii^admira 
tione  Ioco2p  captos  Romani  ceperunt  ;fed  ad  clamorem  plurimi  cocurrerurt.Ma’ 
tio  difficile  erat  milites feruos  timentes  coercere ;boftes  bellicofiores  a quibus  Ro 
mani  cura  Mallio  §<,  Scipione  antea  yj^J  fpnt  ambrones  appellabant  bi  Ibli  multi/ 
tudinc  Gipra  triginta  milia erant-gm  laejet ate  ventris  grapes fadli  ^ ircotipetes 
ac  fiiperbi  prouocati  ad  arma  capienda  cocprrebant.  Sed  pertemerariis  neqifu/ 
raofis  carfibus  ferebanturineij  cum  in  articulo  clamorcgradiebant.  Verum  arma 
Ritbimo  5<  confenatia  quadam  pullantes  atqi  vna  omnes  gradientes  luaip  propri 
am  appellationi  fepe appellabant  ambrones  fiue  vt  le  metiplbs  conuocaritfiueyc 
fioflibus  aperta  nota  appellatione  terrore  miicerent.Ljguresprimi  Italorum  ad 
^pfbs  vementes  pollquS  conuenerunt  illos  clamantes  audiuer.eiipG  e confra  patria 
pppcHatipne  vtebantur.  Namfc  iplbs  gentili  appellatione  vocabantljguresjltai^ 
adinuic.emSC  crebrius  priufi%in  dimicatior.l.ycnirpnt  fuSvocem  pariter  conclama 
fcant.Qugrcvtrmgifiios imperatoribus  appeilantiioSide  uocis magnitudine  adi 
uicem.ccrtantibusiclamoranimos  militum  irrjtapitiatijprouocauit.Sed  callfi 
Am^onum  a caftris  Romanoif  fluuius  quidem  interfluens  diuidebat  .1 
ij;iGr*»i»a  preljjbaudfl^e^  trapsr^r  t . Liguribus  vero  pleno  gradu  ad  primji 


ryftcirracBtimsiSs,icH(,riai„nij„ihfca(Hi;  mt.Komani  Iborit,  , 

rEtesJeru{.tfiBb*.ros,mpttufac.SKsi„f„gSb„ft„„„;S 

„,™*«uGad,„„,™rj„aaf,fl„„E„de8<®da™r,b„soppi„arctE^ 

cellerat  no  audetes  (A  to  pertere  vCj,  ad  curras  atij  caftra  fuSftes  Ro“,rafeS 
re.  Hic  mulieres  gladns  & freutibo  obaiS  euntes  bortEdeij  ic ifmStes  bellStibus  fe 

r,n.rceb.tSefug,etesat,,„rej„e-tesvle*eba»S,!„bo8sJeveBd.toresexckM 

banti  rllos  aut  ut  boftes  irtuebant.Que  cfi  inuidlo  afo  effint  ralfera  cedtfe  ,n  cor 

porev5jadn,ottctolctantes„ud,su,an,baglad.osat9cl,peosRo.er.Fiel3tboc 

eertame  qd  prg  fluumn,  patratS  elbcferf  fortu.to  poriurep  tmpator.s  conH.o  cS 
feaiim  talTe . Hoft  vbi  ro . ambrones  multa  ftrage  oppfliraut  8<  Mari?  receptui 
canere  infliMa  (aaa  noae  no  bac  tanta  Ultoria  f otationc  Sc  peanis  carminiba  cit 
catentona^intcenandu  falibusatij  fomno  qaliaru  voluptatufcclbusruauiffi/ 
musett nodle  rg-ere.Qu.mmop'-ertimeS  nocJle  turfcul>nt5atcp  timcndS  putauere 
Nani  caitra  nec  tofla  nec  vallo  Tepiuerar = mEte  bacbaro2p  rniriades  inui Ae  fupe 
rant.  AmbronOT  qaufugerle  no£hi  gemit?  ingentes  einittcbSt--g  ncij  clamoribus 
reqieemtibobuman^sfi.TiiIes  crat^fj  frendentis  beftie  q in  plagas incidifiet  Stri 
dor  flebilibus  niiniscomixtus  ex  tata  mTritudine  videbat  SCvndicfp  motes  ac  Ipe 
luncas  planiciefi^borrer.du  cqaor  relbnabat  Qua^pter  cu  terrore  ingeti  Marius 
timore  ro-pculGefTent  cxpcrtar5tq?nobburnS  accete^faoftium  ipetum  pter  coriS 
opinione  res  cecidit  S<  nec  no  Au  nec  pofteradiege^impet?  barban  facientesaci 
esin  ordine  redactas  tcmiere. Interea  Mari?adqajfdam  concariitates  circuliuas 
que  fup  capita  barbaror  rminebat  Hi  ad  uallesarbo^  denGtate  vitibrofas  Claudifi 
Marcellu  T inGdiiscoGderetcu  tribus miliba  mihtuireiubet  iperatqivt  cJSa  ter' 
go  pugna tibo  fefe  oftentet- Alios  vero  cibo  S<.  Ibmno  curatis  corporibo  poft^  dies 
illuxit  ante  valla  in  acie  reduxit  • S<.  equites  in  planicie  pmiGt  Tbeutones  vjGs  bo< 
Ilibus  baud  expedauere  Ho.  in  planici?defcedere6C  ex  equoprelifi  mifcerc.Sed 
repete  ac  p iram  fuptis  armis  in  tumula  irruunt  Mari?  circucuaqipmittedos  da 
CCS  fortitudini  atqiconftantia  vendicatebortat-Qut  cil  ,ppri?  accederet  pmo  ia' 
cula  torque  deinde  gladios  ftri gere  S^fcuta  (cutis  pullare.  Sed  cu  in  locisafpcris 
atq;  imqsillieflent  intpugn3ndupullaciones&  fcuto^  colIiGones  tona  atep  robor 
^pter  loco2j:  inigtati  couerGone  atq?  agitatione  corpo^  babere  no  poterat  Hec  pri 
mo  incipient?  omnes  fabfeqiieban^.Ncmoqdemmale  corpus  exercebat  5C  omnes 
multa  cu  audatia  preliaban!  Vt  igi^  Ro . vidcrut  defup  in  fcoftes  iropetfi  fieri  pau 
!a!u  morati  inpianicii  ceffere^SC  iam  firtis  in  acie  ftantibo  fcuto^  cofliGo  8<  clamor 
nafei^  in  eos  q poft  terga  irruebSt . Na  poft^  ratio  agende  rei  S<  tepora  couenerant 
Marcell?  faeSo  clamore  (iipra  in  tumulo  curfu  atij  ipetu  a tergo  i boftes  ^rumpit 
vltimofcj  ^fternit  atq;  trucidat .Itaq:  copie  boftiu  duabo  ex  partibo  turbate  pal' 
Gm  fundunt  atq?  fugant . Na  vtn^  pculG  barbari  r5  diu  vim  rpetumij  ferre  potue 
runt . Veru  derelicto  acie^'  ordine  vertun!  jn  fugS  Quare  capti  viui  ar9  trucida/ 
tt  ex  barbaris  vitra  dece  miriadas  Tetoria  8<  curr?  ceteraq;  vfui  militan  oportuna 
neqd rubterciperef  Mario  tradeda  fanxitu  fuit.  Putabit  cni  Ko.  j-pter  piculi  ma 
gnitudine  bac  tS  luculeta  largitione  nibili  re  ipa  militan  babe  qd  Mario  dignius 

efret-Quidanondcfpolio2flargitione8<occiro’'numeroin  uanasdiftrabunjlen/ 

ten tias.Ferut  gdam  maflibtas  a ceruis  ofliu  auxifle  vincas  na  terra  in q cadauera 
diffafa  lacebSt  aduemltibus  ibnbus  ita  pinguedine  oppleta  eft  corruptoe  cadaue^ 

q rerri  iSam  fubierati  ut  fcredibill  frueSufi  copiS  coloni  ex  agris  extulerit 

Arcbiloc?  dicens  bac  buiufmodi  re  agros  pinguefa^os  efTe  affirmare  videt-ltlud 

auteventatis  .maginebaberearbitramur  tepore  belliiuGtatosibres^odeti^ 

ifTe  Gue  deum  quodam  purgante  ac  diluente  terra  puris  a celo  f Jue  jbas  aquis 


•fiue  quod  cede  Hominum  at^  putrcfacSioe  cuapotatio  Hamida  ac  grofTa  cxHalaiie 
rit  que  aere  mutabile  facile  ex  paruo  principio  multu  codenlauerif.  Poft  ditnica/ 
tione  Mari^arrrozpat®  Osolio^q  dcuie!lis  barbaris  detraxerat  dcIecSu  fcabuit:6c 
liulcbriora  attj  magnincetiora  ad  triupbum  atq?  fpec!taculfi  pparauit.  Aliis  rebus 
m pira  qdam  ingeri  coIIeAis  re  diuinS  fecit  circumftatc  in  armis  coronato  exercitu 
ipfe  pcinc^bus  vt  mos  erat  SC  purpura  indut?  cumfecc  ardcnte  fupfifTet.-SiC  vtnfq! 
manibus  ad  celu  extuliflet  illam  in  pira  lubmiUt.  Milites  equis  calcanbo  acebis 
celeri  curfu  Manu  petebant  8i  filentibo  cucSis  fumis  viribus  omnes  accelerabant. 

propius  accelTerat  cq  defilietes  dextra  Marii  dextre  fue  iungebat  S^qui  t5 
confulatu  te  Ibrtitu^pdicantes  de  Hac  re  poft  litteras  Ko.nuttetat. Magno  gau 
diomilitiboira^EXuItatiboSi  plaufupercufllsarmisfacietibus  corona  laurea  rur 
fusmarifi  coronantiboMari?  exuftapira  facrificiapegitiSC  redminamtranfegit. 
Veru  fortuna  quedam  vel  inuidia  vel  natura  re^  bumanaru  nullam  magna^  felici 
tatum  moleftie  expertf  cuenire  finit-Que  varia  ac  inftabilis  vitS  Humana  r.2c  fecu 
dis  rebusmueaducrnspmiicet.  Mario  enim  poft  paucos  dicsde  catulo  ei?  cdIIc' 
ga  renunciatu  eft.tan^  in  lucido  ac  ferctio  aere  orta  ncHuIa  aliu  timore  atq:  t?pe' 
ftatcm  Ro.  immere.NacatuIusg  cStra cimbros copias  ducftauerat  defperaucrat 
illos  ab  alpiu  tranGtu  arcere  pofle.  QuomS  fi  cotra  multos  cxercit?  diuidfd?  efiec 

formidabat  ne  jjpter  imbecillitate  atq?  tenuitate  coDiatp  fupcrare^.  Qui  cuftatim 

iu  Italiam  ad  fluuiu  tbifone  defccdiflet  ibi^  cofcdiftet  vtrmcf  ea  loca  gtus  aditus 
«flet  vallo  muniuitatqifofla  obftruitivt  Hisg  cflent  vitra  flumen  auxilia  mittere 

Sfletifi  barbari  propt  meatus  anguftiS  in  f pugnacula  impetu  inferre  molirentur 
IS  tanta  ierat  defpicetia  boftiu  atqiaudatiaivt  potius  robor  atq;  animi  elatione 
oftentaret  qalid  qd  in  ufu  ac  neceflitatem  veniret  efficerft.KS  nudi  pniuesaltif 

fimas  at^ glacies  alpiu  iugacolcenderant.Vt  vero  fuma  rrmtiu  ofciipaucrStla' 
ta  fcuta  corporibo  fiipponf  tesq  lapllis  veloces  ingcnrefqj  Habebant  p pruptos  319 
pcipites  locos  in  deftenlu  ferebant . Poft9  prope  f iume  caftta  pofnere  vt  per  aqs 
tranaret  opam  ir.ccptabSt  tumulos  q iuxta  aderant  fcindenfesiaquamgigates 
celas  tbcsat9  montiu  pcipitia  8<  terre  aggeres  atq  coiDgatasfcHa’as  in  fluuium 
coportabatitq.  fluxu  aquaz franvetes ponte  quaflabar  vaftisrotcriboqueadfluui 
ura  traxeratMuIticxmilitiboRo.  tcrrefadli  rraionbodcrelitftlscaftns  leceffere 
Hiccatul?vt  imperatore optiiTU  decet  q glor.5  Ibainciuiu  pedforibo  collocauprit 
virtute  animi  lui  oftetauit.Ka  pcft9  forti  tudinepluadere  militibo  no  potuit  pro' 
fpcxitq  magno  terrore  caftra  mcueriiiubersaglam  Hacfigna  attolli  ad  prj^os  cur 
fii  cotenditiSi  pmus  exercitu  duxit- Volebat  rnl  fibi  8<  ro  patrie  turpitudin^af' 
£gnariividcri9?'o,  non  fuga  capereiueru  feccdenteducc  confegEarban  traiedbo 
a tbilbne  q:pugnaculu  ro.cccupanere6<  remanes  ibi  exiftetes  viros  fortes  ac  fi  pa 
tria  digna  picula  aggrefibs  admirates  leruaue  atq  cu  fide  di  Cngrapbo  barbari' 
co  vbi  ereus  tbaurus  inerat  dimifere  Hunc  raptu  poftdimicatior.g  tanquainfignia 
vidloricin  domficatali  delatu  fmflefdunt-Region?  nullis  prefidiis  munitam  late 
ac  paflim  barbari  populabant.  Interea  p litteras  accitus Man?  Ro-^feiflus  arbi.- 
trantiba  cuneis  ipm  adhi^  efle  triupHum  decernete  fcna»u  baud  triupHare  voluit 
Eae^9  milites  aut  lbciosvidHorieea'gIoriapriuare  nollet-' Cuevt  ad  pfentia  multita 
dine  audaciore  faceret  vtdepofita  gloria  pma^recfi  bene  geftazppropbimminetes 
cafijs^reip  .ftcudis  reto  bene  geftis  clariore  tnupHum  reddere  Poft^  difleruit  at9 
pro  tepore  oration?  Habut  ad  cata'u  f fedbus  lUvcf  exborta  tioibo  multis  profeca 
tus  roi  lites  ei?  ex  gallia  accerfiuit.  Deinde  rbodanutiecHusbarbarosabitalia  arce 

quiribus  nitebat. Ex  boftibusg  erat  ea  fentfcia  vt  dic?r?rexpciftandosefle  tbcu 
tones  S<  gadmirabantcp  moram  tbercntpreliu  differebant  Cue$  certe  ignoraret 


il<<mimpBiciemCue^fit,gw?r.mren5aantes5uippnaabi.T4c,ff  • 

legati  adMariu  ex  amfcris  itiiffla  Mano  poftaIa1,an?vt  retbnS 


L j-  L --  ^s^fflaManopoftalabantvtreffbrSat^rff'^ 

ad  babtandu  vrbps  ipjs  acfratnb  traderfE.  Cfi  fflan9rrp^w.Jl./!^  f^icientcs 

fram.appe]JabStdKet.boUl.sc?EW^^^^^^ 

falifcus  ^«ns  jngt  ^ fratnb  cedat  cx  anitnis  cura  na  illi  regione  apad  nos  fcabnt 
femper^  bbitunrat.Le^tnronia  intelligetcs  Martu  tan^  iniuria  illosafficien 
Km  cotniciis  f A quebant  Cibns  gdero  ingt  Mari?  e ueftigio  r^ione  rpartiretnur 

Tbeatonisautduaderuntverfiadfdt.SedbaudidigmfateSftS^^^^ 

tatis  fratnb  difcedcre.Hjs  ditaisiuffit  tbeutonotp  reges  uicSos  adducnnam  ilfos 

fuSietesSicaamiaIp,busexcepant.Poft9beccin.brisrenficiata(5trep«^ 

rium  tacite  caftta  cufi^ieme  petut.Fert  roanfi  in  ea  pugna  pmo  nouos  ritus  de 
lacdiS^urpafle.na  bafta  rpa  Ignea  q ferrfi  ingredilantea  duos  ftilos  ferreos  acci 
pieban  Tuc  vero  man?  altetp  vt  erat  admifit . alte^  tollfs  ligncfi  claufi  ad  vulner» 
ipnmeda  aptiore  ^ jllo  «pofuit^  macbinat?  iaculu  latM  fcuto  fcoft.Ii  fcaud  rcblfi  be 
fut- J bac^j  hgneo  cjauo  tortfi  fieri  circa  ferru  8<  baftS^  obbgtatem  cufpidis  tr» 
bendarore.  Biorix  cibrorum  rex  cu  paucis  exercitu  pequitaa  Marium  tepusata 
locu  conteplante  vt  circa  regione  cum  boftibo  in  dlmieation^  venire  t ad  coferedas 
manus vacauitjrori?  cum  diceret  nun^ro.  deniore  fuifle ^splio adeundo  coGIia/ 
tiJsboftibovtigtum  boc  tame  cibris  effecit  vttcrcio  die  ab  illa  regioe  ac  planicie 
apud  Vercellas  ad  dimicandudclcenderef.NSB  locus  ro  .ad  egtandum  cimtrorfi 
vero  mTtitudini  ad  regredif  dum  idone?  erat  Seruates  igit  T dictum  pugae  diem 
romani  in  acie  copias  ftruxe . Habebat  catul?  fub  eius  ordine  xx.  milia  8i  trecetos 
tnihtes.  Mari?  varo  duo  SCtrigitaroilia  Strufta  aciecatui?!  medio  fc  locauitvt 
SilU  g in  eo  plio  aderat  litteris  madauit  Ferfit  Marium  Ipe  omne  i cotnibo  pofuif 
(e  ut  (olus  victoria  potiret  SC  catulus  excludercf  nefcoftibofintimpmifcereteo^^ 
in  medio  locatierat^gboftesfufcipiebant  vt  magnisi  frontibocqfueuerantCccopj 
as  ftiruxifie.  Ceteri  g hSc  biftonS  fcriplere  catulum  bac  malignitate  acrib  marium 
accufante  defendant  Cimbro^  aute  pedeftris  armatura  pant  diuifa  parti  ex  ^pu 
gnacuIisGlentiopcidebat  parti  in  frote  locata  erat.  Quolibet  enilatppftadia  xxx 
porrigebaf.Egtesg  numero  quin^SC  dece  milia  erStfulgentibo  armis  i equis  inC 
deric.  IMS  galeas  ornatas  borredis  bi^num  animalia  formis  fereb^tqi  pSnate  at^ 
elate  in  fumum  galce  maiores  videbant  ecia  toracibo  Si  ferreis  ftutilq;  albis  ^te^ 
(ti  mfto  (plSdore  fulgebant  Quilibet  aut?  biculpi^le  telo  manibo  armauerat  Cum 
t boftes irru&nt  magnis guibu% maeberis  raan?  colerebant -T unc  cont  ro.no  e co 
fpectu  ^diebantifj  ad  dextra  inclir.ates  feij  fubducftes  paulati  in  mediuirruebSc 
acies  aut?  peditum  atij  cgtura  ad  finiftra  ftructe  fuerat . Sed  ^fecSo  ro.duces  bat 
baro^  dolos (encietes  arce  milites  no  potue.Cum  erf  inclamatfi  eftet  ab  uno  mili 
tum  boftes  fugiut  ab oTbus  ceptumeftbo  ftes infeg. ad  becbarbaro^ pedites mo/ 
re  vafti  flucftantif^  pelagi  fefe  babue . Mari?  ad  celum  man?  attolI?s  folcmnia  vo' 
Ult  (acnficia.  Catul?  ^ fublatis  ad  deum  'manibo  di?  illum  fortune  celebratu^  fe  i 
quit  .Ferg  marium  re  diuinam  agente  TlpecSis  boftiis  magna  voce  clamaffe  mea  ui 
rtoriaeft:Poft9adplium  ineuriduicumeftr?  acJmirafoe  clig  nam  Mario  cotigif 
fe  Silia  littera^monumfris  tdidit.PuIuere  eni  in  mib?  eia  to  denCus  quS  cofenta' 
neum  vidcl  obdudlif^  caftris  efi  ille  vt  pus  aggreffus  fuerat  exercitu_ad  irequcn" 
dos  barbaros  (parget  conGbu  de  fcoftibo  eum  fefellit  Si  cum  acies  in  capos  eduxif' 
fet  multu  ibi  teporis  protxit . Cato!?  aut?  forte  fortuna  barbaros  fregit  at<5  fup' 
aait  • Na  ca  co  8%  militibo  cius  inf  quos  Silia  erat  prelertl  cft  confecJla^pugna  Fer  r 
calore  ac  fole  cotra  oculos  ambro^radios  fpargent?  ro-  belIStibnsop?  pltitilTe  ilIi. 
f uim  ad  pferenda  frigora  duri  cp  vmbroGs  i locis  atq;  frigidis  vt  aifit  nutriti  erat 
ad  loca  calida  guenerSt  qfudar?  magno  cfibanelitue  corporibo  diniittetes  Icuto» 


ance  ora  opponebSt  .Pr€tca  poft  tftiuu  fblfticiu  vtF  rut  ro.tvidcoan.CI.Pucaa 
ftufii  tijc  (extilis  dimicatu  eft . Puluis  etii  ro.alm  virerg;^auxit=  aS.  multitudo  cmi/ 
ibro^int  fe  cofpicere  no  mftu  poterat  .Qui  carfu  omnes  i ro.ruetes  baud  ipo  afpe 
rtu exterriti  in  raanib  boftiiS  veniebant-Sed  ita  deftfla  corpora  cibri  babebSt  na 
frarti  ^pter  eftu  ga  ciirredo  pugnata  fuerat  ^vt  ne(5  fudante  aliquf  ro  .ne^  bane 
latitc  corpiccrent.  Stc  ferant  catbonS  miJites  laudantem  fcripCfle-  Itaq;  maior  atqi 
bellicoCor  pars  boftiiS  cefa  eft  NS  ^pugnatores  ne  acies  diftbluerenf  ac  milites  fuo 
!oco  difccderet  logis  catbenis  ad  laicep  baltbeos  coiugati  atqj conexi  dimicabSt 
At  cu  fugerft  ad  uallu  miferabilibo  calamifatibo  occurreru  t . Nam  mulieres  q ad 
currus  nigro  admieftu  adftablt  fugietes  neci  edebant . QuedS  eni  viros  qiiedS  fra/ 
tres  quedi  paretes  8<  filios  infantes  manibo  GiftbcStes  {ub  curribo  dciieiebat  ife  ip 
las  autgladio  iugalabSt.Famaeft  vnac  fSmitatc^pugnaculi  (ufpelam  ligatis  la- 
queo pedibo  vtrincj  pepedifte  :boIm  uero  arbotf  penuria  quoldS  cornibo  qlHS  cru- 
ribus bou  fune  colla  illigauifleideindcftimuto  que  manu  ferebat  adbis  bouibotra' 
rtosexpirafleiEtfibocmodo  barbari  necefibi  pararfr  capti  tame  ex  eis  vitra  fex 
IVliriadas  cefi  aut  bis  totide  Pecunias  vero  marii  milites  diripue.Spolia  afit  Si  tu 
be  SCfignaicaftra  catuli  delata  feruni  Hfc  apud  fecatul?voluitivt  appareret  efi 
vidlorie  aucftore  extitifle  .Cd  int  milites  Marii  8i  catuli  de  uieSoria  cStentio  orire 
tur  In  bec  padla  ven  tfi  eft  vt  legati  partnfGum  g tarr,?  aderSt  de  bac  re  iudiciu  fer 
rct  .Hi  dudh  p cadaucra  boftiuaniilitibocofpexerutiaculismilitu  catuli  barbaro 
rum  corpora  ef  pforata.Dinofcebart  exiferiptis  litteris  q nome  catuh  in  telis  de 
Ggrabat-Veru  famS  Si  gloria  bui?  rei  tota  in  Mario  arpt  pmam  vidloriS  Si  nome 
imperii  tribuebat.  Po.ro.  tcrciu  Romeconditordmariuappellabat;g>no  a minori 
difcnmine  tuc  romS  feruauiftet^cu  exadl?  gallo^  furor. Itai^  leti  omnes  ro.cura 
filiis  a tqi  vxoribo  Mario  Si  diis  domi  libabit.  C^ibo  digtiu  putantibus  Mariu  am 
bos  triupbos  folu  agere  no  tii  boc  man?  effice  voluit-  Na  ut  in  buiurmcdi  fecudis 
rebo  maiuetu  le  pberet  cu  catulo  triupbare  aio  infti tuit . Formidabat  pretea  raili» 
tes  g in  ca  dimicatione  cduenerantig>fi  catul^bonore  excluderef  n»  ipeij  tnfipba 
priuaref  .Quinges  itaij  Mari?  cofiilatu  fundi?  eft.  Sextfl  vero  vt  nemo  ah?  inde 
auide  exoptauit  fufcepitij  oblenis  populi  beniuoIentiS  captatur?  Si  cum  ad  graci 
am  mftitaaditHS  fe  jnchnaret-  uokns  bamile  ac  pqpulare  uideri  ad  qd  minimenat? 
erat  no  modo  pret  moleatqrcomune  dignitate  magiftrat?  verupret:Jng€nifiat5! 
ai  natura  agebat-  Vt  ferut  in  rep-  Si  i tumultu  populari  gFe  cupiditatis  caufa  timi 
dus  eratifiC  fprte  inuidlut^aim  que  in  bello  gerebat  in  cotionibpropf  cotingltes 
l.iudesatij  vitupationes  deponebat.  Feri  mille  fcomines  camertesg  egregie  i plio 
pugnaucri  t ciuitare  donafte  QuibufeiI  enf  acculantibo  ly  pter  leg€  egiflet  Tgt  pro 
pterftrepitu  armo^roaudiuifTe.VeSfpoti?  uidei  tenefadlu  effe5<  clamore  cotio 
nis  expauifie  In  re  militari  .ppter  vfij  atqi  rerfi  pcricia  audloritate  ac  potentia  ba/ 
fcuit.In  rep.  cfi  pmoresvrbis  recaftet  volis  pori?maxrm  vi^efle^optimfiad  gra 
«aro  bcniuolen  tilqimf titudinis  refugift  babuit . Ommbo  igit  optimatibo  fele  op- 
pones pferticj  Metellu  fibj  inuifu  formidisg  eo  ingenio  erat  ut  ^pter  uirtute  con 
tra  ftudiofbs  mfritadinis  certaret  vt  uiru  urbeeieeret  ffidias  tendebat -Quod  vt 
coficcrct  glaucu  8i  Saturninu  boiesandaciffimos  g mFtitudinis  inopis  a fedici 
cfe  beniuolentiamconflaucrant  familiares  fibi  faciens  periplos  legem protulitSb 
man?  rei  militaris  trS^relTus  concionibofelc  admifeuit  8i  p leditoem  metellu  op 
pugnaui  t fj  ut  a rutilio  feriptu  eft  neritate  a ^bita  te  metcll?  alus  f reb  adama 
ait  fiuari  a2t  marioifenliis  erat  mari?  ut  lextu  sfiilaru  Ibrtirelfitnboargentfife 
jrlsatq?  luftragia  emesamagiftratu  metellu  exclufit  Valeriuaut  ilaccu  miniftrd 
poti?  ^ collegi  1 cofiilatu  fufcepit  Nemini  eo^  g an  manu  cofulatfi  adierit  pter.j 


v.r.f 


naoit.Frrunt  aurem  a pnmo  illms  maeiftratu  ad  vlnmiirv.  *'^pug‘> 

annos  interfuifl^dVIai-ius  vero  poft  pnmum  ronfuJatum 

a con  fulatns  confecit  8i  m poftremo  multa  oro  mpetu  quf 

ce-bnium  tnbunatum  petentem  necauerat  pmultam  fibi  fa«enso^i 

turninus. Deinde  tribunus  legem  de  tcpiopornm  1 J^^^^^oniparauic  Sa 
Lmandam  accerGuit  coegitl.  Lefqmdem 

pulus  in  repiSe  effe  liceret  Manus  partim  banc7ele^rrrnl'’“®  decerneret  po ' 

ruforandC  fe  aditurum  ne  inGpientie  nom;:S^ 

re  partem  cGe  8<  virtutis  8C  eloquentie  omnum  rea  decuibnc 

E„att  venera  friem  labefailan.t.Se.ens  MelellnmvM  LtemeffisTvemaS 

magnam  pr.ne.p.uv,rtnt,8profentet.aP.n<(at.  tue, em  volu,t.II„mant.e,FaS 

negat, ontaduerfa  fenatam  „C„r,„d„„  „ reop.entem  reaorab.I.m  .n.mma,; 
papulo  r-ddere^  Hec  res JafeMenw  faa  profeijo  ront.gif  Metello  dicente  nallo 
nvadolnCutandareprebitaramtunc  fenatus  dimiffaseft.  Poft  vero  paucos  d, es 
Saturnino  eouocante  fenatum  m eontiSem  cogenteq!  illum  ad  mGoranda  Marius 
oratioem  babiturusGIentibus  cuncJtis  at^  de  illius  Gentem  follicitis  We  frufta' 
tus  eos  eft  qui  fuerant  cx  ems  priore  contione  letati  aitij  non  tam  latum  Ge  coJ^um 
fcab^e  vt  TM  tante  aduerfetur  iuraturoq»  Ge  obtulit  legicj  obGeeuturum  Giquidem 
ca  eflet  lex  Huc  co  ore  tai^  roboris  tegmeappoGuit  Populus^pter  fcoc  luCurandfi 
letuSpIauGiisecitatqifauorepftitit-  Optimates  ex  eo  g.  Manusfidemlabefaclla 
rat  nec  in  fenrfria  ftererat  graui  merore  atqj  odio  afficicbanf  Itagi  ces  populu  pw 
meGcctes  pter  MeteJIu  flatfiuGurandti  pftiterut.  Metellus  ScG  oraret  fuppliciter 
aimci  vt  iuraretfnec  GeipfS  ineuitabilibo  malis  opponeret  q Saturmn^pati  no  iurS 
te?  coeeret  no  tame  fentetia  Gua  atij  coGantia  dimoueri  potuit  nec  ad  luGurSdam 
Ecceffit  Ged  i jsfoGto  metispmanes  paratus  oia  poti?  molefta  ferre  ^ i a’iqua  tur' 
pitudmem  labi  ex  contione  dilci  ffit  dicens  iis  g vna  cum  eo  gradie&ntur  ^ fedfi 
eGe  fcelerappetrarcifconefta  vero  agereGne  periculo  omnibus  pertinere . Cum  dif 
crimine  aute  priuatim  officium  boni  viri  efle.  Deinde  Saturninus  decretum  tulit: 
conGulesper  precoes  publicare  vt  Metello  aqua  igni%ac  terto  interdicttcturiSC 
quod  turpflimum  fui  t licere  omnibo  Metellu  necare  .Optimis  viris  ad  Metelld 
concurrentibus hon  ptriGt  Metellus  ems  caula  (editionem  exoriri.  Veru  optima 
ratione  v(as  vrbe  decedens  inquit  vF  ego  in  patriam  renocatus  faero  meliori  ftan  . 
te  re  p.  cum  populum  farti  penitebit  vF  eodem  modo  rebusGebabentibus  abeflc  la 
nius  ducendum  eft.  Sed  Metellus  omnium  bemuolcntiam  atij  bonoremidifccflu 
babuiti&quSinRbodoVQmpbilofbpbantibusconGuetudinembabuit.  Hecin  pbi 
lofopbo^  biftoria  Ged  meliusin  rebus  ab  eo  geftis  narrantur.  Matias  vero  Satur> 
ninum  qui  p bocoblequio  omnia  polle  audiebat  Guftinere  coartais  malu  ingens  efte 
rturusclam  jlloeuaCt  SCarmisS<  cedeliominumad  tirannidemSCadrei  p-Giibuet 
Conem  conlpirauit.Optimatesenimreuerentia  multitudinem  aute  beneficio  affi> 
ciens  facinus  tandem  illiberale  atijdololiim  peregit.  Wam  cum  adipGum  Gub  no/ 
rtem  primores  veniftent  vocaftentq;  ad  Saturninum  clam  alus  portis  (ufeeptus  S 
Deinde  adbibita  caula  apud  vtro%  fe  ventris  fluxu  exagitari  nucilloru  nile  illius 
domum  petes  animum  ad  arma  capi^da  exacerbauit  ati$  irritauit-  Ita^  fenatorio 
ac  militan  ordine  congregatoarmainforumferriiuflit.iSCiUosin  CapitolioGtifa 
tigatos  i poteftatetn  &:tm  coegit.  Natu  aquarum  durtus  ac  riunlos  vt  (andareni 


effecerat. Ilfi de ^TafeJefppfati  Marium SCilluisaduocsnetiitf fi fefjdei 
runt.Poftq:  multa  calliditate  (aluti  i'lu2i.  fauereCmuIauit  6<nuIJo  auxilio  fuit  iUij^ 

forum  jafedii  trucidantur.  Hac  re  8i  optimaubus  8i  populo  inuifus  cu  comitia  q/ 
ftonsiinftarertsMarjusgWiecupidusfjaudinagift  atu  petiit  frd  ptimefi-ens  ne 
rcpulfam  baberet  t€  fubornabat  ati^  fugabat  dicens  re  multo^  odium  fubirer  fr  q 
fturam non periturumiSCvitamatqi  mores ipfoz;:  acerbo fermone  carpebat  .Cum 
latum  effet  decretum  de  Metello  ab  exilio  reuocando.  Poff^omni  confilio  8<  cura 
jnamter  repugnauittande  abeundi  conCIium  cepit.  Cum  populos  alacriter  lege  Jan- 
eiret  Mari?  ne  Metella  i vrbe  videret  adducta  t mediu  caufa  5-  ad  perageda  ma^ 
tri  deo^  votaprofc«iJuras  erat  qaam($  aliam  mente  peregrinationis  baberet  qua 
populum  latere  volebat  dn  Capadociam  atq;  Galliam  traiccit  ■ Qm  bello  affuet? 
toga  SC  in  pace  minus  idoneus  bello  aute  magnificatus  cum  pfpiccret  ocio  SC  quie» 
te  paulatim  eiuSMtentiam  defidiofam  SCignauam  fartam  efie^pnmordia  ac  femi> 
nanoua^  rerum  ferutabatur.  Sperabat  enim  rcgibirritatjsSC  Mithridate  resi 
belli  gloria  cupido  excitato  ftatim  cotra  ipfum  ducem  fe  futu2f  8<  vrbem  nouis  tn/ 

ampbisdomumquo(5fpoliispontirisatq!regiisgajisopp*etu2f. Quapropter  Mi 
tbridatem^fequentcm  cultu  S: honore  Mariumcubondu  animi  ferocitas  eeci' 

derat  cum  dixiflct  0 rex  vel  te  Romanis  mirorem  cfTe  oportet  vF  filentio  ipfoi:  mf 
fus  patereivndc  extcrntusMitridatuseft  bartenus  nometunevero  RonianoriS 
audaciam  intclligens  R cuerfus  Romam  Marius  f oe  forum  edes  exedificauit  Hae 
vt  ipfe  ferebat  nolens  fui  ffudiofos  atep  cultores  Logu  iter  eu  comitari  ac  rooleOia 
affici--fiue  cp  putaret  bancoccafionc  £bi  dan  vt  a pluribus  etiS  aliis  Iimitia  eius  fre 
qucntaretur.fedbcc  figmenta  erant.  Cum  enim  iermonum  dexteritate  facun-* 

dia  a tq  familiaritate  alio^  in  rebus  ciuilibus  non  vterei  tanqi  inftrumen  tum  mt'i* 
tare  Tpace  conternptui  babebaf  Ted  ab  aliis  minus  odio  babebai  Silia  vero  ^ ex  itt 
imieitiisnofcilitatis  exaltatum  Manum  videret  pniultum  cruciebaturqprrcipia 
conti  ntiois  Si  inimicitia^  contra  illum  ex  re  p.erranaffe  volebat.  Nam  poftm  Boc 

fbusnumida  Romano^infocietateafcriptusvirtoriastnuropbalesin  Capitolio  e 
rexit  Si  apud  hasaureum  lugortbam  in  Sille  manibus  conftituit;  Marius  in  iram 
atep  contentione  bac  re  addurtus;^  Silia  tanqi  medius  ac  legatus  ad  negocia  cOnfl 
cienda  ad  Eoccbum  fuerat  parauit  flatuas  ac  tnumpbos  diflipare.SiIIe  contrai/ 
imicitias  cxcrcebat-Hinc  maiorem  in  modum  rocitatam  feditione  ^ vr^  p fupe' 
nora  tempora  bellum  Ibcio^  ftatim  aduerluS  vrbem  exortum  cotinuit  atq  reprei* 
{it.NampmuItibomiresatqibcIlicofiflimeitalie  grntesq  contra  Romanos  belliS 
eonlciuerant  paululum  abfuit  quin  imperium  detuibarent.  Nam  non  modo  armis 
Si  corporibus  multum  valebant;  veruetiam  p audentes  ac  fortes  in  refiftedo  Si  ad 
imrabilesimpcratorcsbellamgerebaf,  In  boc  bello  calamitatibo^  fortuna  varia 
quantum  gFeSCopum  Silla  coparauit  tantum  MariusammiCt.Nam  ignauia  at£? 
inertia  Manus  ad  virtorias  cofequcndasacorrniboin  rebus  tardus  accedebat. ‘0/ 
ae  q fenertus  calorem  extinxiffet  cum  iam  fupra  quintum  8i  fexagefimum  annum 
etate  ageretiGce  q vt  ipfe  ferebat  ex  nemis  laborans  Si  officio  corpis  in  rebus  age 
d s minus  vti  vales  militia  preter  viriu  eiusdignitatcm  rubare  {iibiiflcnt  tamS  eo 
tempore  magna  in  dimicatioc  virtor  euades  lex  milia  ex  boftib  trucidauie.&  nfi/ 
^ mea  dimicatioeniCfiicenor  fuit. geum  fjfla  ftipatus  fuilTct  Si  ludibnohabit? 
^uocatufcp  nunqi  rerto  co.dio  (c  dimouit  nun(%  boftrs  a !iq  irritatioe  ad  temeraniS 
bellum  ^mouere  eum  potuerant . Fertur  gdem  Popilio  Clone  qui  magnum  nome 
tragnafq  vires  inter  boftes  babebat  dicente  aduerfus  Manum.  Si  magnus  esim^* 
pcratoro»Man.Defcendeadcolerenda  prelia rcf^ndifte  Manam. Tuquoqio. 
Pipilie  u eximius  es  imperator  cobibe  me  muitiim  co  tta  te  ad  dimicanda.  Rurfiis 


fomloftESopportimitatcTOc*  Mario iniicetSttmftib™,.,.  ■ ». 

tetTaram  cft  conuorans  ad  conBonf  „„I.ribus  injt ani„  doh^p  ^ 

j,t^bofcacfFemmmanor,sanoosappeI»oa5iII,,„g,„„ft™'„^™'°™^^^^^ 
toas  ndera  potaifcs , Taodf  ,a„g  „„„s  idoneus  ad  rem  mXa% 
fis  Itrbecsllitate  tragjftrstu  dcpofuit  Poftcc  bplla  .atr,  r j*"  corpo 

t,  Mi^ndatl  rfi  bllL  p fart.ofos  bo^i  Rnl  f ^ ^ ^ 

«pedtano^  m Solpitmf  inbmSpopurhom^? 

tra  Mitr.datc  dccisramt , Populus  in  duas  parttTdm.r?  "" 

S.IIam  ad  prineipaiC  ™e,tahUoleb.tq.Mar.„"f“b[CfsTR'^"“"  5“" 

notis  gratia  ,preneautea<fIu*,bnsvtjB>efneES5f,rt  ^®tm'^ 

E.  Nam  ib,  apud  Mifenu  mag„,f,eas  edi' ?dmSi  atmiff  f'®*  ««  rf'’ 
j dignita  te  v^i  9 tot  bella  at?  imperia  gediffit  Marmt  bSeuffmur  SI  mi 

r,ad.bnsrem,n!nmbasCon,eI.ue„i(re.PauIopolbaL.LueuIloqarm|(dSSs 
M.t.ad.b„strad.tasfo.(re.ta,epen,er„„p,„„C,ast„e„rnta<t»tlruS^^^ 
moltoctcmpo  atabreoimometoiuiire  rurtepetmt.Ita,,  Mariuspmoltumgre 
„p.dos,„„,„d.terreuei9u,eat9torpons.mbec,II,t,tlage„sq„o,idieme.4s 

dcfcendebar:5CcorpuscuadoIefcetibus  exercfs agilem  adarmafcrScia  idoremn 
ad  cqnitSdumfere  efficere  nitebatur:quam%f^mlis  moles  non  leuefedgraucired' 
deret.Quidamcaptivoluntatebaramre^-queagebae  Manus  ad  eius ambitiScm 

at®  cmimen  inrpicicndu  ppficifcebantur.  Bonos  vero  bec  intuetcseius^mbitiois 
at®  infaciabilis  cupiditatis  miferebat . Qui  cum  ex  paupertate  diuicas  ex  humili 
tate  altitudine  confecutusfaiffet  terroinu  felicitatis  nS  prpiciebat.-ne®  in  locio  re 
bus  plentibus  fniebatur  Sed  ita  agebat  tan®  omnium  indigens cu  arcbelpo  & neo 
ptolomeo  mitbndatjs facrapis  dimicaturus  effetam  Capadociamac  euximni 
pontum  vt  triumphis  &:  gFa  fenec^hitem  extolleret  trajecthn  us  foret.  Piare  bi  fer 
niones  ommno  Marium  delirante  offenderunt . Aiebat  enim  eo  pfente  velle  f.liu  tn 
adirem militatScxerccrc.  Heresviceraaclatentem diu  vrbisiWaniam  refemde/ 
runt  .Nam  Manus  aptiflimum  inftrumentom  Sulpicii  tementate  ad  comunem  p 
nicierr  muenitrg  inter  alia  cum  admiraref  at®  imitaretur  Saturninum  g timidita 
tem  ac  tarditatem  eius  accufabat . Ipfe  vero  haud  tardus  (excentis  cquefoibas  vu> 
ns  tanqua  latellitibus  quos  pGdia  contra  (enatum  efle  dicebat  ffipatus  incedebat. 
Cum  cocionem  vocaflet  egrefliis  armatus  cotra  confules  ruit  rquo^  alterius  ex  fo/ 
ro  fugientis  captum  fijium  lugulauit  Sillam  autem  fugiente  & edes- Marii  ingref 
{iim  g infequebantur  currentes  ptencre. Sed  fertur  eum  per  alias  portas  a Maris 
tutum  emifliim  ad  exercitum  cotendifle-at  a Silla  in  (iiis  comentariis  baud  ferip/ 
tum  cft  apud  Marium  cofugifle.  Verum  cum  abeundi  coCIium  capere  meditaref 
qd  circunda  tus  nudis  gladiisa  Sulpicio  inuitus  (uffragium  reddere  cogeretur  Si 
vdlct  ad  Manum  confugere  quando  in  campum  pgeretvt  illi  arbitrabant  rem  $ 
voluntate  Sulpicii  abroluiffc-  His  atffis  Sulpicius  vi^or  Mario  pturam  demanda 
nit  Iliffragiis.Cum  Mariusiam  cotra  boftesCgna  efferre  vellet  cuostrihunos  iri 
Ltum  aSiila  exercitum  accepturos  legauit  Silla  cui  erant  tria  milia  eqtum&our  • 
®milia  peditum  exhortatis  militibus  ^tribunis  militum  trucidatif®  legatis  Ma 
ni  obuiam  veni  enubo  Romam  verfus  copias  dudlauitiMariusquo®  ex  amicis  Sil 
le  multos  nccauit ••ex  lerois  vc  (ocios  Gbi  lUos  adiungeret libertate  donatis  tres  diS 
taxat  fupfuere.Manuspoft®  paululum  Sille irruenti  obftirit  e veftigiovi(upa'' 
tus  fugam  corriffllt.Qui  cum  eo  erant  vt  pmumvrbeexpu'(us  rft  Mucius  (parQ 
paffim  nodhi  ipfe  ad  qddam  cius  fuburbanum  Solonium  cefTit  Filium  vero  ad  lo^ 
ca  Mutii  foceri  (b  q non  multum  diffabant  ncceffatia  fiimpturum  legauit.  Iplb 
autem  boftiam  ingteflasamico  quodam  fibi  nauem  apparente  non  expcdlato  fifio 


afliin-.pto  Granio  eius  pajpno  rtauem  coJcendit . Aoolefcens  pofla  ad  loca  IVfd 
cii  puenit'par'auitq:ea  q ferenda  Cfci  frant-'cu  altero  dic  afcituruseflet. -11001111110 
inimidspfcifntibus  camtesquidS  cx  fcoftibus  coscdfora  quada  durti  ad  loca  Ma 
cii  operant.  Hos  cd  ilfe  cui  agrorum  cura  erat  jsrpc^fTet.-IVlatium  in  curru  fabas 
portate  cr-Uuit&iunc^JS  currui  bouibusatq-. equitibus obuiSprofecSusin  vrbenf . 
carrum  aduexit.SicIVlaHusdomu  vxoris  delatus  fumptisq  volebat  noiilu  adma 
re  puerit  & nauem  ingrcfiiis  Libiam  traiecit.Marjus  vero  lenior  poftij  fecunda' 
vento  iux  ta  t talia  delatus  eft  geminu  quendam  ex  potentiba  terracinie  eius  mimi ' 
cum  ptimefeens  nautas  monuit  vt  a terraeme  liciloribuslogius  nauigar?t.IIIi  pro 
uoluntate  Mani  agere  volebant  fed  cum  iam  ingens  tempcftas  mari  incubere  ce' 
piflet  necp  fcapbam  vndatioibus  agitatam  fudinrndSefle  videret  vix  ad  mare  Ge 
ceum  cofcendsre  potuerunt.  Tumefadlo  mari  rcli  Aacf  refrumetana  egrefiusMa 
rius  nullo  fignoacducecrrabat5<  vteo tingebat  magna  1 rczpdiibeitate  tan^accr 
fcd  aliquid  inftaret  affiduS  fugam  agebat  6C  fpem  omn?  in  viis  icognitis  roieccrat 
Poft^  Mari?  fociicj  p agrum  boftile  gradiebimr  Si  mare  aduerfum  babe  bat  ter/ 
rore  pculfo  Mano  ne  cui^  occurreret  Si  nc  omnino  occurfu  fcorainu  priuarenf 
ter  rerum  necefiaria^indigetiamtandegbufdam  paftoribo  obuiauere.  Hi  illisro 
gantibus  ^copiadldi  deerat  nibilpbuere!  Cum  marium  nouifletmouereqbreui 
ore  Itinere  polfent  viam  corriperet  na  paulo  ante  ibi  ea tes  Mariu  queretes  difcur 
rete%  colpexiiTe  ferebSt.  Cu  omnium  rea  penaria  laboraret  Si  plereimfami  {ocii 
tollerare  nollet  a via  djuertes  in  ^fundu  nemus  iefe  ^ripui  t ingentKj  cu  mofeftia 
ibi  pnodfauit  poftridie  fatigatus  fame  priufg!  occuberet  omnia  experiri  animo  I fii 
tuens  ad  Iittora  dilceftit  }>orrabafi$  focios  multis  peibus  nc  in  vitima  Ipe  ad  quam 
faruari  fe  antiquo^  augurum  lente tia  credebat de'ercrec. Nam  cfi  valde  adolelces 
e0ec8^  in  agrisverlairet  nidum  aquile  fept?  pullos  babmteinvcfte  detulerat.  Pa' 
rentesboc  magna rd  ad  miratioc  irrtuenteS  AugurcS  corifuiuerut.IlIirerpondcrut 
Manum clarifllmu virum futu^maximuprfcipatumatqjimpenu  feptjesfaltcm 
babi  tu^ . Hcc  plane  Mario  quide  fic  accidiffe  ferunt  • Quidam  vero  aiunt  iftos  tuc 
6<:alia  i fuga  Marium  audientes  at^  fide  facietesre  valde  fabulqfam  delcMpfifle 
Bqutlacru  geminos  tantfimodo  pullos  pariti  Mufefi  deaquilalcrtWnte  dicente 
q:  tres  pullos  parere  duos  aii  t fubtrabere  vnfi  vero  alere  mentitu  afferunt  Marius 
in  fuga  atep  extrema  re^  difficultate  multocies  inquitratufibi  cfle  lep^mficoiilu 
!a  um  fe  confecu^  Cum  lam  p vigintl  ftadia  a Minturno  italie  oppido  abelTent  tur 
luam  equitu  in  eos  irruente  duas  nattes  onerarias  errates  p'pexere  Omnes  igii 
P viribus  pedu  SC  corporis  cur:  eces  ad  mare  fefe  coiecere  (^li  iuxea  Graniu  erant 
altera  nauiu  m infulam  Enariam  appellatSque  inconlpeiftu  erat  traicccrut.Ipfiim 
vero  Manu  grauem  difficile^  portatu  duo  (erui  vix  & difficulter  p mare  ferentes 
inaltera  naueimpoluerutCu  lam  egtes  inflaret  iuberet^  nautisnaue  ad  Iittora 
appellere  vel  eiedlo  Mario  quo  vellent  nauigare  Marius  cum  fuppJex  multis  lacri 
mis  at;p  precibus  ad  pedes  nautarum  feproiecilTet.principesnauis  buc  atqi  illuc 
agitato  condio  equiti busrefponderunt  (e  Marium  m mare  non  immerfiiros. Illi  ^ 
pter  iram  rurfiis  in  aliam  verfi  iententiS  terre  propinquauerut^iuxta  oftia  Lirii 
fluminis  effuGonem  paludofam  fufeipientis  aneboras  prolicientes  jpGim  ad^bortati 
{Ime  nauem  curandi  ati^  cibandi  corporis  gratia  egredi  expe^rei^ auras  Si  fleun 
da  flamina  per  mare  leniter  infpiratura.-cum  iam  bora  immineret  ^qua  pelagus  fc/ 
tire  conflieuiflet '‘Mario  fcis  vebris  perfiiafo  Si  ad, terram  in  quodam  cedite  a nau/ 
tisexpoGto  longe  aliter  quam  in  animum  fibi  induxerat  accidit  .Illi  e oeftigio  na/ 
nem  repetentes  retracihs  anebons  fugam  capcl^nt.  Non  enim  laude  dignum  du' 
cebant  Marium  boflibus  (Ius  tradere  tie^  Cne  eorum  difcriinineillfi  Ictuare  poffe 


dfnicoII[tlisvini.iis.gi3itfiat<pirac|ii[,miter  rs-reCTm 

t.(r>aaq™rf«„ooppletasenaC,:,dT"™S“S^'P'”*™r'l>«n.« 

oenit-Honc  poffiip  ad  pedes  cnisfi,pplexLubuiioiabatvt(T  rT“'’"*“'“^ 

fteretQ.Cpr.re„,e„ad„eera„5LM„fe“"^^^^^^^^^^ 

feeutoaf  fe  expedarct.  Senex  Cne  sp  antea  Mat.nm  nnn.feinae  g>  ip”  aSdn°ve 
fftanlemprn,nadn;.ratetm:,ng  Tngnrii  i,„r.fc,  - ^,g' 

V,  boftes  fngerc  ™ al.o  ,n  Iocnobrc„i„„  K nnnns  eag„,to  eeLS:  Cam  mLV- 
BS  rogaret  ita  agendu  effeidudas  a rene  in  quandS  paludem  m ^ ™ 

ta  «Buium  ■"tromil  S<  fenox  eu  ealamis  at®  aliis  lembus  virgultis  KxTt'X’Sa 

nari  non  poffit.  Paulo  pnft  Marius  ftrepitu  at®  tumultum  a tugurio  aoiire  eEe 
f r“ ' ^'1"’°  "“WS  Mat,nminr,,„ere'tur  legati  fuiffeM 
ouldS  ferte  fortuna  bmc  at®  illint  ine.irfantes  f.nE  elamoribus  jteneb.nt  i®  bo' 
(les  ;?omano!f  forcepiffet  at®  occniiairet  Marius  exii,  ens  eu  fe  enudalTee  in  «iL 
ftreni  at®  renofam  aqua  v.uies  delitefeebat  Hit  ab  boft.bSLTut  Sndu':;  « 
ceno  oppletam  eripientes  ad  Mmturnefes  rapuere:  dC  principibo  vrbis  tradidere 
nam  p omnem  vrbem  edi^  ierat  vt  pablice  Marium  infequerenf  S<  captum  reca 
rent.  iame  denece  conlilia  priusagitace principes  voTuerc  5C  Maria  m euftodia 
fannie  quam  illius  immiciciS  arbitrabantur  jquodam  m eo  delato  iudicb  tradide 
runt.  Hec  Fannia  virum  nnnmbabuerat. Cum  turbe  inter  cos  orirent  dotem  am 
pliffimam  Fanmarcporcebat.Tilc  Mariusfextu agens cohfalatuiudex  in bacre 
preerat  Poftij  copertum  eft  fannii  peccaffccfi  videret  Marius  vi^  Hanc  tale  fiifcc 
ptu^effe.-acdiucuea  vitSuZii  vtnfcpgraaiter  fefereatibovirum  dotem  reftituee 
tniriierl  propter  adulterii  crimen  damnatS  qnatuor  ereos  feluere  iuffit.  Fannia  qn 
^ muliebri  affedlu  moueref  tamen  cum  /onge  obliuioni  iniuria  tradidiflet  vt 
rium^fpexit  atqi  fiifcepit.  confutando  diligenter  eum  caraait  Marius  quo^  illa 
laudibus  jilequens  bono  animo  efle  ingt.profpexiiTecnim  fibi  optimu  Ggnum  adef 
fe  bor  buiufmodi  fui  t poft^  Marius  in  domu  Fannie  addudbus  eft  parentibus  por< 
t is  Afirus  curfii  a jipirquo  fonte  delatus  mtra  edes  irruit  intuens  Mariam  ait' 
dentem  primo  e cofpedfuftetitJ  Deinde  voce  ingenti  emifta  coram  Mario  leticia 
geftiuit  atej  exultauic. Quare  Marius pterita  animo  coiedlans inquit  magisMa/ 
ri  quS  terraa  numme  (alutis  Ggna  fibi  portldiicfi  Afinasaridu  cibu  negligcretSC 
ab  eoad  aquam  diuerteret.  Hec  cu  ad  Fanniam  renuntiarent  ad  ipliim  concedens 
iuftitboftium  claudi. poft^  a principibus  5<a  (enatu  Mintnrnefium  de  Mano  con 
riium  agitatu  eft  tandem  inbanc  fententia  ce(rere  vt  confeftim  Marius  necaretur 
Ex  ciuiUis  g rem  conficeret  remin?  fcabuebe  Sed  eques  gallicus  genere  vP  cimbr? 
nam  de  v triCj:  JegmusafHimpto  gladio  Manum  petit-  CubiculuS  vbi  Marius  fet 
uabatur  fuboWcurus  erat.  Hic  fertur  ingcnte  flamam  ex  oculis  Marii  apparuilTe 


militi  magnaq:  vocem  ex  loco  opaco  exiiftedirente  Ta  Homo  necare  C Manum  au 
des-' Barbarus  repertcJJiecfto in  medifi  gladio  porcas  ernmpir exclamat q nonpof 
fumC.Marium  morti  tradere-Hacre omnes  terroringens  inuafit deinde feipfof 
bccufantes  g>  ingratia  iniquumq!  conClium  egerant  contra  efi  qm  italiam  (eraauifi- 
fet:  cui  opem  no  ferre  nepHas  effet  penitentia  ac  milencordia  erga  Marium  cap/ 
tifunt.Erat  igitur  cxulquo  velit  alib  fata  arcepturus.Hos  vero  vota  facimasvt 
dii  nobisirafcantarimanumcgcnuac  pauperi vrbe  emittant. Hac  mite  colIecSi 
minturnenres  ad  marium  cotendentes  eu  que  circumftantes  cfi  illo  ad  mare^ci> 
fcuntursCum  omnesdiuetro  ftudroobfcqui  prompto  animo  cararent  temporis  rii 
terea  rmoratiofatfta  eft  Lucus  maricusqiiem  religioe  deo^  indigene  venerabat^ 
at^oketuabantadea  ferenda  ad  mare  qaefecBm  minturnenfes  coniportaacrat 


iHipcdiftiprto  erat.ltajfcirfuire  lucum  5>^iopg!orerK ire  vJScxpeJiefcat.  Hacciii 
«SatiOnedetetjquidamexienionbuscxcIamansinquitruiIam  viam  ne^  longiore 
rteq!  inacceflibilem  cfle  dummodo  IVIarium  feruerrus  .Qui  ex  rebus  que  ab  ipfis 
ferebantur  (Iitr.es  pritrus ad  nauemiter  ingreditur. Hac  prompti tudme  confeft? 
oroiijbusvna  ^ficircrntibusIuleieuiurdanauemMario  tradiderutigpoftea  fump 
tis  tabellis  omnia  fcec  vt  ge<fa  fuerat  Iittens  madamt^SCin  templo  tabellas  fcrip-' 
taS  expofuit.  Hinc  Marius  fecudo  veto  nauigans  farte  ad  infula  Gnariam  appul.t 
vbi  cum  graniu  cetcro%  amicos  coueniflet  viia in  LibiamtraiicicbSt  Sed  aqpeni! 
ria  defatigati  Siciliam  apud  Ericinfi  coap^i  petiere  Ron-So^  queftor  ea  loca  cufto 
dienspatiblu  abfuitqui  Marium  cSprebendrretJtiterfecitvero  exbisgaquatiS 
cocelTerant  dcc^ . Marius  ex  induftria  reccdfs  8<  pelagus  legens  meuingSi^  inflila 

Eietenshic  primu  de falute filii  cius vna  cum  Cecbego  audiebat. Hlrc  abeutesad 
ampfamnumadumregeauxiliarploratuirj  cotendunticumgbus  vbi  paululum  ani 
mirefiimpfit  Merius  audere  cepit  ex  infula  cartbagirecotendere.Tunc  fexcilius 
fomo  Romanus  in  Libia  pturam  agebat.  Hic  neq;  officio  nei^  iniuriaa  Mario  a£/ 
fecffus  tunc  irifericordia  vieSus  aliq  in  parte  auxilio  fuit  ftatim  Mario  cu  pauciSi 
Libiam  defcenluro  beffor  occurrfs  com  e cofpectbu  ftetiffVt  trqt  Sextilius  pretor 
o mari  in  Libiatr  venire  te^bibetiSi  autefcuicedicHo  no  obicmfiauensfedecre' 
tum  fenatusvirdicatu2p5<:  te  ^bofteRomanotf  babi  turum  Hec  cummatius  acce 
piflet  meroreammi  voci  intercepta  cum  lidorebortcndc  infpiceret pmultum  te/ 
porislermone  erumpere  nS  potuit. Cum  ille  interrogaret  qd  pretari  renuntiaret 
ab  imo  pe Pbore  fufpiransiqt. 'referas  C-  Marium  in  ruinis  Cartbagmenfiboexull 
fedente:)ed  no  milerere  fextilmm  infpePlua;.  Hac  quidem  voce  fortunam  illius  Pr-’ 
bis5<  mutatioem  auguraujt. Interea  lamplas  numadum  rex  cum  dubia  coOlia  ani 

mi  agitaret  Marium  iuniore  & fbcjosbonore  afficiebat.  Volcfibus  autf  abire  Tme 

dium  caufa  adduiffa  tempora  terebat  fcd  baud  ebreurum  etat  bac  mora  mbil  nifri' 
iqvum  facHuip  Verum  id  accidit  qdad  falutem  oporturium  cofetifanei-q;  foret 
Mani  iuniorisg  egregja  facie  erat  qdam  ex  pellicibus  regis  preter  exiftimatione 
agens  merore  afficiebat. Hcc  mifericordiaprincipiumatcj  occaGone  amoris  pbuit 
In  principio  M tiur  muliere  a (c  detrudebat.  Sed  vt  fuge  nullam  abam  cfle  viam 
anima duertiti&  cffiria  illius  in  fe  ffudioGora  fiebant ^ptenllibcralc  voluntate  eS 
benigne  allocutus  & ab  ipfa  emiffus  ruptis  amicitie  legibus  ad  Marium  fcnior€  fu 
gam  arripuit  pofiq! ad inuice  coiienere  penes  mare  cogrediertes  fcorpionitus  di/ 
micanti  busoccurrunt.  Hoc  malum  orr  en  cum  Manus  effeduce  ret  repente  nauS 
ingrefliad  infulam  Cercinam  q non  multum  ab  Epiro  diffattra!ecerunt&  tantd 
m^isanEicjpauerantquantumipCsabefitibus  equites  a rege  ad  focum  miffi  vnde 
cciierant^fpiciebanfur  Hocdifcrimen  imrcenfTum^vtcctera  effiitiendum  Mari^ 
ritebatur-Romefarra  diffipata  erat  Siliam  jn  agro  boetio  cum  coplistntfcridatif 
«luim  agere  Co  fulcs  mter  fe  agentes  Icditionem  ad  arma  capi  fda  coceffi  rant.  Si 
Oetauiusvidforeuades  Cinnam  tirannidem  exercere  conani  e vrbecieccratS^Io"’ 
co  eius  Cornelium  merulam  cofulem  fuffecetat.Cmra  aut  per  ceteram  itabam  co 
piascogensaduerfuSiJIos  arma  ferebat.  Hcc  cum  Mari?  accepiflet  eveftigio  na' 
ui^ndumputanit-Qui  lun-ptisgbufdamcquitibus.MaariciiSexLibia  necnoqui 
tufdam ex  bisg italia ceflerant noplurib mille  exiffftrbus tbelamonium tirrenii 
oppidum  traiecit.bic  feraosbbertatedonauit.  Colonis  gfa  marii  excitis5<ad  raa  ' 
re  concurretifcus  p fuafil^  junioribus  magnS  manum  breui  Mari?  collegit  8i  qdra 
ginta  nattesarmauit.CumaradnemfTet  Odbuiumvi^optimum  ac  equis  legibaf 
imperare  volente  Cinnam  vero  {ufpetffum  Sille  8i  arma  co  tra  irftante  re  p*fcren/ 
tem  cuic  cura  exercitu  le  leriuadiongere. 'animo  inftitnit.-Ita^  nuntiauit  cofub  S 


Vo^utateimpetiifmsotnnia  facituz:.  Cinna r/T  p.-;  r t.: 

fafces  atqjnha  magiflrat?  inGgnia  mitteret  diceret  5{ 

Mari?  rqu.t qcam  v.l,  vefle  8i  pUx.  barba’i«SGfrS,r"“" 

die  ^ e Roma  cfFngit  ia  m TeptiicGmum  aim,m  aT?  * j ‘^'"Pcr  vtereg  ab  ea 

Cun,  vclln  fc  mre„b,I5  oftmdejplos  Mnfatud.ms  i=  iteXeS 

i„,reri  immiQiebjt.Hec  mefticia  animum  no  DlaMH,,»,,  eins  9 terroris 


• •-T  j . ' animis  0, 


Ktandeofliap  j}di 

«ffet  aditusjsi.  m.re  toftib  p.teb»7iXnu(nt  D3'ITi“r 

„0P  tantum  mper.t.a  atcf  r.e^Iigtja  Odlami  ouStum  imrilfmra  “'rjlSf 


« dulgenirmc  coleret  ingt  fe  patnS  non  datumm  fernis  a q C.  Marius  at™8 

3oll<p  veto  M«ell„a  e.us  metem  filiusqo.  a Mano  ea^pulfusm  L,b,am  „.l.;.Tat 

Koroa  co  tedit  Si  multo  pftantior  impator  oi^auio  apparuit  milites  dimxOb  Osib/ 
uio  ad  illu  contenduc  rogantes  imperium  capeffere  di  vrbi  Glutg  vendicarc  lonce 
P„.m  peritu  ducem  at^  preftitior?  ad  bellandum  vincendi!^  Gbi  arcifcere  vol.  bSe 
Metello  boc  modefto  animo  ferente  aediegte  vt  ad  confulgeonccderenc  ad  boftrs 
ccfferc.Metellusderep.diSidesabeundicoGlium  ftatuit.  O^auiumcbaldciaft 
vatesgdamfaiSffuaGonibus  Romedctinacrut--tan(jibi  manere &nuf»di(cede 
rcoperepcmmextarct-Hicvir  cum  inter  alia  Romana?  obreniSti^Hmus  legum 
cue  Si  prertim  formam  cofulatus  circa  mores  patrios  ac  leges  tS^  no  perimi  tatis 

litteris  inexorabilitereuftodirctn^ligentiaquadSremp.gubcrnauitgpIurimu 

teporas  p preftigatores  Si  vates  potnif^p  viros  in  re  p.&:  in  re  militari  vcriatos 
Impenu  admimftraui  t . Hunc  priufcj  Manu  adu?farec  a fuggefto  deuulfum  vut 
ccribuf^  confoflum  pmifli  milites  trucidauerut.  Fama  f ft  fingarpbu  cbaldaicum 
inGtinciasrepertumfuifrc.  Hecresmultu  admirationis  in  fefcabnit^exduoba 
cWaiTimJS  impatoribus  Marius  g vaticinia  non  co  tendebat  fecundas  res  babueric 
Odbauius  vero  morte  obierit  Cu  boe  modo  res  p.fefc  baberet  fenatus  freques  per 
legatos  Cinnam  8i  Marifi  orabat.-vti  ciuibus venia  impartirent-  Ita*  Cinna  tan^ 
ronlii!  in  fella  co  {blari  fedens  atij  iura  dices  Ibatis  bamaRiHime  re^onfa  pbebac 
Marius  vero  cu  iuxta  feliam  tacitusadftaret  apparebat  femp  rigido  ac  retro 
afpecliufkfiCieeveftigio  inaudita  cedevrbemrcpletu?  Poft^furrexerc  Cinna 
militibus  leptus incedebar  Marms vero  cfi  apud  portas AetifTer iram  difTimulSs 
inqtcxulcm  fecfle-6i  patria  legibus  arceniGquis  opera  fua  indigeret  opus  elTe 
legum  antiquare-'  ve(evi?iunum^liberiim  tedifTein  vrbem  oftenderotipopnliS 
in  forum  arcerGuit  & cori  tnbus aut quatuor  lapillos S^fuffragia  ferri iuffit. Di' 
mittens  difTimulatioematqi  fucatam  illam  de  exilio  orationi  fatellitibusAipatas 
gradirbac-'5CeIedfis  militibus  ex  feniispuenticiis  qui  peipites  appellabat  (epie/ 
batur.  bt  qmda  -aut  iubente  Mario. aut  nutum  faciSte  multo?  fbrage  manus  (uas 
nquinauere.Tandeacbarium  virum  fenatoriii  at9  militarem  occurrente  Mario 
fed  nibil  falutis  impartiente  coram  Mario  gladiis  cofecerunt.  Signum  enT  dede/ 
rat  vt!  omnes  occurre  tes  quos  ipfe  non  (alutarer-S^  olsqao?.(aluti  no  relpoderet 
in  V118  necarec.Quare  amici  meftitia  GF  Si  borrore  animo  agitabant  quoties  bnes 
Mano  occurreres appropmquabSt.MuItisrterfedHsiam  CinneauresvInlatuSC 
cedis  clamoribus  ftrepcbit.Man?  animu  indies  tnagis  efferatum  babens  cc^dem 
9 Cciens emnia [a^pe<Cla  ferutabat .Ita9  g omnes  vias p omn? vrbg ab inlequStiba 


Sv  vfnantit)usfugier.teslatcntcl^’3i''"cur^™  Accu.atanctur  fco!p)ra’itatis5v 

amJfitic  lura  quodriibil  fidei  in  fecurda  fortuna  retinebant,  fvam  pauci  fuerequi 
E niicos  ad  fe  fugientes  non  perderent.  Itatj  admiratione  ac  laude  dignj  fuere  Cor 
nuti  cuiu''dam  fcrui' qui  cum  i edibusfccrum  ruumoccuIuiiTcnt  cadauer  quoddam 
ex  mu!tirudire  cefomm  furreptum  conofidpmdentcsatg:  aureum  anulum  appo-" 
nmtcsfidlo  funere  illum  fatellitibns  Mani  oftenderunt.  Debacre  cutnnemom 
firfpitiorem  veniret  Cornutus  a feruis  in  galliam  delatus  eft  M • Antonius  orator 
optimo  &:i3  amico  f ur  cllus  infeliciter  obnt  Nam  vir  quidam  Si  pauper  Si  populari 
ter  cum  leto  vultu  fufccpiflet  Antonium  virum  Romanorum  primum  ad  vicinum 
cauponem  emendi  gratia  vini  feruum  miCr . Cum  feruus  vinum  diligentius  degU' 
ftaret  dixifletij  de  fuauiori  ad  fe  portari . Caupo  inquit  quod  egretudine  vexatuf 
optimum  vinum  5^  non  pro  more  nouiim  ac  populare  emerat,  lllecum  inconfulco 
ac  Gmpliciter  tarqi  ad  familiarem  Si  ad  amicum  bominem  loqueretur  diceret($  be 
rum  apud  (e.  M.  Antonium  Mariigladios  fugientem  ac  latentem  batereicaupo 
impius  ac  nepbariusvtafciit  feruus  ad  Marium  cenantem  e veftigio  contendens. 
M.  Antonium  ei  traditurum  pollicetur  Marius  pofii^  bec accepit  fertur  vebe/> 
menter  exclama  fle  6<  mambus  propter  leticiarn  plaufum  feciflcipaululumgi  afcfuif 
feiquin  ipfe  exurgens  ad  focum  vbi  erat  Antonius  concederat  Amicis  ne  pergerrt 
arcentibuseum.ad  Antomum  detruncandum  cum  militibus  Annium  mittit.  Vc 
jgituradlocumventumcft.-ad  portas  fiibfftens  Annius  milites  perfcalas  tbala> 
mum  irrumpere  lubet.  Ilfi  coram  Antonio  fteterunt  aJter  alterum  ad  cedem  pro/ 
uocatar . Antonius  orare  incipiens  adeo  fuauis  ac  dulcis  Si  iocunda  erat  eius  ora/ 
tio  ad  milites  vt  necem  deuitaret  Nemo  enim  ex  militibus  Antonium  tangere  aut 
torueafpicereaudebati  ftddcfixoin  terram  vultu  omnes  collacrimabantur  SiC 
cum  imraoratio  redeundiamilitibusfaiSa  efletiAnniusafcendens  Antonium  ora' 
tem^militcs  vero  deterritus  atgiab  eo  perfliarosoftendit.  Itaif  cduicio  acriter  illof 
jnfequensat^  irrues  ipfe  Antonii  caput  obtruncauit  Catulus  lutatius  qui  Mani 
collega  fuerat  &:  de  cimbris  cum  co  triumphum  egeret  poft($  Marius  pro  Catula 
rogantibus  inquit  mori  oportere  incIufuS  domi  acccnfis  carbonibus  fe  fuffocauit 
Truncatis  corporibus  in  uiam  proieclis  calcatifq;  botr.inesnon  mifericordia  verif 
fcorroieatqitrcrroreipfb  afjarcfiaomnespermlcbantur.  Sed  quo  magno  dolore  pa 
pulum  excrutiabat  erat  Gradianorum  petulantia-  Nam  poft^  dominos  iugalaue/ 
rat  in  exercenda  vehere  pueris  pro  mulieribus  vtebantun  Si  lieris  vi  commilcebS 
tur . Qui  omia  diripientes  Si  rapina  & cede  perturbantes  comprehendi  non  pote/ 
irant.quoufq;  milites  Cinre  Si  Sertorii  cdtra  illos  in  caftris  dormientes  imperium 
fecere  atq:  eos  necaucre . Interea  tan^  omnibus  commutatis  vndiqi  fama  orta  cft 
Siliam  bellum  Mitbridaticum  confecifleiSC  prouinciis  occupatis  cum  magna  ma' 
nu  Romam  contendere.  Hic  rumorcfficit  vt  ferrum  a cede  nepbandapaululfi  ar' 
cercturiquod  bellum  in  eos  Romani  ingens  conuerti  arbitrabantur.  Itag:  Marius 
leptimo  conful  defignatas  efl:.6C  cd  Calendis  ianuariis  que  principia  flint  anni  ma' 
f iflra  tum  iniflet 'fextum  Lucium  quidam  precipi  tem  dedit  quod  ipfis  Si  vrbi  ad 
futuras  calamitates  magnu  portentum  efle  conicdburaaflcquebantur.  Ipleaute 
Marius  iam  laboris  corporibus  8<  animi  fblicitudine  tan^  in  exbaufta  aquis  lea 
pba  repletus  ad  tanta  munimina  noui  belli  nouoruij  certaminum  pterritusg>  mul 
ta  picula  expertus  fucratiHac  in  re  animi  ferotiS  amiGt  cxftimls  non  corra  Odfa/ 
uiu^  merula  inflabilisac  fediciofeturbeptores  fed  in  cuu  difcrimeGitu^  NaSiI 
la  g ipfum  Marium  expulerat  patria  nunc  aut  Mitbridatcm  ad  euxiaam  pontum 


fagere  rompiiW  Rama  repttebat  .Huiarmali  mstis  agitatis, b ueatatps  Mat 
nus  cam  ante  oculos  longos  errores  exiljacjac  pencuh  mans  Sc  terre  adduceret 
jn  uarjas  dubiafqjjoartes  diftral7efca^  8<  noi^burnis  turbulctifq:  inFomniis  terrebat 
Videbat  enim  quedam  cotinuo  audjte  dicente  dura  efie  cubilia  leonis.  Sed  tnaxi.' 
me  vigibas  pt  imetcens  in  tempeftis  potationibus  atej  ebrietatibus  pter  etatis  di/ 
gnitatcmindulgebatitani^  per fbmnum  animi  cogitaciones vitaturus  effet.Tan 
demcuquida  renuntiaret  ea  que  apud  mare  gerebant  nouis  timoribus  percuTus 
partim  furta  timens-'  partim  tan^  pfentium  facietate  male  afFedluS  paulo  poft  ut 
poflidonius  pbilolopbus  (cnbit  exilio  laborare  cepit.  Jpfe  ci5  lam  in  malam  ualiru 
dinem  jncidilTet' fecum  diderebat  de  biis  rebus  quibus  in  fenedlute  uenerat.C.' 
aut  Pifo  vir  biftoricus  memorie  Iitteraru  tradidit  Marium  poft  ceni  cura  amicis 
deambulantem  in  fermonem  de  rebusabeogeftisueaifrciSCareram  primordiis 
incipitntemfepiur^de  utraqi fortuna dirputantcmdixitTe  no  fane  mentis  botni 
nem  effe  qui  Fortune  fe  fe  committeret-  poft  bec  appellaris  leto  uultu  qui  aderant 
cum  per  feptem  dics  paalatim  deficeret  diem  fufi  obiit  .Quidam  ferunt  eius  ambi 
cioneminipfa  mala  valitudine  omnino  detecftam  in  vanam  <pem  euablTe.  putabat 
enim  Ic  m bello  mitbridatico  imperatorem  fore.  Deinde  que  admodum  in  ipfo  lan 
guore  corporis  accidere  fotetiuarias  in  corpore  mutationes  cam  gemitu  ati^mul 
tiS  ululatibuspaciebat . Sic  adeo  ingens  cupiditas  magiftratus  illius  belli  eum  ce 
perat  ut  nulla  confolatione  curari  poftet  Duo  de  feptuaginta  annis  natus  erat  cum 
mortem  obut.  Primus  autem  fuit  qui  (eptimd  confulatum  attigifletiqui  cum  do 
tnum  magnificam  ftruxifTet  que  multis  regiis  edibus  clarior  extabat  fortuna  (ua 
cradelemappellabatis-priu^confilia  aedeCderia  fiia  peregiffet  morrem obircc 
Piato  quidem  circa  ea  tempora  quibus  defuncftas  eft  fuo  gemo  «15  Fortune  gMci 
asegit.PrimugibomoSCno  beftia:fecundoijgrecus& no  barbarus  natus  eiiee  . 
tertio  ® per  Socratis  tempora  ctatem  ageret.FerantTbar.eurnantipatrum  ca 
prope  mortem  in  fermonem  vemret  ?dc  bis  que  pr3rpere_£bi  fuccelTerant  baud  ob 
lit6  fuifle  nauigacoms  qua  c domo  atbenas  babuerat  taej  magnasgracias  can.a^ 
tiffimama  officiorum  retnbucioncm  optime  eius  Fortune  referendam  ducer..  t<, 

ufo;  ad  otitum  in  memonaofficia  retineret.-quandlumtbefaumm  bonorum  b.  . 

mmibus  natura  ftabibusimpartiuit.-Eorum  aeroqm&mcmoria^SC  ingemo  tarc. 

femper  res  gefte  Bbefeont . Qs»  prepter-W  rennemes  bonora 

nior  fcnioris  maru  fdiusoftendit  p^anffentirent  Qui  cu  audatiainffynrs 

cosd.es  reuiuifoentem  «f "«m^ocitabaf.  At  cS  naa' 
eflet  SC  ^aucupabatur,  tandem  cum  inprenc<^  i 

gere  pof&t  leipfiu^  necauit. 


VMENI  CARDIANO  patrem  fuiffe  dures  Hiftorie?. 
fcnptfi  rcliquitiquiin  cberSnefo propter rci  famihas an' 
cuftjasex  uebicuHsvicSu  queritarer  humenetamenm 
ljtterar6  ftudns  ac paleftra  liberaliter  eruditu. Is  cu  puee 
- efleteo  PbilipFuaduftafiequidfiFOtmpueroruaCado' 

lefcentifi  Cardiarorfi  ludias  Si  certamira  fpedlaretunter 
■ illos  ftretiueobuerfatfi  Eumene. Eiusprudetia&fortitu 
dinedcledlatu  PbilippuJinumrjbidefumpfifle.Verucm' 
fe-  3,hW.ora  d.cere  vdeMur.qu.  Eamensn.  torpmi  84  an„c.t.e  paler™ 

«ufa  a P bfhppo  ad  aWora  F<^rb.bent.Mormo  pUppo  eun, leler  epoales 

AreWrl  nemni  pradffaam  f>de  Arcbipramateus 

£r5priaceps™raLmr.Eab.saAl€aanclroan,iaBa84c™raewdme.»a.fc. 

Sadeo  an.p!<oreB  cSPeiot?  eft  bo«ores-at  .n  eapedlt.one  in  d.e  magms  cu  eo 
S s pet  fe  impator  em.tteref  ■ Si  Petd.ie  pfedlura  arnpcreB  ep  Si  m epbeftioms 
piis  pef  1 ? n-rdi-as  fucce^iffet-Quo  circa  Macedones  rcgiis  pfedlu  ftipatc 
XaNMpLle.Sulr,Con.b.beb.BtqaealiaaoAIexfclrod>atar&:re9de'cb 
peo  at«  bafta.Eon.ee6nero  ft.k  ac  tabellis  feqiu  Mere  Slqmde  Eumene cpali.s 
LneftSimls  reta  ,6  aero  ea  dignitate  aHecMi  ut  «cemtudine  matr.monu  Gb.  de 
...ePil  faceret  Cu  em  Aiexader  pmusin  aGa  muliere  Barfitia  Artabaji  filia  agno . 

uiffitLqua'&lii.mHerculemfu5:epetat.buiufa  furores alterSqmdeApamam 

Ptolomeo  alterS  BarG.5  Eumeu,  tradiderat  quo  tepo«  etiS  reliquas eqoal.tas 

filis  PerEcas  virgines  in  coiogiu  dirpaniens  collocabat,  band  cni  u,qiadeoitegra 

ueceffitudo  fuit  qS  Alexandro  pleriiq,  aduerftlus  magnu  Epbeftlonls  grma  pm 

culum  ad.ee, r.  Pnnc.p.o  cu  Epbeftion  quanda  Eum  tiVini 

antea  Eumenis  feru.  oecupauerSt.  Ind.gnatadus  Eumenes  ad  '’“™” 

Moerone  venies  uoeferari  eepitiqd  ahediis  e manibus  armls  T.biamK  Trage 

diam  canere  preftaret.ldautmolefte  terens  Alexander  Epboftionemcoultusin 

fedlatus  eft . Ceteru  adla  ftatim  pen.tentia  graulter  Cicceofult  E-™o>  “ 

tumebam  magisSi  liberta  t6  loquSd,  eo  rermon.sgeneie  vfos  effet.  Deinde  N»r 
cum  ad  exterius  mare  cC  elafl-e  dimittens  ab  amicis  pecuniam  conouiretat . l=mt 
enim  per  id  tempus  manis  regia  Eumenes  igitur  treeeta  petitus  taleta  eetena  du 

taxat  exibuitiquetenuiter  Si magno  cum  labore  filis  ex  difperalori  use 

Ciam  corrafiffe  dic.f  .Cetetp  alexander  ea  n.ip  improbas  "«*  [«““  “ 

cultos  igni  s tabernaculis  fiibiicei^et  edixic . Volebat  eo^  .q  o.  afferre  ope  ua 

portaret  arpetumborro  fallax  depbenderf^lincriirine-pr  i?  ,j,.„f,»eius 

r«rnt  exuftum  eft  tabernaculum . Que  res  a^exandro 

cSfumptisin  igne codicib.Quod aut? argeti  ex  arc  . irinimam 
poftea  1 vnum  co  pertum  eft  mille  ta3?tum  fun^m  cxcdTit ^ ^ prg/ 

guidcm  partem  accepit. ceterum  datis  a^cundlosprctorc  ^£„irp-^;aueoina' 
fides  Iitt  ens  ut  in  cenrotum  exemplaria  librorum  ad  ft  mitteren  cSte 

nia  luflus  accepit  Eumenes. Rurfus  inter  fe  8C  E^eftionem  .-„aorc  nibil  a re 
tioneicum  multa  male  audiffet  multag:  male  i*.  dolo 

ee  minus  accepit . Paulo  vero  poft  ut  primum  Epbeftion  excelTjt  • -ffj 

ie  uebementer  afflidhis--  cum  omnes  inu?tis  iruidos  ac  morwo  inlulMte^ 

mis5<afF€rnm.svethsinrcdlaba^Tumveron,aximasir.EumenexnfurFit  ? 


agitabat  illa  fepenntrero  cortuicia  &: disceptationes  objectans  .aeille  callidusSi 
ad  perfiiadendum  idoneus  ut  vnde  pernicie  fenferat  inde  fibi  {alutem  compararet 
jiouamaggrefltis  eft  rationem,  ad  eam  tnim  graciatnSC  honores  cofugit 'quos  iri 
Epbeftionem  Alexander  fa^itabat . Eius namij  gentis  edecoraexcogitabatque 
defoncHum  boneftare  poflevidebant.Plurima  ad  inftruedam  repuebrum  effuGfii 
me  ac  promptiflimo  fare  animo  pecuuias  rnipartiens.Poftalexandri  mortforta 
inter  niilitesdC pquales eius  feditione  iis quidem  Eumenes cdGlium ac  fem etiam 
impertiebat  cum  tamen  oratione  comunis  Si  priuatus  elTet-baud  enim  Gbi  bomini 
fane  peregrino  pertinere  videbatur  :ut  de  macedonumcontraucrGis  nimis  irqui^ 
ratJcurioibrq!  Ct.Keliquisfufcindcexbabilonisirftrudliscqualifcusipfertb^s 
in  urbe  plurimos  peditu  Ienut-‘d<3dres  componendas  mitiores  reddidit . PoS^ea 
vero  9 duces  in  mutuam  deuir.cSi  concordiam  prifbinos  depofuere  tumultus.' Eu 
menes  Capadotiam  Paphlagoniam  s5<  fubiciftam  mari  Pontico  region€  uf<5  Tra' 
pejuntem  furcepit  .'que  nec  dum  macedonico  fubetat  impeno . Eam  enim  Ariara 
tes  rex  habebat . Itaqi  decretum  eft  ut  Leonatus  6C  Antigonus  manu  magna  a fe 
dedutftum.Eumenem  iUius  prefedbim  regionis  declararent. Ceterum  Antigon? 
jam  elatus  Si  omnia  per  contemptum  bacens  perdice  feripta  neglexit . Leonatus 
vero  Eumenis  gratia  expeditione  Cilcepta  ex  fiipionias  locis  defeerdit  in  pbngi 
am-Interea  Hecateus  Cardianorum  tirannus  Leonato  congretTus  orabat  :«t  An' 
tipatro  & Macedonibus  ad  LamiS  obfeffis  opem  afferret. Quare  ad  traiicie^m 
ricrmotus:  Iccum  etiam  inuitakt  Eumcnemiqu?  per  id  tempus  conaliabat  tic' 
«teo.Erat  enim  inter  eos  Cmultas  quam  in  patrii  propter  urbanas  contentiones 

i:onKa>ieraM,Nanin,oItocl«nsEan.enesHtcateamqnolKiii.p.p«niiqaaoc/ 

copantraldoranata  palam accuratat.-Alexandmm^ ad reftimaiidaniCardimis 

libertatem  prouocauerat  tquapropter  nunc  Eumene  illam  aduerfias  grecos  expe 
SrelelLrant.  prefertlm  Lmfe  fe  Antipatrum  reformidare 
dum  Gbi  mimicus  SC  nunc  morem  gerens  Hecateo  iprum  j ^ 

dem  habens  Kium  omne  Gbi  conGllum  aoperait  ifpe  gdem  fe  fe  o»m  afiece 
eans.  Macedoni  principatum  ft.tim  ut  traieciffet  mendicare  conft.tn.rat;  ttde 

■ ^nnuKi;atre:..^ut.m  AIex..dr.in«.ifcror.ra.  IcS™ 
quibus  futura  uxoreum  palam  accerfebar. Verum  tamenasreuAnripammp 
tiirefccret : feu  Leonatum  infanum  ac  incerto  uebem  wtioricj  refeclum  « 

gu"w'ruisacc=pBSmiIl..bus.otfedifeffit.bab,b^^^^^^^^ 

ex  bis  autem  quos  a pnentia  lufttiixemt  Afaander  ducent  rubttalif  s 

vero  rationem  talentum  quiu?  milia.Hoc  padfo  j„  pri„ci 

acLeouati  conGlia  capadociS  SC 

pandi  focietatem  adfcitus  Haud  longe  P°  ^ ^ anarathe  reg  e 

prefente  K exercitum  dutfante  wrdica  Uccmw  pre?eaus  defignatut 

& regione  in  poteftatem  r.dadi.  fj»"™  qnS  lun  dicendo  S<  re 

Dehinc  vrbes  emicisci^endat  arcibus  cu  Intenm  perdicasomne  re' 

busadminiftrahdispeflent exfeutentt  r q ■ „afaclus  eft. Eumenes  om 

tamearumcuramabiicerct-eoexercitu  u ^ Panacis  pofterioremre' 

h, illum  indulge»tieeultoproGiquenscnmnuIlaexpamec.tc  ^ 

g.breeir.cuW-C«erumpecd,cascumeaq»mfti.«^^^^ 

he  poffe  confideret. que  “K”’ 'f  3“'"  emSfrbo  quidem  ut  Giam  ad  prefetSu- 
flulate  ccnGetetlex  cil.tia  temiGt  tufemo  84  Cb.  finitimam 

tam  teuertetet .Re  autem ueg ut  InfolLtia  quadam  S4  mani  tu. 

atmeniam  pacatam  preberet.Huncautemq^  atinete  te  tabat 


P^a!attffem  Macedonicam  fpirita  ac  feroe?  inuenifTet  .Qt 
Eumenes  ..ftrurtiorem  redderet Totentiffimos  .ncolaru 

equeftn  uacatjone ac iirmunitatcdonauit  tum  fuis  quosfide  fpeeSatos 

equites  .„ot-AS  impertiit:  coruni  quidem  animos  honoribus  ac  donis  inci 

fcabcUteqo  „Sc  exercendo  ad  prefenin dos  labores  impigra 

;S”°?,deoot  tom  ftupor.  tom  aadec.a  Macedones  afiicerentor.com  treceni 


ftuocre  tum  audacia  Macedones  amcerentur.cum  treceni 
efficiens  a ^aatum  circa  Eumenem  nnmcru  breu.  eonrpicecentipoftea 

a Antiwter  & Cratberns  grecia  ponti  perdice  regnum  oaftatuti  m Aliam  traie 
S™t 'rara  itruptionS  ,n  Capadociam  fadluri  nuntiarenS  • Perdicas  expeditione 
in  Ptnioraeum .cui  eg.ptus forte  enenerat  agensEuraenem  omniu  qne  in  Arme- 
* e®  in  Capadotia  fuerSt  copiarum  ducem  & imperatorem  creauit.  Hifce  de 
Vehns  lifteras  edidit  quibis  Aletam  fratrem  ac  neoptfcolemfi  Eumeni  parere  Eu 
aut€  rebus  pro  arbitrio  vti  lubebat . Aletas  its^  ^e^e  arma  fumpturu  haud 
diffimulanter  negauit.Eos  enim  Macedones  quj  fscu  militarent  cum  Ant^atro 
d, micare  vereri  .Cratberum  autem  propter  caritatcj  etia  Wyere  paranff.mcs 

AtveroNeoptolemusproditionemquaraneoccultare  quide  potuit ra Enraene 

cr*eba{.  Vo«tus  quoqi  non  fotam  non  andioit  fed  etiam  aduerfos  inftmx.t  rail, 
tes  Hic  primum  Eumenes  fui  apparatus  8f  prou.dentie  fruSum  collcgic.Siqu.i 

demv.Se.uspeditatu.pereqUitesKI.optole,ufivettlt.fogamiomucse,as6e 

emas  cortipiensitum  ad  infeblandum  ptnfufe  Pbalaog.cu»  tons  adequiraffet  vi 

ribos  viiffo^  poCtis  armis  iurare  coegit . cura  eo  fefe  railitaturos.  Keopto.em?  igl 

tnr  paucis  ei  fuga  colledlis  fe  ad  Cratberum  SC  antipatrum  recepit  i a quibus  ad 

He™enem  miffi  legat,  ut  fc  cum  illls  coranngeretiptouocabant  .Frucrctut  quii 

£m  quos  « ptefebluris  perfiEebat  frudibus  mlbms  ab  eis  atij  agros  babmur? 
antipatro  amL  pro  bofie  faturo  accederet:  quod  Ctatberi  farailiaritatem  in  ini 
raiciriam  band  faw  conuettcrel.Qu.bus  auditis  Eumenes  m.nim.e  " 

uuit  ut  noua  in  pcefentiarum  cum  antipatro  creetis  amcltia  cum  quo  veteres  ini 
Tc  t”s  geroiquando  illum  amicis  BC  boftjbus  uti  Video  ife,  ut  perdite  Cra.bg 
coneilietic  ad  V orana  atip  iuft.ff.ma  eSlungat  paratum  le,  preterea  qui  f do 
minantis  auarina  ulla  f.t  oppreflusiniuria  quoad  fp, ritus 
auxilioicorpuEp  ac  vitam  potius  poGtutum  efTeiquam 

antipaterdererumf„mmaconr.ljumaEltabat,Neopto.emusadeos  ontugigle 

preliocettiotesfac.t8CcumuttunqitomvetoC.attetumutaaximm  r.ta  er  t 

Lt.Camn.nqtammag.oMaeedon.boe(redeGder.o.utmodopbue.9rpe  s 

8i  vocem  exaudiant  ad  fe  non  mediocri  venturos  impetu. Sane  '""V  B“”“  ^ j 

tber.  nomen  erat.  Er  in  eum  poft  alexandn  mortem  multitudinis  an  mi  m r 

tate  inclinabantur  .Tenebar  Gqmdem  menmria  cum  =5 

roicitias  pro  eorum  falute  fofcepifre  Cumq  Procliuius  ad  ^ \io{e  ttadfatos 
obftit.ffe  ac  eiuibus  fnis  quos  per  raolbciem  8C  in&lenliam  cotume  ^5 

cernebat: prefidio  fuiffe.CJuocirca  mlffa  tunc  in  Cilnam  antipa  -C 
magna  copiatu  parte  8C  Neoptolemo  contra  Eumene  profeflas  elt  ^|, 

cum  8<  neminem  cxpcdlantcm  ac  ex^tecenti  vliSona  /““J*  “ jD,„s  prefen 
uetfatum  fefe  faftarnm  incurfomiaua  Gtade™  ■"  tc.^  impera, 

ferit  impetum  ociufcf  fefeioftirucaam  preftitent  ut  j intenti  ^ adnerfa  erant 

toris  ita  non  {5mi  fane  acoitrinis  oppofueris  Ceterum  incuffiffe  ut  fc 

boftibus  deduci  oefaItafle:8<  eam  commilitonibus  foisoppim  - 

cum  Cratbero  pretium  inituros  efle  netorent  :hoc  ipfuro  ert  pa  ^ 

cium  fuifle  dixerim.  Rumorem  tta($  diflcmmat.  Neopfolcmu  g 

pblagonum  6<Capadocum.equitaturarfusaducntare.Cumcaftra  n 


A^nJros  inMjiad 

Krjpfa  ron-.mCcataarssdft  i,,l„M„5S^’fr 

pris&niagnSpei-ideempusacLnainfpiceKvas?infrfJnl^*”*l'°^*^‘iif^j”’‘®®' 

^e.-omniafertiinatapafliniefrefpeciofamvlwrMnin  U ^ 

rapacepbente.  A/.dam€confStS&^^^^^ 

neruam  & Alexandrtj  cflecertiorpftfa/Ji^o  , “5’’^^*®  ®* 

Lbell.r.gna^eAbe.ioSpS 

Miilrofi^s in,n.,n;,=  .ft .... fP>“S  ««Bet Inaolue 


apemee-'gba8 


re.MuItotils  impulfus  eftjvt  fuisdueibus  prefcAis  nii^^ 
„„belIanda.fe.n=roIusu„M„e«ffitat.sa„a„u„„la«:.Sp,r«mT^^^^^^^^ 

rat:gbus  A«,ba|.f.I,„sPta„aba»a  Si  Pb,„ix«pri,„,pJ*.5t.qSos vt  bmS 
boft.s  .n  conrpedlp  ve„,n«  .ncuans  ferri  cprCbps  mbet  em  ruU.S  ed.ris  vorii  ™ 
regrediendi  Ipacio  dato  no  miflo  fufcepto  precone  manfi  dc  repente  conferre  Val 

deenim  ptirrucratne  Macedones  cognito  Cratberoadcattanffiiger?t.Ipreex 

equitum  robore  tercentis  in  agmine  inibruc^s  adequitatam  cornu  dextro  Neopto 
ieiru  inualurusj V^i  autem  medius  {upatus  cliuus  profpecM  fui  boilibus  prebuie 
citatum  vebemetiirimc  faciunt  impetum . Ea  res  magnfi  Cratbereftupor?  ineuO 
Ct^g  multa  III  IVeoptoIomum  acerbe  SCcotumeliofeinuecilusiquod  ab  eo  de  Mace 
donum  dcfedlioe  fraudatus  eflet-Tuos  ad  capeflendfi  fortiter  pugnam  adbortat? 
incurrit , Primus  rgreflfibus  SC  quide  graniflimis  cS  poft  ffartasbaftas  ftricais  dc 
certare  gradiis  ccpiilcntiCratbehis  baud  fene  dedecori  fuit  alexandro-  at  vero  ^ 
feratis  plurimis  multodcns  ctiS  verfis  in  Fugam  adueifariis  cS  ex  Tbiacc  quodam 
ex  t ranfuerfo  adequitante  cu  (auriarctur  ex  equb  dilapfus  eft iqd  cum  ceteros  trS 
rcurieces  latuifTct  .Gorgias  dux  Eumemanus  agnouit  Is  ab  equo  defcedes  corpori 
lam  male  fe  babenti  5C  p acerbos  dolores  pereunti  cuftodf  ie  conftituit . Dum  fcce 
aguntur  Keoptolorous  8i  Eumenes  mutuis  inter  (c  odiis 5C  diutinaflagratcs  ira 
congrediun^iduobus  quidem  cocurbbus  cum  fefe  minus  cofpedlalTent  teccio  cog^ 
niri  nudis  enfibus  fibi  laro  clamore  ftatim  equos  in  fe  cocitantiqoibus  n-orc  trire' 
mmm  in  fuma  coUiGs  manibus  (e  mutuis  loca  omittentes  captat.caHides  detrabfit 
Thoraces  ex  humeris  difcrepunt.Sic  igi£  in  mutuos  laniatus  intenti  {ubter  fugie 
tibus  equis  ad  terra  corcuut*'ibi  diu  mnlt&|  lud^antis  Eumenes  exui^lti  pri^Ne 
optolotno  {ab  genu  vulnus  inifexitiquo  debilitatus  alteri  innixus  totis  (eviribus 
inarduum  5<eredlu  turbatur  Eumeni idtustame  baud  fetiferos  incucies  accepta 
in  ccruice  plaga  ^tenlusconcidit.Eumenesvetullisodiisd^iracudiaprobrisca); 
pere  arma  detrahere  cu  interim  gladid  tenens  &n{um  fiib  thorace  Eumene  mgui' 
ne  confauciat:  vulnus  ex  pcurfbris  imbecillitate  nonlane  profundum  terroris  plus 
bal  uit  qi  detrimenti  Haptis  dehinc  ex  inttrfedlo  Ipoliis^pter  cruru  Si  lacertoru 
vulnera  (e  grauiter  habebat  Heiedhis  tamen  in  equd  preftantiBusadbuc  in  vn&ko 
fl^ibus  alterum  in  (edbatus  eft  cornu. Ceteru  audita  Crathen  morte  celer  aduolans 
vbifptranre  adhuc  mtelligentfcjconrpexit»  De&endicSC  multis  lacrimis  inieella 
dextra  multa  inucdus  in  Neoptolomu  &fuam  vehementer  forte  & propriSmifc/ 
ratus  eft  necfflitate  p quam  eo  dedudus  eflet  vt  vel  tS  feda  homini  p amiciciS  cS 
fuetudinfq:  coiur  do  infligeret  vel  ab  eo  pateref . Eumenes  hoc  prelio  dece  ferme 
poft  alteru  diebus  vidor  magni  ex  eo  CbigFam  8C  amplitudine  eSparauh  q^non 
nulla  p lapientia  quedam  per  foratudinS  cofeciflet  plurimi  etiam  penes  holtes  8C 


focios  inuidia  8v  odifi  plane  cotraxerat  .Ouod  vir  pere|rinus  at(|  a jueni 
manibus  MaccdonumprimariuiTi  cxeisSC  fjjieniore  pftantilT-muiti  confodiffet 

Quod  fi  prius  de  Cratberi  cedeadpdicam  perueniffetnetnojllani  inter  Macedo' 
nespofeitia  (uperaflet. Biduo aute  poftcppdicaspwfeditioem  in  egiptoelTetob 
truncatus.buiusprelurumorincaftra  delatuseft.  Quocirca  indignati  ftati  Ma 
cedones  Eumene  mortis  reum  faciunt  SC  fiifcepti  i cum  belii  duce  vna  cum  antipa 
troantigonumereant.  Eumenes  poftmodu  in  regia  equorum  armenta  que  circa 
idam  pafcebant  ircidens  fumptisad  vfum  equis  ratione  magiftns  pabuli  deferipta 
mifie*Quo  audito  rifific  ferunt antipatrum  tanta  Eumenis ^uidentia  admirantS 
curo  regiis  dc  rebus  rationem  aut  reddi turu  aut  accepturum  Iperarit:  Cupiebat 
aut?  Eumenes  circa  SardisvicSoriofbpotesequitata  intra  Lidie  campos  depug/ 
nare  fuas  5i  Cleopatre  copias  often  tare  glonas  ea  deinde  rogitante  ptinuerat 
enim  ne  illa  ex  Antipatro  crimination?  culpa  ve  capefleret  fupcriore  petens  Pbri' 
giam  intra  celenas  bibernauit»  Vbi  cum  Alcbetam  PoIIeraone  6i  Docimum  dc  im' 
perio  contra  eu  contedentes  offendifTet  boc  illud  eft  ingt  quod  dici  folct  nulla  per' 
niciei  ratio  cft.Deinda  pollicitus  mtra  triduum  ftipendia  militibus  redditusjr.Vi! 
las  cis  8i  rriciora  agri  loca  mortalibus  deconbufq»  referta  vendidit.  Qui  aut  eme' 
tant  centuriones  reIiquo2fqi  ordin&m  pfedli  (ufecptis  ab  Eumene  in^ruinen  tis:SC 
macbiuame tisilla  vi  & obfidione  expugnStes  ex  rebus  captiuis  debitam  militiba 
merccdemimpertierfifHecresadeomagnS  Eumem  bemuolentiam  coparauitvt 
eum  epiftole  caftris  aliquado  ab  boftibus  diGec^e  coparuiflent  qua  centum  talenta 
Si  ampliHimos  illis  pollicebantur  bonores  qui  EumenS  trucidafient  majore  in  rao' 
dum  Macedemones  inftigati  {unt  decreturo  igitur  facmt  vt  ex  principalibus  miU 
le  milites  ad  corporis  cuftodi^  conlbituantur  euntibus  in  vrbem  pro  fiia  vice  vigi' 
Ilis.  Illi  (iibindeeosab  Eumene  nanqipurpureosapicesfCclamidcs  quod  quidem 
apud  Macedones  egregifi  regis  munus  babec  donare  poterat  quibus  tenue  ac  pu/ 
filium  eft  ingeniu.Hi  ab  fecunda  {ucceftb  rc^  leuitate  ac  elatis  extolluntur  animis 
Ita  vt  cu  rebus  ab  exceifis  coueribs  in  fe  babent  oculos  magni  tudfs  aligd  &C  exceP 
lentic  naifti  vident.  Vetum  autem  magnus  animus  8<conftSs  afilic^bis  magnis  rebo 
aduerfifij  dignoftit  qualis  Eumenes  fuit.  Nl  in  conciliis  capadocie  ^ditione  fiipa/ 
tus  fugatu!^  ab  Antigono  no  ante  fugiente  ad  boftes  jiditorcm  omiCt  quam  pa' 
tibulo  captum  fuffixerit.  Is  ex  fuga  contrario  infectantibus  curfu  clam  iter  conuer 
tensad  pugne locu  profectus caftra  pofliitvbi  collecta  jntetfeifto^  corpora  excf> 
fractis circuiacencium  villa^  foribus  concremauit  conditi%  fecrfiim  primoribus 
(eorfum  plebeis  amnes  aggerans  tumulas  indedifcefTit.  Quocirca  a duentantem 
poftmodum  Antigonum  bominis  audatiam  Si  conftantiam  admiratum.  Poftea  in 
antigoni  lardnas  Si  predam  incidens  plurima  quidem  ingenuorum  corpora  pluri' 
maquoqiferuorum  ingentes  opes  ex  tantis  preliis  fiC  difeurfionibas  coaceruatas 
cum  eas  facile  diripere  pofTet.  Veritus  eft  ne  tantis  locupletatis  fpoliis  commilito 
nes  ad  fugam  grauiores  ad  fiibeundos  errores  molliores  fierentiS»  ad  tolleran 
dum  tempus  in  quo  omnem  fpem  belli collocauerat.  TandemreprefTurus  antigo 
num ; Vbi  vero  ita  prefentes  Si  ad  diripiendum  propinquas  opes  cernir  vt  Macedo 
nes  aperte  inhibere  graue  fit.Equisobiicere  pabulum  5i  corpofca  curare  imperat» 
Si  fic  in  boftes  comearent  clam  deinde  ad  Menandru  fiibmittit  g larcinis  fcoftilibo 
prrfectus  erat.  Magnam  fe  de  illo  pro  veteri  confiietudme  atij  amicitia  curam  fii 
ftepiffe.  Proinde  aniinaduertere  monet  vt  9 celerius  liceat  ex  ifcrioribus  locis  ad 
incurCones  expofitisad  proximas  montis  radices  concedat  que  nullus  equites  nui 
Ii  circumacti  agminis  incurfus  expaueftat  .Id  autem  periculum  vt  primum  raenan 
der  itellexit  abfcefnt^  Hamtues  i^ccolatonbo  armari  milites  Si  frenari 


ecaosiufcetpcrindeaCiJucJlurusinboftem’  Vt,r,uV,;t 
p.PjIoM  a rpocol«„nb  „„„„,„5 

trodaa.t  .H  c-  ad  aimRonS  poltmodu  teflante  Mcnaf d™  M a ""S"  f™* '" 
niaFrnoperc  coi;audafle!&  mitiores  in  rij  an.mn^ir  r,f  “tt  Eumenem 

roSJnrermtLtcrfdigorei&vxoresibrobaterpMr'^^^*^^^*’^' 

tosantigonus  ille  inqmt  o beati  bommes  baad  omififfetijig 

Vezp  cnl  vero  ne  fue  cSpedes  fu^rad  «"«fi  t 

terfogere  coaeJus  Eumenes  magne  fuotc  cSmil^r 

‘I'™™'''!"»  mb«KfetSeoscoaK"rSf“'*’ 
redamquidemanumppaucosJadoceultandl  autemf  »•  effct.quosadcofe'' 

Ti  fag^s  «c  cam  qa, agentis  egtibns  & pedSbdnSt^  f/iv 
ButeinCapadocieacLitaoiecofinibusJocaseft  Hinetien„n 

jqn.tat.s  latotf  & dnriffinte  v.te ipatia f.eri oraqittb’mt„"argSbft 

ad  col.oquinii,  exntiit  Ciai  Eumenes  ita  rerpondit  cSphits  fmJiKa  antig oni  Si 
doces  tffe  jpoft  fe  vero  ex  cis  qire^  ipfe  defetifor  eft  .elTc  neminf  Quo  nrea  C col^ 

j^tamterrefiericnptatmtCdes  ad  fe  mittat.  Cotnaotf  antigonosvt  potenSri 
EomtnS  vetta  facere  .nteret.nullii  inqnit  tre  ipfo  potentiote  efTe  athrror quod 
hunsgladn luero  dominus,  antigono  tamen  nepotS  Ptolomcu  prout  popo!?etat 
Eumenes  eu  ad  locum  mittente  defeendit  vbi  per  mutuos  copIexusaniiced<{aini 
liariter  daJ^  accepta®  ralute^cogrefli  fant.  Vt  qm  pladmo  ufu  3i  cofuetadinein' 
ilicem  iut  dlieiTeiit.  In  ter  multa  colloquia  cu  Eumenes  nullam  de  pace  aut  fui  tute 
U metitiong  introduceret-  Cctc^  perfecturas  fibi  firmari  aut  reftjtui  dona  poftue 
larct  iprrfentes  cepit  admiratio  igenti  beminis  fpiritu  di  animi  robore  delegatos 
frecuf  s>  Cmul  Macedonum  concurfiis  factus  et-' qui  afpectandi  bomims  deGderio 
affiCiebS^ . Etenim  poft  occi  fum  Cratberum  nulla  de  altero  ranta  in  caftris  crebue 
rat oratio. Ve^  Antigonusaliquidilliviolentummet«ens:pnmumquid?aduenf 
tantes  clamore  llibmouf re  5C  irruentes  fcnrcfaxis.  Denit^mambus  amplexatus 
Eumenem:repuI(apSatcllitesturba-'efi  vix  intutaretituit.Debinccircuductis 
ad  Moram  mur:s:& relicto  ibi  pfdio  reliquum  abduxit  exercitum.  ObfelTusigiC 
Eumenes qoSqi eo  inloco  preter  Annonam.  VbcrtimquideaquasScfalvliucon' 
dimentum  babcret.-tarce  fcifcc  de  rebus  bilarera  foais  viu^di  confiietudinl  inflta' 


xitieosadmenreSfconuinii  partitus efcasieas  interim  lepotu & (ermonum 
tiadC  comitate  condiens.  Erataute  Eumenis  a^ctospcr^{uatiisnovtbaminis 
ballicoli  6(  plurimi  armis  attnti.  At  perpolitus  5C  iuuentli  decore  ini%nis  vniuerp 
fa  (latura  membris  ad  ^portionem  (aue  mirifica  perinde  ac  Gngulari  actis  diligne 
tia  coparatis  vim  quoq:  non  tragnS  orandi  confeqtmtus  facundus  tamen  £C  dufas , 
erat  eloquioqu^admodum  ex  eius  epiftolis  coniedlurS  fieri  licet . Durante  obGdi« 
enis  tempore  plurimisomniu  locus  anguftifliir.us  {uos  magno  affine bat  detrimen' 
to  pabu'um  & ipG  d<  equi  p (ummum  ocium  capiebant  .Cum  igitur  Eumenes  ne  g 
defi  liam  intabefcerent  remediu  adbibere  vellet  8i  ad  fugam  quod^modo  expe^^ 
los  fi  qobueniretoccafio  reddere  babitaculfi  Cubito^ quatuordenm  lonptudine 
t d co  in  loco  erat  ampLflimum  ad  fcominfi  deambulationem  deCgnauit  vbi  corpuf 
aeitare  jubebantur.  Equos  aute  ad  tectum  magna  g lora  collo  religatos  rotif®  in 
fublime  fufcitatos  erigebat  ita  vt  pofferioribas  qoide  pedibus  terre  nittereg  An' 
tenoribus  aut?  fumma  vix  vngula  ptingerent.  ^ibus  bune  m roodiS  fiirpenCs  fta 
bularii  nunc  clamore  nunc  fcutbica  inftantes  adeo  inftigabit  vt  animis  & indigna 
tione  referti  poftremis  qmd?  mClirent  pedibus  du9  alciores  bumi  Gitere  cocnpi' 
fce.-eatfoIuigpa:&ntes  totum® carpasagitaDtespIurunocninanbelito  fudorecn 


efendcrent.Ea  res  ad  robaris  Si  velocitatis  exercitS  latie  nan  incotnoJa.ordeat^ 
mmutim  attrita-in  e/cam  objiciebant  vt  5C  citius  conficeret  8C  melius  digererent  < 
Interea  p obCdionis  itiorS  Antigonus  vita  funcJlum  in  Macedonia  cu  accepiflet  an 
tipatrum  Si  propter  caflandri  SC  polipcohtis  Teditiones  res  .perturbari  no  parua  fa 
tiefpc  invnmerfiim  animo  coplcxusimpcnum.SCad  res  gerendas  adiutorem  Ed 
trencmbabcreftatuit.  Quocirca  miflb  bieronimo  indutias  cum  Eumene  fecitspus 
tamen  inreiurando^)pofit«:quod  cum  emendafTct  Eutrenes--apud  oblidentes  ma- 
ecdones  iudicium  faciendu  perm-iGt  vter  eo^  maiori  equitate  preditus  efiec.  Anti 
gonus  cni  deliberandi  tantumodo  nominis  gratia  initio  facla  de  regibus  tnentioe 
rcliquu  in  feipfumobftringebatiurjurandu.Eum.cnes aut  primam  quidem  poft  re 
gum  nomina  in  iurciarSdoconfcripGt  Olimpiadempoi^modufefenonfbli  quidem 
antigoro  beniuolfi  foroiuratus  cft  r.cgjipGusboftem  p boGeSiamicu  pro  amico 
babiturii  cfle:(ed  8C  Olimpiadiac  regibus  lacramentu  referebat. Ea  cum  luftiora 
f en'erentur  maeedones  adacilo  in  bec  verba  Eumenis  facramento  obGdione  &!utS 
fecere  .ad  antigonfi  vt  idem  luramenti  genus  referret  Eumeni  mittentes.  Eume/ 
nesite^  quos  ad  Nora  capadocesbabebat  obGdes  reftituit  acceptis^  redemptio 

neiumentis  equisSi  tentonis.tficcogregatismihtibusgex  fuga  pallantes  in  re' 

gione  vagabantur  ad  miUe  couocauit  equites. 'quos  fuge  fociosbabens  ob  anrigori 
metum  euafit-  Ille  cni  Gifcepta  iuriGurandi  emendatioe  non  folum  Eumene  denuO 
angi  obCdionciubebat.VcrumetiSacerbifliroas  macedonibus  litteras miGt.  In£u' 
gient?ad  Eumenem  in  macedoniam  referiatur  cpi'loIc  abiis  qui  augeri  antigoni 
pertimercebant  imperium  obteftabatur  olimpias  vt  vernes  alexandn  fiLolum  mul 
torum  obiedbum  inGdiis  educandu  caperet.  Polipercon  adtSC  Pbilippus  rex  vo!e/ 
fcant  vt  prepoGtuS  capadocie  copiis  cu  antigono  belligeraret  Gmul  &i  quindord  de' 
narus  tbefaunsad  rerum  fua^  reftitutioem  quingenta  talenta  caperet -ad  bellicos 
autem  vfusquantumcdqi  caperet- quibus  de  rebus  8i  antigono  SC  Tbeutamo  da' 
cibus  argitarpidum  litteras  miferant  .acceptis  ilG  Iittens  verbis  quidem  Eumene 
humaniter  ac  benigne  fu fcipiont  .Ceterum  liuore  8i  contentione  referti  ipriorem 
ferte  Eumenem  indignabantar.Eorumruidiam  placSuit  Eumenes  •■cum  perinde 
ac  mbilo  idrgenenibi!  pecuniarum  accepit. ad  ambiciofasaut  eorum  contentiones 
cum  ne<$  pre^fie  valerent  megi  fubfequi  vellent  fcunc  immodum  fiiperftitione  indu 
xit.alexandrd  enim  inquit  viGim  in  fomnis  apparatu  regio  tabernacula  cum  folio 
comonftrafle.dixifle^biceofcdentibus&iuris  dominandi  locum  feabentibus  ad' 
eroopemqi  GF  afferam  modo  omnid  a mecoGIioru  di  inftituedereiprineipideapia 
tis  bec  facile  Tbeutami  8i  antigoni  animu  induxerat  ad  eum  nullo  aduentare  pa' 
rto  volentid  cum  Eumenes  etia  ^ alienisalpec^ari  fotibus  indignarcf • Quocirca 
regio  tabernaculo  ac  folio  iGimnisdenutiatobucin  modd  collocato  Illuc  sGliuma 
gpis  de  rebo  babituri  sgirediebSt  lUis  deinde  ad  fiipiorescuntibo  regioes  Pente/ 
flas  amcitia  Gbi  dcuindlus  ac  ceteri  Satrape  cum  omnibus  procepiflent  copias  ita 
in  vnum  corpus  adunarunt  vt  cum  armorum  multitudlc  tum  apparatas  fplendo' 
re  maeedones  cofirmauerfr  fci  poft  alexandri  morte  ob  dominadi  Iice  tiam  eneruef 
8^  viuendocofuetudinedeliniticu  tirlnico^fpiritus  barbarozp  arrogantia  innutri' 
tos  in  vnd  contuliffent  inter  fe  quide  moroG  ac  difcordes  erat  Macedones  quide  ef 
fuGs  bl^dimctis  fuptuoGsauiuiisSi  lacrificio2i.rpcnCsdcIinictesparuo  quide  tl 

porc  caftraipfaqCquardSnudinas&fdigaGtatisreceptaculu  reddideiut  In^di 

ligedis  ducibo  oia  tumultu  8<  fadfionibusquemadmodu  inter  populares  principa/ 
tus  heri  (olet  ptim^cebat  Eumenes  cfi  illos  fefe  gdS  mutuo  af^ernStes  videre  fp 
ter  metu  aut  Gvlla  pftarcf  cccaGode  ipGus  nece  cogitStes  (e  argeti  penuria  teneri 

cometuseftSC.abbispatdCmugGmuIeatesin  eu  exercebit  Plura  mutuatus  eft 


ca!enta»quo  8C  maiorem  cr^a  itiam  fidem  taberent  ;8C  a fe  de  mutuata  pecunia  fo 

liciti  manus  copnmerenfQuaobrcm  effectu  eft  ut  ahsnasopes  fui  corpispridia: 
babuentifolus  tutela  ac  falutem  accipiendo  coiccuces:  qua  utadipircancur  ceteri 
magna  impendere  lolent.  Macedonum  tamen  animi  fu-oru  gratia  largitorum  per 
immen  amquandam  licentia  corrumpebant;  Circailloru  fores  frequentesobuer 
fabantur.  latusftipabant  ac  duces  extollebant.  Pofteavrro^  Antigonus  magnas 
fecum  trabenS  copias  non  longe  metatus  e.^;  tum  res  ipft  quaG  vocem  edentes  ve^ 
j*um  inuocare imperatorem. nec  folum  fubditi  Eumeni  aafcaitarc  i Verum  etiam- 
quicucp  in  pace  ac  deliciis  ampliflimus  cedere  fe  fe  dedere ; &i  taatus  aferiptu  Cbi 
feruare  locum  h trancienio  paGcigre  iluuio  cum  cetcriiquiproftatione  erSt  nibil 
fcnCfleC.fblus  Eumenes  Anfgom  fubftinuit  impetum  : 6<col!ato  matteftrati% 
coplunbus  cadaueribus  flumS  oppletu  eft^quatuor  milia  in  pote^aie  redadla.pci 
pue  vero  Macedones  in  aduerfaei?  valitudinequid  de  illo  fentiret^declarauerut 
Cum  ceteros  inapparadisrp'edidecoaiuiis8<  celebrantiboJfiluaut  EumenSiad 
inimftrSdiS  principatus  & re  bellica  ualeretdichtarent.  Namcupenceftaseis  in 
ferra  PerGca  oppipere  epuld  pbuiiTet  Arietem  uineim  ad  facrificandu imperties 
ampliflimu  fore  fe  in  fpem  uenetaf  paucis  poft  diebus  militibus  iter  in  bofte  agen 
tibus.  Eumenes  ad  euitandas  vigibaslogius  ab  exercitu  ob  penculofam  quadam 
egrotationem  quietus  forte  in  kcSlca  ferebaf.-paululu  progreffusboftesderepS 
te  fuperatis quibufdam colhbus apparuere  in  planfi  defcedentes. Inftrui^a  igitur 
acie  incedentibus  at  pmu  auratis  in  armis  ad  folem  fplendor  enituit  ac  beljueca 
turribus  8<  purpuree  ueftes  in^pecfle  fut.  Iseni  vadStmo  in  prelia  ornatus  ett  Fri 
mi  iter  cu  clamore  fiftunc:Eumene  vocitareibaud  enim  longius  pgrcdiendu  miii 
exercitum  dutflet  Eumenes.  Deinde  fixis  bumi  telisife  quidem  ut  maneant  mu ' 
tuo  adbort.-m!;duces  vero  utquiefcSt  meij  Gne  Eumene  aut  pug^  aut  u!  ' 

ftem  ineundfi  effe  penculum . Quo  accepto  Eumenes  incitatis  ledficarns  curfu  y 
latus  ex  vtrac^ledfice  parte  fumouit  auieum:  magna  letica  rranum  f ..  ■ ■ 

confpicatimilitescontinuovcrbismacedonicisco^alatatirecepti  mc  p 

Gs  inftrec€-esaocifcrar?:per®  viceSquaG  prefente  lamimpatore  holtem  puocac 
cafti  Eu^nS  aW.S.  ™!a  fe 

negfao  projret .Ite val.Md.»6  iffipar.  canfot  poffe.a^acma 
feftinabundu®edux'iE.Vt  vero  adequitans  inftruclaboftium  aciem 

ftat.m„ba.scopiis;caftBlocaait.AI.a.xpa..cpate™de™^^^^ 

faaiqnes reaocati:ru.scumducibusIafclmam agentes 

rum  agrum  ad  biber.nam  dum  i^tcKe  diu.  etun  . ^ ^ cercior  Antigonus 

b«„al.k  n.dleftadiprf  fpac.P 

peteopediorare.  quidcmcecemim  afperani  - . „ ^'^rperfos  per  hibeirna  rtidi 

L in  .0  fcl.e..  Spe  en,»  La 

tea  ador»!  fare  M ea  fcoim  molt.rado  fu.s  ^ frigora  exercito  per 

Isobiinbabitataigreffiiaeftagru  jfpirjbScigiStE  ignes.*  pior.' 

turbato.  Itet  no  mediocri  fine  Srnsiatmt.cli  barbar.  g neStes  ib» 

mi  neceffatio  fuere  adiotnentotquo  ^ multitudine  admirati  notios  ai 
bitabi.e  refpicietes  agru  incolut.t  n . sn-eUexit  terrore  exa-.rnac?:eu  Si 

peuceftS  cfi  dromedariis  mittut  eundum  repertos 

kabltes  cemerctimiratus  tug  q,^  osteurbationeademit- 


ceteros  eode  mo  babetes  ceraret  :r..  * - .r  _ 

nil.iesadfug.e»dSFmo«tt.Eau.enssa(;toibuapa 


t «■«  flatr  reFre^urfi  fc  efTe  pollicitus  ot  triduo  expccaatiene  tarciiUs- 

fccftj^fivelcfrtatfl^ti  r IL  «tcopieextilxrnisqipninm. 

aduetent.lllisita^  pfu  mggxeqtSs  ducibus loc6 qui deferta  pmeati 

rfBr.garcu|.«tebat^^^^^ 

bosfpctaaripotelt.jx  ,j.us  deirdeexcollibusad ArtJgonos  coparetibus 

tcrcapediurs  ^cr»  F fcoftescfi  lara  pridl  ei?  ad 

r^S^ocft^roduexiiicoIisnuIIfi.bifui(reex«citaia^ocadutaxat.i|mbusre 

fertfirpatons  Euuienisarte  delufu  fe  effe  cogrouit . Quod  grauiter  ferensut 
terta, mpatotib  ,d„,onil  oopias.Coadlis  interea  militibiis  rjiaaia 

aperto  n,arte  r„fi  j„pfi  deferte . Ea»  ob  re  princeps 

^8^Tentbain»sdoloreaeinmdiaconotllrGdiastei!ere« 

couocatisptettoru  p p p ^ Ijgjeucidet 

SrTg^SaphntdTf'^ 

Cetcru  |=“«2ir_u  p jgt,a  aut  cantate.  Vctu  erupveropM, 

■ iT  cT  frmnrra  fccl  uazc  foucntfi  ucrfan  pfatus  : teftaireta  coicnpfit. 

i'S'jtS*°OTFfciitc5rcid,tKdirperr>t.Nolebatcnjmp^e.ns  niOrtSallis 

ex  litteris  accurationes  & crimina  de  rebus  occultis  conflari-  His  iMqi^aiJioritis 
deliberare  ccpit  viaoriS  ne  adoerfatiisdimitteretian  per  n edia  fugitas  K arme 

„.Smcap.doc.aff.circeret.Nllillafit.namieol-Frcn„,firmudecermtrcdperr 

mulea  mouEs  ommo  fetf  j)  fortunis  in  partes  ueifans  uarias  acie  inftruJOTgrccol 
exboftat?  fi<  barbaros.  Pbalanx  deinde  argirafpldes  eu  bono  ammoeffe  lubeub 
fuum  boftibo  baod  exceejatuns  impetC . Pkilippl  Iquide  SC  alexandri  ueterani. 
fuerSt  iqfi  qdl  inniai  tellc^  pugiles  K ad  id  nfq)  tepus  mtrepdi  muta  annos  ep 

tlMg£ta’n,Lull? autfexagenatio minor.  PrOTredieteslglfinantigomanosan^, 
eos!u.ndignat,oneir,5pertesrubm»etenuIEvn,nerfamd.nipatFWa»|a.nam 

obtrficanf  plurimi-  Hac  quide  ex  parte  fuma  vi  prorfus  fuperatus  elt  antigon?  .cq 

tatutam.uviaoreuadebat.Cunaaet.SPcucefteapparammfirc,ua^d.ri^^^^^^^ 

eu  fegniter  ac  remlffi  prel.am  imiffiit  Se  autem  antigouus  "“f 

ofom  belli  oigilantera  ac  intentum  cxibuitioportintatem  ex  loco  flP“' 

enim  eft  aculfta  planil.tsiuou  fanep.nguis  non  abpera  non  fol.da  • fed  arenofi  K 
feoalenti  referta  falfuginc  , Ea  tot  equorum  tot  mortalmni  pulfata  curfatlonib 
Sibiprum  pugne  tempus puluerem  calcis  mftat  exaUns  actem  ' ■? 

oculo'^  turbidus  mnolucret  . Hoc  igitur  occultatus  Antigonus 

6rcinas«  bona in  fnam potellatem redegit , Statimpoft  pugnam Tbeutamus 

Icgatosresfnastepetitum  mittit.  Antigonus  r,ic.tGb,8<  “''8"” 
redditnrnmefreatcetensintebus  fecum  benigne  comiter^  adiurum  F»!  ■« 
erat  i G Eumenem  Gbi  traderent.  Atgitarpides  abbominandum cepere  eojiium 
ntviuum  Eumenem  in boffill  manu  ponerentipmcipio  nullamperfu  p 
fete  propiasapp!icantofcferuantg!.IMonnul!iB rebus  arailnsde  an.e  p 

Kiodumjrrucnreseipagioned  trabuntiSCceflcxainianusgonaco  ig  V' 

iriffus  eft  ab  antigORo  Nicanor^vt  illu  fufcipereti  dueft? 

vt  Gbi  exercitam  allcq  liceret  oraf  ror  ut  ptecesnS  excufatiorcs  a i i 

rumdeinorumcSmodisverbafacSaJf  SiIentiofadloin^itoquo  a*"  -fflmidc 

tutus  coHigatas  protedit  manus. Et  quod  nam  inquit  O Macedonum  p 


ii  }if  C.ni^ 


„<.lisA«l«aims.TMpI»aBicre»tiqaaIcipC  ieiioliseximti„Si„ 

ftran,  vinilam  „ptjj,„„,  No.ne>«»ae  S<  perirafoiim vfJT  ^ 

vos  psoptes  «m  vsfeamn  vi<3os  cfli  fatm„,i„,  .QoaG  v„o.„  „.1°"' 

at(popitoBnona™isviao„aipracoi,ftaret.On,oet.aoromftraromt^q  i 

uobis  t rabor  - Ab  his  qut  nnbi  focn  funt  tn  pernici?  datus . Vofa  p caftrenfenitoue 
per  .unrurad,  prefides  deos  oro  SC  obteftor.  Hic  me  inter  oo!o«,d,te.Cfi  aS 

u^nr qnerimomas 
edet  Antigonus. Illifiquidem  no  viuente fed  defondlo  Eumene  opui  eftiouod Q 
veftns  parcitis  man.bus  vna  foluta  fat  erit  vt  me.s  rem  ife  cSficiam.  S.  aflt  gladi 
um  mihi  non  creditis  obftri<aum  feris  obicitc  Quod  cutti  perfeceritis  vos  vti  fan ' 
^ifiimos  virosi  in  ducem  veftru  eqmffimos  lureiurando  folno.Hec  cum  oraret 

Eum^es  cetera  multitudo  dolore  copreffa  colIacrimabSt.ArgirafpidesaSt  duc? 

duro  we-  SCcotrarianti  in  ama^iadfanti  minime  adhiberi  animos  oportere  c!ania 
bant.Haud  enim  indignum  facinus  efTciG  CheronenGacapermciesIugeatcu  in  nu 
merSdis  macedonas  bellis  defatigauerit-  Id  aut  guiflimum  cft  fi  pftant iflimi  alex 
andri  ac  Pbifippi  milites  tot  antea  per  labores  agitati  luis  bellorfi  premiisin  lene 
dlotepriuetunab  aliis  cibos  capientes. Cu  lue  interim  vxores  terciam  iS  nocSem 
cum holte concubant. Poftbec  Eumene  maturato  curluducut- Antigonus  globfi 
veritus:  nemo  enim  in  caftris  relicS?  erat  dec?vaLdiirimos  cmificEIephantosifrc' 
quentiflimol^  Medos 5C  Partoshaftatosiqui  multitudine  fumouerent, Eumene 
quoqi  propter  veter?  amicitiS  SC  familiaricat??  liiu  venire  conlpcdfu  minime  fufti^ 
nuit.  His  qut  alTeruandu  acceperant  quona  pacfto  cuftodiendus  effct  rog?tibus.‘vt 
X.eo  rut  Elephantus  inquit- Non  longe  tam?  poft  mileratus  euiSC  grauiores  dimi 
jit  catenas:5c  conluctfi  dedit  leruumsq  illum  perungeret- 5<  ex  amicis  quilqs  infc/ 
diu  fecum  verlari.-SC  neceflarla  illi  deferre  voluit  :SC  adire  finit  agitans  pluribus  di 
ebus  de  illoconfilia  3i  fermoncs:5C  pollicita  faciebat.  Cu  Demetrius  cius  filius  8C 
Nearcus  crctenfis  maiore  immodu  deeiusfalute  co  tenderent  ■•incubentibus  eius 
morte  vna  ceteris  omnibus  ferunt  cuftode  Eumene  eius  Onomarcfi  aliquando  ia 


tcrrogafleiQuSobrem  antigonus  hoftem  att^  inimicu  in  poteftate  habens  ncc  ma 
ture  neeatme^  gencrofe  liberat. Cui  cfi  Onomarcbuscotumeliofedixillet  no  in  p 
Qntiarura  cqdem  verfi  t prclio  animoltisad  mortem  effedebuifti.Subiecit  Eume 
nes  Si  Ita  m ediufiidius  per  id  tempus  fui  ah  his  pcontator  inquit  qui  mecu  manfi 
conferuere-Veru  pftantioricScurrilTe  nemini  me  fcioTfionomarchus  quSdoqut 
de  pftantiore  coperilfi  cur  ei?  expecllandu  e?  terrpus  non  exiftimas  ant^on?  vbi 
neci  Eumene  dedere  coftituitici  cibu  lubduxit.Ita  bidui  aut  tridui  medie  ad  futn 
mu  vite  di?  adducebat -Cu  aut  caftra  repete  mouendo  foret  intromiflo  homiri  lu' 
gulfi  pbuit  Deinde  antigon?  corpus  amicis  tditum  cremari  praifit  Gmf  ^ reliquias 
in  urna  arg?tea  copofitas  ad  uxore  & liberos  reddendas  miGt  Eumene  hfic  imodu 
expirate  pditorlt  fiio^ducu  nei^  atqi  militu  nulli  alii  vindirta  fortuna  coceflit  Ve 
rfi  antigon?  ipfe  argirafpidas  'Si  ipios  homines  Si  immaniffimasbelluas  ^pullans 
Si  abiciens  eos  ihircio  araebofie  jicuraton  tdidit  vt  quouifirodo  homines  iM  ««'P 
deret  ac  T p nicil  daret  vt  nemini  i macedonia  abite  aut  grecu  cernere  pelag?  “cec 


EC  SVNT  que  de  fertorio  acEunicredigtia  memorata 
fufcepim?  .In  fcis  coparandis  illud  vtriqi  comune  ex 
terni  8i  alienigene  &:  extorres uariis  gentiir)  tellaciffimis 
exercitibus  Si  ampliflimis  copiis  vfq?  ad  exitu  prefecfti  fue 
Ij  at  peculiare  gdem  cft  quod  Sertorio  vniuetfi^  fociis  dig^ 

nitatisgraeia  colla t?  eft  principatus. Eumenes  vero  cu  per 
ninlti  de  iperio  difeeptaret  pores  adfe  partes  ex  reb  ipfjs 
affunipfit.  Preterea  g.  iufto  fubefle  principi  volucrut  alte^ 
-fecuti  fut.Qui  aut  ipG  principes  efle  non  poterat:  alteri  ad  utilia  parebant.  Roma' 
nusenimb^cns&Iufitanis.Cberon^fisucro  Macedonibjmperitabat.Exgfcus 
cum  ilfi  iS  dudum  romanis feruirentifci  cuniitos  in  f^uitutf  bomines deducebant 
ad  bcc  Sertori?  coGlii  6C  rei  militaris  admiratione  .Cctea  Eumenes  ob  fcnbe  ofFi 
•Cium  in  eonteptu  babit?  ad  imperatoris  puemt  dignitate  Eumenes  no  modo  par' 
uis  quefibi  adeflent  ad  poteftat?  occafioibo  vfus  no  elti  fcd  ctum  maiora  cutdl  ba 
buitimpedimeta. Naro  qui  aperti  fibiefl‘ent.aduerfarii.-&:  qui  occultas  ei  tende 
rent  inCdiascopIures.Non  fic  altencui  cum  nemo  pala  pauci  poltremo  focii  defde 
infurrexe.  C^araobrem  buicgdcm  boftes  piculorfi  exitu  attulerunt.  Illi  aut  inm' 
di  ex  uicbona  periculfi  importatut . que  ad  militandi  negocifi  attinent  inter  fe  pa' 

ria  funt.  Alio  tamen  modo.Contentiomsem  ac  bellandi Itudiofusbumcncs.comi' 

tatis  SCgetis  Sertorius  am.ncr-quonia  cum  alteri  modo  fele  emin?  coftitmflettu 
tam  &i  b^onorificS  uitam  agere  liceret  co  tra  eos  qui  Cbi  pacis  inteeptores  erat  bcl 
'Jum  erat . Eumenem  figdcm  antigonus  du  de  re^  faftigio  ne  fecum  co  tenderet  ad.^ 
monebat-fccundo  content?  ordine  Iibensuticf  adufus  regni  afciuiflet.  Popei?  fer 
toriu  ne  ociofatn  quide  vitam  agere  pmittebat . Idcirco  illi  vt  initiofponte  pugnae 
rct  obuenit  .Huic  vero  ne  oppugnaretur  inuitus  impabat.  Qui  maiores  tutelc  for 
tunas  ante  ponit -Is  bello?  auidus  babend?  eft.at  bellicofus  qui  tutela  bello  fib  ue 
dicat-Rurfusut  aliter  extigucrcnt  euenit.  Huic  quide  utnibil  antcprerenfilletJ 
illi  uero  cu  SCnececotinuo  expec:iaret--equibus  altcru  benignitatis  eft  amicis  em 
fidem  habere  .videba-!--  imbecillitatis  alterfi  quoniS  eum  falu  tc  fuga  conparare  va 
let  coprebenfus  eft . alteri  mors  nullo  dedecore  uitam  maculauit  g ^b  amicis  ea  p^ 
fas  eft  que  null?  boftis  inferre  potuit  .alter  cu  priufij  in  captimtate  veniretifuga 
capeflere  nequiuent.Et  poftej  in  captiuitatemuwerit  vitam  rennereeupiueritJ 
enortem  nec  bene  uitauit  nec  redle  tulit  qui  fupplex  at^  orans  hofte  qui  corp?  du 
iiaxat  in  manu  babere  videbatur . -fui  9 animi  compotem  fecit « dominum- 


Ep‘fto!a  Lecnardi  Aretmi  Pocte  i-aurcatiXe  vita  atg*  geftis  Sertorii  Indpit 


REDO  MONNVMQ.VAM  tibieueniHe  Antoni  ea/ 
riOTmifjmibi  namij:  ipG  fepnis ^vellem  Si interdfi  no  fine 
qnada  jtidignatjone  ac  faftidlocoeigitJnt  in  ferpone  quo 
rnnda incideres:  qumgefhs  mitstanbusveteru  virorutn 
fccc  noaa  tetnporisnoftn  longe  perferenda  cotu 

maci  ac  proterva  obflmatiorc  contendet  et . Aduerfusquo 
runt  feifam  alTertionein  cu  per  bcmines  bjl^oriatu  peritos 
Si  vetaftatis  Gmat  verita  ti%  defenfbres  amatoref^  reC  / 
ftitur  cofeftim  atioquin  efficacibus  ac  veris  rationibus  viciH  ad  illud  taquam  arce 
vnicani  fui  erroris  eon&igcre  (blent^ut  dicant  antiquos  illos  pnfca  quadS  bonitate 
refertos  verfutia  ingenti  dob%  Si  fallaciist  quibus  in  boc  tepore  bominesfuper/ 
babundant  caroine.Et  in  boe  quidem  vno  eorum  afTeucratio  picrutj  ut  afaduerti 
in  coronis  eircumftantifi  repetit  aflenlbres.-propterca  quod  ineft  boeferme  cudbis 
bominibus  vitiumt  ut  fibi  ipHs  ac  erati  (iie  in  opinione  ingenii  calliditati%  pluri/ 
mum  blandiantur  .Omnes  autein  facilem  usafferfum  prcftanttque  uel  exiftima  - 
Doniuel  cupiditati  fue  cofentanea  {St . Ego  vero  Si  G «piam  bSc  decoris  palmam 
tempori  noftro  potius  dari  :tamen  quotiens  ad  excell^tifllml  veterum  prcftantiS 
mentem  erexi  ac  poftpoGta  vtrinqi  affectione  velut  iuftus  arbiter  medius  conftiti 
diPpeteara  nifi  bec  noftra  ad  illorum  coparationem  veluti  puerilia  quedam  luditia 
exiftimarc  compellor . Expcritia  ordinis  expcntia  difcipline  expenaa  fcientic  rci 

miteris:  colhtisCgms  dimeare  aufa  .fed  leo.bas  nmi..,»lfcns  fog.f,  .-ac 

infedlatioiubus  inftal  poerorom  conteata.  Nam  qaid  tgo  de  bae  tacili  K confueta 
aoftr.stemporib»aKn,.fr,onecapmorflIoqnar.%qmsmemo««opem.om««« 
ridebit  & poerill  Wo  petGmilemiudicabit.Iam  vcreqiad  de  fallaciis  doIj%  glo 
riaamr  (Bt  Pane  qacdS  e.urmodi  omni  tempore  deteft.nda  at  fedemm  fathones 

fdeldefettasptodit.oaest.dc»tiam.Inqo,basCtxeedetenoftttto,endam«or<. 

l™  Imorobi  vetS  etiam  (laW  videbunmt.Sant  &:  qnedam  emCmod,  i»  bello  coa 
rfa  Vade  torebus  apad  Matoaem  ia  illatutUentiffima  aotle  captiaitatis  ttoi 
ra?&e,m.Lmm 

Crifil  tipmom  effe  ia  bello  pladmom  lageaiam  poffe.  In  bac  ita, 

SS^rtrepattefite^i^^^^^ 

TmSm.BorretSaet.aeloqaft.atSporaaollr..nt^ 


aSV^rmalrisjis  voterihia  il,  rapieati.  K 
Forte  Platoni  ^ & Tnl>io  in  eloquentia  Aut  in  gubernatione  rerum 

dormis . Aut  DotKcftbeni  I.  ^ contendimus  militan 

pabI.tat«n,Pet.d.S*m&& 

atte  P^VfaSrairaaosanttSFeraados  queunt  proferre . Sed  aps  deb.iste 

n fecula  noftra  pates  TvTficautem  cu  proximisdiebus  Sertorii  pre 

tes  afe  >»  ■»“  J „ iegitem  baius  queftioaisadmonitus  vita  eiasi  Ia 

ftaatiffinaduasf^mg  p„per,Dfia;u 

tiaan  tonet, amtlhmlttae  ^__^^  ,_^j^__^^,^ 

rSSatW!tSlt6;fi.g.re8<reg.«^^ 


BhmA,  H,ftoriog»pI)i  grta  Devita  atqigeftisSertoti,  PerLeonatjiiftte. 

tinomEMmraiiiHiftominLatiiiumtraduelalinguagivmJnaptt. 


ON  EST  fortaffe  mirandum  pcrinfmitum  tempusaTifc*- 
abter  fortuna  influente  res  humanas  in  eundem  (epuis  ca 
fura  deferri  .Siue  enimfubiacentium  rcru  multitudo  ter' 
lEina  ta  ncn  eft  abundantem  S<  facilem  habet  fortuna  ad  fi. 
militudines  edendas  materiam . Siue  ^ ex  quibufdam  ter' 

• n-inatisnumerisreriesrerumconexaexjftit  meceffanum. 
eft  ex  illarum  ditcurfu  fepe  eadem  euenire.Cum  vero  qui' 
dam  buiufmodi  fortuncupera  que  ratione  & cofilio  fadh* 
Cmilia  viJeittm;byft»riaad»otariM  VelM.  eaduobusatKombus..quotun,alta 
Drus  alter  Arcasfjt  votu!®  ab  Apro  ivttreirptom  fciCfe  Doornm  attenun.  a,- 

teran.aeaMboaaltero»,aban,atonbosd.reerFto!X)aoromrt.Fio»umabaI,ero. 
vibloscartbaginenrcs  ab  altero  fondimseuetrre.TroamobLooivccoiitis  eqaos 
IrinfiabHereuIedeiode  peri, goea  equo  ab  Agao!en»e..Tert.oFtopt«eqo« 

qm  .n  porta  t5r.ftctis  ilicCboe  claudete  voUt.bos  mped.ireto  £at . Acbarideu.o, 
dure  tap.an,  fu*.  Duarun.  e.oitatumqM  oleuttffi nt.tom  p, artatu  roa  bate« 
Cbio  fcfliret:  Smitoa  .n  altera  uatnu,  fu*  Hotuetuntiu  a.terade.e.Tiue Age  « 

L a*ot.gau,o.a  qui  duces  maxinee  beUapffiu,.  fuerunt  eos  a!te„  cato, ffe  oc»!o. 

PbdippoS  Antigonnn,  Haun.balcn,  K Sertot.on, : de  quo  .fta  fcteb.ums  rqoe^ 
Pbilippo  contineiitioreip  m mulierc.sjAnttgono  fideliorem  in  amicos  bfaiiniba.& 

placabiliorem  m boftcBiquis  ollcndatrtugeiiio  autem  ™ll.  cotum  mfetiormirei 

Ltuua  ommbos  ipCstqua  femper  .magis  i.fcffia,®  toft.bovfos  fyetiM  Metel 
lo  audatia  Pompeio  fortuna  Sille  potentia  ton.ano  populo  Exui  & barbaris  im  a 
peritans  adtquluit . Huic  autem  prccipue  omnum  pecorum  Eumenem  eaidiaa 
ram  affimilabimus.Nam  impcnoS  ambo  Si  cum  dolo  bcllacesextortes  fuatu  cim 
tat  um  doces  alienarum  fuerunt . Ambo  ptrtcrea  ftmde  fuomm  ad  »tteniu  i.eca 

ti  O Sertorii  gen-us  no  obrcutiflimara  fuit  ex  Mirfa  vrbefabmorum. educatus 

autOT  boneJlc  fub  matre  vidoa  fommo  amote  colniffe  illam  videtur  .njtti  nom.en 
RbeambuliTc  tradunt  .Eruditus  vero  in  caofis  orandis  potentia  qoandam  m ctm 

tate  adolertens  adbuc  Cbi  pet  eloquentiam  copatauIt.IleKFofeamnJitarisrpk 

d, da  ope», .llumad.re totum attnxerinl.Prima  eius mJita fub Scyionetult^ 

aduerr„seinitostucEalb»m.»gte(rus.euabtomanIS_mafcpug.atu*tamlflo 

equo  Kuumereinfopet  accepto 

uerfosAudlaE  plurimum  natando  traiccit, ita  mbnfto  «exercitato  erat  '“P»«- 
Poft  fub  bec.  C .mairo  duce adoerfos  eofdem  boftes  militamt-quo m tempore  a 
Cimbri  tanto  terrore  tanta®  mulwodine  malia  inttaffent  int.vlx  qirf®  rommius 

muenmetor  .-qui  ord,nlferaa«a«duci  parere  vellet.Sertoriusip^ 

caftra  hoftiam  ingrelTus  eft--celcica  vefte  & quadam  eorum  mgtie  ^ 

greffus  obuiantium  fretus  :pcr  hunc  modum  ccnrilli8ordiml-ii%  J J 5* 

tisadMariu  rediitieiaftjceigratiaabeodonatuseft.Inwliqu  v j.»:  F ^ 

multa  prudenne  & fortitudinis  opera  oftcnder.s: famam  8C 

uitJ  Poft  .Cimbricum  & T eutonicum  bellum=  {ofa  Di».io  pectore.  »r . 

fceriani  miflus  ui  vibe  Catbalone  cum  hibernaret  & milues  utpote  ^ ^ ^ 

ropia  conftituti  petulantia  vterentunac  fepe  ebni  efientJ  r ^ ^jjj 

fadbasSCaoxilio  ex  vicina  Girifenorumvrbe  per  nodem  ^^f,_r,g8^ 

jaminoadenteseos  trucidate  adoriuntur.  At  Sertorius  compaucisp  fiy 


quotquot  effiigicbint  ex  militi&us  in  vnuiti  eolfeclls'  circuiuit  vrbcm}  per  ipram 

poi  t.itrqua  pauloantc  boftisintraucrat  eamqmamq:  aptam  repent  ingreffu®  nec 

ftation:busut  antea  barfcan  fecerant  negledissfed  diligenter  m ipfa  porta  difpofi 
tjs  vibcq!  fubmde  ommbus  locis  occupata^runcflos  cui  per  ctatem  ferre  arma  po 
terat  trucidaait:  ac  fubirdc  milites  arma  & infigma  oltium  fbi  aptare  lubetif 
adeanivrbcm  Irqui  ex  qua  auxilium  Catoloncnfibus  uenerat-Cc  ct^o  illos  fpecie 
armoru  deceptos  SCvelutciuibusfuisobuiamcffufos  repete  occrpat'  irultifq-  cie 
ca  ortas  iradlatis^reliquos  in  deditionem  accepit  venundauiujr  Exboc  Sertorius 
magnam  in  Hiberia  famam  aflecut  us  vt  primu  Romam  redii  t rquefiorgallie  que 
circa  padum  tft  defignaiurt6<  quidem  oportuno  tempore- Inftan  te  enim  Marfico 
bellodeledfum  militum  5^  armorum  preparationem  libi  comiflam  tanta  celerita^ 
te  diligentiae^  peregit'Ut  viri  impignSCin  rebus  agendis  traxi  me  efficacis  ex  ea 
quelbura  gloriam  reportant -Mec  tamen  ad  bonores  Iicecdignitatelif  prouedbus 
militarem  audatiam  remilit  fed  in  preliis  Gne  ulla  exceptione  corpus  fuum  pericu 
lis  obiedbans:S<  fortitudinis  opera  manu  propria  edens  tandem  alteru  amilit  oca 
Ium  De  quo  etiam  gloriari  (olebat  quod  alii  non  (emper  virtutis  fue  te(fimonia  (e 
cum  deferrent  jfed  torques  & baftas  8<  coronas  domi  relinquerent  Gbi  vero  belli' 
cc  budis  inGgnia  cotinuo  adefient . cofdeq!  baberet  fortune  S<  virtutis  Tue  Ifpccaa 
tores.Tribuit  SC  populns.ro.Cbi  pro  bis  rebus  magnifice bonorem.  Venientem 
fiquidem  in  tbcatrum  populari  plaufu  8C  multis  commendationibus  cum  excepit, 
quod  genus  bonoris  nec  femoribus  quidem  8<  clariori  prolapiaortisfacile  tnbae' 

fcatur  Cum  tamen  tribunatum  peteret  nonobtinmtiSillaperfacbionemipluop/ 

pugnante^cacp  videtur  fuiflc  caufa  cur  Sertorius  SilII  oderit  Mano  deinde  f uh 
fo  Sillaa  adMitbridaticum  bellum  profedlmcurn  Ortauius  conful  in  partito  Glla 
ris  perftueraretrCinnaveroeius  coflega  res  nouare  adortus  partes  Marnbbi  a,ci 
feeret  Sertorius  Cinne  adbeGc;ea  potiffime  rationc  quod  Odlaiiium  ebeciorem 

SC  Marii  amicis  minime  fidentem  cernebat. ComilTa  ita^  in  ipfo  foro  inter  cofu' 

fes  pugna  Cinna  & Sertorius  fuperant  pellunturq:  ex  vrbe  baud  pauaoribus  qua 
aiilita  m pugra  lp&  amffis.  Poft  fcte  militltus  :qoi  citca  IBtam  erat  eoi 

IciSis  mm  roHiciens  rotor  contra  Oaaoom  Gbi  comparaffentiMatlos  «a  aftlca 
sauigaait  quem  ut  priuatum  fe  confuli  offerentem  cum  alii  reapiendumce  fer  t 

Scrforms*aaCtreovetitasoeaoc*oritasfoapteremeviro.oaiori!aoiaor,tat,, 

iSeretot.Coe  ne  Mariosob  feuK.am  Si  .ran,  modomm  o.tlor.o  feroare  nefe  J 

BnXoerteret.D.fferebatergoSettor.o8paru.amneEoei.adpltoae,sv,ao' 

namfupercflcrnGmariumrecipcrentitotamapud illum confedbi belh  g ^lam^fe 
^mluper  f .,.  r-noteftatis (ocium. CumscumrationibusCinra  e 

£e”atl5l..revoc..»n.«rpo»densSetro^ 

1,0  oe„.ffe  Manoo,  potabam no„  a » ^ G .Sn"  oe'lt„ „ l ,S 

cectpicndoconfoltates-qoe  optima  re  Pn.fti.red  vitro  recipere  ■‘cora  fi 

r„lta..ore,o.clem..rec,p.oclos£om^^^^^^ 

dea  toa  ill,  trad.ta  eogitanSlac  cleliberan*  taoonem 

abeisKceprodioiGstrilirlamcopis^^lI^^^^^^^^^^^^  nec  troci 


ir-oderatiasvidtoriamexerceret.Tandemv«of«oos_qu 

dominoamattarSt, 


tr  ..'i 


pti  ri»  «iS  coriinpr».;^ 


MSS.fa.=  m»»  ■»>  “”»>  I^.sco.CAmn-.oc^pfftt.-carbo»»  SCI^ 

S.iS<Sap.o™s»*.et&sS.na=.redB».ten,o»l.teEfter«t«Fa«»=^™ 
ScoBiarrim  Ptoitorli  „>I,g»Gtetescorr«peretm::necSertoo^ftqoa^ 
pXs^^et.n,profc.tatm.»mqo.pfaFOtti™te,rejto 

dmSci^abfwP>^»SaladeceptMearc.t»»5na!a«=Jeli>en™etOT 

V- A.a.rS  adin^qs-u.  Hilma».  aontandrt^eo  ^I»  nt  pam™  ib.  Sa„  tefa 

i™c5p«ar«.Gr.maottq.a.qiadaer[ate»,pdbKdel.tMparloc.™^& 

Si  utperimr&min  aBarbaris  peconiaredcnat;  qaod  en  Iboiindi™  preferret 
tot  G popnb.  R-procanCUBaebaris  mbqto».  perfctota» 

™s&in.ete.nq»t:qqa™batar.nsafficoqatamt=BpatTO,^^^ 

Lis.  Sic  .gitnr  Sbatis  pecaria  pUcatis  m blbetian.  mnGni  t . Scopens  aot™ 

promnaam  mulntodine  quidem  popnlorS  flore^  fed  anatina  Kf.^ri^ma 
Kfflratnii  uale  difpoGtam  familiaritate  K cOTuerfiMne  FoIentesmlatc.iOT  te. 
flaSe  popalos  m fuam  bem»ol»tiam  eoauemt  leta  cetera  gtanffiim  fme 

SS.toeFtieeemd.,emboresI.beraeit.'rfcb«bae.See.mm.ltesb.bc™ 

re  mffimabernamlisGb.  pro  tepore  .»fin.*s  iplecp  ante  omeM lE feat  Aon  M 
S gnriam  f oincialiom  £a  gerebat. fed  armans  qeetcoot  m b.ben.  bahtabam 

RoLnistotmcota,  cis  geeeris  macbieatos  CHtitates  fcb  .mpmo  con«b^a 

maros  qmdam  iii  pace  fed  lebelSco  apparato  tetnbjisj/tvero.^la!  ae^n 

romammgreff»m.Mar..<fa:  carbonis  pirMdriataseffe.ratas^AEO.^ 

aittmem  cnm  exerntn  contra  fe  ventnrom  tPinnn  inga  F“  “ 

fex  'milibns  mM  occnpaoit . Nec  mnlto  poft  C ^Annins  a^Silla  mdTns  «dent  qm 
cS  incxpognabdem  Sal.n.tcrem  cerneret  tfob  tpGs  “""‘“f  “ 

SalmatLe  autem  per  do-fi  a quoda  rapiirnio  cognrame  L»”™» 

Sertoriam  i milites  Pirene,  delcrmffe  t arce  tnalgnfliis  Annuis  magna  “ 

Llituicctraqu?  Sertoms  rauali  preUo^quauiseisMoeshafc^^  PelasS 

enS  fed  2d  fcIintatS  fkbrKate  erSt  agrejs  fi^enteceph«& 

ruexferresc^Jatfe^exqiabFoftfanauiias^destra^-fe^^^^^^^^^^^^^ 

ora  termt. Haud  ir.uL-ufnFfceriirS  tlunij  cft;a-q  - «boiam  fiant. tu^ 

circoiacenti  Hiberie  tradit  .Hoc  in  loco  nrunquda  Sertor 

ferte  redeuntes  ex  AtHantins  infulis^qocs  totas ' j „ ’i„besi!Iic  ra 
pacoo  mter  te  diuife  man  .deceo  mite  ft.d.orn  a Libn  d.fi»"'  ‘ - 

^ mediocte-q.  venn  aut  plur.md  feaues  ac  rot-.fen  fo.u  ' tm  pmgo.  mt 
plantat,  oe  f.c.l. M et.am  ex  reab-ip  «l'»  "f^^^^eratus  K 

qnidem  Si  oc.oGm  m.uWdm.e  nutrire  f»®?'”"  1,L  tortatf 

Ldiocn  mutatioue  per  tempora  cotentus.feam  qni  a terra  petH 


^qmbpropraloBginqoiBleiBvailaK  nania mdJentes  Toatia 

de£ao,t^as5.<ieas..(i.!aspera.nmM.Qmv«oa„an^rfw5?^g 

cepfcn  refag^terares  ca.*™  8<  t™para»s  mbrea  e "pS"  2 

nra  veto  pet  W*n»n.aens  con  &n.ioa  Wiote  ootSt . Vt 
Battaosacteieent  6fe.ib.  HeVeos  effe  „mpos.-5i  beatori!  doaiS,»  ,fcH; 
f *”?'!?  aodilfct  Senorios  mitafcilis  enm  eopido  cepit  .o, 

fuIaseasadjrejocoIetojSCiiJiccmetevinerefineniagiftratibnE  Scbellc^cuna 
CUM  anitcoo,  mm  intoerentiar  Cilices  bomines  pacis  aot  coiens  rd  ta 

pii^m  amdi  ftatini  lo  Lihani  oaoigaroiit  Afabon.  m KaodCoroa  ngm  te- 
c?£S.'C:“a'?".“c ^ Scrtorios  aefect  aramo:  oee  tb.  qoieTcedooi^taoit 
led  bomtws  Arcalii  terre  aaxiunm  daseait  at  bi  qm  recam  erant  iniecSa  aliqna 
fpc  noaamm  reram:cotinercntar  CupientaTime  itaqj  MaoriGjsadneraens  A ca 
«bellaait  rofcfedit^^ad  ouem  liberandam  cani  Paccianos  a SiUa  miffas  ve/ 
niliet-ii^oinnsiplum  ^^refias  Paedanam  qmdem  aecamt-*exeratiam  autem 
vieepit  Tjgennain  vero  oppidnm.inqoo  Afcalins  5c  fratres  con%craiJtsexpa^ 
gnaait.Ibilepaltameffe  Aatbeam  incole  tradant:ejurq:  monamentu  eapropter 
magnitadmemafferentibas  Barbaris  fidem  non  preftaret  Sertonas  perfodit: 
reperto^  ibi  corpore  feptaagTtacabitoramobftapuitireftanratog:  tomulofama 
eios  bonorcm^adaaxit.Faina  ellapud  ti^nnita  Antbei  ny>rem  Tigennam  no/ 
nune  poft  mortem  viri  ab  bercale  cognitam  fvpbacem  gtnniffe  : qai  polfea  ilUs  la 
(ocis  regnans  vrbem  de  matris  nomme  codidiHe  diarar  Ex  Gpbace  natam  poftea 
diodorom  tradunt^cni  grecu  tabenti  exercitum  ex  oluiinis  miceaeif^  ab  ^rcu' 
fe  bis  in  rhombus  rebdbs  maena  pars  Iibie  parait  Hec  dibfaCnt  gratia  aibeora 
niaoir^nu  in  bilboria  prefbantillimi.-cmuscungoa  diodoroScGpbacc  tracta  eHe 
memorator  Serrorioscam  omnia  vK^orfuperafTec  ^laurdUsquifeieillicredide 
rantiabTcjialla  fraede  vrbesSCimpenam  & pecauas  rdbitmr.nec  qaicqaam  niG 
qac  iili  rponte  dabant  retinuit. Inde  cum  iam  dc  receflu  cogitaret: legati  LvCta  ' 
naram  venerunt  :rogantes  at  impenum  eorum  acciperet  .Omnino  emm  viro  ai/ 
quo  rei  militans  pcntomagneqiaoc^ntanscbenm  quiiirincbat  abromaisme 
tum  indigentes  in  Sertorium  propter  cgregiS  eius  famam  renuerb  erant  Et  eni 
^icitar^rtoriusneqjuoluptate  neq:  metu  fuperari  facilis  fmtlefbrtiCTittusr  ad 
cerGsmodeftnsveroin  (ecundiSiin  {iibtis  imprMiin%cafjbusita  conAaiiS:3Cau' 
dax  ut  omnes  fui  teporis  duces  anteiret-  In  cunebs  vero  que  Gue  u^enio  Coe  aftn 
conficiuntur  occupatione  locorum  prcaeatione  bolftum  celeritate  fallaciis  or 
cumuenientibos:6<  dolis  quocicns  expediret  profandiflimus  artifexln  renume^ 
rando  largusiin  pnnicdo  mitis  & clemerS.Quaq;  id  g-ad  extremu  inoHidcs  Hi 

fceroru  peregit  arguere  videatur  ipfum  no  mitem  neqjplaadum  natura  led  arte 

S<  conClio  temponscaula  Cmniatum  finffe.Mita  vero  meram  virtute  ftjraaenrj 
ftabilitam  fortuna  nuquS  m contranom  mutare  pofle  videtur-  Bo^  tamen  voW 
tates  naturas  laudabiles  nibd  probibet  magnis  adncrCtati^  cotw  menta 
nngennbas  immutan  .g.  equidem  Sertmrio  eucniflV  c^o-' rebuf^ 

ttUM  cotra  m:arias malignantium accerbus  inleuifle.Scdbecpoliea.  ^ nnee^o 

es  Llbia  is  LoCtaram  pirfebiss  8C  dax  con.  .o.pcno  facias  proiMca  Ifabjoac 
SC  HibetiS  proxuoS  cius  imperio  adioaxit  iplcritp  fpoate  6fe  iDi  dedeoMto  ma>a 
me  propter  baaBmtatcn,  eias  Si  eSoaoea.  o,  xgeodo.Soat  qoo,  ab  .pTo  no™I 
fa  alaon  fallacia  Si  arceperfeCiaim  qoibas  lUud  precipmi:qi»d  cemam  ca^i 
cofaris  maaCiefaCfam  Gc  at  voclteo.  exaadirec-Si  vadeatem 

. a ..rreettHTm  flamorem  formidareciMulatim  apud  Mrbarosbo 

SS^e^arp"a«ecep.eifaom.deffedu.eGb.rraG=dIfa^ 


oratis  «t  illam  edorari  .Quotio»®  jnim  loft»  mgf  effos  fiore  aot  uri  r aI.qdS 

«p,ffiormIreprrfeorerat.nGmu,scliaarar.bi  AreruaGmulabat  :„tcopm.u 

atm.slateret.Rorfiis  veroGvKSoria  alqua  tarum  duram  Jaferebatiir.oaolH 

.o«unno.Crruamroron.bat:Gbiq.abeafmfta»u»t.atumKot.dd..sfuI=pIira» 

dumeffadic.bat-.,oar.feI.otcral.quKigeftomaud<ra.os,prrbancaru>lIosGba 

„ ,.,vu.rp  romccllebat  :ve  utj  nofeoimnisalieniFcne  fcddei  confilus 
S”rarErr»fufrTm„es.b.ogcliea...ftab^^^^ 

Gbos &:  ftx  ra»t.s  OUOB Romauos  vocabat;  ept.»g.ut.s  Afr.s  adm.xtls. m LoGta 
S ueueratub.  ad  bas  copias  quatoor  m.bbos  LoGtauorum  prd.tum  Si  fc^nr 
«cutis  equitibus  adioutJisiaduerfus  quatuor  duces  Romauorom  bellum  gefflt ; 
fub  quilms  erant  peditum  luilia  centum  vlginti  icquitum  reptem  milia  ,r.gittario 
rum  & funditorum  duo  milia  vrbes  innumerabiles  cum  iptc  no  niG  viginti  vrbes 
in  fua  ditione  ac  initio  babereti  Tamen  cum  bac  tanta  copiarum  tenuitate  non  6 
tum  gentes  magnas  8i  urbes  multas  fubegit  fed  Si  mlflos  contra  eum  ab  Romai  s 
duces  Codlara  quidem  apud  Mallariam  nauali  pre  lo  roperauit:  Pbidiam  vero  p 

,oremHiterieproHigaiiitiinterfecitq,ineapugnaduomiliaroma.orumcinium! 

domitium  proconfulem  contrinit.Toraniwn  a Metello  rfum  eum  toto  exercl  e 
tu  deleuit .ipfum  quoqi  Metellum  vitum  foe  et.tis  ampIifSmum  ,n  tantam  com- 
pulit neceffitatem  utX.  Lollius  ex  prouincia  Naibone.G  Gbi  aox.Iumfctre  co  • 
geretur  Si  Pompeius  „agnus  ex  vrbe  cum  fumma  fcftinantia  mitteretur  utSee 
tono  tcGUeret.  Ncqienim  ba bebat  Metellus  quo  fe  verteret'  tontta  hominem  lu 

fefteaudatieKnoninfta acie  fed  tuirultuaniscettauilnibns»  varus Emper ar- 
tibus inGillantem  expedito  ac  leni  cxerciiu  ipfe  ftabili  ac  pedeflti  afruefadns  pu« 
gne  Si  cum  eo  exercitu  qni  matus  confetere  Si  robore  deeettate  egregie  dudtas 
eratfcetcrun)  montes  fcardere  di  fcfuccingere  ad  perfscutionesiugaftj  inceirabi' 
Ics  SC  difficultates  medie  irquietudin/q:  tollcrarc  ir  fiat  ,n>ertoriarorum  trititum 
r.eauaDuam  pct5s.  Accedebat  ad  fcoc  g-  Metellus  ipfe  iam  grardior  natu  exmid^ 
tis  ac  magnificis  g cftis  ad  quietam  ac  v oluptuofam  vitam  derlinafcat-Conpedie 
fcatur  autem  cum  Sertorio  recentis  fpintus  viro:  cui  corpus  mirabiliter  diipclitu 
eratad  robur  Sceleritatem  8<  laborum  tolerantiam. vino  cnim  nec  dumquietej 
arere  indulgebatiad  difficultates  maximas  ad  longas  itinerationc?  ad  contioua§ 
vigilias  ad  venationes  per  afpera  queqs  atq:  loia  afTuefacIlus  ex  quibureiHni^  iOCig, 
inuadendi  euadendiq!  peritiam  babebat  icx  qao  fiebatut  Meilius  facultate pog 
nandi  non  preffitaiomniaque  vidbscaenire  folent  pateretur.  Hic  antem  pugnam 
detradlado  foperaret . negi  enim  aquatum  nec  pabulatum  exeundi  iacultatem  jn| 
micis  preflabat.mouere  caftra  prcbibcbat.caftratretatos  uexabatteood  iiqia  vr 
tem  obfidere  pergerent:  ipfe  fuperueniens  cbfidentcs  otfidebat:Ht  viAi  tcdiQ  qu* 
cum  Metello  erant  quo  fe  verterent  aut  vbi  confifterent  nefaentes  clamarent  ut 
Metellus  ipfe  fingulari  certamine  cum  Serteno  eum  namq:  Sertorius  pronocaue 
rat  dimicaret  Dux  cum  DuceSi  Romanus  cum  Romano  dctrccfiantem  vero  pa 
gnam  Metellum  vtignaufi  afpernabantur.Sed  ipfe  Metellus bcc  dicentes  meri 

tococinebat:ducemenim  ut  inquit  Tbeopbraftus  non  rrilitis  fed  ducis  o ireir 

tem  decet- Cum  vero  animaduertiffet  Metellus  Lagobritas:  qui  non  P^ru 
Sertorio  afferebant  :Cti  faciliter  expugnari  poiTe  V num  cnim  dumtaxat  pu  eu 
intra  vrbem  ^bcbStifiiburbanas  vero  & circa  Menianasobicfmr  aquas 

aufferreiaggrediebafvrbemcafpevtduorumfpatio  dierum aWatisaqu^ e p 

tituruseffct-Ifacjmilitibusedixeratutquingdierumcibaria  fecum  e 

At  Sertorius  celeriter  cegnita  reauxiliatus.duo  milia  vtruro  implcnaqua.u  t 
pollicituf^  pro  quoij  vtre  certa  ai^enti  pondere  mulwsex  biberis  multisetiarn 


cx  IMauruGis  nogociutr  fufcipicntifcus^delecJlis  viris  rotuftis  acvelocibns  irati  / 
dat  ut  cum  aquam  inferant : tum  mutilem  bello  turbam  ut  diucius  po»us  fufficiac 
rcbqms  educant . quod  cum  intellextffet  Metellusi5<  lam  deerant  cibaria : Aquili 
um  cum  fex  milibus  militum  frumentatum  mittit.  Huic  vero  redeunti  Sertorius 
infidias  tendit  in  eumej  redeuntem  tria  milia  militum  a tergo  ex  quadam  ualfe  ex 
citat.ipfea  ironteobuiam  fartus  vertit  Aquilium  profligatgi.  Ex  militibus  qui 
cum  Aquilio  erant  partim  capti  funt  partim  necati.  Aquilius  ipfeamifio  ecuo  fb 
Ius  efFucitiquo  farta  confeftim  Obfidionem  relinquereiRletellus  ac  turpiter  ni  * 
rnium  a Sertorianis  derifus  abire  coartuseft  .Sertorius  cumob  fcuiufroodi  opera 
plurimum  a Eatbaris  amabatur:  tum  etiam  gi  Romanis  armaturis  ordiniburgi  8i 
fignis  ventatem  ipforum  aufferens pro predatoria manu  ingentem  exeratfi  effe 
cerat . Infuper  argento  6C  auro  Ijberaliter  ufus  galeas  militum  clipeo!^  ornabat  do 
cebatg:  ut  tbalamidibus  pirtis  floridif^  vteremur  .ad  boc  donans  Si  prouocas  bo' 
mines Gbi  beniuolos  faciebat. Maxime  autem  beninolentiam  Gbi  comparauitiex 
bis  que  circa  puerorum  eruditionem  macbinatus  eff . ISlobiliiTimis  Squidem  ado 
lefcenttbus  in  Ofeam  vtbero  conuocatis  -preceptores  eis  tradidit  gtecarum  Cmul 
latinaram  litterarum  per  quem  modum  re  quidem  vera  obGdes  liabebatifpetic 
autem  erudiebat  iquaG  cum  viri  forent  in  partem  adminiftrationis  8C  imperii  eos 
fufeeptorus.  At  patrrs  eorum  vebementer  gaudebant:  cernentes  fibos  pretexta» 
tosboneftifTimc  ad  magiftroseuntesiSC  Sertorium  proCisfalaria  pendentem  ac 
fepe  ipfbs  examinantem  prima  dortioribus  tribuentem:  bulla%  aureas  donate 
Quanta  vero  beniuolcntia  prouinciales  erga  Sertorium  .ifferti  efrcntiuel  ex  lUo 
intelligi  poreft:quod  cum  mo8eff"ctyberis:ut  qui  duci  fe  deuouerat  :vna  cum  illo 
morerentur  ratij  ob  eam  cautam  ceteris  quidem  duabo  pauci  ad  modum  armei  ad/ 
efreeonfueuiflent. Sertorium  multa  bominura  railia  deuota  ferebantur,  btdici 
tpr  juxta  quandem  vrbem  {iipcran  tibus  boftibus  fc  fe  n^lexme  biberos  uc  ber' 
tona  protegerent  nec  onus  de  falute  propria  cogitafTequam  Sertonum  bumeris 
atort.tum  in  toto  pormffi-nl  Nec  folum  H.bens  vetomenS  ital.s  caros  erat  Ser 
torms  M . Perpeonam  emrdeio  fadl.onis  bomineto  com  louItjB  pecuniis  P<  toag  ' 
ris  copiis  in  Hiberiam  profeiSum  8C  feipCiiu  feorfum  adoeefos  Metellum  belligc 
rare  cupientem  graoiter  ferebant  milites,  plorimifi}  fetmo  apiid  eos  de  Sertorio 
erat.  Ita  ut  Perpennam  nobilitate  genetis  « diumis  timetyiemteret  .Com  ergo 
uuntiatfi  effet  Pompeium  montes  Pitemos  ttanrcendere  Perpenne  milmes  rap  , 

Sr?nism.gnoc!aL,epollulateeeperu„tutadSerK.r.omduceren{&„.Ccos 

dueJet  Perpeiitia.-rerelidburuseumteftabSturituror<j  advitumquiSi  feipfura 

SSm  amnem  ad  eum  concumMibus  multi  tudine  guidcm  babpdalojtma  con 
fluebaf,  ad  eu  vndi 
turbaret:  nec  expe 
igit  Sertoriusrationibas  ac 


il’ew”dXXHera^B^ratu,b,i,ue;e„t^^^^^ 

Smlnlc  eapeSaret  iu(roindaci..redfua  leiuetitate  m kftes 

‘-|P*^i,,»r^ombus  ac  verbis  inftruereeosconatuseftdeindevtviditm^^^ 

iglt  Sertonusr  ti  _ Aatmc  Cc  cos  obiicete  fcofti  .-ut  non  omnino  fran 


»busvrumn,.Celta,taTre«t.p.ecuBu.u-- 
ftfcepit  reduartq,  .o«6..  ac  pott  paucos  «svt^ 

rcuio*  cofccJum^  te^MtY  ^ „buftu5iiuxta  nitidum  vero  Si  torte 

St'e?rrifSwbiba.-»ute|.%o<.votiIle  maguosvte.  precep..u,«a.i 


Wami!Ka1iscqniambl!nsniimla!Mptameo=MeK*“,”7’fT°j’l®^ 

rd°iSp“a^««»vir»itid.=quica„d..npa«lanm»dI^^^^ 

Cnmftarobos  vmrfp  P p„breiii  nudauit.TuncaffurgensSertonns.vi 
l“sr,p“IS«r.Se»u"p,ptap 

p«ufuper,ti»nprir™t-pa=l«t.»>&pePan^On.n.apam^vl«ltfta*^^^ 

Itas  S eft  vila  tam  magna  poKntia.qnam  non  ejmpetet  Mmpus  frfeleaualio 
aSL  qoi  apntndinemaligunt  inltmpeft.ua  aut«.npr^eranBfcus  «uracftE.™ 
SSertotL  ad  cSMarionem  Omni  d.fapl.namqB  Baibnrotumde  tempoiedifle 

rabat  Ho»patueadmitatio»isinter«taratiaaagtag«ta.mt!,tat.a  opeta^ud 

fcabitii  eft  .-quodinCaritanos  edidit.  Ea  eft  gens  fnpra  Tagmum  ranem.no  Op' 
pfda  nem  Vitoshabensfed  Montem  iufte  magn.t..to.santtaqi«  toncauttatea 
Sotera  vetfis.  Ceterum  omne  e.tca  folum  Atg.Ilra  oo»t»et.Ktet.»m£,c.- 

LabeftupattefcentempuIoeruIentamm:.e.*fi.peWad, entes  ruft...».doneas 
i modice  tontada  uelut cinis  dtifunditur.  In  eas  fptlnncasbarbartq^^beU. 

tettot.mmineteo»fn«teinaq,arporta»tesrec»t.degetec<.rue|^t  q^ulh, 

VJS  nocere  eis  po{rct  .iueiiitjgttuir  Sertorium  per  id  tempus  a MeMlIo  puIGim 

baud  procul  zl  eo  monte- caftra  babere  :quem  cum  ^rbari  veluti  viAum  contetn- 
neteut.  Coe  ob  itam  Bne  ne  fcgete  videtetut  pnma  luce  obequitans  Ctu  natutaip 

kdtScempl.bat»tqu.e»mnua«mpen.t»saditombabet.t-ua.qraues.ffint 

co«tose.tnitealblomagnlvimpulucmineosdefemEt™mrpe!uncentd.B 

tnos  ad  boream  eonnetfe  ffit  & ventus  abatdb  vemens  . -que  Ceciam  vocant  mm 
me  contra  eas  perflat  .Tunc  igitnc  licet  eftas  foret  vetemens  Si  ^dfe  glacio  It. 

quefaaionennmmsdulaffmeflabatiipros&paotapcrdMmtAg*^^ 

igitur  re  animaduerraStrtotinsiubetmil.tcspnluemlenwKcmer.famMMS 

tonfoderii  Si  contraipftm  montem  tumulum  agere:  quem  Barbari  putates^« 
pugnationem  aggerem  ftrui  .ab  initio  deriferunt . Settonos  cum  uEp  ad  noifte  »1 
lites  in  opere  bSiil&t:  eos  in  caftra  reduidt.Poftt.die  t»»»  luce  amaieuis  per.- 
{lare  cepit. 6C  fubtiliflitrumpulucrem  deferre  ••deindevalido  flate  vmto.nptes 

aeeerem  .quateretac  nott  nalli  eum  equis  ingr  efifi  perequitare  5 ut  puluis  alHas  i a 
- i ij;«e:...eT»k>«^ruilii(>ris  ventus  amp!< 


fcafitacuIacUferel«t:quccumadeamp»temUum»xaeq.«v«u.i^-^ 

eflent  fuiato  fauces  replete  rpintuffj  preeluC 

tertia  fe  fe  Sertorio  dediderunt  non  tantum  inde  eomodiMtjyuMtum  8^^  ^ 
fccutoqucd  ea  que  armis  fuperari  nor  poffent  ingmo  «nfcciflet.QBadia  2^0 
riusaduerfusScIlS  bellum 

ditatem  fiiperior  effe  extimabatur-  fed  cum  lam  aduerlus 

reneos  tra4«ffumdcccrtaret;poCtjCi.mxta  caftrisonmem  rei  mibgm^^ 

entiaminferendorep»ltende.j  pericula  oftendcret.-aeemmaduer&sPom^ 

fiiperior  efTet  tonema^ime  fama  Sertorii  claruit-at  ctia  Rome  p 
eius  etatis  duces  in  beljogerendo  Sertwiu 

Pompeii  famailed  maxime  floruerat  obresfiibSiUa  geftas^a  eo  • _ , ■, 

magnus  memcratappellari.Si per  quasTOndampubcseciHpbauer  A _ 

mo  eius  aduentu  in  tifpaniam  multe  auitatesque  antea  m coClia 

erantinPqmpeuunconacrfedefetSionisimpetuinccperatqi^ura  q-rto, 

repreflit  id  quod  lareter  omnium  ^em  circa  La^onum  opiMduiu  . - 

rio nauKj cos obfidente  acceflit  Pompeius  cumjjrnnil^s copij  occpparf 

ofclidebantnr  latoros.Ibi  cfi  SertoriBSoportunu  aduerfus  yrbe  w?t., . , PP  - 


velte;  Pompeius  proJiiBei-e  niteretur  ac  preneniens  Sertoriasin  cara  loeS  nri 
lites  dcduxilTet  iPompciusfacuItatem  fibi  preftitamrei  gercnde.-acboftem  medi 
um  inter  vrbem  fociorum  8C  fua  caftra  inclufu  conficere  pofle  ratus  letieiam  fufire 
pit  opidaniicj  per  nunciu  edixit  ut  bonam  fpetn  haberet  .•intuerent^  pro  menibo 
fedcnresipfi.1  Sertorium  nonobfidentl  fed  obfefTum.  At  Sertorius  hcc  audies  n< 
fit  Sille  difcipulo  fic  enim  Pompeium  vocitabat  (e  oftenfurfi  inquit  oportere  du 
cempoft terga magis^antefeprofpicere.HisGnmldicJis  fexmilia  militum  in 
primis  caftris  vndeprofertus^occupaconem  tumuli  pcefTeratialcrelicftosofte 
ditut  Pompeii  fi  fe  aggrederet  terga  inuaderentiquos  cum  Pompeius  vidiflet; 
nibil  eft  aufus attemptare  ne  circumuenirctur  formidans. Sed  cum  erubefeeree 
fiicios  in  periculo  ccnftitutos  dclcrereiprefcnseo^  euerfionem  afpieere  coadbuselb 
Oppidani  enim  anuHa  fpe  le  dediderunt  Sertorio  qui  eis  quidem  pepercit  SC  om 
nesdimifitivrbem  aute  intenditmon  ira  negg  crudelitate  .minime  enim  omniu  da 
cum  hic  vir  indulgebat  ire  fcd  dolore  di  verecundia  eotpqui  Pompeium  admira^ 
Ibant  vt  uulgaretur  inter  Earbarosi^  prelens  Pompeius  quafi  ad  ineedium  focie 
urbis  calefa^s  auxiliu  ferre  amicis  nequiuifiTet  .In  victoriis  quas  hoftes  Serto  / 
rii  habuerunt  femp  euenit  ut  SertoriuSipfe  inuitSus  effet  eofqi  qui  iuxta  fe  erant 
incolumes  feruaret  .Inftauracones  vero  ac  remedia  fua  magis  claram  eius  virtute 
in  rebus  aduerfis  faciebant , Veluti  i>a  pugna  que  apud  Sucronem  cotra  Pompei 
um  comifTa  eft  8<  rurfus  i ea  que  apud  Tuiftiam  aduerfus  Metellim  firoul  Si  Po 
peium.  Dicitur  afit  in  illa  pugna  que  apud  Sucronem  fuit  Pompeius  manus con/ 

rererepropetaffe:ncMetel!usparticeps  vit3orie  foret. Et ipfequidem  Sertori? 

cupiebatantequam  Metellus  coiungeret  contra  Pampeiurndimicare.Sed  tame 
inftrudla  acie  inclinato  iamfole  preliari  ccpitiratus  aduenis&  locoy  mfaisboltir 
bus  tenebras  Si  ad  fugam  Si  ad  infecaaconem  impedimento  futuras.  Ac  terte  eue 
tiit  ut  cotra  eam  partem  qua  Sertorius  erat  no  Pompeius  fcd  Afranius  pugnaret 
Nam  Pompeiusdextrum  cornu  AfraniusCniftrum  regebat. Cira  crgoaudjflee 
Scrtoriusfuosqai  contra  Pompeium  ftabant  ft^merc  Pompen  impetum  no  pof 
fe  celeriteractnrrit.ac  ftisi»  ordinem  redntSis  PompMnos  vltJooa 

inaafitfugaulta  Ita  Ut  PompeiusipfeFe«’C interficeret-  proftratt^cg  ex  equo  Si 

vnlmrat  J n„Ih  at»  «nfa  enaGt  9 q»'!  Sertorian.  rapto  P““r»" 

,ntr.s  pfcakns  magn&entffimr 


fie  dVpetros  octidi.  &porat9 


..a  ^iTo  in  dIio  Menirrius  Vir  oirrsjtjuiapud  Pompeium  erat  pftan*- 
f 'ifiis  ell  Vidt  aut?  Sertorius  et  mu!taP_oftiu  ftrage  u%ad  Me 

Sn^puenic  Hic  dum  Metellus  fiipra  ceatg  vinhtcr  reGftlt  pilo  percucJ^  ;qao^ 
« aui  viderant  6C  qui  audierat  ex  Romanis  grauiter  ferentes. -ac  turpe  rati  duce 
fufi  defcrere  v ««m  conucrG  Metellum  ^ texerunt  magnaif  adniii  Settorianosin 
fastam  uertunt.Rdla  itacpcSuerGone  uidlorie  Sertorius  in  urbem  montuo&m  fe 

recepicJportamotftru&a<  menibusundu^  inimicisfe  oMdendu  pbuit  calWo  ca 

GlioiW  Romani  circa  oppidum  intenti  potiti  polte  cohG  cetera  negligeretlnec- 
reftaurari  copias  ebiberetiaut  uicaospreqm  curarent.  Miierat  em  Sertorius  da 
ces  ad  eas  ciuitates  que  Gbi  parebant  deledhi  babendoidedctatij  ilJjsin  mSda 
tisvt  ca  fatis  copiarum  congregaflent  ccrciore  ipfufaclnt:^  mm  cflet  tadlu  ab%,- 
ulla  difficultate  ex  abfeffa  urbe  aufugies  fc  fuis  coniunxitirurfus  gj  cfi  magna  ma 
nu  ^fertis  mari  & terra  bofte  aexibat. Terra  quidem  inGdiiscirenmonibus^. 
oinrlocoic  temptationibus  rniprouilis.  Mari  aat  predatoriadaffeiGdidfora  mte 
ftans  ut  d?ficicnte  commeatui  duces  fefc  diGungere  ac  alter  m galiam  tcanGre. 
ter  circa  Cacccos  biemare  cum  faroma  penuria  cogeretur  i unde  etiam  ad  'ena^ 
CrripGt  Pompeius  niG  pecunicGbi  mitterentur  mihtese  proainciadeduciliirui  ^ 
iamdumltaliam  protegat  fiium  patrimonium  confumpfiircifmtcyRomeopiriofe 
Sertorium  priufm  Pompeium  m Italia  reditu^  in  tantum  pltantiUimos  belli  der 
ces  Sertorii  aftuspfregcrat.Oftendit  aute  Metellus  quanti  Sertorium  tacercg 
Nam  publice  prenua  ftaeuitGquiseum  necaret  ccntumargwtJ  ta1eta«.dBomi’' 
lia  agri  iugeraiac  G exui  foret  redueSoj  8C  uenia  NiGis  ^dicionibus  cofequiqai^ 
bello  nopoterat.Infopercfialiqnaduerfus  Sertorium  fugior  m pugna  tmlictuc 
gloriatus  eftific  fe  ipfa  extuliti  ut  impatorc  appeUan  5C  feftis  ac  Ucntinis  a ciu* 

tatibusferccipi  fuftinuerit:  &fcjtacapitiimpofuifre&couiuiainiieftetnam/- 

pbali  egifie  dicitur . Vicftone  «nfuper  tropbca  aurea  ^ cbori 

eius  laudes  canentes  obuiabant . Pro  quibus  plane  ridiculus  erat  Metellus  C wm 

auSfngitiufiSilIe6<  reliquas  carbonianc  fuge  nuncupabat  Gc  gloriabatur  ce  i e 

Maganimitatis  vero  Sertoni  illud  fuerit-quod  pnifosex 
nes  eu  degebSt  fenatfi  nficapabat . ducefep  8C  qflores  ex  ^ d^ebat  '®  «e 

Elbo  euiita  admiftrabat- deinde  quod  arims  pecuniis  vrbibus  Hitero^  utes  n a| 
eis  poteftati  cSccdebat  fed  ptores  8C  magiftmt  ? omnes  ex  romais  no 

Hiberos  cotra  populu  romanfi  augeret  W libertate  populi -R.affcrcre  ve  t 
enim  erat  Sertori?  patrie  amator  affeAB%  buane  ad  redito  fed  i aduerGsdan  ^ 
tybusfcttemfepreftabatiinvitaoriisautcmadMetel^^^ 
fe  paratG  offerSs  depoGus  armis-' pnoatu  in  urbe  redire  velle  G libi  gmitt  1 1 
. le  le  enim  Romeignobiliflimum  eiaem  quam  cxulcm  omnium  aiiawm  ciuitatura 

imperatorem  nuncupari.  Dicitur  autem  non  minime  cupiuifle  redit^^um 

amorem  matrisifubqui  Orpbanus  educatus  mirabiliter  erga  «lam 
Cuius  poftea  audita  morte  • paulo  abfuitquin  merore  interiret.  a™ 

coonuisdiebusnectefferam  dcditnec  abemiccrem  euepiam  oo>’*P®  “ • ' 

Vix  tandem  annitentibus  iis  qui  ordinem  duccbantifuadcri  potuit  » Vvu-„. 
ac  fe  militibus  offenderet.  6C  rebus  que  feliciter  procedebantvtivel*®-  4 
multis  vifuseft  vir  naturamitisSC  ad  quietem  aptus  aepreter  e 

aiffus  (e  bellis  ac  imperiis  immilceri ; 6<  cum  fecureviucre  Gti  non  Iicer  • 

,9diierittiis  compelleretur  i inarma  neceflariam  corporis  tutelam  . 


0eclarant  ehiara  magnammitatem  eius  res  eam  Mithridate  gclle.Nam  cG  Mi  < 
tfjridates  ex  Siliano  coniliiluineluti  ad  fecundam  ludlaconem  aHurges  AGam  in 
uaOiTet  magna  Sertorii  fama  iS  cudla  penetrante  rumoribari^de  eo  abtiefpe^ 
ria  in  pontG  per  nauigantesdelatisiomnia  complerent  cupido  cepit  Mitridatem 
legatos  ad  Sertorium  mittere  maxime  ab  adulator  ibas  incitato  qui  SertoriG  Ha 
nibali  Mitridatem  Pirrfco  comparantes  negabant  popuid  ro.  contra  tam  fublimi 
a ingenia  tStafqi  potentias  bifariam  rnuadentes  rcCftere  pofTe  peritiffimo  rei  mi 
litaris  duce  cfi  maximo  rege  coniudlo . MiCt  igi^  Mithridates  legatos  in  HjfccriS 
literas  Sertorio  Si  mandata  portStesiper  queofTerebat  le  pecanias  SC  naues  See 
torio  daturum  .petebat  vero  ut  AGa  prouintia  Gbi  concedere^.  Aduocaro  itaqicS 
liiio  quem  fenatum  appellabat  Serconus  cu  de  bac  re  ad  eos  referret  cenfentibus 
eundiis  oblaciones  regias  leto  anime  recipiendas  eile  titulum  vero  htanG  eord  que 
in  &a  potel^tenon  forentipro  bisquo^  plurimion  indigebant  concedendum  na 
tnlic  &rtoirias  fed  Bitbiniam  inquit  Si  Capadociam  occupanti  Mithridati  no  in 
ludcre  gentes  parere  afuetas  nec  quifquS  pertinentes  ad  imperium  populi  ro-  ^ G 
prouindam  populi  R.iuflc  partam  ipfe  occuparit  64  dum  eam  teneret  a fimbria 
depulfus  Gt  ;&  in  federe  quod  cum  Silla  iecerie  illam  diroiGrit  :Hac  inquit  Te  no 
iatMum  ut  iterucn  ofutpet.  Etenim  fuis  uiAoriis  rem  romanam  augeri  debere.* 
tion  autS  per  ipffi  diminoconem  fieri  romar.e  reip . gcnerolb  quidem  bomim  cum 
fconeftate  vincere  optandum  effe-Com  turpitudine  vero  nec  falutem  quen  debe' 
re  Hcc  Mithridati  renunciata  plurimS  terruerunt . Et  dicitur  dixiffe  ad  amices 
fiuid  cenferet  Sertorius  G Home  in  palacio  federet  quando  mmc  in  A tlanticu  dey 
pulfus  mare  terminos  regno  noftro  impomt  :&  immm^ibus  Afie  bellum  rana^ 
inita  cft  tamen  inter  eoscofcderatiout  Mithridates  CaMdoaam  & Bitbiniam 
taberet  lutaScrtoriBS  doeS  Gbi  Si  milites  tranfoitt^t-  Ipfe  autem  bertono  na 
■ues  quadraginta  Si  tria  nafia  talenta  preberet.Et  ^Gt^idem  Sertorius  in  Afi 
am  M.  Manum  pretorem  virum  fenatoni  ordinis34  i^exultltem  quem  urbes 

^SamAEe.JanKmc„mf.rata=8<r.»«b„..^.M.tnda^ 

Sno;  maioris  poteftatis  premittes.  ab  eo  pretore  qu^am  ciuitates  hb.ratc  fu.  t 
«uiSzfdam  tributa  remiffa  Sertorii  gratia  rque  res  Afiam  fuperbja  & auancia  pu 

torraiBpefca»t:Kfctotos^ac  ciuitares  queda 

S Sectono  lakK.eaddefedb^m  , ,,  .fortis  qui  ad  eas  Tedardas  aomp.i  - 
a Semtiodeftineront.SC  mAa  G ^ «angendo  motas  bellis  K fed.eiOoi . 
menda%mlttebantot.foment  1 parermr  . Et 


Hic  tiin:  forte  taolerct.  ti  f oios  errore  d,ftiretaar  ter  oir.ia  peodir^Sctee  ^.e 

eI.tosceterisa™ator.busob.»,ffis,r,b.vmr.ad=f.c.tetomtormax,n.acoM^ 

poteati3bab.taro.Adolerceoaeo.dSAnMioa»;atoriquinb,sratjoreratfceeap 
«ruit  qae  ca  aod^ffit  Aofid.os  oblhrpa.t.  na  8<  ipft  vnuy  a coratatcs  erat  .gno- 
5bat  tamen  Manliuir  ifta  fentirc  rPerpeuna  veto  SC  quo.daw  alios  de  qmbus  fibj 
rotum  erat  nominante  adolefcenK  contarhatvskrn-.oncm  abrupit  & inUpum  cS 
tempnendumqs  Manlium  dixit  .-qm  ita  vanas  fidbones  inducat.Iple  autem  ad  Per 
Dcnnam  profertus  rem  prout  audiuerat  3^  quanta  celeritate  opustoret  cxpofujt 
Kem  igitur  aggrefFi  conficendam  nuntium  induxerunt  vietoriam^uandam  vni? 
ex  Sertorianis  ducibus  dC  cedem  magnam  inimicorum  figmiicantem;  ad  «we  exi-» 
Ia  ratus  Sertorius  cumimmolaflTetiPerpennamipfum  8<  alios  qui  aderat  Hi  erat 
omnes  coiuratiiad  cenS  inuitat:  exorate? . Mos  erat  Sertorio  in  couiuiis  plunmf 
femper  boneftat?deco«  5?  feruardnec  videre  quic§  turpe  nec  audire  fuftinebat 
docueratqjomncs  fuos  ab  omni  maledico  aciurgio  abftinere  fed  placide  ac  mode 
fte  loco  vti  Tunc  Igitur  in  m’dio  «mmuiirixe  irntiumqueretes  aperte  verba  tur 
pia  fIagitiora®ia(aabant.3Cfirta  ebrietate  multa  fcelcfte  acebant  ut  Sertorium 

prouocarent.SertonusveroCuequodgratiiterferebatincocmmtatemewCue 

quod  ipTorum  mentes  ex  tarditate  loquedi  8C  incofueto  contemptu  animaduerte 
ret  mutato  dircumbendi  modo  fe  fupmum  difpofuitJquafi  videre  nec  qmc®  uellet 
nec  audire . Perpenna  autem  Phialam  meri  in  medium  proicientc  3i  ftrepitu  inde 
fadbo  quod  erat  Cgnum  coiuratis  datum . Antonius  qui  fupta  difeumbebat  gladio 
Sertotiom  percatiticonactG  vero  ad  plagam  & infcrKere  conaoBS  >"  peCtas  roic 
manuf*  ambas  capit  ne  reliftere  va!cret'per  bunc  mqdu  a mums  eofo^s  ocadt 
tur  Maxima  Hiberie  pars  Metello  Si  Pompeio  poft  moetem  Sertoni  fe  fe  trao* 
dit . Eos  qui  manferant  Perpenna  fufeipiens  adaerfusinimicos  beliu  gerere  ador 
tus  eft . In  OBO  ftatim  fui  experientiS  dedit  utviri  nec  ad  parerdu  r.ec  a^*r  ^an 
dum  apti  .Nam  fretas  Sertorii  appatat.bos  adoerfus  PompHa  congris  boa» 
{IiperatusfuittSC  captusinec  vltimam  quide  fortunS  ingenue  tuIit.Sedcu  baM 
ret  Sertorii  litteras  Pompeio  promiCt  virorum  cofulariumSi  qui  plurjmnm  Ko 
me  poterant  epiftolas  propna  manuferiptas  per  quas  cupidi  nouaru  reru  Serto  c 
num  in  italiamvocabautfe  oftenfurum.Sed  Pompeius  no  ut lunemsfed  utgra/ 
pis:&;  prudentis  animi  vir  casquidemlitterasnec  legere  ipie yi^itineca  qu^ 
ut  legerentur  permiGe;  fed  ipfas  omnes  in  vnfi  collegas  cremauitQuod 
multos  ciu?spericuIo:3C  magnis  nouitatibas  patriS  libcrauit.  Peranna 
ftatim  occidit  ventas  ne  uulgatis  quorfidS  nomlr,lJ^ustutbatIones«^candala  m 
rentur.  Reliquorum  vero  qui  Sertoriane  necis  cofeiifuerant.aii  a omysiu  e 

dudh  madlati  lut  Alii  in  Libia  profeci  a Maorifas  intcifedS  foerunt  Necquil® 
eorum  euafit  preter  vnum  Aufidm  Manlii  Riualem  Hic  enim  Cae  latens  Gue  ce- 
gledlus  jn  quadam  Barbarie  villa  impos  in  uifuf®  confenuit 


Epiilola  Leouardi  lu^iniani  Pocte  De  vita  at®  gcftis  Scimmis  Incip‘t 


VM  PER.  MVLTA  GntlitteraruftudiaHeinriceP» 

eeps  que  ffimum  8i  decus  SComamentu  dans  V * 

afferre  poflunt  tura  maxime  bifforie  locundac^i^®®’  . 

potiffimumvirisqui  queadmodura 

ri  volunt  {limmopcre  peroptanda  mibi^viden  »o  g 

ea  infeitutio  queadredlam  viucndi  raconem 

Bun®  fetisdigne  laudari  coli  at®  complet  peluttinJ 


tamen  inmoJumaJbcnc  viaen^am  cSiiuccre  arbitrorificuipfa  Fuerit  irajdtnaM 

reeu  ac  bominti  comutHa noticia  Illa  enim  leges  Sc  inftituca  vite: fcte  faces  quardl 
copawt  8<  ftimulos  ad  virtutem.  Q_  fi  tantum momcnci  ac  vicium  ad  res  magras 
ploriedefiacriubabere  creditur  ut  laczdemonii  ab  bis  pueris  quos  ne:^  laudibus 
afFenri''negi  ignominiis  affici  cognou)frenc:ml  magna  laude  dlgnu  expcdfadu  efle 
cenferent.Q^is dubitat  clarifTimoru  bominu  geftis  ac  maximarum  rerum  rccor ' 
datione  nobilis  prefertim  animos  ad  glorie  ad  immortalitatis  (f  udium  vebemeter 
accendi  .Sic  bomerus  cuius  in  omni  re  ampliffima  eft  au^oritas  grauifltmu^  iu' 
dicium mortalium  mentesmon  preceptisinon  inftitutis  non  difputatiombus.-fcd 
rebus  gcftis  $C  mfignium  virorum  moribus  ad  capelcendam  virtutem  facilius  co 
Citare  fperiuic.  Aceiuspretccca  l.bri  quorum  quedam  tantfi  fragmenta  pergite’! 
ara  fparla  diuagabani  apud  Reopbileti  polf eros  ab  licurgo  comperti  tunc  prima 
ad  grecos  homines  delati  fiint . Ne^  boc  in  loco  alienam  ludico  preceptoris  noftr  j 
Guarrinieruditiifimi  viri  fententiam  qua  dicere  foIeeininftituCTtdisbomind  moo . 
ribus  imitandos  efle  picffcorcs  qui  non  modo  verbis  aut  preceptis  nouos  ftiaru  reriJ 
idifciipulosivecumetiampreftanriflimisribt  pcopofitisimaginibus  erudire  conten 
dunt.  Videtur  enim  veluc  rpeculum  efle  biftoria  vbi  bumane  vite  l«^s  clare  coipi 
ciuntur  Silanimus  ea  perinde  ac  face  quidam  ad  optimaru  artiam  cultu  accendi! 
Ac  fi  volumus  6C  aliam  quoc^  vim  biftorie  cotemplari  videbimus  eam  baud  medi 
ocrem&  in  confuIendoaudloritatemS^in  agendo  prudentiS  comparar^ Si  enim 
res  veteres:!]  nouas  pariter  memoria  repetamusireperiemus  opulentinimas  esui 

tatesopulentiflim3spopulas!ampliflimadem<5  regna  precipuofenu  creui{re:Ho> 

rui  fles  conftitifle  confilio-  Licurgus  illevit  diurnus  appolli  ni  s oraculo  ludicatus  efi 
Lacedemonies  multis  legibus  dariffime  mftitaiflet.-tu  platomsiudino  in  pnmis 
laudata  ell:  triginta  ut  Ariftoteliautfere  omnibus  placuit  ocio  SCvigintifenio^ 

i:iaco:criptio  qua  potifrimumrcipu-amplitudoauciladiapecreuerauit.  CuiMi^ 

fe  i»s  ctate  mala  cofec^i  in  paulo  hebetius  tardiufculuij  fint  prolapfi  ingeniti  fola? 

niultarumrerumexperientilattjvrum:  tantfiCbiprudeacie  tantfi  auiilomatjs 

vidro  preflitilTeiquire  cogitanti  mtbi quonam  pa*o  luuenes:  aut  preiiare  lenito 
aut  U Item  equari  queant  perquS  maxime id  feeri  pofTe  b.ftoriarum  co^itione  vi 
deri  folet  .Nam  cfi  acrius  fit  m cis  ingemum  ate?  flagranEms-a<  vinum  wbuftitas 

Kon  «qniSia,  vlieo  cm  tmes  cis  asMOTCuos  fi  emni 

vicoram  maximaramq,  cimtamm  «s  geftas  ams  coCIia  mft.tma  bcIU 

nifntcmaoculerint.O  .fivmusetatisgcfta  tantopere  fenu  auAoritatt  educere 

falcnt  quiSotiOS  anm»Bris  “Pl»  "P,"'™  q-»'™,  JiS»*'»'"” 

prorfus  Ignota  eflent.  p . ' coferre  que  8C  tjbi  multum  locunditatis 

tis  afferre  fune  noftrumfaborem  vams  reprefcenfionibus  ae 

dum qaorundS  ‘"'J  fj.f^  nnbts refpordendum efl^t  nifi  Francifcus  bar^ 

guantquoraineptnsfarca.tc_^^^^ 


rus 

accui 

cione 


maternutntl!  geno  |„Gj5„ar,a  domos  tu.  ttgias  inter  familissilluftrjffi ' 

qnoton,  fplend^  ut  de  Caroio  magno  Romanorom  imperatote-MhquiSsmaio 

nT“toTs“aee“?:“p..tuit„,pe 

ftadoo™  Ucob.  p^s  tu.  fort.lud,nem  ac  magn.f..enuaequis  .am  ftatas  prode 

c.™.oft.c>amclamentiambereu!cou.  rotor  ceteraCpregisornau  er, t.vrhsam, 

dert  potuer.tfauorum.mper.o  ac  aurpic.s  opulent.fca  CrptosK  mfcffime 
& gu^roata  eftTe  peto  clar.ffime  pr.ccpscofo  to  preterco  cur  Gma» 

„a s oercndi  Loccaf.onem  fortuna  prefiiter.t  .intelliget  orbis  quante  in  te  vtt» 
tes  r.M  .quibufuc  beli,  & pacis  artibus  antecellas  ut  non  till  plus  T “ 

ftbi  tua  domus  Dt  allatura . Noftro  ita^  labori  tam  menteti.  accoii»A  Si  Cimonis 
Lucolliqi  quos  apud  plutaiebum  d.  Bione  magn.mdme  cotendere  legimus  vitas 
intelltceTquas  vfoadeo  immortali  memoria  d^nas  cfle  arbitror  Ht  non  fatis 

mrarfqueamcomal,qaotbuinseta,.sdoCl,(rimosbom,nesboreb.monusint„ 

pretandlforcepenntiSosdoospreftantiffimos  imperatores inpnmisveitendos 

Ln  delegifre-Nam  com  Omon prodentia  loftitia  fortitudine  libetabtate ac  W 
licisartlos  nolli  piorfos  giecorum  ducii  cocederet  tum  id  maa^m  Cie  vittuns 

argamentS  eft  quod  Brecum imperium  foapotiffimu  opcta^dtampariiet  com 

eSs  vita  deciderit.  Neqj  parum  Gbi  glorie  mea  fentenna  adiedum  eft  quod  gra 
mffimo  Plutarcbi  luditio  cum  lucnllo  foent  conferendos  cuius  nomen  cum  penes 
Latinos  prope  eatlniHum  effer  moftra  induftria  eaorcltamm  Ingens  decus  fplenc 
doremq,  ilalie  eSparaturum  effe  rpetamasmeq!  video  cutnam  Roitianotum  pnna 

pura  in  otimi  genere  laodis  iftc  tocedat.  Pnuatus  emm  5 integre  i(  preclare  vita 

morer®  inftituent  publicis  in  rebus  offendit . Nam  quefturam  edilltatem  pretu  , 
ram  cmfulatum  imperium  ita  gedit  ut  non  modo  opinionem  boiuinura  que  de  6 
maaima  erat  verum  etiam  omnium  feime  ropenotu  imperaMni  gloria  Cipcrarit 
nec  mirum. Fuit  enim  lo  lueullo  ineredibilisqueda  magnilodo  ingemi  fuma  litto 
rarum  tociuf®  pbilofopbie  eognitio  elegans  dicendi  copa  diurna  memona  ^eclr 
pua  religio  integerrima  fides  domcft.ca  pietas  par  queaS  in  omnes 
gios  dem®  fplendor  at®  mumf.ccntia.Belliris  vero  m artibus  que  ul  fafebil.  ver 
lis  vtar  baic  eSparabimusl-quS  buic  oppoiamusquis  bnic  follisrCm  vel  antbt 
oebum  grauem  pbilofopbum  fcnpGffe  conftet  Lucullum  viiffori 

vn®  fol  vident  iraidmam  exboftibusretuliffe  Queeumtan  a i 

quTtum  tua  tum  aliorum  et.S  raufa  elabora, ej . Ne®  dubito  » ■ luctes  Omo.a 
& Lutulli  vitas  plutarcbi®  de  vtro®  indicium  ab  ipfo  fonte  pblloropbejiteaom 

accurrate  plegeris  fore  ut  fcSc  no  iniorude  aur  mtilitpoGtaano  pe 

Plutarcbi  Hiftotiograpbi  greci  De  Vita  at®  geftis  Qmonis  Hiftoria  per  Leo  - 
nardu  laniant  in  latina  traduda  linguagiu  incipit . 

ERIPOLT  AS  vates  er  Tbeffalia  OpbeltS  regem  to 

qtin  Boctiam  populosdcduclsfamiliani  iiiulti8tf«n  e 

poribas  nobiliflimam  ex  fc  reliquit.  Plurum  exe 
am  urbem  incoluerunt  vbi  primum  cxpulfis  vi  . 

federe  Ex  bac  Wrpe  % plures  & natura  pugnaces 
lea  in  medicis  incutConibus  pbif®  galatic»*  wn"-® 


frcHcecidcre.SupflmtadotercCPqui^Spargnfcj  orbas  Damon  eosmcfa  Peri  pol 
tas  His  « venui  late  torme  8<  animi  elacoe  cqualm  funj:  nemini  cocedebat  durum 
alioquinfiC  inexorabile  iniyemu  tiart_9  Romanus  quidSisforr e per  id  t^ig  coHortiS 
militfi  pfcdl?  cberonie  hibernabat  in  huius  lam  adolclcetis  libidine  exardebat  Ca 
ita^  nequiccp  & p.'e  S<larpif5ibohi3cfibi  pellice  atq?  cocilrre t?trflet.neg-lec1js 
tSde  luribus  vrbis  haud  a violentia  tpaturus  efle  videbat.  Erat  eri  noflra  tuc  pa 
tria  nec  multitudine  ciuiumnt-c  diuiciishabundans.  Damon  effrenata  viri  procaa 
ritatc  irritatus!  huc  irafci  poftremas  iUi  extruereirhd.as  at^  parare. ‘ex  cqualibo 
fuis  haud  plures^  fex  5C  decem  delegit  quod  parua  con  plirum  manu  occultius  id 
facinus  patrari  pofle  fperabat  Hic  cum  plurima  bitendo  nodlem  cotriuiflent  GmE 
ac  illuxitifacie  prius  caligine  fauillaqnlhta  in  forum  armati  erumpunt.  Ibi  Roma 
no  inter  facrificandu  pluribus  qui  fecum  aderant  trucidatis  confeftim  exvr/ 
be  diffugiut  Tumultu  orto  cum  frequens  cheroncGumcoticiIium  venifTet  in  curi 
am  in  bos  reos  animaducrfumeftiatq:  pena  eapitisdamnati.  Hoc  decretum  cbera 
nenGum  caufam  maxime  tuebatur  apud  Romanos. Vrbis  deindeprincipesutco 
focruntvefpericocenItes.Damoncum fuis incuriam  irruentescumnecauiffent 
iterfi  ex  vrbe  f fugiunt.  Lutius  Lucullus  per  eos  forte  diesiffac  fuas  copias  pter 
ducens  cumbas  Romanorum  cedes  accepifTet^nam&hl  motus  r^uper  obtigerant 
Cgna  firmamt.Suma  deinde  diligentia  caufam  percontatus  cu  copenfiet  non  ma 
domfontem  ciuitatem  verum  etiam  SC  vitro  iniuriis  affcAamifufceptis  militibus 
fuum  cum  exercitu  Iter  fifecutuseft. Damon  vero  excurGones  inagrosfa«rere  " 
pionem predari  at<5  diripere  SC lam  vrbi ipG  periculo  maximo irrminerc.Tunc op 
pidani  eum  dolo  fubduccre  aggrefli  Cmulata  venia  reditu  in  vrfcem  Gbi  decernut 
miflif®  ad  cum  legatis  patrie  reftituunt  .Ita  in  vrbem  rcgrcuus  giiriiMii  preejus 
extemplo  declaratus  eft . Inde  cum  in  thermis  fe  vngent  I interfecere  .Eo  loco  bcr  • 
tende  fpecies  diu  vife  fufpina  ut  a patribus  noftns  accepimus  exaudita  baprop' 
ter  thermarum  fores  obftrubhe  atij  ofaturate^SC  nunc  quo^  eius  Ion  vicin.  turbu^ 
lentimmasibi  voces^  Cmulachra  cirrCfctri  arbitramur.Huios  fam.  le  homines 
fuperftant  cmm  aliquot  circa  flirinjphocidismaxime  inter eoi.vsuerfati  «ligma 
,oL8mn.i».nt.3.  Ean.0..  cafig.ne  l.ms  in  Rojano.an,  «dm  r.LWfet  ot 
clomn..  m n,odo  cberoarrf.bo.  tat.n,,  ftd  od.o  pant.r  « Cn.uW  ..M . Hl 
Sonen.  imnacnarat.  Ron,a»™  qoendain  calan,matar.n.  .n  ckero»cr.s  »..P 
ctde  toacitant  ;qoi  c«  dettuddatis  romams  diam  d, ceret  Hic  ad 
donic  auerela  deferens  nec  enim  in  grcaa  romani  pretores  miferan  t • baud  fecuf^ 
donicquere  a ne  Mm.eninuchcba'ur  Qui  centra  pro  cberoncnfi 

LVSm  dicebant  luculli  trftiironinniinductre  Hicfupet  ea  re  ptrpretotias 

effluxerit  lucullo  tamen  gratias  4 arbitrati  que  5C  mores  eius  deda  e 

ret  atej  ingenium  a^^ediei^r  m gratiam  quic^  biftorie  ventae  de 

ius  quo^  viri  tes  geftas  ^orationecffitio  ncflro  ratiffeciffe  videbimur 

trahemus. SoE  ^ t pro  vero  ei^a  nos  teftimomo  ficSamdefe 
Quando  ne  ipfe  quidem  fSim  expoGtionem  - Ceterum  ut 


Tcrc  «liranor  en,„i  tx  pattt  inKgram  por.CTManp  fcon,...s  «nmpol^  cm, 
ft,te  rC  qaid  ci.gn»  bo»ft€  pulcre  ato  aft  .J  on..a  b.ftom  pea.tus  copUa.  da; 
at  Contra  vetdO  quid  ual  aaCi  aliquo  aut  tempora  ueeeffitate  non  intcgM  fa^u 

"anffm.israbu=.«temdat.b.udranlta,dd.I,gentia  .nCgnmoportat.Quinimo 

a S mf^is  defedtam  quenda!  virtutis  cp  nequicie  vinu  ludicare  par  eft.  lina 
ua  vfLatioL  natura  addSaosiqua  n.b.l  dacoru  ad  brttm.  natu  virtute  pteaa 
™ orodutit  Videbatur  itacp  cSliderantibus  nobis  Cimoni  permaanie  co. 
SSaiTe  Lucullus.  Dux  ani  vtetq,  bellice  rei  peritiffimus  « in  barbaras  ga 
ees  clanffimi  ambo . Mites  in  repn.  maximas  intcftlnisftdltionibus  corpiracones 
utebuerLcIaberrima  infuper  tropbea  illuftr.ffimaCp  de  hoft.bus  retulere  vibori 
K Non  enim  grecotum  Cimone  prior  non  romanornmq^uifpiam  Lucullo  tam 

imotasorbismraromreg.on.sinfeftoexerc.tuprofeaaseftHerculeaclibero 

patreaxceptis Cue etiam perraiinetbiopesmadosatqiarmenios aut  laronisverf 

LLaIlqaodf.cinusrecul,sab.Ilisadnoftramv5j  cratem  n,cmo„edeatuaft.a 

preterel  ambo  bellis  paritet  infetSis  mil.tia  exceffire  confrartis  dumtaxat  bofti' 
L viribus  inon  tamen  delens  penitus.  Maxime  vero  In  coledls  bomi  bus  comitet 
cnapudfe  fufcipiendis  par  quedam  fuit  bnmanitasap  munifjccntiarunilisquo® 

fn  wtafplendor  vrbanltarqj  6c.le  conrpiciebatur  Kahasfortafle  pretermitrinns 

rouenientiasiquas  ex  eorfi  vita  rebuCp  a fe  geftis  pcrfaale  intelligere  poterimus 
Cimoni  Miltiades  patet  fu, timi  ter  vero  Egefiplle  T ercia  genere  O.oti  regis  fl 
lia  ut  in  arr-belaimelantbiiip  poematibus  adipfum  Cimonem  conteptis  traditlS 
eft.  Vndc  8<  Tucididi  biftonco  genere  quidem  Cimoni  neceffario  olprus  pater  tu. 
It  ad  olorum  regem  ceu  ad  progenitorem  fuu  referens  nomen. is^tucididcscbril» 
rirca  traciam  eft  adeptus: ferturq;  m fcapta  dua  perempturo.  Hic  tka«e  vicus 
eft  diem  vitimuro  obiifle.Eius  fepulcrum  cuift  relique  m atticam  tradurte  fuent 
jn  Cimoniis  cofcicitur  penes  elpimce  Cimonis  ftroris  monomentfi . Atqai  tuadi' 
des  tribu  quidem  Alimurius.Mildades  vero  laciades  foir  Milciades  ita<5  cura 
I.  talentorumdamnatns  effet  in  vmcula  cSiedlus  mwtur  Cimon  adolerces  ad  mo 
dum  cam  cipinea  forore  innupta  a patre  fuperftes.  Primo  quidem  etatis  favore 
maximam  Gbi  in  vrbe  infamiam  comparauit  ••  quod  incontinens  vinolentus  SC  auo 
fuo  Cimoni  natura  perfimilis  effetiquem  ob  amentiam  cbo^emfi  cognommamra 
fuifle  ferunt  .S  teGmbrotus  vero  tbaGas  qm  per  illa  ferme 
nem  mufeam  eum  didiaffe  tradit  afiam  cx  Lberalibus  difaphna  quibus  g«/ 
n nauare  operam  confueucrc.  Ceterum  ab  lepore  dicacitate^  atttea  pen^us  a W^ 

ruiffe. Moribus  fuisaffuiffeingenuitateroquandam  In  «.mi%veritatiscu]tum 

ut  peloponeffiaco  magif^  attico  fretus  videre!  ingenio  peieAus  CS 

mis  in  rebus  optimus  ut  eft  in  eurupidis  bercufc.  Hec  de  Cimone  ^fteCmbroto 
conferipta  accepimus . Creditam  vero  eft  adolefcente  eum  haud  ab 
tudine  abftinmffe.neqi  emm  pudicam  alioquin  fuifTe  elpimcam 
ultro  polignoto  pidlori  ferfit . Ea  propter  cum  m pecalia  portiro  tuc  ^ 

appellata  faodicemintcr  troianas  pingeret  mulieres  elpinice  fibi  P^i 

tifie.Is  vero  polignotus  nullo  artem  precio  exercebat.-nuHauemercede 
fcdob  gratiam  tantumodoergavrbem  porticu  diam  reni  Icriptorespjn 
didere . Et  poeta  melancbius  id  inGnuans  ait-  Sumpti biM  ipfe  fiiis  ornaui  i 

deorum. Cetropium^  foru  beroum  certamina  pinges  ^ P"!.i,.s.rtoiam 

veram  cu  Cimone  palam  cocnbuifle dicant ••qat^  manto  ^^^1^“  diu 
coiugari  non  poflet-Demum  calligc  nupfit  cui  quod  inter  atbenienfes  j.  g 

lentas  atm  illius  amore  raptus  alienu  pro  damnato  patre  es  perfoluere  ^ P • j 
feaadinuiEamelpmicICimonvxarededit.Inraalieecsvero  loteperanti  § 


tait.  Et  Btim  pMt.  elegiis  in  cimnnen,  luJens.  Aftetian,  c5men»rat  M 

nere  Salamimam  Meftram  quocf  mulieres  fumo  ftudio  coluilTe.IdeRi  etiam  inte! 
Iigi  licet  quod  vxoris  Ifodice  Eunptolemi  filie  mortej  periniquo  moleflom  animo 
tulent.-fi  «d  cemieere  a confcriptis  ad  eum  pro  leuandis  Iacbrimislenicnd«j  dolo/ 
re  elegits  par  rftiqaoru  autorem  panetius  pHlofoplius  arbitratur  Arcbiam  pbiG 
eum  cxtitifliea  temporibus  baud  inepte  conicdlans-Ccteri  vero  Cimonis  mores 
SC  gcneroC  5C  gratia  quadam  admodu  affluentes.  Neij  enim  Milciadi  audatia  con 
cedentem  meq:  prudentia  tfcemiftocli  ambos  tamen  iuftitja  6{  equitate  fuperafle 
eonftat •■virtute  quo^  militari  baud  inferior  quan^jutienisadbuc  armorum  expe 
rientia  imperitus  rebus  vrbanis  maxime  procellerat  .Et  enim  medis  irgruentiba 
cum  tbemiftocJes  atbcnicnfj  populo  fuadcrctdeferta  pro  falaminevrbe  ac  agris  in 
naucs  anna  tranfferre  totamq;  belli  molem  mari  gerendam  efle  aduettens  Cimon 
pIero%  eius  rei  ftupore  exanimatos  fiimpto  equeffn  freno  pereertamiefi  forfi  ex 
ultans  tum  (odis  in  arcem  confeendit  illud  dee  palladi  oblaturus  quod  nauali  dein 
cepS  no  equeftri  certamine  opuseffet.  Donato  itacji  freno  cfi  ex  bis  clipeis  qui  cir 
ta  templum  appenC  erant  vnum  accepiffec  babita  prius  dee  fupplicatione  ad  ma  * 
re  deinde  contendit.  Vilum  eff  id  facinus  baud  pauas  audade  dediffe  pnnd[»la 
Fuit  quippe  fpecie  8C  forma  non  negligendus  Cimon  :ut  Ion  poeta  tradit  i coit»  / 
ris  flatura  mediocri  babcbati^  multa  & crifpacoma  fuffultum  caput.  Ineo  vtto 
certamine  cora  acriter  ftrenueif  dimicaffet  maximam  Cbi  in  vrbe  gloriam  cu  ciui 
cm  beniuelcntia  comparauit.  lam  irulti  fua  virtute  ad  eum  conuenere  animu  eius 
ingenti  laude  attollere  lubereij  digna  maratbone  iam  eu  excogitare  Atqm  (c  cum 
ad  capelTcndas  dignitates  in  rcpu.eontuliflet  a p opuloqui  iam  tbcmiltoclis  fafti  y 
dio  baburdafcatiperbamane  adrrifTuscft  .Fecerant  eum  populo  earum  compobtl 
tnores.manfuetudoquedSatc^bumanitas.-familiarc  ac  vrbanumvmcndi  genus 
Rca  parum  fue  dignitati  conduxit  quod  anftidi  lifimacbi  filio  mores  ac  «us  in^ 
nium  confpicantJ  aptiflinms  is  vifus  eft  m faftum  audacia^  tb^ftcdis  obicie, 

dus  Medisveroegredafagientibo  camnendum  adatbenicnfes  grcciepnnc» 

paius  tradndbus  effet.-fed  penes  adbuc  lacrdt  memos  ac  paulaniam  {Sma  rerum  co 

ftaretnairalibuscopJisduxcftdeclaratus.Pnmumquideineamlicia  «nes  fuos 
Cmo  «mebat.otprcKr  ceteros  Iong.prm,ra<.rMt.Cr,ir.iq,™K»^ 

rp.eet„e«s.,pto^^^^ 

^*^r*^'^**imoienipbeq: nefanda patrarat.CimonoccaGonem ratus  (ba<w imu 
^•f  w^ffnraffrtftos  ad  fe  benigne  pellicere  bumanetolligcre  atij  folati  ut  ferGm 

riismdigne  -Tmart-eatrEinEeniofrctusFatrievcndicaucrit-greciepria 

Gmo^nff id^«s  P j.  domum  teuocentep  lam  fparta  per  ignom  > 

fcunt  ctwrfutant  monentur  Ru  ^ videretur. Fmfit  vit^rine  qua 

uiamnegiedta  wrbu  en  u q:  ^j__fl;,jx,ccnereortam  apaufania  inlibidinem 

dambirantiSCleoTUtem  nomine  virginem  jiftitu 

accerCtam.  Parentes  ingreflamliimpto  ab  bis  qui  tbealami  fo 

ribns pcrant lumine Cleno - gxdtafle. Is  boftibus  fe inCdiiscircuuen/ 

tum  arbitratos  ffridlo  S'7*®  g _dimcre  atq  turbare  ciufq  frequenter  fibi 

deinde  illud  .1.  viris  te  pena  uocat  mortalibitf  bor 


illum fi>l, citante C, mone  birancii  oKdentieum^  mox  mtc  cicmnt. Istud), 
de  diflugiens  virgine, s maribus  admodon.  vexatus  m fc.racleam  ad  nccromant,, 
eum  fe  o?acuIu  contulit. vbi  revocata  cleomoes  an.ma  fupplex  inbefte  Virgin, s irj 
lenire  nitebatur  ique  in  conroc.au  adveniens  coufcftiminqu.t  ■ bis  mal.s  liberatu 
r.1  in  fnartana vfbs  conftiterit! ea  fenrORss  ambigmtats vih  eft  bominis  mor 
Malti  profecto  bancteru  ferrptores  biftonam  tVadiderc. Sociis 
ira®  ad  Cimonem  iam  coacilis  nob.Ics  cu.dem  Fcrfarum  viriregif^  nccefTarii  qut 
la  forte  tempeftatc  Eionein  vrbem  fcnmoni  i Irnjio  adiacente  detinebant  vicinis 
precornm  coloniis  vim  intalerant.Quod  ubi  CimomRuntiawm  eft  confeftim  cS 
MDiisin  tbraciam  enauigauit.Ibi  primum  cum  perfis conferto  preho  tufumfug* 
tu^bofteminurbec5c!ufit--tbraciim  deinde  agris  vnde  per  rcnmoncmvrbiM' 
meatis  aduebebantur  defoiatis  ceteracf  regione  vtidigi  obferuata  tantam  obftffis 

rerum  inopiam  tantam  iniecit  famem.-ut  Emes  eiQS  prefidn  pro  regc.piertus  de. 

Tperatiane  rerum  in  urbem  ignem  immifent  multaq,  opum  vi  in  eo  congeftaipfe 

cum  amicis  femetipfum  eodem  precipitarit.  Potitas  vrbeCim^__cum  lam  pluria 

a barbaris  igni  abfumpta  effent  nullam  prope  modum  ex  ca  preda  abegit.  Regio 
illa  verax  fnapte  natura  pulcherrima  erat  Ab  atbemcnGbo  eo  colonia  deduAa  tres 
inde  lapideos  mercurios  arbemenfis  populus  Cimoni  decremt  quorum  primo  fit 
erat  infcriptum.  Magnanimi  virtute  viri  qui  fcrimonis  olim  AntefWia  genuS 
medorum  intra  erronis  arcem.ConFecere  famegelidi  quoqi  numine  matris.  Ce 
aibus  boftili  fedarunt  fanguine  terram. Hec  ducibus  magnis  patriatj  taentibo  ar 
mis.Qcropiam  decreta  manet  clariflTinia  merces.  Ventura  bis  laudum  ftudiis  ac 
cenfa  luucntus.  Promptius  ardebunt  patrios  defendere  muros  Atndis  bui^lart 

menefteusagminaducIs.Venitadexceirefacraolimmcniatroie.Carmine&but 

magni  celebratum  conftac  bomeri. Inftruidfli  acies  danaum^ omaffe  pbalaftgaS. 
Oms  modo  pro  tantis  baud  equd  ccnfetatbenis.  Viribus  ingemo  ftudiirij  excelle 
«belli.  In  bis  tam  & fi  baud  vf^  Cimonis  nomen  declaratum  Ct  maximum  tame 
bonoris  fplcndorem  pre  fe  ferre  videbantur  Neq:  em  ciufcemodi  tbemiftoclK  aut 
milciades  quippiam  confecuti  funt-auinymmo  huic  virtutem  proparta  vi<ftori4 
coronS  polVulanti  Socbares  deceleus  c media  contione  exurgensobftititfino  gra 
tam  que  tamen  populo  probaretur  fententiam  dicens, Cu  e^rum  o milciades  inquit 
foIus%gnando  de  barbaris  vicftoriam  confequere  & te  vnu 

cenfeto.Quodigiturtantoobipfiusfacinora  Cimon  bonore  babiWsfuentobiJ 

arbitror  co  tigiffe  quoma  fub  ceteris  quide  ducibus  injai^  vlw 

fes iipulfabant.Hoc vero vnoSCboftesvincere^&aduerfas orbes 

petere-8<boftiles  agros  deoaftareiSCjpfamdcna^erone&ampholIfubigeK^ 

ferem  potuerfi t .Sebyru  quoqi  infula  tali  ab  Cimone  ««afionc  fobacfta  incoluere. 
dSp«  .s  Mi  ngrorf  vvirvs  pxrS  ftvioG  H v«e«s  » “■gS 

tium  Sdones.  Hi  neglerto  tande  bofpitalitatis  lure  atcf  offitio  nc^  ab  bis  qui  cr 
brv i»  e»  .vW,  verfahvl  abftivveve.  C.teaf  ibelHo. 

qveftaa  g Jia  vo  fWvx  depredamv  vlcvla  c5.ee=re.  TbeOil.  cof,j*x 

Cii  ad  ampbidionicu  iudicia  cofugiflen  t rapte  urbs  lUa  pecunie  muleft  • 

Beseasexerariopublicon5abbiscuirapu.CentresfereFetideberenjafc^^^^^^^ 

ftntetia  trepidi  raptores  claCimonSlitrerisaccerfebat  ut  cu  clafle  u ^ ^ L {fg_ 

ab  fe  in  deditioni  accif et  Traiicils  eo  Cimo  cu  irfula  at^cniefiu^mpenu  luon  et 

Dolopes  indeexpu'iticopofitiC$  rebus  tutum nauigant^s  egeo  pre  > , 

tbcfeum  pnfcum  egei  filium  ex  atbems  profugum  tranffretafle  in  fci 
Licomede  rege  ob  trepidationi  dolofuifTe  interfeiftu  Quod  ubi  accep 
fcabuerut  eni  rerponfUm  quodda  atbemenies  tbefai  lubens  reliquas inur 


-roT  iHamvcInt  tero™  venetari  rfflmo  HnJio  „pit  Magai-e  ftouUS 

ignorabatur  vbi  nan,  tbefrus  iaretet:quod  Cti  feirp  ,d  telaiTent  a bftuiffentg; 
tca  jd  corpus  perquiri . Monumento  fumma  tandem  diligentia  vix  comnerto  oHi 
tuff?  pretoriam  triremem  magnifice  fplendidegi  ornatam  jmpoGtis  ea  Cimon  in 
duxit  in  patriam  poft  annosferme  quadringentos  Hec  res  ampliflimam  Gbi  apud 
populum  graciamcoaliaoit.Ati^  sn  eius  memoriam  inf^itutum  eft  celebre  illud 
ft^gtdornm  certamen  Nam  cum  primSIopboclesiumor  adbucfaba 
}am  dediflefiamqs  multa  contentio  multnfqs  Ijscdbantiam  Hominum  couentus  ad 
cflet.Epbefion  pfcdtus  non  alios  in  Hoc  certamine  iudKesfortiri  voluit-  Ceterfi 
in  tHeatrum  vna  cum  reliquis  fcelb  ducibus  adutrrans  Cimon  cum  dns  confueta 
iacralibaffctab  EpbeGone  ibi  detentus  €ft;facramento  deinde  adadus  cumGngu/ 
lis  ex  omni  tribu  federc  atcp  iudicare  iuffus  eft  .Hi  viri  decem  fuere  quorfi  digni  t 
tate  atqp  prefentia  ingentem  Hec  concertatio  fplendorcm  eft  ro.ccuta  vioflc  (bpbo 
elem  tradant.  Vidum  vero  EfcHiIu  8<  graui  merore  affedum  miqueid  tuliftcpa 
rumg:  deinde  temporis  commoratu  AcHems  ob  iramdiuertifte  in  Sicilia  vbi  rr.o 
riens  prope  geis  fepultus  eft.  Ion  vero  adolefcentulus  adbucatbenas  veniens  vna 
cum  Cimone  penes  Laomedontem  cocenafle  fe  tradit. Poftremifqi  poculis  iam  It 
batis  iuffum  Cimonem  non  iniocnnde  cantaffe  Ea  re  omnium  qui  aderant  co(ett{u 
Sipra  tbemiftoclem  laudatus  eft  .^od  ille  ne®  cantare  ncqi  fidibus  didicifte  ve' 
tum  ampIilTimam  fe  fetre  opulentairq;  rempu. facere  iatftamt .Inde  vero  ut  in  eon 
biuiis  par  efticu  ad  res  Cimonis  defluxiffet  oratioiplarimatf  ibj  gefta  clarifiime 
rememorata  fuiftent  ptudentiflimum  ipfe  dc  fe  facinus  narrare orfos  eft  Multos 
«x  feftoat^  bicantio  captinos  barbarosatHenienGum  fociicum  cepiflent  omnem 
diuidendam  predam  Cimonis  arbitriococeflere  .Hic  vero  partiens  cfi  Hinc  nuda 
torpora  illinc  vniuerfa  barbara  fpolia  ftatmftet:  acculabant  focn  partes  cp  inique 
elTent.Fadadeinde  poteftateutotramnellentipfi deligerent  Atbemenfe^qua^ 
Ris  altera  fatis  contentos  fore.  Neropbiti  farr.ii  fentetia  oirncm  ornatum  barbara 
tn  fiippelledilem  fbcii  elegerunt  captiua  perParum  corpora  atHemeiibus  «Hnque 
nes.  Difcedens  tuc  Cimon  ridendus  quippe  partitor  vifus  eft  qm  aurea  p'elha  bul 

hs  torques  ranJito 

en  lis  nad»  perUruni  corpora  onlli  faas  apta  labon  fcrcepifrent  Continoo  vctople 
rite  coiu  amicitia  tum  captiuorum  ncceffitucilce  erem  er  fcipia  Iidiaqt  dcrcendcn 

reTadeocoslcgent.pr,c.oredem,rurtutc«meapemmaadeauca.dasc,uatuor 

COO, asamon.  abunde  fuffcc,tr.t  multum  ptcteccaaun  crea  re. 

demottone  in  publicum  crarium  efret  congeflam  Cimon  itam  fpoliis  lam  boftium 
Si  partis  opulentus  ac  lotoplf  sut  bor.efto  b.lli  iure  eas  fc  dtulcus  compara 

S ita  pulchrum  in  ciues  eas  Itbetaltter  in-Fa.t.t.  durtt.  Prtmfi  amotts  undt®  . 

Iterat,  ira  p ciuibus  bomiciburq!  peregnms  poma  fnigerq!  In 

agromm  rooram  lipM  e£nK  riu.  ^„„aict„ge„sdomi  conuin.d  S ron  ap 

?.ToSSbXtben,|G^^^^ 

lenB  tuilibet  l’™’®;  ,„,as  imperatum  erat  ut  Gqras  Brandiot 

nuenes  cuj  colueti-bis  pu  c rimant  fbite  cogredereturvefte  fccu  pet ' 

..tu  rord.deob.nop,am  o pin  "mS  Sn  maieftaos  habere  Hej 

matarSt.Vi&meftbocmuotfia 

«S1.SSSSacc.den«7pecun.SCb.clamiu...»bus  deponebar 


tjueiani  Cratirus  comicus  in  arcl^iloci^is  metr/orie  manJane  vifiis  eft  Hs  verbis 
Infra  vero  ia^abaC  MettobiusgrSmaticuscuni  diaino  fjomine  ^ inbolpites  ofii 
Cfofiflimo  ac  pcroptitno  omntumq;  grecorum  prnnario  Omone  pmgue  fenium  con, 
uiuatus  leeum  omne  cometnorariiille  vero  abiens  iu}t  prior  ct  Gorgias  Leonti  ■* 
nusrCimonem  inquit  fiU  dmitias  comparafie  ut  uteretuf  vfum  vero  fuiSe  ut  bo/ 
norem  cofequeretur.  Cricias  vero  vrus  ex  tnginta  «ranis  Icopadain  diuicias  Iibe 
ralitatcm  Qmonis  di  Agefilai  Lacedemonii  victorias  in  elegiis  fibi  ipfi  imprecal 
Etenim  fpartbanum  Licban  celebrem  quidem  inter  grecosviru  baud  aliunde  eo 
•gnofeimos  ^ quod  in  gimn icis  ludis  ac  exerciciis  externos  r onmrare  folebat  .lam 
uetusillud  Atbcnienfium  in  bofpites  ftudium  atep  bamanitas  Cimonis  mumficS 
cie  cocedefcat.  Illi  enim  vndefiuitasplurimunifjbi  glariedeberi  arbitrat  grecis 
borainibus  educationis^mina  impertiti  funt-fontia  quoqi  ac  ignis  vfum  bos  qui 
Sus  opns  erat  homines  edocuere.  Hic  vero  intra  priuatos  lates  perinde  ac  in  puS. 
licum  quodda  vrbis  diuerrohum  ciues  excipiis  frugibus  etiam  agrorum  fucitan» 
8<  primis  8i  eximiis  quibufcp  pulchritudine  uel  peregrinis  quo«}  hominibus  p om 
nem  anni  boram  ultro  oblatis  indulgebat  ut  prope  modum  vifus  Gt-Fabulofa  illa 
(atueni  tempora  invitam  deintegro  excitafTe  Sunt  qui  fallo  banc  amph^ima  libe 
talitatlin  populares  factiones  affentationefij  tranfferant.Aquibustantu  dilTcn, 
tiendam  arbitror  ut  cum  optimatum  parti  more  laconum  femper  ftuduerit  Tbe> 
miftocli  plebis  vires  vitra  9 cqufi  efler  attolenti  plane  conflet  bunc  vna  cum  Ati 
ftidc  acerrime  obftirilTe  ac  in  Epbialten  iterum  qui  populari  gratia  Ariopagi  po> 
tentiamdiffbluere  nitebatur  grauilflme  fuifieinuctflu  .Expilationibus  quocp  pnh 
IicisSC  largitioni  bus  penitus  abftinentem  omnia  cafteintegre^  in  repu.oHilTeitS 
6i  G pter  Ariftidiae  EphialtenyMucrfos  primores  ea  pcfte  videret  enecStaeJo» 
Ferunt  preterca  Roelacem  quendam  barbaru  qui  a tege  Perfanim  deheiens  cum 
plurnna  vi  auri  Atbenas  fefe  contulerat  ab  calummatonbus  laceratum  in  Cimois 
confugilTe  tutelam!  tulifl^  illi  domum  dona  pbialas  duas  quaru  altera  aureis  da 
ricis  altera  argenteisplcna erant  .Conuerfum  vero  ad  eum  Cimonem  fubriGflero 
■ gafle^batbariimvtrum  mercenarium  ne  Cimonem  an  araicu  habere  maDetl^^m 

refpodiflet  ille  amicum  Abi  hinc  igitur  inquit  tua^  bec  teca  munera  defer  .Ega 
enim  amicitia  tua  fretus  bilce  cum  opus  fuerit  Iiberaliterutar.  MaximS  interca 
AthenienGum  duces  Gmulcatem  penes  focios  Gbi  confciuerant.Hi  enim  longa  tn* 
licia  fclTi  cum  nil  preter  quietem  8i  ocium  in  colendis  agris  cuperet.-ma:^  qma 
barbaros  inde  fumotos  tamulti  nihil  inferre  cernebnt  Geut  intege  o^galia  y 
foluebantGc  neqinauium  ne^ indutum  militum  numerfi  coferebant./ieliquias 
Atbcniefifi  ducibus  ea  res  permolcfta  erat  ladeo  ut  ab  bisqui  uel  mihrom  uel  nu' 
mcnim  nauium  non  compIcuilTcnt  in  ludiciumuocatis  integerrimas  fumerentpc 
nas.  Ceterum  ab  bis  tantum  eft  vifus  diffentire  Cimon  ut  neminem  greronim  m 
violentia  militia  traxerit , Sed  pecuniam  modo  nauel^  uacuas  ab  fais  qui  detra  ta 
bant  arma  accipiens  emeritos  eosexautoratofqifaciebat.  Cupiebat  eos  1 
alledlos  domi  torpere  ut  qui  ante  pugnaces  viri  fuiflent  iam  ad  agrorum  cultum 

quefluGn dulcedinem uerG  imbelles  Iblotiqi  obdelicias  abarmorumvtupeni  u 

abhorrerent  Atbcnienfes  vero  ad  miliciam  viciflim  confcribensatqi exerces 

multum  poft  temporis  id  effecit  ut  uel  fociis  ipGs  quorfi  mercede 

Iitauerant  imperaret.  Etenim  crebra  nauigationelabore  afliduo  multo  en  ^ 

morum  vfu  tantam  illiS  terrori  incuflerant  ut  fenGm  pro  fccus  uc«iga 

00%  baberent.  PerGri  vero  regis  fuperbiam  nemo  fuper  Cimonem  depre  5 

contudit  Eicdhim  enim  grecie  finibus  e aeftjgio  fubfecutHS  ant^  i» « P 

«eriperet  amiaos  aut  res  barbaras  componere  poflet  bec  quidem  Iq  ue 


d,r,p«it.IIIa  wro  al  wa  i„  g,r„mn,  Jit™™  Ia , 

nem  ABjmabWnrcj  Pamphilum  ferr!c»petCcl,.sat<jar,r,sd,ro'a„^f„e, 
natum elt  dande  magno «gisexErcitumgtMiqicIanVobCdetiPamSi 

Iiam.  Qui^  vbl  accepiUct  Ciiron  cupjrrs  mant-we  aci  tum  ore  cue  mira  cbelido 

n,os  lacet  hcftibus  tf  rrore  precludrre  at  Guido  acTriopio  cnm  ducectis  threrri 

tuscnauigauit.  Hefuerantab  Tbcimftocle6<adcc!€r.tat£maiad  girumaptif 
Cme  tabricate  quas  Cimon  latiores  faciens  curricula  quoq?  per  tabulata  difcofuit  s 
at multon^ite referte acms m fccftcrr  inucberentur- In  pb-elitas itaa pritr.fi  aa 
fertus  elt . Hi  cum  greci  elient  d-  defertione  fecu  deindede  adnutteda  c^afle  acM 
eft utrumif  pantcr  eft  negatu  .Cimon  uaftatisagris ad  urbis menia  figna mouee 

Coii  in  ea  expeditione  cumCimonecomilttabant  qui  ofteioueteris  erga  pbafeit 
cas  amicitie  freti  cum  Ciironcm  leniendo  tumcodiollosfagittjs  alligatos  fiiper 
menia  tranfmittendo  eos  tandem  conaliauerciea  conditione  ut  decem  talentis  p 
foiutis  in  barbaros  fecum  armati  comilitarent.  Ephorus  Titraaftem  maritimis  re 
gis  copiis  tcrrefiribus  Ferendace  duces  fuilTe  tradit.  Califtenes  vero  ariomandi 
gobne  filium  {ammererumprcfuineautor  eft  .'detrertautemij  cum  greciseon  /> 
greflum  penes  Eurintedontem  feceflifiei  ufci  ortuaginta  prope  diem  pbenices  na' 
ues  expetabat  e Ciproitjuas  cupiens  eo  prebo  excludere  Cimo  maturius  tftrurta 
claffein  boftem  fubiebitur.-utvi  (iilli  recufaftent  ad  conlerendasmanus  compelle 
ree.llli  ne  vi  cogerentur  ad  decernendum  intra  flumen  receperunt  cladem  Quod 
vbj  induentes  uiderune  AthenienGum  naues  S^ipG  tandem  ad  pu^sm  verG  di 
Rucaturun  boftem  ueniuntrexcentts  ut  pbanodemo  ut  vero  placet  Ephoro  quin' 
quagintanautbus  actcecentis.Nil  tantis  copiis  dignum  nauali  ab  eis  certamine 
geftum  eft.Nam  mox  proram  in  terrS  dantes  proximi  quicf  e nauibusdeGlierunt 
in  caftra  nam  ea  prope  Icreata  erant  fe  recepere  .Deprebenfos  vero  barbaros  om 
nes  vna  cumnambus  perdiderunt-  Hinc  ingentem  fuifle  barbaram  efeflem  conie' 
eere  rar  cft^quandoqTridcm  multis  in  fugam  vetGs  muJtif^  alliCs  rrambus  at^  co 
frartis  ducentas  tamen  captiuas  Atbcnienfes  cepere  Pcdeftresvero  barbarorum 
topic  inftrurta  acie  ad  litus  derccndurt.Conftitit-paalulum  Cimon  delibera bun 
dasterreftn  ne  prelio  Gbi  decernendum  eflet!  quod  iamfiios  pugnando  defeftbs 
boftes  vero  irt^os  8C  numero  fuperiores  cerneret  .Tandem  fuos  confpica  tus  S< 
robuftate  virium  Si  proxime  virtorie  gloria  elatos  at9  cominus  cum  barbaris  ma 
rum  confecere  cupientes  peditem  nanali  adbuc  certamine  fudantero  m terram  ex 
plicat.Clamore  deinde  fublato  citate  agmine  in  boftem  runntiConftiterunt  perfe 
micetam  ftrenue  excipientes.  Atrox  inde  initur  prelium  cum  ingeru  optin  atum 

atqiprimonimathenjenriumftragc.AneeFsdiucertaroenfuit  &barban  tande 

fuG  pars  ccfi  at®  trucidati  pars  cum  tentoriis  multarum  reh  cftis  epum  wpti  Ct 
Cimon  Ita®  ut  ualidiffimusccrtator  binos  vno  die  fiibicns  fponte  contlirtus  s hoc 
pedeftti  ^idem  apud  falamma  illud  ad  plateas  «aoafi  pugna 

vlbtoriisape«o,t.aaoa».BmH*.rd.pb™ce.~o€S«»»dto*€^^^^^ 

goias  coBirerfos  ad  .drop«i»iqiio  eas  a pphcoi»  audierat  .re 
Ide  reliquis  copiis  toftibus  allatura  fnetat.fed  .rtegra  anirao  & elato  «dexera 
ttm  recenti  clad^ confeblum  tfdebant . Ea  propter  fubiw  ac  'j|peeato  uiaorom 
«ancte  perculC  vuiuerfa  rlaffe  araiffa  reC  atip  obtruncati  funt.  Ea  clades  tama  pO 


msi»»  iteramEpfciaUcs  naoitusin  cbeMomoa  naa.gaffent.  Cratiam  u„o  m 
prepb.fc,at,baB  qae  tpfc  rolleg.t  cas  roj,. tonas  ■«' P";*SS-a  & Calf  1 
Mt  Fcmnt  eiiaot  propterca  paris  apam  «lenis  dedicatam  fclffe  Si  Calliam  Icg» 

tiimmaximo lonor. labitam. Vendit, s*mde  boftiom rpoliis  camiam  entium 

Io  bello  fatis  opalentam  effit  in  alos  pablicos  famptus  pccanu  etrogata  BC  ma  - 
ros  ad  notiam  argens  arci  exedificatas  e(l  Dicant  quocp  matos  longo,  qaos  fce 
lea  aorant  poftea  qaidem  abfolatos  faiffe.  Prima  vero  eotum  fandameata  ,n  pa; 
iafttibos  locis  mnltaqiplnaiatu  congerie  Ii moCsieaffe  CemonemipIatimo cerne 
IO  eraniburq,  lapidibas  painde  copreiTaiomnemq!  eins  famptam  proprus  opibus 
cxolaiffe.  Primas  qaoq.  diaerforiis  qoe  liberalia  ac  amena vocati  qaeae  paalop? 
magnifice  celebrata  funt  vrbem  perornauit.  Platanos  plantaait  ,n  foro.  Aclade  ' 
miamvero  que  arida  ptiasfaerat  SCincalta  irrigau  locum  effecit  i atq,  eo  aatore 
par.ffimis abeis  arabrofiCp deambalati.x  elaborata  eft .Et  lam per  fe  qmde ope 
atbraciius  implorata  cbetonnefum  defcrere  recurabant . IMecg  multi  taa^antQ/ 
monem  qui  ab  atbms  cum  paucis  admodum  triremibus  eo  nauigarat.  Quatuor 
ita®  ipfe  naaibus  boftes  adortus  tres  atq*  decem  illoru  triremes  cepit  Expulfi^ 
inde  petGs  cum  tbraces  etiam  late  f jdiflet  vmuetfam  tandem  cberonnerum  pame 
uendLuit . Tafii  preterea  qu,  ab  atbenienfibus  defciuerant  nauali  certamine  pro 
riieati  tres  eorum  att?  tng-nta  naues  capte  5C  ciuitas  per  ^Gdionem  in  potefta  r 
tem  redarta  Crifea  quo^  vlteriora  omnemq;  cui  preerant  TaGi  regionem  atbeni^ 
«nGbusipfe  fubegit-  lH inc  erat  facilis  in  macedoniam  tranGtus  & multa  uendica 
di  affri  occaGo  Quocirca  accufatus  eft  eum  agere  id  voluirTe  alexandn  re^s  merce 
de  rubdueSom  Eoinm  tamen  qol  in  fe  confpirauetant  ea  ummas  euaCt  Cum  vero 
canfam  pro  fe  apad  iadires  ageret  nS  ego  inquit  quemadmodum  reter, « 
pariter  K dona  capiant.  lonesaut  tleffalos  locupletlfflmas  gcMcs  lorpitio  labeo 
leterum  macedones  & colo  8C  diligoieornm  frugalitatem  modefliamq  imitat^ 
cum  quibusnollas  prorfns  opes  conferendas  effe  atbitror.  Letor  vero  plurimum 
iudicls  quod  bofllli  gaja  cuitati  noftre  dmitias  coptarim.  SteGmbrotus  vera 
«Ipinicam  ad  fores  periclis  is  erat  uelementtffimus  Cimoms  c , 

ve»iffiaudlorcft,,llomqrubr,dcntemconrenu,ft,dixifficonre.u.ft.adta^^^^^^ 

it  res  obeundas  o elpinica  mitiffimum  tamen ,»  Omone  fmffe  donccpB 
I femel  dumtaxat  I tunc  quide  leuiffime  illam  cao6m  coMra  ^1»»“^“”^ 
fe  itandemq  ea  accufat.one  abfolotu  fuiffe  Cimone  . Detine  quoad 
potentiffimus  in  repu . fadlus  diffipabat  eonSlv  plebis . -qoe  in  °P“ff 
vniuerfam  vrbis  potentiam  cuniftofq  magiftratus  in  fe  vfurpare  omrem 

vcrovbicumclaftecxurbeprofeAuseft 
priftinum  reipu  .ftatum  patriafcf  quibus  preCde  epbialte 
L euerterercunasexanopago  «-"-s  fermepreter  pauc asf^ulet^^^ 
iuditiorum  aurtoritatein  fe  vfurpata  ividebatar ftatus  vr  ? ^ ftudio  fo 

defluxiffe . Poterat  tunc  pluriirii  in  vrbe  periclesra  quo  ^ g mdigna' 

uebatur.  Reuedlus  in  urbem  Cimon  dignitatem  ^ rei 

tusipnftinumariopagi  ftatum  integrare  adortus  eft  Si  ad  p p„n,in-itanf 
traducere.Tunc  rerum  nouarum  auctores  exclairauere  P°P“  lacedemonis 

tes  laceffere  crebri  GaiobicerefUgitiummrororem  V-  e.jVlalus 

fautorem.  Inter  queuulgo  iacSabartiHa  ab  ^«pobdetradit 
ouidem  non  fuit  violentas  vero  ac  negllgens  S<  ^“^ndo®  lace  tantas  do 

Hanc  tamen  Elpinjcam  relinquens <blam. Si  vero  fegnis G tm  ^ ,s gi^  fo  / 

muitvrbescoticnsdeboftibus  vicaoriasretulits^quis  • j-mdefucte 

fcrii  Si  vigilantis  fuifiet  ingemi  nemini  fuperioru  geeeorum  aut  q 


rpruro  geftarutn  gloria  cocefTurum  fuifTe  LacciJcitiof  em  profedto  at  initio  eoluit 
atcp  amamt-  & geminos  filios  vno  Gbi  partu  ex  clitoria  editos  alterum  Lacedemo 
Hium  EIiuroaltfrunominafTe.Stcfin  broto  placet  4 inde  perielem  maternum  Cbi 
gcpusjmprobaffe  frequenter.  Diodorus  vero  Cofeografes  prer  cos  tertiu  cuo/ 
g:  Cimon  ex  Ifodice  Euriptolcnu  Megacleis  filii  gnatum  fuil  c tradit  Tbeflaium 
nomineiNon  aut  e minimas  eorum  quos  cofecutus  fuerat  magiftratuu  partes 
ccdemoniisipfe  debebat.  lam  enim  Tbemifiocli  maxime  infenfi  curabant  ut  onus 
urbs  autHotitas  omnis  potentia  m ado’cfcentem  Cimonem  confucret.  Primum 
* quippe  Atbenienfis  populus  id  ^bare  att^  iocunde  cSfpicere  5 multa  ob  eu  emo 
lumcrta  Atbenienfbus  Lacedemonii  cotuIiflVnt.Nam  cu  res  attica  plurimu  au ' 
geretur  8i  iam  fccios  Te  m Iblicitando  conucrteret-'id  quiete  Lacedemonii  gratia 
atqi  Cimonis  audloritate  tulere. Suo  cnim  dudtuar^aulpiciis  plurime  grerarii 
retum  gubernabantur  quod  fociis  quidem  comem  atq;  benignum  8C  gratiiTimum 
fe  ipfam  Lecedemoniis  exibebat.  Poftea  vero  9 res  attice  {uis  viribus  nitebantur 
Vigilans  Cimonis  erga  (partanos  ftudium  Atbenienfesfaftidirc.Et  enimcundhs 
in  rebus  Lacedemonem  extollens  G quldo  fiios  aut  improbare  aut  irritare  uolebae 
didfare  (blitum  feribit  StcGmbrotusnon  vti^Lacedemonii  tales  Et  inde  quodda 
penes  ciues  fnos  odium  anj  Gmultatem  fibi  conflauerat  maximS  vero  omnid  quas 
un^  fiibierit  calumniam  bine  ortam  fuiHe  conifat-  Regnabat  quartu  in  fpartanis 
annum  ArcbidamuS  jeuxidami  filiuS  terremotu  fadfo  omnium  ante  eam  etatem 
memorabilium  maximo  ingennbus  Lacedemonia  tetius  biatifcuslblataeft.Cocuf 
Cs  Taigetis  montibus  quidam  eoru  vertices  patefaeSi  vniucrfa  ciuitas  diruta  «qi 
eonfufa  domos  Gngulas  preter  qain^  cfi  ingenti  fragore  8C  riuna  proltrauit-  Ex' 
ercebantur  tuc  forte  in  medio  porticus  puberes  Gmul  ate?  ad^efeentes.  bab  eam 
terre  concuflioftem  leporem  quendam  incorptrtu  eis  ad uen^e  terunt  tz6c  adole 
fcenteS  ut  erant  vntSos  ioco  extra  gimnaGum  mfertatos  fuitic.  Puberes  vero  qw 
intus  fe  cotinuerSt  ruma  gimnaGi  obrutos  omfs  ad  V"fi  panter  penfle  Ea  ^ptet 
eorum fepulcrum&  nunc quo£j  Sifmatium appellatu  cft. Aducrtensitaij  Arcfci 
damus  in  tanta  totius  urbis  confuGone  at^  ruma 

•Gmfoluti  foli  priuatatum  rerum  falutiintendrrant aduentu  boftm  tuba tndi^fg 

«ificarefaciticiues  armatos  ^primum  ad  recouenireiubet. Tota  infccc  vno  coli 

comtos  P»'W“™  f oc  oHan.  a=ia«ranc  orti  opeo.  farEt  At 
tes  itaij  id  protinus  f bibere  oote  ^Sculcari  atet  iacere  Cjmonem  vero  La 

tuere  partanonim  faftnm  atg;  incremcnto^peuijffe  foaGfTc  pofulo  dc 

ccdraooioron.  co  Hod  patoa  ro.Irf  n.»oo  in  laced.moMO? 

auxilio  (ociorum  a t(f  pte«u  «mae  cu  ^ • niemimt  qua  maxime  ciuitt 

(UtMmn,Cnmsaotlortft;Io»v  0«^ 

arimosinfuam  fententiam  COCI  I «fTet  Profedfusitact Lacedemonem  Ci' 

coo,5p.cr..tG.I.ero,ogoott,tpr^^^ 

monefi  copiaspterduceretp  Cor  _ ^ alien 


decere  illfi  alien£5  pul  > 


ratis  CIUS  loci  cfuibus  iHac  ^^"Jominasr^ree.^^tG  «terfi  non  uos  inquit 


« ™,a  aomos  telSis  arKnrati  fcis  qai  ««b  pMle«t  omnia  aperta  i Jelcrf. 
Hec  ferf  Cimonis  in  Corinc^u  baud  magis  mordax  9 oportuna  rcf^fio 
£5copiiSe»:=ffit.Acnti.te¥aLace*mo'->sAtbenicfiscottamefremo.6<He. 
lotas  M-»tfconie  op5  tuIerCt.Maamius  inerat  JIis  in  armis  fpledat  atqi  prampa 
toJoioiaos  fcrpicao  Laccdemonii  tan#  iioua?:  rea  nipidos  folos  eaomnib  ro;iis 
ea  milma  abdicaoere.  Illi  ut  par  erat  indignati  abfceoetcs  lam  pala  in  omnes  fpat 
«natum  partium  fautores  difficiles  effei  K leui  in  Cimonem  occaGone  capta  per 
ofttacos  dampnati!  relegarunt  in  decem  annos.  Etenim  decennali  ,d  enln  genus  ^ 
Lacedemonii  interea  ab  expeditione  tegteffi  liberaturi  poltremo  delphos  a plio  . 
cenGbusin  tanagra  caftra  locant  quibus  comunis  dimicaturiatbenieresoccutr^ 
Cimon  armatus  ad  atticu  exercitum  ueniens  tribiu  fuc  eneidi  li  adrugit  ardenffi 

masraa  ea  ciuibas  ruis  patrias  iniurias  vindicate  .&terumeonl.l,u  in  quo  quige 

ti  erant  corcripti  viti  c5  id  pauide  accepiffet  aduerfa  enim  fadVio  eum  iftue  aeniffe 
clamitabat  attica  turbaturf  agmina  atqi  patnS  Latedemoniis  rubartumi  externi 
pio  in  nullos  ordines  Cimone  admitti  iubet.  Dlfeedens  ille  c cafttls  Eut.ppu  Ana 
pbiftii  eetetorq,  quos  Cacedemoniis  fauot  furpedbos  fecerat,  fcottatut  ut  in  bolbe 
forti  animo  pugnent  uelintq,  opera  ati*  virtute  apud  c.ues  fuos  ab  bac  fe  nota  pnt 
nare  Hi  cS  omne  Cimonis  armatura  penes  fe  detlnuiITent  in  ratmas  diff  ciboti  ta 
actiter  coftanter  aduetfus  boftem  dimicando  coftitere  ut  tu  centum  effentmemo 
«ame  ex  ea  pnmta  vluusemetrecit  Magna  bec  virtus  ingensiltornm  falutis  deli 
derium  atbenienGum  excitauiti  penituitij  ^ falfas  at^  iniufbas^tanffs  viris  cautas 
jnieciffent.  Subinde  « ipfi  Cimoni  cociliati  fiSt  cum  focioi;  fuota  cede.'  tu  getenda 
rum  reeeoportunitate  adduailingenti  namij  ftrage  m tanagra  sbigaci  cu  prmo 
vere  infertum  PelloponnerSum  exetcitam  trepidi  expedlaret  Cimonei^b  exilio 
teaocant  qui  pcticle  fibi  plbphiCna  co  fcribentc  m pattum  ert  reaerfos. Tales  tue 
ciuiles  erant  dtfceptationes  mutueip  ciuium  ire  adeo  menfurate  ut  ji  publicis  utii 
lltadbus  facile  pacari  portent  ,Et  ipfa  ambitio  cunirtos  ammi  rniptos  excedes  ipb 
tamen  patrie  pietati  penitos  cScedebat. Cimonis  IBqi  opera  id  bellum  d.ffolnm 
ert  S<  vrbes  inuicem  cociliate . Pace  perfedta  animaduettes  Qmon  luuentme  atti 
cam  domi  non  porte  quicfcere  ceterum  Sc  militia  nutriri  & augeri  gtircentem  tl 
mens  ne  bellandi  cupiditate  in  proximos  gtecosatma  ““'«“““'.“"/“i 
aut  pelloponnefim  ingefit,  clatB  eonuerli  caulis  intefllnl  belli  aut  focial.um  cnm, 

natimum  origines  in  urbes  excitarent  duce  ntas  armault  naues  omnem  bellorum 

cupidine  m Ciptios  aut  Egiptios  j furuius  Emul 

do  cStta  barbaros  exerceret  i & diuitiis  ab  bifcc  tjui  pl  ' “ ' ' aL 

catisboneftegrecia locupletaret. Omnibusltatpiampata  i tu  5^^ 

coftitiffentcopieibotrfdaClmonifpctiesinfQmnlsvlfaiapp  p^nj-ve^fuedt 

in  eum laceffitS latrare, ntet  latrando  vero  bumana  ™“  “ c'“  ‘ 

dirte.  l.mibi  teqi  meis  catulis  farturus  amlcu . Cimon.  ‘1”''”’ 
deret  ambigf  tl  Aftipbiks  port.doniates  vir  vaBcinii  petitos  eicp  familians 
mSaLSirpecimpt^ragiteboernodo  coniertans 
trat  fcoftiseft  boftem  vero  nonalia 

demum  mjxta  vox  medam  boftem  (iefignat  quoimedwu  ^ dum  libero  p» 

barbaris  viribus  immixtus  eft . Sub  banc  fpeciem  ecce  S<  a cceidiftet 

tri  Ikccificaret  prodigium  vifum.  Cum  enim  vates  de  mor  corripietes 

id  languinis  quod  lam  bumi  congelatu  erat  formicaru  cater  p intente 

ad CiLn«deportabant:SCcircapedjspob«m  extendentes  diubui^^^^^^^^^^ 

fingulos  latuere. fimul  itatj  efi  Cimo  buic  miro  formicarum 

iflwaderat fecerdas  iecur  vitftinie  Cne  capite  Cbj  oftetans.Hoc  cb  iic  $ 


«tiauipauil  tamen  Cimon  qui  tanti  appatatas  militiam  tone  Re  «letracSare  non  co- 
terat  Sexagmta  itaq:  nambus  in  epiptum  tranfiriffisipre  cum  reliquisca  itani 
pcr!uftrans  regiam  ciafTcm  in  qua  pbemffe  &C  cilicie  naues  erant  filigauit.arcii 
jacentes  deinde  v^sfubegit.Si  in  Egipticsomnefcelli  couerterat  iroIetn:mtil 
fcumile  ampliUS  fibi  in  arimo  refidefcat  .Ceterum  in  ingftcs  at^  ampltflimas  Tpes 
mentem  attollens  vmuerfum  pet  fici  rcpisimperiu  delete  parabat  Stimulabat  p 
maxime  ingctis^lpirim  virfi  T teiniftocles  que  tanta  apud  barbaros  glonam  at^ 
audloriratem  ro'ecuf  fi  audierat  ut  rex  perfanim  in  grecos  artra  moturus  vniuer- 
Iis  fuis  copiisefi  ducem  deciaraRet.  Tbemiftocli  vero  ad  mort?  Gbi  fponte  cofarce 
dam  taad  id  accelfiffe  ferut  quod  infiipabili  Cimonis  virtiite  atcf  fortuna  m 
greca^  rerum  deljjerationedeucnerjt.  Cimon  ita^  ingentes  certaminum  moles 
ftruens circa Ciprumnaualescotinerscopias  adiouem  Hamoniumqaofpiamex 
fuis  mittit  (ccretum  quodda  a deo  fulcitaturos  ignorat  emm  prorfiis  quidnam  id 
eflet  quod  fcire  cupetet . Nec  vero  deus  ulla  fibi  relponfa  tulit.  Vt  primii  enim  eo 
uenerc  iuflit  cos  iftinc  abfcedere  Cimon?  enim  ipfu  iam  penes  fe  exiftere  aReuera 
tatttec  illi  audientes  confcftim  ad  rrarc  descendunt  SC  cum  deinde  in  grecorum 
caRra  ucniflent  que  circa  Egiptum  locata  erant  cognita  Cimonis  morte  rcij  ipfa 
cum  Hammonis  collata  refpofi»  intellexerant  plane  eum  de  viri  morte  uaticinatfi 
fuifleitan^iam  penes  deos  immortales  iplecomorarctor.  Obiit  itaqt  diem  duui 
Cicitira  obfideret  aduerla  ut  plurimis  placet  corporis  valitudire  captus:  quidam 
uulrere  quod  aduerfijs  barbaros  pugnans  acceperat  cC  conferturo  fuiffe  tradunt 
IVloriensVero  fuis  impcrauit  ut  celaro  eias  interitu  copias  cum  claffe  i»’ vrbero  re 
ducerent. Obtigitq:utcumreqi  boftcsneqslbcicrum  quifpiam  id fenfiflet liberi 
ac  tuti  in  patriam  remearSr  duce  ut  Pbanodemusinquit  Cimoneiqui  tricefiroam. 
ante  diem  evita  irigrarat  Nil  deinceps  ^ is  mortuus  eft  abyllo  grecorum  imja' 
tore  magnificem  barbaros  geftom  Cetcruadfartioncs&di  rordiasrouer  cura 
nemo  manus  afferret  in  mediu  ab  extremis  bellis  penitus  difcifli  funt , ba  re  maxi 
mum  in  refumendis  viribus  momentum  barbris  preftitere  ^grens  rebos  q^a 
tam  iartura  intulerunt  vix  dici  poteft  Haud  paulo  vero  poft  bunc  Agcfilaus  alie 
ijfcens  atn-a  beoe  cum  biis  ducibus  qui  pro  Perfeo  rege 

tur  bellu  geflit.8<  cum nil  adbuc clare  nil magnifice  geRfi^efletfedmonctumn 

tumadueSe  fartionis  rcuocatus  abfccflit  .In  medus  focioru  ac 

pcllicauos  perferum  derel.cqueusunquas  de  C.mo»  viuerelnecperCeu^  a 

5“ou^Fetat«eft»eC.mo«e».ueEl.gautiM  utdeumuenereuSat^colaut 


TM  ^ L-ua  ..:-.«^,«Vi«?MDcvitaat«gcflisLuCulliPe>rLconar(JuIa{li>. 

VCII  LVCVLLI  Aimsfuitviircofularisiauucutusaue 

MeteHusisqui  Numidicus  eft  cognominatus  pacentum 
ciusbic  quide  f^urti  damnatus  eft.CeciUa  vero  mater  am' 
miffa  pudicitia  parum  in  vrbc  glorie  eft  cofccutaXucu!!?' 
ipreadolefcescupriuatusnullu  adbucjnrepu.  magiftra 
tum  gcffiflet  Seruilio  auguri  qui  patre  accufauerat  dictt» 
de  publice  pecunie  peculatu  dixit  .Vifa  cft  ea  resclarilE ' 
ma  Romanis  5C  omnifi  laudata  cofenfu  Id  enim  acrefandi 
fiaJrnn,  vdfa  priona  occaCone  ba»d  ignobile  viJelaBr  qmnymmo  p!ur, jn.  do 
ledlatione  eos  xnirari  landire^  imienes  eonfueue  qnos  fceleftis  ac  flagiliofis  bomi 
nibns  een  feris  genetoroa  catulos  acerrimo  ccmetent  incumbentes. Ingenti  ita,: 
tn  eo  laditio  otta  contentione  eum  uulnimti  qnlda  aliquot  pteterea  fuiffent  occi. 

n eoafit  tamtn  aecarationemSetullios.Tantam  veto  Lucullus  gtecis  parltet  ac 

atinis  litteris  operam  deditutuel  in  vtcirqj  polTetaptlffinie  ornate,  dlcete.Et 

S rerum  fuamm  cSmentatia  inlctipretlt  ad  Lucullum  ad  cum  quippe  qui  ele- 
gantius eam  biftoriam  dirponete  potolffet . Non  erat  eius  lermo  ut  multotom  eft 

in  curia  modo  rollris  aut  fnbrelliis  H in  omni  publita  ppnata,  te  ptomptiir.mus 
ntm  difettus  Ne,  fotum  uelut  irretitusTmnus  pelagus  perturbabat  .Inde  ver» 
eSeffus  atiduslne  eloquio  eonfeaus  Cetttum  otnatiflimus  illis  difcpbnis  quas 
I, letales  vocant  omneCmm  ftudiumiadbuc  adolcrcensatcomodault.  Grandio, 
vero  etate  fadfus  cum  ob  eam  potiffimum  dilTenGoncm  quam  aduetrus  Pmji^i» 

tabuit  omni  ptotrusanimum  ambitione  in  tempore  abdicalTet  aWiututms  labo.  1 

bns  ad  oeiunf  at,  quietem  ad  nobiliffima  pbilofopbie  ftudia  le  coaertitlK  in  eius, 

cStempIatiuo  gcbere  ceu  in  iocundifflmo  quodam  diaetrano  qulefccbat.  Qaanta 

vero  ei  fuerit  m dicendo  facultas  bmc  arbitror  poflc  perfacile  ludicati.  Fetut  ent 

HorteGumCauridicumSCSircnnambiftoticumexiocoqucdaminiem  “nam  ut 

fit  plerum,  cSucrfos  cum  Lucullo  adolefente  comi^folffe  oc  pMmate  oraeone, 
greca  parifer  ac  latina  propoGtis  eo  quem  fors  dedlffet  ftllo  ea,  lingua  tj”"'™' 
LculfusMacGcS  confctibete  bellum . Obtigit Gbi  forte  "f 

enim  ad  nos  uf,  matGci  belli  biftori.  grcco  fetmone  co  tenta  Multa  vcm  Lua 

in  Marcum fratteinCgnisbeninolenticargumeta  Romam  tradAtednptl», 

id  memorie  mandatum  eftquod  maior  natu  cum  effet  folus 

mag, (Iratum  inite  voluit  vetuiti  Icgittimam  fratris  moratus  coclbaum 

catto babetipoirettantamCbibacbumamtatcapud  populum  graBamto^ 
ntvelabrcnsvnacamftatrccd.IisdctlataBseiret.Mnlapt=t.tcau„eis^ 

in  MarGco  bello  audatie  multa  graais  coCIll  facinora  declarame 

ci,  bumamtate,  dubios  tStll  Gbi  aufet.OTS  at,  vinatis  tnbuebat  « vM 

fortiter  clare  fteenueagendum  cGet  Luculli  potifTimom  quo  plurimum  in 

tot.Datum.ft.iin  peloponclIoGgnandi  nummi  negotmmeiusq^ 

mitridatico  bello  cotifuinptuseft;5<  J-ucuIIiusdmabillo  e”  obiuit.  Debrc 

^ primnm  in  ea  expeditione  militaria  raaneca  digna  cum  mere 

filla  grecis  rebus  terra  potitas  cum  Atbems  vbife  teneat  ^ Libam  unde 

tum  boftiliclafle  Gbi  preclu&tra  cerneret.  Luculum  in  •^P*“  maxime  bie« 

§ maximam  Gbi  claflem  compararet  traiiccre  luflit.  Is  ^ ^.g,  t,  Ajbeis 

me  tribus  cu  grecis  Mioparonibo  biremibus  equaliba  ferme  r 


euuigamt  non  fcorrHi  modo  Si  cffcnMfcentis  pelagi  M mtiltarem  qnoq,  toai.5 
«aumm  pericu^lum  fubiens  que  per  licentiam  uagabantnr  In  «rctam  itar^  Lncull9 
uenicns  cam  fibi  cociliauit  8i  cirenos  diuturnis  tiramiidibus  belli^  confradlos  cfi 
ad  te  rccepinet  inconditam  atqi  turbatam  eorum  rempu . ordinanit  tunc  illum  me 
mimfle  ferunt  cius  fententie  quam  olim  in  circnces  diuine  dixerat  Plato-Rogati 
bas  enim  illis  ut  leges  fibi  cofcriberet  uelletcp  eorum  auitatemin  optime  cucifpi' 
am  reipu.  formam  inftitucrc  difficilimum  efle  inquit  Cireneos  ampl^ma  fortu/ 
na  Iblutos  legibus  continere  Nil  enim  imperatu  difficilius  effe  eo  Mrnire  quem 
profpera  fortuna  extulerit 'Ne^  iterum  regiquippiam  leuiusiUo-qui  ^d^erlis^ 
iffet  caCbuS  depreffus  ato:  contra dusique  res  perfaciles  inftituenti  LucuUopfh 
n t Cireneos.  Inde  vero  traiciens  in  Egiptum  maxima  nauium  fuarum  parte  am» 
tnjfTa  ipfe  cum  reliquis  in  alexandriam  clariffime  deaedbis  eft -Et  enim  aduenran 
ti  Gbi  vniucrfa  regis  claflis  magnifice  perornata  obuiam  enauigauiriquanto  Iplen' 
dore  quantoue  apparatu  regredsenti  in  urbem  regi  ornari  cofueuiflet.  Aliud  fub 
indt  adolefcentulus  Ptoloireus  fingularc  Lucullo  acinuGtatum  bumaniffitre  be' 
niuolentie  Audium  declaranit.  Nam  intra  regiam  eu  cum  familiariter  tum  fpTen' 
didiffime  cft  bofpitatos  Quo  nemo  ante  Lucullum  fuperiorum  ducum  bonore  ab 
Ptolomeo  donatus  fuerat. Cibariorum  vero  non  quantum  parari  ceteris  cSfueue 
ratifed  quadruplum  Lucullo  dabatur:  tametfi  nil  amplius  ipfe^quod  modeftifTi 
mo  viro  dignum  eflet  acciperet.  PrecioGffima  quo^  velortuaginta  talentorfi  ma 
nera  rcculauit.Ferunt  autem  non  mempbin  non  aliud  quippiam  in  egipto  mirabi 
ie  uoluiffe  confpjcere  CidoG  enim  di  delicati  peregrini  id  efle  non  eius  qm  fuu  im 
peratorem  fub  diuo  fub  boftium  menibus  cubantem  in  tanto  rerum  diferimine  re 
liquifTet. Lucullus itaij cum  tumentem  Ptolomeum in  Romanorfi  &cie^tealli' 
cete  nequiaiffetnaues  tamen  que  fetam  nauigationenj  tutarenturuf^  inCi^m 

abillomliberaliterdatasaccepit.RccedentitjplurimaGbi  Ptolp^as  clanffim» 

beniuolcntie  inGgnia  demonftrauit.  Donauit  cd  poftremo  preaoGffima  pulcher  / 

-rimae» fmaragdo  auro  alligata. quam  Lucullus  penitus  recufairet  nlG  rex  proprii 

illi  iaSdi  infculptam  oftendjfTet  imaginem  .Verebantur  emm  nequod  roim.  ma. 
grit^dinefaceret-G  ad  inimicitiam  Ptolomei»  tranftuLfTet  nauales  Gbi 
fnfidtas  Profectus  igitur  ab  alexandria  Lucullus  cetera%mantime  orcyrbes^ 
■ens  ab  Gngulisque  modo  piraticam  no  exercebit  naues  accepit-  rS 

».T«,  info  eraieciffet  in  Cipru  ibiboftcs  intra  littoris  Gnusabfconditos  infidias  fibi 
cum  tuto  traiec  P u, -allatis  Lucullus  cofeftim  macbimscompa 

tenctere  eamt?  fiibducere  iubet  littere  deinde  ad  vrbes  vicinas  date  quib 

demifliscontrartil^uelisign  r itiabrfcodiis  acceptisCois 

amairStisin  '”''f  1?  “ge  ft  J ut  in  6n,ios  quo^  arim  moneret 

at9  Gmansnom^odede^  5 

rnafit.  Otmes  •‘““'“A*  ° ftg,e P’“ 

noIibcrtateJonanit.ba torte qnodvni 

«eum  fe  rerereperatnE.  a fi»br.a  ter« 

ca  (alutis  fpes  erat  coftuerfa  cj  - r p^ia  Gena  coferre  viw  cum  ffima  auda' 

,di,aceer&t.DerFerabar®m»-nf»te^naro^^^^^^ 

.eia  eum  reeeotis  fortuna  j ^^ere  pergiuMiint  igit-*  Pt“”““ 

;:[™mo«t'“S.6F51ceut.ut«^^^^ 


«Miffininr» re«n,ornnifiRoMmp»P»rnm™cirma perfere 

tatiatar  clati(rim.a,  tot  latotam  tot  tcttamiou  tot  den.9  peneulota  ptenaa  ai 
Ldaten, iam  intra  rena  eSpnlruai  aoprope  capta  Romanos euadcre. S,  emm  tja 
in  T?  nmanam  oottftatenj  veniret  ticmineir  ornniu  tantum  glone  tatum  Gbi  laudis 
Ai  arp  ArillccuivclfupameiusvnummodoFeri^itJsrcbuseonliimminbibu 

•ir"  a«  'tVife  <■'  r'’ 

fuin  mitridatem  airpliflimaniutrKj  ploriamal.atnrum.  Huiu.ee  tantcreima/ 
Inif  odinem  SiUc  ad  Qrcbcrrenfi  at?  Cberomam  fanOTa  K-omanor^  laude  ce  - 
fibrata  facinora  extineSuram.  Videbatur  bcc  ornnia  ab  ratione  ml  dilicutircJ  neij- 
dubium  erat  11  obfecutus  fimfcrie  Lucullus  nauibus  que  pa^  aberant  eo  tradurt? 
cortus  fauces  ofccluniTet  id  bellum  penitus  confici  debuifle- Romanos  quoa  inna 
Ineris  quas  deineepsluLerc  ralamjtat.bus  fore  foltites.No  placuit  ea  rcsl,ucul 
h aut  qua  legatus  iura  fille  erga  fe  omni  cemodo  prioato  publicoi?  ptetulent  Coe 
cuod  fimbnam  fue  glorie  focium  rccurmt  fceleftum  quipp  hominem  ac  dominan 
di  cupidum  viri  5C  fibi  amia  & imperatoris  rccet.  cc^  fedatum  ifeu  potms  quod 
diuina  quadam  fortuna  mitndati  tunc  parcens^  indeftinatam  fibi  tempus  debella 
dum  feruaait.  Vnde  liberam  hofti  fugam  6C  fimbnanuni  militem  ludibrio  bar 
taris  cfie  dedit  ipfe  vero  primum  circa  Jedtum  hic  treadis  locus  eft  regias  Ib  na  / 
ues  obaias  profligauit-  ^eglecSo  dcjndc  Ncoptholem.o  qui  cum  maion  fe  teneri 
clalTi  tenebat  confligere  fecum  inftjtuit.Confccndensita^in  rhociS  quina  reme- 
cui  damagoras  preerat  vir  5C  longa  naualifi  certaminum  experientia  d^flimus 
6C  fumma  cum  romanis  beniuolentia  coniun<3us  primus  omnium  m boitesdeueh» 
tur  Ncoptholemas  vero  gubernatori  fuoimperat  ut  in  occurrente  nauem^  max» 
Bio  poteft  impetu  ruat.  Damageras  pondus  aduerfe  nauis  krrewj  roltn  aipcrita* 
t emreformidans  proris  concurrere  recufauit . ita^  conaerfam  Baoemretrambif 
tuit  ut  ceu  fugiens  nrpetum  9 egre  in  puppim  exciperet  . Itibus  eo  eonCIio  Icuilli 
mus  fmt  di  in  hjs  fetrre  rauis  partitus  que  mari  contegebantur,  nderat  inter» 
relique  naues  8<  Lucullus  vna eSuerfus verbis  &i  opera miIitmT|animM  adpn/ 
gnam accendit.Conferto preliocum m.alta  egregie pugnandofecilTct  boft«tan. 
dem  in  fugam  conuertit  di  Meoptholemum  ipfum  eft  infedvans.  SiUe  deindcper 
Cberonenfiira  tranCtoro  cSgrediers  liberato itmere  exercitum  «us  traiec  t 
Federe  itfto  mitridates  in  Euxinfi  pontum  jsfetftus  efh  Silia 
talentorum  damnata  Aha  colligendi  munus  Lucullo  comifitiut 
ret . Is  ttaa  in  tam  graui  acerboiy  negotio  non  integre  modo  ac  luftc  fedadeo  pm 
denterbefignefcu^neuerratus  vrb.busvet 

maximum  ipfe  folamen  fuerit.  Atqui  mitbilencos  pro  hs 

tar3ntpcnasdareuolEbat;in!i)3restaHicncrJrr,(n!Sgra^  t1-  Wg 

„a„Un5rpon,Edetecerantn,Sasrfcircorapp.ciua.Gh*te.^^ 

taa.en  rf  a>itUe»ei  paffi  t , Quod  vbl  Lupullo  alUam  eft  ^ 

mitbilcneos  detradlare  rcJalTeni  coefeftini  ijio  adnic^t  ^beni 

fteo.  vidloria  faperatua.  m arbe  concMt.  Caftr.s  de, ude  ad  ““'9 

poGdsbaeama.5,.ogeuia™tb.Wsoceapaa.t.L,tcrd,a.an^ntfetogseo 

$^ieerepo<re„tadEIea„e»aa,gamt,«oaeveeoadobGd.on.mfe«ft«M^^^^ 

;„ffua^ocariae.reavttc.«Gd.,aqmeG:eb«.  M.tbJe«poftnfc 

fati  temere  fafeq,  ad  diripienda  ronianacaftradircumincPr  ...ntosbofti 

cuIInsS<  diffipatum  koftem  adorms  plurimos  raptmos  jnJe 

umpngnandottucidauit.Scxmiba  mannploru aliaij  inrumc  ^i.  UUpJ.i> 

abadla.  Ab italie  vero  mireris  calamitatibus qrasGlIamtm%tnSi  P. 

rimotScIademortaliuinmlere.LiicBlIuScelefti  quadafortercb  r 


'•rrnip  at^^ingit . rec  tamf  fi  minorem  apgd  filiam  ^ ceteri  8i  gratiam  8i  dignitate 
ci%  fS  ecutus.Ceterum  coirentaria  ceu  diximus  ob  ffimam  cum  auctoritatem  tu 
vt  cum  bcniuolentiam  Cbi  infcripGc . Et  monens  poft  habito  Pompeio  Lucullu  fi^ 
i-i  tutorcroteftamentoinftitmtieamcjiviftim  eft  tagrantifiimis  ad  gloriam  iuae' 
ril  us  primam  fucc?dende  difcordie  facem  fuifle.  Mortuo  fylJa  habitis  non  multo 
deinde  comitiis  vna  cum.  M.cottacon  fili  eft  declaratus  circa  centefimam^  lepa 
tuagrfimam  fextam  oltrrpiadem . V idebatur  multis  mitridaticum  bellum  fiifcitan 
eumcfie  6C.M.  cotta  non  dimiiTura  fed  intcrmifTum  cfle  dicebat  Confulibusita 
5 fortiri  proiiincias  lulTisGallia  Cifalpina  Lucullo  forte  ohuenit  parumi^  leto  ani 
inoidaccepit  quod  prouincia  latam  coparandecj  fibi  glorie  materiem  no  haberet 
Stimulabat  permaxime  ingentis {piritus  virum  Pompeiusqui  rebus  a fe  gelbis 
in  biljsania  tantum  fibi  laudis  uendicarat-'  ut  fi  motus  bifpanie  quieuilTcnc  mitrida 
ticum  bellum  omnium  fibi  ccnfer.fii  decernendum  elTe  videretur.  Proinde  cum  pe 
cunias  ille  petiifiet  {cripfinet^  lena  tui  nifi  mitteret  relidfa  bifioania  at^  fertoria 
omnes  in  italiam  copias  reducturum.  Lucullus  ut  ^ primum  fibi  mitteretur  effe 
cit  nc  vlla  penitus  occafione  Pompeius  RomS  fe  confijle  remearet . Nec  erat  nefci' 
us  fi  tanto  ille  cum  exeraru  aduentaflet  omnem  in  fe  vrbem  fore  conaerfuru.Ce' 
thegus  preterea  qui  lam  prope  romane  libertatis  digni  cate  extindla  omma  ad  gra 
tiam  abeundo  princeps  in  repu. videbatur. Lucullo  infcnfiis  erat  quod  is  obfcena 
cfthcgi  vitam  hbidinnmflsgitiorom errorum  fcelerum plenam faflidiret.Lutil 
vero  quirti  fadbiofi  homimsiqui  decreta  Glle  antiquare  qui  motus  in  repu. excita 
rr  qui  urbis  turbare  quietem  tentabat * multa  priuate  publice  multa  comonciaa/ 
enstcmentatSaudatiamqicoprefrit  fcdicorumtfvinimpetil  procmitatis  ralutc 
cohibens  ingentium  calamitatum  radicem  cxtirpauit . Kome  interea  nuntiatu  elt 
Ochauiom  qui  Ciliciam  babebat  c vita  migrafle.  Multi  eam  proumciam  competi/ 
turi  cetbeeum  cuius  amplrfTima  in  ea  re  videbatur  aaeflo  ntas  fumma  cum  diligcn 
cia  excolebant. Lucullus  tametfi Ciliciam  folamnon  multi  faceret.-^ne  tame  in 
srenium  omne  aclbibuit  ftudiam  ut  ea  fibi  prouintia  dccernecetur.- arbitratus  fi  Q/ 
fcciam  Capadotie  propinquam  tenuiffet  fore  ut  alter  nemo  ad  mitridaticum  bel.a 
dcihn^duseffetfcumitacf  multa  tentafiret  rem  dcmqiabruo  prorfiis  ingemo 
aCam  adortus  eft  eam^magis  v.Iem  aut  abiccJfam  cj  pro  potmnda  ea  pwumtm 
onortunam.  Mulier  erat  in  urbe  Precia  nomine  nulli  Sv  vcr«ftate  fornie  & ver^  • 

SlSre  ac  comitate  concedensmiltamenvitaimpurirnmoquopiamfcorm^^^ 

«ahat  ‘Hec  ex  frequenti  nob^hlTimoram  mucnum  congrefTu  ^fta  in  re^.  perde 

rcebat'ciHiumdircordiaseomponebat--amicmasconfirmabat.Hilm  artibus  pai 

Icebat-cluiumancoraMsc  ^ amplifllmam  fibi  in  vrbem  he 

tercumplacidiffimacw^ogs  ^ ®„Cicnma florebat  gloria  vrbeimj 

muelentiamconciiiarat-v  civero  c b T-i^  j inopcc, an,  omnis 

ibo  natu  dudlitabal  i»  ’ nIi  E„.m  mu  interumeMe  «tbego  qaip 

penitus  reipu.  potentatus  c mffiffet . Hanc  Lucullus  cum  donando  tum 

piam  probatumcrat  quod  preci  i„f'ate  ambitiofem  muheriparua  vide 

plurimumtlandiendo  fubducens.non  c , ^ jjnm,  ectbegum  Si  fautorem 

fatut  «rtesr.  tantut  ea™  v.r  Pf proSnciam  conftmt? 

neq?  preciedemceps  nc^  rtf  deferebatur  quod  ab  altero  nemine  ea  ree 

nium  confcnfu  «--t  Pompeiustum  contra  fertorium  in  bifpania 


^an,oJoqaJmiprep«fer«.p6»tI.Bi"'’' 

Sm Cbi afLit  exatnwm ti  erant f»b„an. n, Jues .ppeU,t..,oi  dmrnrn.s dei. 

..  - fuciditat«contatcrcetant-’qvJefirenatapeccat!diljcecia 

am  hbcctate  C?e  duce  fuerant  .Fiacco  enim  Si  cofulc  & iirpera  tore  du 

fcilrsin«qoi «teram fortes6<cortinuoar«rorunivfu  pugnacillimi.  Hos  itai^fibi 

Lucullus  adiungens  breai  «mentatem  eotum  adeo  contudit-ut  tunc  prunum  Si 
verum  ducem  Si  fortiffimum  imperatorem  experirentur.  Longa  tamen  coaructa 
dinc  decJiuesin  voluptates  egre  nec  dmad  modum  cum  Lacullo  coirmilitarant 
Hec  de  Romanis  Ha(!lcnus  nunc  res  boftium  cdifferamus.jyiJttidates  ita^  ceu  fo 
obiftarum  plurimi  iadlabundusprimum  attj  elatiucum  mania^  jgnauo  exerd 
tufummo  tamen  armorum  fplendorcconfpicuoin  Romanos  protedbuscft.  Vbius 
co  non  minori  cum  ignommia  § periculo  euadens  cum  boftibus  iterum  pugnatu  / 
rus  erat  non  varie  populorum  multitudini  non  barbans  multiplicium  linguarum 
mnis  non  gemmis  dem^  auroif  ornatis  armaturis  potiunde  vidlorie  fpem  co^a 
fit  Quia  bcc  quaG  victlocum  manubias  nil  momenti  gcllantibas  attuhfie  Icnfiffcc 
Cemum  pro  bis  Romanos  enfes  ualidiflimorcp  dipeus  fabriMn  lubet  Non  ampli 
us  ornatos  eeuos  fed  domitos  militkcf  inftrudlos  admittit.  Peditum  centum  vi  / 
«rinti  milia  Romano  more  in  ordines  diftributadecem  Si  fex  equitum  milwin  ar  ^ 

msbabuiffeconftat.preterfalcatoscurrus  quos  centum  fuiffe  traduc.  Naues 

ore  tcrea  non  deauratis  tentoriis  fulgentes  neqi  delicatarum  pellicum  balneis  el» 
feoratasfed  armis  miffiltbus  telis  opibus  refedUs  parauit  His  cum  copiis  traicies 
iu  bitbinram  ab  vrbibusbenigne  iterum  exceptus  eft.  Non  emm  has  modo  led  vnt 
uerfam  Afiam  intollerabili  ucteritj  peft e euerterant  romani  feneratores  « pubJi 

oniiquos  poftea  Lucullus  uclutarpias  labores  mortalium  depafceteseiecitTuc 

vera  placide  monendo  conatus  efb  rapa«m  eorum  ingluuiem  aliquantulum  dehni 
reifedauk®  populorum  motus  qui  lam  pene  omnes  romam  fenoris  oneiedctecSu 
ri  videbantur  Hec  dum  ita  geruntur  Cotta  glorie  fibi  comparande  occauonem  ra 
tus  cum  mirndate  decernere  ftatuit.  Certo  fibi  nunciatum  erat  adnentare  Lucui 
Ium  Si  iam  in  pbrigia  caftra  pofuiffc.Sed  ne  ille  buiusmampbi  que  atta  mam 
fcus  tenere  arbitrabatur  aliquam  fibi  laudem  uendicaret  cum  boftibus  ligna  cotet 

teacelercfeftinauit.Terran-ariq?  profligatus  cocta  fexaginta  cumomniiwUte 

naues  8<  quatuor  pfeterea  peditum  milu  m «a  pugna^amtfit . Et 

cSclufuSvnicS  falutis  fpem  in  luculfo  pofuerat.Erat  nonajli  qu»  cotta 

cullum  viterius  rgredi  ftimuIabSt . quo  mitridatis  regnu  oir  tu  pfidio  defola  tura 

facillime  capi  poflet.Hec  maxime  militu  fcntetia  erat.  Nec  cnm  pan  paKrat  a x 

mo  tolerare  fi  co  tta  no  fuS  modo  fuorfiq:  militfi  permtie  ^ curaftt  i fed  JP!* 

impedini to  foret  ad  tant5  fine  vlla  pugna  HdloriS  capercenda , 

litibusad  contionem  uocatis  cfi  multa  clarilTimc  diireraifret  tande 

vel  vnfi  ab  boftibus  romanfi  eripere  ^ omues  fib.  res  boft  liS  ucd^are  bt  ArcbeUo 

iteif  qai  in  boet»^  mitndate  pfecftns  defecerat  ad  romanos  ^ 

Lucullus  colpiceret  omnia  pariter  Romanum  impenu  fiibitora.  on  g 

Arcbelae  ucnatonbus  audatia  cedo  ut  relidbis  fens  ad  vacua  illatp  lultra  |«reai  r 
Hec  Ita  dicens  in  mitndatcj  ducebat  exercitum. Triginta  non  ’ 

equites  bifmille  quingentos  in  armis  babuiffc  conftat.Cura  itaq:  in  - _ j - - 

Ipeifta  caftra  locaflet  ingentes  eo^copiasadmiratus  tutius  a f«e  o i^  _,„„s 

dedit  que  Sertorius  exbifpania  co  copiis  ad  mitridatem  trafmi  e • _ , 

AccarniTec  laceffit?  ad  pliu  Lucallf  capias  in  acie  pugnatoms  a 


vtrintf  JigMOili  cum  nallo  pMrfas  inditio  pce  Jeote.InceHs  llammeam  ear 

pus  aere  repente  confratao  intra  duos  exercitus  eft  elaprum.  trat  id  corpus  for , 
oia  quidem  dolio  argenteo  auro  ignito  colore  perGinile. Subitus  ita^  tanti  prodi 
gji  patior  certarren  diremit.  Hoc  circa  otriasbicpbrigiclocuseft  eueniHe  tradi ' 
tum  eft  Lucullus  fubinde  boftium  multitudine  cognita  nullas  opes  nullos  buma 
DOS  apparatus  ad  eam  diu  nutriendum  {uffedluros  eflTe  cenfebatJprefertimfi  affj ' 
dens  ipfe  frumentandi  Facultatem  bofribus  ademiHet  Rem  ita^  Sraui  cofilio  inda 
garc  adortus  vnum  ex  captiuisfibi  adduci  iubet  Rogat  primum  quot  cum  bomi' 
busttiitndatescaftra  conbifcemabatipoftcaquStum  cibi  diFcedensin  tentorio  re^ 
liquiffet.Cum  ille  ad  Gngula  rcfpondriret  ammoueti  eum  iubet . Ht  fecundum  de 
inde  ac  terciutn  pariter  perrontatusefr.Hofrium  deni^  numero  cum  cibariorum 
quantitate  collato  copenc  no  ultra  ^ trium  aut  quatuor  dierum  comeatum  bofri 
bus  {uperelTeEire  Lucullus  ad  cotacionem  maxime  confirmatus  ingentem  cora 
meatuum  copiam  intra  uallum  cemgeri  iubet  ut  abundantia  obreiliim  boftem  me' 
dia  debellaret-  Mitridates  interim  Cijicenos  quiin  calcedomca  pugna  dece  naues 
tria9  bominom  milia  cum  maximo  rei  fue  detrimento  amiferant  inGdjis  occupa ' 
re  aggrelius;  militem  fuum  corpora  curare  ac  vala  colligere  iubet  Lucullucj  maxi 
me  latere  cupiens  prima  ftatim  vigilia  noeSis  que  tenebrofa  bumida  erat  Glen' 
tiocafrra  meuit- Ad  urbem  itaij  prima  diei  luceadueniens prope  Adrafciefigna 
Firmauit.  Accipiens  id  Lucullus  5<  confeftim  citato  greffu  Mitridatem  fiabjecu/ 
tos  Ictatufcf  quod  in  boftem  in  compoCto  agmine  non  incidifletrin  vico  qm  tbra  / 
cia  dicitur  locauit  exercitum  ibunc  in  locum  omnia  prorfus  iti^ra  confluebant 
ouibus  frumentaturo  pabulatumijboftis  exire  compellebtur.  C^are  L,ucullus 
proxima  iam  vicSoria  mente  concepta  fpem  fuam  ad  leuan^s  mibtum  aruiros  ex 
promere  cenfet . PoCtis  itacpcaftns  ut  primum  ab  opere  ceptu  ^ milites  ad^ 

donem  vocat  .Ibi  cum  fuum  c^filium  bonefte  ac  magniftce  laudaflVtpromififfe»® 

£neuUa  fuorum  cede  vicSonam  de  boftibusprope  diem  daturum  milites  optie  Tm 
rare  iuHos  ac  contione  dimifit.  Mirndates  decem  caftris  terra 
as? «rflus  cfi  iHum  quo®  maris  meatum  quo  ab  continenti  ciuitas  diuila  erat  na 
SSfretTrSem  vtrin.^  obfidKine  tenebat.OMcemvero  ad  «jnd^  vrb 

pbntutq». 

mana caftra  latis afavrocviaericet  •,f^_,:.i,-_t,c=Arineniorumat®  Medora 

terentiadRomanosconuerfiividetisne  iliosa, 

eft  ille  ■‘5  amplius  romanfi  auxilium  expctila' 

larum  copiarum  admiratione  ftuc^  orcumfufo  omnis  ferende  opis  fa 

fcant.qm  tam  ingent,  armorum  1»«««  ^«1  j^onax  immiffus  pre' 

cultas  lucuIloademptacftet.Priiw  ig  tamenbmc  nuntiocreditumcft 

fenmm  Luculi, C,j.remsenunmuitNyratis^a  e^^^^^^^  ^^^^^ 

multis  tura  boc  vno  leto  prodigi  p ^ j^g  ^^„5  madan  fofebat  ob  circa 

proferpinalia  fefta-  nec  bouem  placentam  altaribus  offe^ada  con& 

fbfum  boftem  parare  potuerant  fe^^^  «ducabaturvnaca  reliquis  auau 

dunt.V«ftina veroque  adbeclacraquocau 


atmetitisinvlterionsripepabutispafccfcatur  H€c«af?quodjcp 

fcantur  ab  cetero  grege  fecreta  folatrarauit  ad  vrfce:&  fere  rpo«  altaribus  n,a<a5 
dam  adirouit  Mmeroa  deinde  Ariftagore  populi  tabellionj  per  fotuniu  vifa  Eg» 
modulatorem  inquit  libicumm  pontiCum  tibicinem  indudlura  aduem  jtacp  emes 
integro  animo  efle  lube  .Cum  vero  nemc-ambiguam  dee  vocem  fatis  interpretari 
fciretvbi  primum  illuxit  tam  rapidi  ventorum  turbines  oborti  funtut  fablatisi 
celu  fluctibus  mare  funditus  euerterct.Mitridatismacbinc  que  ad  oppugnanda 
vrbem  menibus  admote  fuerant  miranda  profeiilo  NiconidisTbeffalli  opera  bo^ 
rendo  primum  fltepitu  attj  ftridore  ruinam  proximam  prefignabat.  Repens  Tub' 
indeincredibilisimpetus  a noto  turbo  exortus  cetera  cum  fubito  maebmament» 
diruiffet  ligneam  quocf  turrim  centum  cubitorum  altitudinis  concaffam  dciecit 
Ferunt  mincraam  co  tempore  multis  in  illo  per  foronium  apperuilTe  plurimo  fu  - 
dore  madentem  & confeiflum  peplum  oftentantcmdixiflejquod  Cijicenis nuper 
auxiliata  ucniret. Quocirca  iliaci  columnam  ftatuere  in  qua  buiufce  rei  memoria 
litteris  mandata  erat  lam  u!timo'omnium  fupplicio  fame  mitridatis  afiumebatur 
exercitus.  Ipfe  tamen  pemtus  tante  cladis  ignarus  nam  aflentandi  caufa  fui  duces 
id  fecelarant  ad  expugnationem  urbis  que  fpe  diutius  prolatabatur  omnes  cut  as 
fuas  intenderat  Vbi  vero  nuntiatum  eft  omnium  comeatuu  inopiam  co  creuifle  ut 
ab  humanis  carnibus  no  abftinerctur . Ingens  ampliffime  glorie  fperare  viciforie  ex 
peeSatio  Cbi  continuo  decidi  t^quia  non  armis  Lucullus  non  acie  non  congrcflu  cer 
. tarce  fed  in  uentrem  ut  aiunt  omm  belli  mole  conuerfa  cxtrem.im  Cbi  famis  clade 
inferret . Itacf  cum  Lucullus  in  oppidi  cuiurdani  obCdione  cum  parte  exercitus  te 
fterctur  mitridates  inutilem  peditem  omnem^  ferme  equitem  cum  Sarcinis  i bi. 
tbiniam  repente  dimifit.  Lucullus  Hs  auditis  confeftim  nodle  adbuc  in  caftra  re  * 
oerfus  mane  cum  decem  cohortibus  SC  omni  equitatu  fugientes  infedtatur  rtanto 
gelu  : tantaij  niue  obrutus  quod  quidam  milites  intoUcrabili  rigore  confedli  i iti 
nere  defecere-  Cum  reliquis  LucuIIusaflecutus  circa  rhmdacum  fluuium  boftem 
tam  late  fufeqi  profligauit^ut  accurrf tibus  ex  appollonia  mulieribus  & faremaS 
rapere  8C  interemptos  barbaros  fpoliare  licuerit  .Multis  itacj  ut  par  cft  trucida/ 
tis  fex  tamen  equorum  quindecim  virorum  milia  tum  innumerabili  iumentorum 
multitudine  capta -hanc  tantam  predam  antehoftium  caftra  preteruebens  Lucui 
Ius  ad  fuos  reuerfas  cft  • Saluftiu  vero  mirari  foleo  qui  Romanos  tunc  primum  ca 
mclos  vidiffe  .fcribit  larbitratum  forte  non  eos  primum  qui  cum  fcipioneanthio  ' 
cum  deuicere- >»9  iterum  qui  cum  Archelao  ad  Orchomenum  & Cheroniam  na 
per  conftruerunt  cognouilTe  cam.elum.  His  itaqsgcftis  rebus  {uisccnfuluere  lO.a 
fuga  mitridates  inftitnit . Itaij  more  atq!  retardationis  caulas  Lucu.lo  ex  / 

truens  Ariftomieum  prefedfum  claffisadgrccum  mare  premiGt  Cun^  is  $^xl 
me  enauigaturus  jflet  cum  per  ^ ditionem  LucuIIusin  potcftatem  redegit  ca  e 
cem  aureorum  milibus  quibus  aliquid  fibi  Romani  exercitus  conciuare  pol  e pe-* 
kabat.Mitridateinterimadmare  profugiente  copiarum  fiiarum  duccsmre  n 
itinere  exercitum  abducebant- In  quosLucuIIusad  granicura  flume  iMides  «p 
tis  ^pluribus  viginti  boftium  milia  trucidauit  .Ferunt  autf  ex  oi^i  ^ ^ 

tum  & militum  turba  baud  multu  citra  triginta  miliaco  prclio  ftu^ 
cullus  fubindein  Cilicum  feconfetens.cuingetes  honores  modeftiuima  f»uc  p 
tatesapud  liberatos  ciues  affecutus  cflet  iclaffcm  deinde  comperat  in  beJ  e pon 
celeberrime  profcdfurus-Troadem  uero  deuedhis  dum  ueneri^n  temp  o wn  ^ 
bernaret  dormienti  ferut  nothe  deam  in  Ibmniis  vifam  dixifle.  O 
cattulosftthare  propinquos.  Exurgens  cotinuo  acccrfitisadbucMf^Kamici  ^ 
TquidCfai.contigifletexponeret.Ader4ntp^iterabiIIo  nuntii trtsS^  accereg» 


Ijujnqaptxmesin  Temn^  SnanigaTites  arctiore»  portas  FuiiTe  MT.fnc{5asirt  aT- 
tum  e veltigio'cum  elalTe  rrwptus  capta  preforia  qauiqucrcna  att»  ICdcro  £fe<^to 
clams  interempto  in  alias  aduerfispronslubuebit. Ceteras  ilittorc  firmabat  an 
cora  ■&  cum  trc^di  barbari  accurretem  confpexcre  Lucullum  nauibus  extemplo 
in  terram  uibdu^s  per  tabulata  dtfpofiei  pugnam  ineunt  iloconim  iniquitate  Ro 
nianus  aliquantu  cladis  acceperat.  Non  enim  loci  fims  boftem  circumuenin  ne^ 
tum  nauibus  in  terram  Tubadlis  cominus  pugnare  Romanorum  naaium  magni  > 
tudo  preftabat.  Lucullus  tandem  qua  protenfa  erat  aliquantulum  in  altum  inCiI* 
expeditos  milites  in  terram  demittit  Hi  a tergo  fcoftem  adorti  cum  multos  truci 
rfaffent  ceteros  terram  fugientes  precifis  retinaculis  nauium  delapfas  rates  inui> 
cem  collidere  compulerunt--6C  inoppoGea  Romanorum  roftra  decidentes  confrin 
^re  .Multi  in  ea  pugna  barbari  cecidere.  Inter  captiuos  autem  SC  ipfe  qui  ab  fer 
eorio  eum  copiis  venerat  Marius  deprebe&s  eft. 'altero  enim  oculo  priuatus  erat 
Ht  ineuntibus  prelinm  Romanis  imperatum  fuerat  ab  cede  cuiuf^  qui  altero  care 
ret oculo  abilineri  at  Marius  ignominia  primo  contumeliifi^  anedlos  morteni 
deinde  oporteret.  His  geft<8  ad  infediSdum  mitrtdatem  Lucullus  celerrime  & co 
oertit.  Sperabat  adbuc  circa  bitbiniam  eum  oSendere  a boconio  obCeTuatum  quS 
iple  mitridatis  fugamimpediturum  cum  aliquot  nauibus  miferat  Nicbomediam 
Ceterum  bocbonius  tanta  re  negleifta  initiatus  in  Samocbrate  ac  feftis  immota ' 
to»  baud  in  tempore  affuit  Mitridates  vero  ne  fe  ant€§  in  pontfi  applicuiffet  La 
eulfos  afTeqactctur  omni  diligentia  ftudio  circa  nauigationem  accelerabat  .Ingen 
ti  vero  rempeftate  oborta  aliquot  nauium  {tiaram  allile  {unt<alie  ucrtiginwfo 
coabfortc.EtomnelittostaboIisqaasminutc  perfratSis  nauibus  procella  bine 
inde  diCcccrat  dia  opertam  fiiit.Iam  mitridati  poftrcmam  imminebat  periculfi 
Ke<*  enim  oneraria  m qua  erat  nanis  cum  &a  tum  cftas  magnitudine  in  te«a  *d' 
nebime»  gubernatori  in  tanta  iludhmm  agitatione  fatispoterat  ^dirc.  5>td  ca 
inbiita  pelago  granis  non  admOdum  baunri  pofSt  ipfe^  objd  in  ParaticumMio 

paronem  confeendens  corpus  vitamvltimam^  fortunam  pirataruro^erfadiccrej- 


5id  jSt  inpoMitam  tanefem  Hmcttia  pitta  oiii«iS  jp™  erafit.Iam  apnd  Ro 
BBOOS  patres  ampliflmiam  Lntolliis  cnjnramremenBa  latidem  eft  confecutiis  No 

toS"on.poff.texfenat„fco.r„ltoa<lg«eoto.dbrilo„mbosta^^^^^^ 
Sibos  tlaffeln^oiBpatareiSC  ipfe  btterioaeifenatadatisren.foamUaaaK  ara 

S «I  ftSooiiis  ope  tam  Gb,  Locollon.  gWi.m  TOmffe.Fttunt^ej;.o. 

™diotd|ao,i..«B™~^^^ 

,x,.o.I.ar«o_o,dottrt^t^^^ 


tam  ingenti  omnium  ”^^‘j^®”qur«e^‘aat relinquendo  aut  effuGT 
pium  vero  quatuor  1-(^oTOnibus«ftro«i™  nil  ai^bus 

Ctm  diffipahdo  ncgletSa  - ,^^£8  exearfionibus  vninetfa  vC?  ad  Tbe  / 

«pud  qnen^  depdm  regiae  aaftata  iam  in  LuctJIuminfaeu^ 


effbGT 


T,faKnor„raOI«<le<.mn=5,*re«an,m.date<letellal«osConteo,F-elatL» 
callus  tas  e0«nat.s  pcrarnofaCp  miitom  vaces  jqoo  m,  .n  tama»  ut  demu  eoa. 
Et  derpetatione»  eorum  itm  cSuert.  poffe  rpetabat , Maaime  vero  apud  eos  pur 
ttaturTfe  efli  curabat  qut  fumman,  eius  prudeoBam  m tarditatem  trauffetentes 
LuEabant  eum  ^ tam  d.u  circa  negligeoda  j vrbre  ac  vicos  immoratus  loftaatada 
ram  vinum  faciltatcm  mitr.dati  preftatet  .CJuibos  ille  boc  idem  inquit  arte  ftia 
dio  iuduftria  rupetredens  espedlo  ut  m.traates  comparatis  copiismaioti®  i cet 

eandoSfuKiendorpcpor.tairomanamquomiuusyirtutemaudeatexperm.Vide 

Iisne  inquliCbi  patere  immctiram  terram  Fcmlu%  de  ettam  uanitatem  a terga 
Nomquid  vicinumcaocafnm  non  videtisruunqold  pleroCp  celBs  montes  qui  non 
mitridatem  modo  W innumerorum  prope  regum  fugam  tuerentur  atqicelaree 
Non  multis  pteterca  diebus  ab  Cabiris  in  Armeniam  iter  conficitimmb.  Tigra- 
nes nunc  fedet  -rex  quippe  regum  cui  tanta  potentia  viget  ut  ab  Aba  pattf  os  a_r. 

ccnserecasiniprammediamcinitatcstraducat.auiS.rieimpcratatqipaUnie 

qu,  ortis  ex fefenco regibus  interfcflis  t.ll.s  eorum  atq.vxores  capl.aas  impune 
Kabit  Hanc  mltridatis  generum  r.um  fugatum  kom.nem  ropplicemqroceru  ne- 
mledlatum  fote  rperamus.-in  vosptofeibi  iratus  arma  mouebit  K dum  ceTereco- 
nab.mur  e.cere  m.tridateu,  irritat,  quoq  Tigranis  vires  experimur.  Nam  »5 
indicedi  JSomanis  bella»  caufas iiu  quecenti quenam dignior  fana.or boneifioc 
qnetenda  erit  q pro  violato  tege  pro  neeelTario  pro  focero  bellnm  mouere.Defina 
mus  itaq  ignarum  mitridatem  monere  cum  quibus  Cbi  focus  bellum  nobiTcnm  ge 
rendum  Gt?qni  niG  compnlfus  foirmam  Cbi  Tigranis  auxilium  implorart  ignoml 
niam  arbitraretur  Dandum  cft  ill.  rpatium  danda  eft  facultas  ut  exproprio  regna 
fibi  vires  comparet. CauSdun:^  magis  eft  neiancftisCbii«dis  ata  armeniis  fuu 
cum  illis  taeaturimperiam^  incis  quofepe  demamus  CJolas  Tb^arenisac 
Cappadocibus  eSfifus  in  medium  certamc»  uemat.  His  pctfmam  dudw  Lucui 
Ius  ad  Amafum  diu  confedit  Icntamtjiobfidjonem  de  mdultria  protrabebae.fcx- 
a(3a  deinde  biemerelirtog;  Murena  ad  Amafum  cbfidendam  ipfe  cum  reliqaocx. 
creitu  in  mitridatem  ^ fertas  eft . Is  ad  cafcira  ftatiua  babuerat  6i  lam  cum  Roma 
nis  congredi  ftatuf  s quia  quadraginta  fibi  peditfi  qaatuor  eqmtu  milia  ceegifret 
Licum  flumen  traiecerat  Inde  Romanis  in  pugne  difcrimcn  vocaMS  cum  equites 
vtrin®  concurriffent  faceumbens  Romanusdiu  ftarc  non  potuit.  Captus  eftm  eo 
consrreftu  Pom  ponius  vir  mfignis  cui  cu  acceptis  uulnenbus  ad  irotridate  duct;^ 
fulget  rogaretur^  abeo  fi  curatus  fibi  foret  amicus.  Si  tu  mqmt  Pomponius  Ro 
manis  amicus  fueris  fin  autem  me  quoq;  inimicum  babebis  .I^tridates  clari  i » 
iram  vin  conftantiam  admiratus  ab  omni  pemtus  in  eam  miuna  temperamt.^^ 
cullus  vero  tum  boftem  equitatuCbi  preftantem  cerneret  equos  um  cam^s  exn 

mircetatJne®  tutum  videbatur  permontanacapeffere  Iter  quod  logum  i e 

ac  prope  muium  eflet. Deliberanti  itx^  Cbi  aliquot  interea greci  qui  quocta  i ipe 
cu  fugientes  capti  fortafle  fuerant  adducuntur. Ceteris  grandior  ^ 

dorus  exercitam  Romanum  durturfl  fe  pollicetur  vbi  dC  Lucui/ 

Bi  caftellum  queddam  Cabiris  Taperemincns  ficum  erat  ^preftita  iibi  hde  ^ucu* 
Ius  prima  ftatim  vigilia  nortis  incens  ignibus  <=2ftra  mouir.Et  itjnens  g 
tuto  pretenens  cum  protniffum  fib  locum  tenuiffet  in  ea  parte  „pcrlip«e 

vbi  8C  pugnator  copias  in  aciem  educere  8i  quiefcenti  boftuim 
impune  licebat.  Stabant  ambo  exercitusdi  neuter  incertam  pugne  r u • ^ 
ri  audebat. Rrunt  autem  barbaris  ceruum  quendam  infertantibus  ■ 

£iifSromanosoCcurrentc%confeftuiiini£[e  ceitameniangebatiH  ,C0  , . . 


poRmutium  nomrms . El  Lucultiam  Knira  v.tii  tma  ded.ffint 

ml.tcs  farum  fasan,  c,  vallo  indigna  conlpicianles  ad  Lumr„„  conmSrS 

Ksatmao.emdacanmn6Cpag„e%„o„§  primum *n ivbcat. LacuE ve™ 

fcos  doeer^piens  qnale  quantnmq,  in  lell.  d.fcrimine  f.t  momen, om  pndEtm 
duas  afpeau  atq,  prefentia  .Ite  quicfere  iute.  Et  ipfe  conrinno  in  canTpoed.S 
dcnsacprima  fnomm fugient, knsobniam  fabbus  Gfterefugam  impetat ae fecS 
,u  bofte  reactt.  His  .ta9  tel.qn.rcp  fugient.bns  in  barbatos  demde  couetGs  baud 
multo  labore  fugatus  hoft.s  in  caftra  redigitur  .Inde  vero  ad  fuos  rediens  confue. 
ta  quadam  eos quj  fugerant  ignoir.mia  afiecit. Illos  cnim  interionbus  tunicis  fefu 
tis  indutos  fub  oculis  militum  duodecim  pedum  foflam  canare  iunit . Erae  ea  fem 
pellate  in  nntridatis  exercitu  0-'tacus  quidam  cx  dandariis  bomo  primarius  Sut 
autem  dandarii  genere  cx  bis  barbaris  qui  circa  meotidem  babitant.  Hic  fiquide 
Oltacus  vir  «rat  impiger  at^  promptiflimus  8C  qui  difficilimis  ardai%  in  rebus 
S(  audatia  8C  conGlio  egregie  vti  fciret  potiffimum<5  in  colendis  bominibus  comi' 
tasquedam  at9  vrbanitas  {umnia  cu  diligentia  Obi  erat  innata. Hic  aduer  (iis  dan 
danam quendam contribulem  fuum  mutua  emulationeaccenfus  quodvteri^prf 
mos  fibi  laudis  locos  vendicare  certabat.  Mitridati  pollicetur  ingens  at<ii  ftrenufi 
fi  modo  fortuna  faueat  facinus  patraturum  Lucullo  videlicet  mortem  inferre  Mi 
tndates  cum  Oltaci  animum  ingenti  laude  extuliflet  iramin  eum  ex  compoOto  fi 
mulauit  ficSaf^  ignominiasOmuIato  furori  adierit  Oltac?  inde  fugiens  cu  ad  Ro 
manos  apud  qaos&iam  celebris  eius  fama  peruenerat  fe  conculiflet  ab  Lucullo 
perhumane  exceptus  eft-qui  Oltaci  prudentiam  ftudmmij  erga  fe  ac  diligentiS 
admiratus  tanto  eum  bonore  babmeut  in  conuiuio  at($  cotifefTu  cum  plerunq;  Ibci 
um  non  recu&nt . Datidarius  tandem  preflitam  Cfci  occaConcir  ratus  mimfoos 
fuos  equu  extra  uallum  educere  iubet  Et  ipfe  meridie  motus  cu  Romanos  palTim 
folutos  binc  deambulare  bine  quiefccre  cernerer  ad  imperatoris  pretonu  ire  per ' 
Rit.-libcium  fibi  patere  aditum  arbitrabatur-quiaiam  Lucullo  plurimum  confue 
uerat  &C  altis  de  rebus  fecum  habere  fermonem  fibi  opere  effe  CmuUbat  Patuiiicc 
crcfedlo  aditus  nifi  qui  iam  plurimos  duces  perdidit  fomnus  Lucullum  tunc  ior  / 
tefaluafifct-  Dormiebat  crim  ipfe  & Menedemus  vnus  ex  cubilis  cufioaibus  non 
,n  tempore ioqmt  ajuen.ft.  OlBec.Lacullus enm longa  v.g.Iia  taot.rq,  laboi.b 

lanaiaEorpos  nuper  qniet.ted£l.i.t.O!tacnsGrFonte  non  liteatpervimjn^te 

toriam  irrumpere  minatur,  qma  in  re  opottuaa  maturato  Ebi  tonfi-io  opus  effit . 
E.M?MenedemuB  non  equidem  arbitror  «.quit  Luco  !.  falute  quippiamoport» 

fibi  Menandrum  vnum  j-jf.  anum  iterum  Lucullus  cuco' 

gente  boftiumcedem  eos in  ug  • • « ^3j„^j1,jf8bibundaretMitri 

piis  frumitatum  emifit  atmMironemcum  plunm.o  equite  pedite 

dates  ea  fibi  re  nuntiata  ^‘;"®™^Hosu'ff?deo  aduerfo  Marte  rem  gefriiTe  ferfit 
9 Adriano  oecurfuros  ironuttlt . n ^ i-,o„ftitennc.  Tante  ftragis  magnitu' 
Vt  omnibus  cefis  duo  tantum  J fuiffe  ,„gentcm  nc^  aliam  ob  ren, 

dinem  mitridates  f-  bat^erum  Adrianus  boftium  prope  caftra^m^ 

^ imperitia  ducum  euem  J fplendore  pret  erducens  ta  turo 

ta  corneatibus  fpolii^f^aP  (latione  imecit  ^ 

tmttiditi  raerorem  nuUtiCus  cacw 


vero  mljtcs  c» 

„ft.„„s  t« rnoltus  coftro  arn,>uetatml.tes  vh  Dorralo  do„  ob  & a 

1amqSMS'«atporp.«o>t,oc.dato  Hetn,coaqooq.racerdoaanre  eatlro^ 

loms  eoveoleaws  rotervt.Iprc  veromtridatespo»  fan.»loir.  no»  ftabolanojn  „ 
ttTrrinWmn.  non  eqounr  Kg.um  «xpedlanS  foBrent.  tntie  « „ft„; 

l°Zit  SedPtb<.Io».euaEonurasenmrntant,sfng.ent™n,  tloaihrs deoolnt» 
SSmeonrp,cienar„onico,qj..f.derateqouCb.dtdlt.AderantotergoRon,a 

«i  ojcroxime  tucumbentcs.S<  celcntate  ompFeprcftantcsmitndatcin  ipfum  ce 
Diflcnt  Venini  ceca  mlitum  auantia  queGtum  tot  labontas  tet  penci^js  tot  de 
r aorelns  boftem  Ron,amser4puit:a<  Luedium  ipfcn.  digne  parte  vidlone  pre 
;^Sfruftratun,fec.t.Ian,er,imad.pfum  mitridatts  eqnutn  deuentum  eratfed 
onuftus  auro  irdus  Gue  fponte  'eu  iritndatis  induftm  infequentJ^us  Komais  ob . 

«edluscos  ab iniertatione aliquanto connnaitSC  ad  dinpiendum  aurumcertatim 

intenti  fugiendi  Gbi  otium  preftitere  Ncgi  id  modo  detrimenti  anarifrima  mili ' 
tum  fames  Lucullo  attulit  i verum  Calliftratum  et.am  qui  alta  mit  ridatis  arcfca  ' 
na  fciebat  cum  ad  fe  duci  iulTiffct  militcs  mtcrducendum  quitigetos  aureos  fuc 
cinrtos  Gbi  ferGfTent  prede cupiditate  ilium irterfecereAiHommus  tamen  La. 
cuilos  boftium  ca(^ra  quibus  potitas  era  t militi  diripienda  coccflit.  Ob  eam  tuga 
& cabira  8<  plurimacircum  caftella  capta:ing?tes  tbefaun  comperti  & mdti  gre. 
«i  maiti®  mttridatis  cognati  qui  carcere  detinebantur  laxati,  ^ibus  cu  lam  dia 
fe  periReiudiearcnc  non  liberatos  modo  fcd  renatos  *nuoat<?  !e eundam  qaanda 

fcvjtam  Luculli  clementia  rofecutos  videbatur. Kiffa  quoqjmitndatis  foror  tuc 

canta  fuit  Sc  meJiori  quippe  fiii  fertura.  Na  teliqae  regie  forores  ac  mulieres  qua 

rumfaluti  quia  inpl  ernatia  per  ocium  obTeruabanturtutiffimccofuitum  elleap 

carebat  miferabiliter  interiere  quibus  mitridates  fugiens  Bacbidem  hunuebum. 
triftem  earum  mortis  nuntium  miGt  .Erant  inter  ceteras  due  ipGus  regis  lorores 
Statira  atg:  Roxanaque  anr.es  fere  quadraginta  n?te  virginitatem  WH^g»  -erua 
«nt.  Duc  preterea  cius  uxores  genere  Ionice  V eronica  ex  cbio  Monima  vero  m» 
IcGa  buius  celeberrimus  erat  in  grecia  fermo.  Rcgi  fe  m libidinem  acccrfcnti  Ijme 

tisquindecimaureorummilibusnoluifiepareredonec  vxoremfibi  alcitam  mi  o. 

diademate  eam  reginS  appeilauit  .Hec  diuturnis  lacbnmis  at^  n-ero^>  triftcm 
duxerat  vitS-mi^erSq;  fua  fortuna  dcluferat  Exeerabal  mefta  vcnuftdlmd  pulck 
citudinisrue  flote.-qui  fupbum  marito  dorcinu  f regia a^  4 

fibi  cuftodiS  ac  prope  carcetd  cSparalTc  t & relidba  grecia  ubi  tot  Gb 
fortune  munera  afiluefcSr  jdperatis  boms  inane  quaGfomtiu  fufcepiHet.  tlec  itaj 
Monima  cfi  aduenies  in  PbernaciS  Pacides  regiis  irulienba  imperaflet  ut  quoa 
cuia  facillima  Sc  gratam  effet  idGh  genus  mortis  eligcrSt  Auulfu  a capite  di 
dema  eum  colla  circumligaflet  trifera  fefufpfdit.Et  ciS 
us  ille  cofracibus  eflet.  O exeeradum  inquit  diadema  ne^  m ta  tnfti  mibi 
rio  ^ fmft,.  Et  cum  fuper  illud  ab  fe  deiedlum  iDfpuifTet  Bacbidi  co  tinuo  lugul&cia 
fc  fe  camifit . Vcronica  vero  veneni  Gbi  paratum  calice  cum  eiuS  matre  que  J" 
partSfupplex  orabat  partita  cft.Etcum  exilio  vtraqs  bibiffct  diWion  P 
corpori  mala  eratecofedlo  veni  virtus  abunde  fiiffecit- Veronkaaut  '5°’  - 

tiufm  ad  extiguedu  fatis  fuerit  bauGfiet  S<  viuenteccrorouebat  vrens  inc 
mes  a baebide  edere  fuffocata  intenic  -Fcrfit  etid  virgies  illas  m^datis  oror 
taufilTe venenu  Roxana quicd iratS extremas  Fram 

vero  nij  cruclele  nil  ignobile  IgcutS  Eatre  0mopereIaHdaiteqdiUe  l 


fue  vite  (Jifcrirpjne  foromm  dj^nitatrencgletita  lilx-i-asc^s  atcg  InuJoTatay^p 
cuitibfrc maluiflet.Hi'-  rebasacuJ  /^omanosnuntiatis  LuciiI  usiriet^tiir.iC ri 
cordia  eft  affertus.Moto  itacp  demq;  exercitu  qumis  caftris  ad  Talaota  c5fedie 
vbi  cum  accepiilet  micridat^-m  jam  ilfactranfgreflum  ad  Tigranem  in  armenia j 
ConfugifTe  figna  conuertinsCba'deos  Tibarenofqi  {ubegit  • & accepta  mtiori  at' 
irema  cumpartbasvrbesa'qjrafte  lacomporuiffct.  Appium  fubrdeadTitrar? 
irittitiquj  mitridatem  iure  belii  fibi  deporccret'Ipre  vero  ad  Am.ifum  profectus 
fuosnon  dumcjuitaremexpugnafieinuenit.  Prefedlascnim  eius  prcfidii  Cbalj 
maebus  vir  omnis  macbinarum  generis  peritifllmuscaHidirimvri?  ad  propulfan 
dasobfidionc  s multas  quarum  poftcapenasdcdtt  Romanis  ca'amtatesuulerat 
Lucullus  itacf  viri  aftumaftu  fuperandum  ratus  quauaxime  die  parte  railitea 
ocio  & quiete  redintegrari  confueucrant  fiienti  agmine  in  ob^eruatam  urbem  re/ 
pente  aggreflus  non  mu1  ta  muri  pa^  te  potirur  .Cballimacbus  re  cognita  cofeflim 
urbem  incendit  Gue  ne  Romani  ingenti  preda  locupletaretur  Gue  ut  fugiendi  Gbi 
moliretur  facultatem-  Nam  LucuUiam  milites  ad  (olam  predam  intenti  amplifli-’ 
mam omnibus  fugiendi  licentiam  preftitere.Iam  late  difcurrcns  flamma  vndieg 
menia  pcruaftabat-Et  Lucullus  tante  urbis  excidium  miferatuscrefcentem  fiS' 
mam  fedare  at^extinguere  adoritur. Cum  autem  omni  prope  milite  defertus  fo' 
lusid  fruftra  tentarct  receptui  cani  lubet  ut  nobiliffimam  vrbem  tam  fcdo  ta  mi*’ 
ferabili  fpeiftaculo  liberaret . Milites  fpreco  ducis  imperio  nil  fegnius  ad  exportan 
das  incendii  reliquias  incumbebant:  fcd  armorum  ftrepitu  atqi  fragore  omnia  co 
plentes  quocun®  fpes  ipfa  rapine  ducebat  cum  lampadiras  faci buf®  incaute  inaa 
eantes  plurimas  ipG  domos  incendio  abfumpfere. Lucullum  vero  poftndic  vtbem 
mgrernim  ad  amicos  bec  verba  lacbrimStem  dixiffe  ferunt. Ego  cquidew  cum  an 
tea  Siliam  beatum  cerTepe  dixerim  tum  maxime  bodierno  die  feliciliimaro  viri 
fortunam  admirar,  compellor. -qu.  cum  voluiffie  atbena»  rcruate  potuec.t  Aft  mc 
jnouit  qui  fummo  femper  (ludio  virtutes  eius  foetim  imitatus  ad  mlmii  lamam 
fcrtuna  conftituit . Sub  bec  ditia  Cum  effuCffimo  imbre  diuina  quadam  ro«e  “ 
tintlum  elTet  incendium  ipfe  reparande  vrbis  dcnderio  accenSis  plueima  coram 
que  ceciderant  de  integro  prefens  edifieauit  .Fugientes  Amafenos  bumane  Ciee 

mt:8<a!losgtecosquivolueruntvrbedoi.auititeg,onem<pcentumvigint.ftad.o 

ram  buic  vS.  adiedt.  Ent  bec  eiuitas  ad  mare  Cta  ,n  quam 
tum  maxime  florebat  .mpcr.om  Si  maris  prmcjpatum  J 

fecutus  lib^rum  fecit  tanto  munere  prorfoSilUberaiiter  v w . 

gnitateaCfumen-eLucullusarbitrabaturto^^^^ 

terarumqiiludiispr-ditomrcrou  P . Ceterum  nonbic 

enimcreienslibereasiimulateacapp  1,,,=  Lucullo  con-edere.  Beliicisab  re 

folum v.r„seftM.rena imperatoris, nlauJ  busLueuUocom 
l„soc»r„sLucullosadc5pouendasl.uanda|iv  besAb^^^^ 

iam  cxtintloiura  nefandis  innumeriCt  «'“‘*y,'^’,P'.„banrut  ptiu.te  inge  - 

f,n.r.tor.sSipubl,ca„.abreconeuVat.sur,.iC^Jjc.r*^^^^__P^ggjg„„g„ 
nuilibetiflbeqivirgiuespublieeverodjnat  p - ^ rcruitutcnii  Sique  longe 

IpGq,  tandem  patres  mtferrimamcogeb  carceres  tormenta  iajitc  fote 

tlifiicJluKa  tiirpiata*  vicUbaotiar  vuuM  caebeoa.  carcei 


f.Va-dcrti  'i.tor-l'u"otroi  £<  rig.J.nmatieirc  .n :oto glacieq: «rCiti  compelle 
h»tur:ot  ^.s;om  re'los  fopl.x  fera.tos  comparat»  pax  qoeda  fe„o„&  Uo.meo 
vwLtur.Hcc  tanta  mala  k.sinFeotcSvrb,..m  calam.tate^m.rctamsLucuIlo3 
^rtCTosaleno  ere  baad  multo  poli  h,s  leg.tos  bterau.f  P™™  “t  «I  ' 
tra  centeCmam  mrelcnor.t  de.rceps repet,  poffe  .nft.tu.fomnes  deinde  vt  ras 
canite  ma.ores  atrcidit . Poftremo  quod  max.mum  fuit  neminem  imperat  fenera 
cJrem  ultra  quartam  frudluum  debitoris  poffe  accipete . Qui  vero  cum  capite  fe- 
rus ipfam  iunxilfet  vtroq,  pr.uatum  effe.His  decretis  vmuerfnm  esal.enu  ante 
Sadnennium  perfolutum  eft.  Et  literi  fcomines  fuls  rebus  integre  fruebautur. 
Hanc  peftcm  induxerant  pa  vig.nt.  talentorum  miba  quibusblla  grauauerat  AGe 
>m  Et  cum  duplum  mutuantibus  redderetur  ad  cent6  lam  Si  viginti  niilia  ffima 
Murceuderat.  At  feueratores  Luculli  lufticiam  eduerfam  fue  capine periniq.  terS 
CCS  Romam  profedliabfentem  calumniari  quofdam  talionum  praicipes  multa 

i„  eum  concitie  mercede , Non  en, m erat  exigua  eoru  R om  c aoiftotttasiqn.a  ere 

fuo  multos  £bi  pamcos  obnoxios  fecerant.  Atqui  Lucullo  non  liberate  modo  gen 

tesredcetetequoq,Froumcie  ingenti  laudeextollebant  celebrabant  veneraUtoe 

DeBderatiffimus  «at  omnibus  pet  beatS  eam  vrbem  arbitrantibus,  cm  tale  duce 
co»requ,contigiffet.Irtclim  Appius  Clodius  luins  fotor  nupta  erat  Lucullo  ad 
depofeeudum  m.tt.datam  m.£rusfallacilong.(Tlmoq,multornm  dierum  itiretc  j. 

fuperiorem regionemabatbaris viatoribus otcumducebatut.Cum vero  Libere 

tusquidam  genere  Sirus  reflamverarrqidemonftraffet viam illireredutend™ 

cred.d.t.B.tbatis  it.q:  eordq.  p erplexo  itinere  telujis  paucos  lutra  diestraiedlo 
Euftate  in  Antiocbiam  ad  Dapbnem  applicuit . Ibi  T igranem  gmCdam  in  Pbc - 
niciaoppugnantemvrbcs  operiri  luffiis  multos  interea  Fotentiffimos  principM 

qLibus  infeun,  eratinfolenria  TigranisGbi  tatincSciIianit  Inter  bos  fiiit  Carhe 

nusrex  Gordiene.  Aliquot  preterea  cioitateslegatisda  ad  Appium  milTis  Ro- 
manum imperium  expctebanc.QuibusAppuympbflimaLucuIliopeitipo.Iiele 

tus  in  prefcitia  eas  quiefccre  commonebat . Dlftcilbmum  erat  ac  itollctab de  gte 
cis  Armeniorum  imperium SCipCus regis  potiffimum  ajpertima  tumidilTima^ 
fupetbia  .Que  fumma  fortunarum  omnium  copia  co  l.cccie  "'““f ' 
populi  aut  amare  aut  mirari  corfueuilfent . Is  ipfe  perinde  ac  non  fua  nm  ft  pt  p 

ter  fe  quocp  fadla  exiftimaret.  fuo  arbitrio  pro, fus  abutcretur.TcnuiNaqi  ac  mo- 
dica omnium  expedlatione  incipiens  multas  Cbi  gentes  j 

ipfe  fiper  ceteros depreffit  atq.  contudit. Si grccis impleuerat  Mefopotania 

losexObca  multos  exCappadoc...uuirosbommes  eo  traductns.Arabcsquoc* 

Sccnatas  ex  Etbis  ammcuit  S<  quo  illorum  opera  facibus  ut«ctor  vicinos  Cbi  co 
ftituit.  Miniftra  bat  el  q.  multi  teges  quorum  alii  uelut  pedilTcqui  aut  5»»^« 

fibiadliabantHi  equitanti  nbipedeftresinterjorcs  tunicas. ndutioccum^ut 

Sedenti  vero  aut  iura  danti  connexis  inuice  brachiis  circumltabant . Id  pot 
m.rcrr.me  quedS  videbatur  feruitnt.s  imago,  quaf.  data  dom.mo  " 

etiam  ad  paciendum  paratius  quam  ad  agendum  Cbt  preberert.  Hancitagi 
pius  inauditam  afpet^ mam^  fuperbiam  ulla  Cne  formidme^t  ""  f " j 

ers  vbi  dicendi  £bi  facultas  affuiti  ucnifTe  fe  mquit  T,«a 

iure  belli  Luculli  debebatur  triumpbisiaut  Tigrani  bel.um  ® , 

nes  profu-a  facie  fidloq=  rifu  eam  ora  tiorc  tr  audire  erratus  non  ^ 

tL  quin  tanta  fe  adoJcfcentiS  audatia  alienatum  omnes  oa 

primam  liberam  audierat  vocem  poft  qmnq-.  ac  ^ugln  ti  ^^rpondit.  Ra 

crefTeratannos.Appioigiturbaudquaqimitridatemdedere  • r _ „j|2 

manos  vero  qui  pnmi  bellom  indixerint  fe  fore  ulturum.Iratus  etiam  m Lucu  h 


adO(3  tantum  non  re^tn  regem  Te  in  cpiftola  ^alutafTet  srercrifcens  vero  cS 

imperatore  uoluit  appellare.  Appio  deinde  inj^etia  munera  recuranti  muUoplnra 
rctniCt  (ne  tamen  inimicitia  quadS  Appius  id  fcdfle  videretur  vniea  Pbiala  ffipta 
reliqua  TiRrari  dona  reliquit  ;8<  ad  imperatorem  funm  citato  greflu  co  tendit  .Ti 
granes  poft  mitridatis  cladem  non  eum  videre  neqs  aftinem  Gbi  virum  tanto  im(:« 
rio  tantis  eie^um  fortunis  dlloqui  dignum  cenfccrat.Cctcrum  (limma  dedecore 
isnorainia^paluftri  quodam  in  loco  feruatumcumantea  neglewflet  indidloCbf 
bello  9 primum  ad  (e  magnifice  perbumaneqi  accerRri  iuffit . Primos  ror  grefius 
in  purgandis  mutuis  (urptlionibus  confumpfcre  omnes  inimiettiarii  caufasin  ami 
eorum  copia  concientes.  Tunc  Metrodorum  fcepRutn  accufatum  fuilTe  fcrfitvi* 
tum  in  dicendo  nS  iniocundum  £<  multarum  difciplinarumlcientia  ornatumtaii 
ta  vero  mitndatiS  amicitia  beniuoletiaq>  fretum‘nt  uulgo  regis  pater  appellarec 
Hur-c  Gquidem  ttiitrtdatis  legatum  adTigranem  folicitandum  in  Romanos  tranf 
tnilGim  ab  ipft  Tigrane  rogatum  fuiHe  conftet  quidnam  bac  de  re  iplc  f.bi  confit 
leret .Metrodorus  vero  Cue  mitridatis  odio  fiue  Tigranis  vtilitate  addudl^.Ega 
inquit  ut  legatus  opem  afferre  ut  vero  conCliarius  prorfus  abnegare  (uadeo.  Non 
tacuit  bec  Tigranes  6d  nil  mali  Metrodoro  ob  id  accidere  coffe  ratus  mitndati 
cunflae^ruit.C^aremetrodorusmittidatisimperiopoftremisconfeftimfap' 
pliciis  ^dhis  interiit.  Penitnit  maxime  Tigranem  5 ea  reuelaflet  quS%n6  Cia 
folum  per&dia  ille  perieratsfed  tacito  at®  diuturno  mitridabsiillumodio  faces 
adiecit . Et  enim  littere  quedam  intercepte  fuerant  in  quibus  Metrodorum  inter 
fici  lubebatur.Funuseiasrplendidiffimo  apparatu  abTigraBccelcbratumeftnt 

qucmviuumprodidcrataoipliflima  mortuam  maguificentia  proIequeretur.Oc 

cubuit  & apud  Tigranem  Ampbictatis  rfietor.Si  par  eft  eum  quo®  virum  pr^ 
ter  atbcfiascomendarc  memorieffetunt  eum  in  folentiam  (uper  Tigridem  proia 
gifleiibi®  rogatum  ut  difciplinam  fuam  publice  docere  ucHet  per  arrogantiam  re 
fpondiffe  deluim  delpbini  non  effc  capacem. Et  cum  deinde  ad  Cleopatram  «utn . 
Sf7ei5  ftliam  vxoe?®  Tigrams  fe  cStuliflet  breniter  more  fiuffe  inC^Iatfi  luf^® 
ob  id  ab  omni  grecorum  congreffu  Finitas  atftinerc  feipfum  cof^ifre  »«erore  Ha 
ius  quo®  funus  in  Sapba  oppido  a Cleopatra  magnifice  aeSum  eft  lam  res  Afic  (3 
ma  moderatione  cSpofitas  in  pace  Lucullus  ocio®  firmarat  & ad  rpe^acula  f ran 
tis  vicftoriis  agenda  conuerfus  EpbcG  ubi  fc  contmebat  cefebritatcs  Atb 

Ictarum  certamina  gladiatoriof®  ludos  mftituit.Omnef®  AGe  vrbes  ul®adeo  in 
le  conuertit  ut  cum  ab  illis  fumma  integra®  bemuolentia  coleretur  tum  etiam  in 

ampliflimumeiusfconorcm  Lucullia  publice  fu«intceIcbrata.ApFiointerima| 

lectione  reuerfo  cum  bello  in  Tigranem  ducendam  effe  vidcrcturXuctdlns « po 
tum  traieiens  collecftis  copiis  ad  oppugnandum  non  tam  Sinopcm  aregiosquoP 
£m  «lices  qui  detinebant  confedit.  Hi  multis  GnopenCbu^ruc.datisnocfte®« 
fcc  incenfa  ficrunt  Quod  vbi  Lucullus  animaduertit  in  vrbem  «"grcffus  0 Jo 

lia  eoSm^fupereSntinteremiticiuef®  f priosm  pc«^^^ 

uameiusvrbisd^g«ntiambabu.t(bacmaximev.Goneadn»mtus.^^^ 

quendam  inquiete  Gbi  locutum  dicere-  Progredere  «““Sw  ft^is  i5 

nam®  antolicustecumfamiUanter  congredi  cupiens.ExargenoGh^^^ 


jraf  Hnnc  Via  nj™  Demoleoirte  Pfclopoq!  in*  proEeiSiiiii  alliftm  „aaj 
WWIWI  itarat  nu  , . amiCfle  :ipfum  dehide  cum  focus  agnuae  fat^o  Si  *■ 

m ^c-ris  cepifle  Nam  eam  vrbem  Sici  tenebant  a Siro  Appollinis  ut- 

aSlK  Si!lopi^i  Sotidisfilis  nato  ttakentes  ongine.Hcc  audiens  Lucullus  Sil 
rute«ptu».  conE.ftin,  mniom  t.nocao.t  qui  Ee  In  coumentati.s  eius  coiuonae 
S entius  nil  credi  dignius  eflV  § quod  per  Eoninuni  fuetit  preEgnatu  .Non  / 
StOT  S interea  milridatS  atqi  Tigranem  ut  ACarn  preoccupatent  copas  Euas 
«taro  agmine  per  Litaon.am  in  Ciliciam  ducere. Miratus  eiE  Lucullus Tigra.s 
fententiara  u,  in  Romanos  arma  moturus  non  Euas  ru  m.tndans  viribus  rolonaiE 
teidom  illiJs  maxime  florebat  imperiumipermiEiBe  proSligari  eum  alq,  deuinm 
& nunc  oppreffis  illius  rebus  atqi  conEtadhs  cum  Romanis  bellum  imtc  recuEaiTe 
StcntiErimom  IU  bello  Eorium  qui  cum  perdito  ac  prope  delato  ancpitem  rernu. 
Fortunam  fubire  vellet.  Atqui  Mirbares  mitrid.t.s  fibus  quiBoOomm  ea  tepe  , 

Lte  tenebat  arbitratos lam  omnia  Sipetiori  bello  fuiffe couEedla  cotram  mille 

auteoruiu  dono  Lucullo  mittit  otat^  in  amicitiam  populiq,  romam  in  Eocictatem. 
aEcin  Lucullus  de.nderel.ao  Sotnatio  cum  fex  milibus  militum  ad  ponticarura 
recom  pref  dium  ipfe  cum  duodecim  equitum  tribus  mui  amplius  peditum  mil.ba 
ad  -ecuodom  bellum  proEcdus  elE,  Videbatur  id  conBIium  plurimum. n Ec  pericu 

rpa.umrat«.n.sbabere.InpuEnaciffim,agentcspi:oE.c.fc..ptotequ.rumm.I,u 

in  naftam  regionem  ac  proEundiffim.s  tiiiiiis  montibus  pnpema  niue  obrutis  cic 
eorfcptam  Proinde  milites  cum  bis  rebus  tum  etiam  pefEimls  eorum  morib  at 

ma*KedabaMimil.t.amrccorabanti&duccm  muin  penitus  Eequebantnr.Roe 

me  vero  EadioB  bominesctiminand.  ocraGonem  Gb.  arbitrat,  exclamare  obteft.o 
Ii  vocitare  Lnrullum  vel  preter  omne  Romane  rei  emolumentum  ex  bejlo  bella 
exoibitateiimperaodi  cupidine baudunij arma  deponete.monfetigan  no  quic.ce 
le  non  Eatoran  ut  publico  periculo  pnuatasfibi  diuitias  coparacet . Atqui  Lucui 

fusSoimusintenloitincteadEuEratem  vemens  tutbidiffimummutjrqituml. 

icm  aquis  Eluainm  competit  .Eam  rem  quia  & Ebi  more  Si  militibus  labons  can, 
fe  Eorel:  molefte  confpexit  idum  Gncres  itaij  ad  traiciendom  amnem  cofutaE^  iral 

lem  trabes  parari  iubet  Vefpere defluere  tlume  incipies uEtp adeo  proximanode 

txbaoflii  cftLt  mane perEpeiSo  alneo  tuto oadari  poffet  Acrolc regionis 
?.qnot  “nfulas  m fluminis  lecjo  mirat.  Lucullum  ueneta^m  quia  cum  id  antea 
tanfflmo  cont.gilEet  tum  mirum  etiam  videbatur  prcEondiffimm 
Sm  rel.rem  tam  ocioCim  tam  Eerurum  Lucullo  tranBtfi  prebuiETe. S*.  vero  tra 

feSitiSL  continuo  prodigium  v.rumeftC.»G.eu.ra„rG,cr« 

ane  boues  in  ulterior.bo  EuEratis  patulis  edurari  quS  maxime  deam  indigene  tat 
bari  fumma  veneratione  rolebant.He  lampadis 

^ omnem  regionem  diuagabantur  mulli  penitus  va.  „ Vn“x  b.s 

SmodateiferotcsinEueteSCquenonCnemuItolaborecaptatlj^fl^^nt^V^^^^^^^ 

qnandam  ad  petram  quam  dee  dicatam  dicunt  inter  'taieiendum  adu^  ens  e» 

rupereaftet.®tdem,irocap.teFetuideac.»godom.taEo.ffeKeGLucukto^^^ 

candamobtnI.t.Enfetiquoqitaurumprotranr.tu.molau.t.Eod.ettan»ato  9 

eo  babita  poftt.die  veto  Eublatis  Cgn.s  per  Sopbeuam  «8»“ 
emrtjura  prorfus  iniuria  ;qui  bona  cum  pace  exerci  tum  a .g-  .jjuj 

ad  opulenti  cuiufdarr  oppidi  oppugnatio^^  inccnfus  tayrum  pocu  - 
inquit  oppidum  milites  prius  robis  exaperan^dum  cft  Hec  enim  p« 
prepofita  jacent.  Deinde  citato  agn  ine  cum  T igridem  traicaffrt  in  , 

diixit  exereitum.  Primum  Tigranes  nuntium  qoiaduenm 

tcM!  percuti  lubet.Prsinde  cftenjaluti  j-toprieconfulentes properant 


miVo dentio  perferebaSt.  Et iprefcofiiliiamineenJio  circumfufiis  tcrotfi  TuarS 
cura  neglecta oitima  prorfus ignorabat. Totas  aflentatonbus  patefecerat  aures? 
a quibus  non  falfi  minus^grati  bfaiidi(5rertr!0nesaffcrebanturlc  magnum  duce 
extimare  Lucullum;  G etiam  Epbefi  Tigranem  cxpecSaflet-Ccj!  tamingentPtnbo 
ftiumirultitadinem  velconlpicere  fiiftinensnon  primo  ftatim  arpebfu  ex  AGa  f« 
geret.Sic  itacpne^Gngulis  datum  eftcorpons  rrultivim  virtutem  integre  pofTe 
perferre  rte^  fortunatifTmie  menti  in  tanta  bonorum  omnium  ubertate  ab  ratio  ' 
tiis  vfu  non  druiare.  Primus  tandem  omnum  Mi  trobarjanes  vicinum  Gbi  boffem 
incumbere  declarauit;  nec  gratam  tamen  audatie  fue  mercedem  retulit-  Cofeftim 
nanqi  Tigranes  ipfiim  cum  tribus  equitum  milibus  plurimi'’^  peditibus  in  Lu  * 
cultum  emittit  limperati^  ut  ceteris  Tiomanis  conculcatis  folum  imperatori  viuix 
ad  fe  deducat.  Omnia  nondum  Lucullus  metauerat  cafbra  fedcum  pars  militum 
adbuc  in  itinere  aduenirececce  (peculatores  ad (ant  qui  properare  cum  copiis  bae. 
barum  exploratum  fcabere  (e  dicunt . Subtimuit  Lucullus  ne  miles  extra  ordines 
folutus  atej  diffufus  ati^  barbari  celeritate  opprimeretur.  Quare  ipfe  ad  locanda 
muniendai^  caftra  manens  Sextilium  legatum  cum  mille  (excentis  equitibus  tori 
dem  ferme  peditibus  ac  Icuis  militibus  armature  inboftem  premittit  iubetij^ 
proxime  ad  barbaros  accedentem  detrstaare  certamen  donec  omnem  exercitfi  co' 
politu  effe  acceperit  ParuifTet  imperio  Sextilius  G non  jngruentisbarbari  temwi 
tas  manum  confcrerecopuliflet.  CoIIatis  itacjCgnis  Mitrobarjancs  pugi^nda 
cecidit  & ceteri  terga  dantes  preter  paucos  admodum  omnes  in  fuga  occuracre 
Ea  clade  Tigranes  relidhs  Tigranocertis  ingenti  ab  fe  condita  urbe  ad  tauru  tcll 

rauit  eo  Tuas  copias  vndi^  coadlurus. Lucullus  vero  eam  boftj  facultatem  adimen 

dam  ratus  murenam  emittit  turbaturum  calbra  Tigrams  vna^  conaenientibus 
eo  barbaris  irinera  prccifurum  .Sextilium  vero  magne  arabum  manui  qui  ad  i i / 
.tranem  acceciebat  occnrrere  iutet . Is  itatj  m Arabes  ^m  eaftra  bearent  irrsm  . 
Lna  eos  intenti  ftrate  Jjilieamt  Et  Murena  pariter  Tigranem  infecotusvbi  ai 

arperam  aninftamqivalfem  tentum  eft  qua  barbare  eopie  traducebantur  pmftta 

r,b.otea&netraure»ntempa«latim.«mtumadot.«rj.gran.ston^ 

eimsomnibus  per  fe  poCtis  citata  fuga  Somanos  enaCt  Multi  atmenli  ceb  p.ures 

«m.n“ptitot.HfsptofpetcgeftisL«eull.=  rubla..sr.gn.sc»e»^^^^^^ 

& otimarli  ad  augendam  ntbis  magnificentiam  gtatiami,  f.h  regis  con 

fu  Tigranem 

R— ^ 

A.eL...ut.bn. 


reg=vetranrarpa«in.|talbpammn.ErceJecoraenc»>itJ.nirptajaat,«  R.t 

bara.'-cp  n,.n,sfcnoi».a  ragis  iam  adto  plenacrait  & .pfa  coc.I.a  ut  .pfe  Taa.ll.s 
folus  Tigranis  fanteatie  adnerfatos  vix  capms  perica  um  eaitanr  CredAat  mi 
jndatesclanrin-i  facinoris  inuidia  iam  quafi  partam  diOiadere  VicSaria.  Et  ipfu 
Tigranes  confu^to  morari  uoltiit  ne  prcfcns  fibi  partem  fpcrate  glo-ie  vencJicarat 
Vniucrfoitaq:  cum  exercitu  motam irdlatundumin  amicos  didlitalTe  proditum 
eft  perquam  iro*efto  fe  animo  eOe  ^ cum  Lucullo  folum  non  vniuerfis  cum  Roma 
norumducibus  vna  colIecAis  Gbi  decernendum  efTet.Netji  infana  prorfus  onire:{! 
creter  rationem  videbatur  viri  temetitas/cui  tot  populi  tot  reges  tot  peditum  !e 
gionestot  equitum  milia  animos  attollebant.  Sagittariorum  Si  funditorum  ert 
viginti  milia  fecum  babuiticquitum  queq:  fupra  quinquaginta  milia  quoru  feptS 
deccm(5  miha  Catbapbrarti  era  t ut  Lucullus  iFfefenatui  fcripGt.  Peditum  vero 
cumin  cobortes  tu  in  legiones  diftributoru  centu  quinquaginta  milia-Item  qui  vi 
as  ftemerent  qui  pontes  fabncarentqoi  exhaurirent  flumina  qui  Gluas  cociderct 
reliqua  vero  bclloru  machinamenta  coficer^t  triginta  quinqjmiLafuilTeconftat. 
Qui  a tergo  locati  6C  ad  hoftem  afpedbu  deterrendum  Si  ad  cofirmSdos  militu  ani 
mos  plurimfi  conducebSt. Vbi  vero  fuperato  tauro  fedente  ad  Tigranocerta  Ro ' 
manum  delpexit  exercitu  ipfei^  in  eminenti  loco  manifeftc  apparuit  tunc  barbara 
oppidanorum  turba  ingenti  clarrore  fublato  aduentanti  regi  fumo  cumirrepitu 
applaudere  tantas  Romanis  copias  ex  menibo  ofic  tare  minariqi  illis  extrema  fiip- 
plitia  .Lucullus  cum  de  pugna  cofefiim  ad  milites  retulifletipars  obfidione 
ta  totum  exercitum  in  Tigranem  ducendum  effccenlebat;  pars  nullatenus  ab 
dione  difcedendum  efie  quo  minus  a tergo  tanta  oppidanorum  turba  relic^  eflet 
ICeutra  per  fe  Lucullo  fententia  placuit^  ambas  vero  coniundlasIaudauit.JJiuius 
itaij  copiis  Murenam  cu  fex  peditum  milibus  ad  obGdionem  rc!inquit  J8<  ipfe  ca 
cohortibus  quatuor  Si  viginti  m quibus  peditum  decem  milia  fagittarii  attj  iun  / 
ditores  circiter  milie  Si  equites  crSt  vniuerG  in  hoftem  profedbus  latuiimo  in  capo 
iuxta tluuium  caftra  locauit-  Vifus eft  Tigrani  puGllus admodum  is effe  exercit? 
Eeaffentatorespreftita  Gbiiocandi  occaGonehi  Luculli  temeritatem  deridebant 
llli  fuper  Romana  fpolia  quafi  lam  parta  effent  lecerant  fortes  Et  r^u  ceterorum 
principum  vnufqaifm  Gbi  foli  pugne  negotium  decerni  orabat  megem  vero  eiulce 
fpctHaculi  ludiq.  fpcctbatorem  fcderc.Tunc  Tigranes  & v^^num  quippiam 
• facetum  in  mediu  afferre  cupies  uulgatiflin-u  iHud  dixifle  fer?  ^ os  G legati  vem  ' 

rent  fatisn-ultos  cuid?:G  vero  pugnaturi  ppaucosadrooduefle  His ita^lalifcus 

fcarbari  iocaban?  Lucui!?  vero  poft  ridie  pma  luce  armatos  milites  m acie  deducit 
Erat  barbara  caftra  trSlf  lume  ad  orictis  plagam  locata:&;  Luculi?  fublatisiigts 
qua  facilius  flumen  traici  poterat  citato  agmine  decimabat  occidentem  credebat 
ipfc  metu  fecedere.  Quare  Tigranes  accetGto  Taxilfe  videsne  ridens  incjuitin' 

uidfasRomanorumaciesfugereeasnumvidcs-EtTaxilesuelcm  irquito  rx 

ut  quod  temere  auguraris  pro  meliori  tuafortunaidcueniret.C_eterum  nonipie 
dida  vcftis  non  terG  clipei  non  impoGte  capitibusgalee  non  dcnicp  exempta  uagis 
arma  cofucuen' t fugientm  habit?  efie  fed  pugnaturi  mia tis  eft  ihc 
tStisin  hofte.  Vix  ea  dixerat  cumiam  firmari  pmas  Romaro2?  aquilas 
aciefmad  traiciendum  turma tirr  difponi  ,Turc  Tigranem  ccu  e longa u«  ^ 

Ia  excitatum  bis  vel  ter  clamafTc  ferunt . In  nos  properant  o «repita 

at®  tumultu  turbas  macie  difpofuifTe.Siniftrum  cornu  A diabeno  regi  . • 

medo  concefTit  medium  veroipfe.Catafratfti  equi  ferme  omnes  ® ^ tris 

Romanis  lam  ad  traiciendu  paratis  pars  mihtu  eum  die  qui  pndie 

erat  obferuandum  effe  etnfebat . Illum  vnumexnefaftis  diebus  cfle  quos  atros 


Romam  vocant  Scipionem  cam  Cimbris  boc  die  »n?rf  fTum  Romanom  exerci ' 
tum  pcrdidiffe . Qmbus  Lucullus  celebratam  iHam  botrinuro  memoria  vac?  edi/ 
difle  inquit  commilitones  bunc  diem  ex  atro  feliciflimii  Roma/  • 

tiis  faciS.  Et  s fubinde  hortatus  cum  f luuium  tr aieciflet  primus  ommfi  pro 
perabat  in  bcltem.  Erat  ipfe  ferreum  thoracem  indutus  fplendjdum  atq;  fquamo/ 
fum  :qao  fupcr  punicam  geftabat  cpbeftridem . Tunc  ftricbum  er(em  fms  militi'/ 
fcus  oftentabatquafi  docere  vellet  ex  propinquo  collato  pede  cura  boilc  pugnandfi 
eflciqoi  non  coininus  {j  emm?  telis  miffilibus  fagittis  re  gerere  didicifiet  Citato 
agmle  in  barbara  turba  ruendi!  effe  clamabat  ut  celeritate  fua  milites  %ittSdi  bo 
ftibus  fpatium  interciperent . Hec  dicens  cum  aliquStum  ptogreflus  effet  Catba 
pbraclos  equites  quoru  celebris  in  exercitu  erat  fama  fub  tumulo  quoda  locatos 
eflcadaertit.  Erat  eius  tumubquatuorferme  i^adiorumalceRrus  perfacilis  atej 
eatifnmusSimuetticefpaciola  planicies  ad  omnem  militievfdaccomodata  Lu' 
tullus  ita^  traces  gallos  quos  lecum  babebat  equites  m CatbapbraCbos  ex  eranf  / 
oerfo  ruere  gladiif:?  contos  eorum  truncare  iubet . His  eram  concifis  omnem  eora 
vim  extineSam  elTe  non  fibi  conflilere  non  prodeffe  fociis  non  boftes  dcmij  ledere 
pofTe-Cumponderetumarmorum  ineptia  nullam  effe penitus  Gne  contis  eorum 
opcram’fcdmuroinclufisaccircamreptispene  fimilesapparerc.  Ipfe  deinde  cum 
duabus  cohortibus  pedes  in  tumulum  contendebat  ceteri  milites  laborantis  arma 
ti  progredienti!^  ducis  reuerentia  moti  fubfequebantur. Capto  tumulo  cum  emi 
aentiori  eius  in  loco  ftetiiTet  ingenti  voce  proclamans  vicimus  inquit  vicimus 
Bwlatcnes-  Subinde  cdmonefacais  militibus  nil  iacalis  opere  efTe  fed  Itndiis  enGba 
cetendumefle  furas  ac  boftiamfemora  que  fola  CatbapbraAi  armis  nudata  m/ 
sligunt  acies  in  boftem  deducit.MulIa  tamen  bis  artibus  atcfConCliis  occabo  da/ 
ta  eft  quia  CatbapbracSi  ne  Romanum  quidem  impetum  excipientes  priul®  mi  / 
tam  certamen  clamore  fnbita  cnm  faga  fuUara  fe  fe  pamffimorq,  armis  equos 
i«ter  peitam  agmiua  wrpiffime  prscipitabat  Sic  nullo  illato  nnbiere  ™ 
fus  emote  confpetlo  tot  borninum  milia  taoteijcopie  prolllgate  <b”^  ConMiui 

►«.  mirprandaa  fortuna  oppreffum  viderat  auulfum  e proprio  capite  ^dema  Ia 

m diadema  Romanorum  uulnerali  cenmm  qum,*  ui 


pStffiS  vnS“tnr°“Ecnt*usLumiii™ 


raSt» ad  T.gin™  SftLte  mglem  W lento  procedens  .nnete  cS  a!i 
tam  arbitratus  a & • (tepide®  inctdiflent  comertura  rem  ipfam  augura* 

^ss”trsdSr^»^ 

,e"d,.n,T.gBnen,conncrfcsdercrtnmbi.m.len,abiedfpmn..retab.li:terca.n™ 

niffet  nullis  ramatillcfe quondam  conultas  imptolann.Mequo  dcrMndena  8C 
SmLnes  fecum  mifenascollacnmanscum  meliora  eum  fperare  lulMTtt  ijene 
tem  ffli  famulorS  ordinem  vel  mammo  tege  dig  num  adinnmt,  Amk  deinde  ii 

Sntrabendasnouas  ecp,a.aniinosere«re.ProfIlgato Tigrane  eonfeftim inter 
Secosbarbaror„quiTigranoeerriserantreditloortaeft  Lucullus  rei, quiret 

Stu  eo  amoto  cuTurbem  a grecis  accepiffet  fetuatls  tl-efauris  ceteram  urbe  mil, 

° diripiendamconceffit  lin  qua  preter  alias  ingentes  ope^s  odio  milia  tilentomfua 
i'(reconftat.OcJ.ngStcpretereadracfcmer.nguIisexboft.utnfpoIiMmlI.t.todate 
r„nt.Er.nteatempcfl.teTigranoeertisplurmIudorumartit.cesqnosundi9 
T,gtanesadreinftitotorurp«dlatu!orumca«racouoearat.HisLum#usadj,pe. 

raSos  pro  parta  Vidloria  iudos  atq,  fpcdlacula  magn.fiee  vfus  eft , Grecos  pofte. 

donato GbiOiaticoKbarbacos pariter qnosmedo Tigranes inmtos  habitatum^ 
tramffet  propriis  patr..sreftirutosdimlltQnatennacm.ta!e  Mota  plurime  ted 

dms  Gb,  Libus  deintcgro  retede  funt.  A quibus  Lucullus  perinde  ae  nouus  eae 
cum  conditor  colebatur . Al.a  quoqi  ornamenta  Fulcbetcima  ad  vm  gloriam  aecef 
fere  .Non  enim  bello  magis  § pietate  iuftitia  bnmamtate  libera, itate  clementi,  s 

lerifq.  id  genus  virtutibus  fupremas  Obi  partes  laudis  appetebat  Ne,  becdjmn| 

f ptime^fnftitute  met. tis inOgma  cum  bellicis  coferinda  ccnfi bat . Vb.  cfi  baud 
pLum  mlil.bos  tum  fortune  plurimum  deberi  glo.ie  ludicator. Quanti  vero  mo 
Sienti  quante  laudisCb.  fuerint  Cipcc.otes  .11.  vi.tutes  quibuspretcc  ouiMmar 

morum  opcrambominesvrbes populos  reges  ribiconciiiaoitediircramiB.tC  en! 

arabnm  reges  eum  adeuntes  accepta  pace  omnes  fuas  fortunas  Lonill.  hdei  ere 

didcnine.SponteruaSopbenorumgensaccepItlmpetiuniSC  Gordianotnmpo/ 

pulos ufetadeo  fui deOder.o milammauic ut rclidHs proprilsCdiboa vna cum I.be 
L atqi  veribus  cum  0 palTus effet  fubfam  peroptarent .Tantam  vero  .ftotan. 
in  Lucullum  beniuolenriam  bine  ortam  fu.ffe  perbibent. jarb.cnus  enim  eom  rex 
cum  moUftum  Tigraws  hzhcret  iirpenu  zd  appium  ceu  diximus  clam  de  foae 
tate  cum  Romanis  mcunda  retulerat  mec  dum  m armemam  Romam 
cum  Tic^-anes  detedlare  jarbienum  pariter  cu  Iitens  at^  yxore  necari  luliM;  J-u 
cullus  maxime  aSeAumfevm  morte  oftenditiutin  Gordianonim  regione  adue 
niens  iarbieni  funus  ampl.ffimo  cum  rplcndorecelebmrit.  Rogum  eius  auro  por 
puracc  regali  K Tigranis  fpoliis  pornarnm.  f fens  ipfe  cremaait  i pofttemarm  vnx 
Lm  ?iri  necelTariis  atqi  amicis  parentans  Iibatiqnes  eqoalen,  fuum  popob,  Ro  , 
man.  forium  vocitabat . luffit  pretetea  pcecioGKmum  .1 . 

K ingentem  vim  auri  K argenti  in  jarbien,  tbcfaras.prc  compcreral  K Iran  m 
in  botras  cogeftl  decias  tcecenta  mjla  modium.  His  tantis  opibus  milites  locu 
eiletati  K Lucullus  plurimo  miratas  cft  g>  nulla  ptorfns  ex  erano  publico  draco 
ma  fufe^ta  ipfum  ex  illo  bello  bellum  conficeret.  Dum  kec  geruntor  legati  ab  re 
gc  Partbotum  ueniunt  amicitiam  populi,  Romam  fo';'»"”  m ^ i J 

f.  ^oftolatio  Lucullo  « ipfe  quo,  Partbo  legatos  ab  fe  remdit  qu^ 


afc  l!lo  peteht.  Que  Jum  Lumllo  tnifr-m  allata  nf.tcU;. 

mana  in  eos  arma  ducenda-  Egregium  arbitratus  fi  udut  certator  in  pakftVa  tr« 
vno  belfiimpetu  reges  fuperaret^5<  trium  clannimorum  maximorum®  Sb  foll 
ducum  muicftus  vidbor  euadcret . In  Pontbam  ad  Sornacifi  8i  ceteros  ibTsferSs 
mttt  Jt  quJ  nutiarcnt  cos  ^ primum  ommtus  eius  prefidii  copiis  arcerfaro  fibi  per 
Gor^anam  OCCurrere.IIIicumiam  pridem  intrertabiles  difficillimor®  milites  ag 
nouiffent  tum  maxime  m pre^^entiadeterfta  eorum  intemperantia  non  verbis  non 
prece  non  imperio  non  mmis  rolatiffimos  homines  in  miJiciam  compellere  potue  ' 
tunt  clamantes  Si  obteftantes  Te  non  amplius  iftic  mSfuros  fed  celicilo  Pontfao  abi 
turos  fe  fe  quo  quifg!  decerneret.  Hec  ad  Lucullum  renuntiata  uu'gata  per  mili  ^ 
toni  ora  prefentem  quoqi  exercitum  fede  refponfionis  exemplo  corrumpere- lara 
Ciiim  opibus  iam  deliais  ad  arma  pigerrimos  turpiffimi  ocii  cupido  Lucullianos  i 
ualerat.  Aft  vbi  temerariam  Pontbicorum  loquendi  licentiam  accepere  eiurmodi 
Isominesvirosappellareillosiniitandumcfledicere.  Etfeffisiam  pugnando  mili 
tibasultltilamquietetn  deberi  .Multa  fefe  tranquillo  ocio  digna  propria  virtute 
claborafTe.His  vocibusfedioribufcjuulgatisfiifccptnm  Lucullus  Partbicfi  bellu 
dimiGt  Et  in  ipfum  Tigrane  media  iam  efla  te  regrefius  tbaurinis  (altibus  Cipera 
tiscum  campostuncprimumvitentescon^exiflet  quia  rigore  celifegmus  ea  re' 
gio  Ciindrt  producit  commeatuum  inopiam  expetilabat  Delcendcns  tamen  propui 
fatis  armeniis  qui  bis  aut  ter  tumultum  magis  ^ preliom  excitarant  quacunij  in 
cefferat  villas  intrepido  populabatur. "Et  frumento  quod  Tigranes  congeflerant 
in  poteftatem  fuam  redaeJo  quam  fibi  uerebatur  boftibus  egeftatem  iniecit.  Pofi 
tis  itaij  caftris  SC  vallo  fofTa  circumdudis  ad  peruaftandam  luper  oculis  boftium 
regionem  exibat. Vbi  vero  fugatos  totiens  barbaros  ne  qaicq:  ad  prelium  lacefli 
tosquielcere  vidit;  (ublatisfignis  ad  Artaxata  Tigranis  regam  in  qua  &lib^ 
eius  infantes  erant  8<  mulieresire  pergebat  id  vnum  confijum  ratuscoo  laceid/ 
tus  Tigranes  in  certamen  fubduci  poffet  Fama  eft  Cartbagmenfem  Hanniba  cra 
profligato  ab  romamsAntioebo  ad  Artaxan  Hermeniorum  regem  fecomuIiOe 
multa  illum  clanfilma  egreg.aij  utiliter  edocuilTc.  Confidera^  mter  cetera  ap^ 
tiffimum  qnendam  namra  locom  tamea  at^  negMam  in  quo  iignra 

vrbis  def^prarit.  Eo  doWo  addudum  arta»n  ».oj.ft™o  Bta  E‘“ 

vtbenifacileraflaniniaire.BtiamparaBSOmmbusHaiiibaleni.promopmabre 

ge  profedtam  noblliffimm  atq,  i.geoMm  vrbem  d.ficaffc 

fomta  tocas  amieoie  Mettopohs  deelama  eft.Profedam ^ “i 

lana  T.sranas  toIerarenS  potnit  fed  coadia  copns  qnart.s  oaftna  band  prood  co 

tta?Ro™,ooc„„,.aLr.™l— 

Artaxata  Romani  traicerc  cogeba  ' , - ^^ercitu  duodecim  cobortesm 

iodo  .0  vadferian,  ao  ^ “oftaaaan  poroportaaae  di 

fronte  totidem  a tergo  locauit-  fub  ^ feonte  pofuerat.  In  primif^  & 

ftnbuit.Mulcasemm  equitum  j 

gittarios  Medorum  cqmtes  8i  Hibere  ^ credebat.  Nullum  claru  ab 

nos  milites  Tlgwn^  rerum  equitibus  equo  ferme  marte  pupantes 

bisfacinus  gcftum  cft  Sftmuere  fed  bine  ar<?  binc  m fuga  eu 

ingruentis  Romani  peditis  imp  r-j^andum.  Pnmisitaqi  diflipatip^im*» 

."S;Bssroo.:?:is"ge‘^ 


impelli  ut  ptiufq,  meuom  OTfelercnt  Mis  fola  tlep.dal.one  deo.*, 
voiam  m fuga  falutem  Cb.  qoer.lTet.TKS  eraut  m eo  exercito  rege,  M torpiffi- 

n,eon,iuun,pootfc.a.sn,imdates  .ufog.t.-cumnequ.deu,  pr.mura  Rou,>n«„ 

elamoiem  r„bft.uere  potoerir.Locol  os  vmoet6u,  prox.man.  «0*01  ad  loMa- 
duu.  kofte  abromprit  .K  capiendo  cedendo  predando  Romani  milites  defedi  fol 
In  fiiperiot.  nempe  certamine  plores  in  bocuero  nobiliores  bartaro,  & cmdiffe 
k fmffe  captos  Liuius  autor  cft  His  Lucullus  tantis  datus  viclorus  ad  fiibuette 
dum  penitus  barbarum  afeendera  tnftituerat . Autunnalc  tunc  erat  equinociliu  SC 
omnium  fpc  celenus  rigidifllma  c celo  frigora  cecidere  omnia  niuc  obruta  erat  6< 
n quando  ferenus  aderat  aer  tum  gelu  tum  pruina  humana  corpora  perrigcbant 
Difficilimus  erat  equis  ob  extremam  frigiditatem  tluminum  potus:  dimciUim? 
erat  corumtranGtus  quia  concterisin  glaciem  aquis  glacies  ipfa  ttanreannu  gra 
uitate  confracta  afperitate  fua  equorum  tibias  neruo"^  ct'aentabat . bilueltna  de 
ihde  ac  angufta  itinera  tellus  tumiditate  abundans  cadentes  e celo  niaes  « ipfa 
in  madidiGimisbcisacerba  pernctftacio  difficinimamacpropeintollerabilemmi 
liciam  facicbSt.  Paucis  itaq;  poft  pugnam  diebus  milites  Lucullum  fecuti  cu  afpe 
ritatem  itineris  recufarent  primum  per  tribunos  militum  ne  longius  procedeKC 
cum  fruftra  rogare:dfinde  cSucntibus  kir,c  ir.de  inter  fe  murmurare  moeSe 
in  tentoriis  crudclitat?  ducis  inGmulari  omnjagiinfeftiGims  verbis  tedoq!  tumui 
tu  repleri.  Videbantur  Lucullo  res  mfeditiofam  fpecfbate  pernmciproinde  lingu' 

los  adeundo  milites  perhumane  prenGareluppIicare^  tOiCrantia  miortiHimosbo 
mrnesinduccreialteramin  armenia  cankagincmudledelere  eius  hominis  opus 
aui  tot  clades  populo  Romano  intulerit:de  Hambale  cmm  Artaxati%  Icqueb^ 
Poft*  omnia  Lucullus  fruftra  tentari  vidit  inuitus  retro  ducebat  exercitum  « 
fuperato  per  alios  faltus  tbaaro  jn  eam  regionem  defccndit  quam  JYligdomcan  va 
eant  feraciffimam  atq;  apricam.  Vrbs  erat  in  ea  tum  opibus  tum  hominum  rml 
tudine  opulenta  quam  barbari  Sibn  greci  Migdonican  Antbiochiam  appellant. 
Kuic  nempe  Guras  Tigranis  frater  preerat.  Summa  tamen  machinamento? 
ritia  res  bclli  Callimachus  gubernabat  :is  qui  multos  ad  Amafum  Romanis  labo,, 
res  intulerat . Ita®  ad  oblidendam  hanc  urbem  Lucullus  ultimo  conatu  conredit. 
Et  cum  paruo  illam  tempore  ui  cepiffet  Guram  qui  fe  fe  Luculli  humanitati  com 
mifit perbenigne  fufcepit.Negletfto  vctoCalLraacho  qui  tuede  fue vitCMula  ab 
ditos  pollicebatur  maximarum  bpum  reuclare  thefauros  in  pedicas  Mme^m  Jer 
uari  iufHt  i penes  daturum  eius  incendii  quo  Amaanoiuir  urbcuaftata  liberali  ^ 
tatis  humani tati%  fue  m grecos  declarande  occafioncm  extinxerat. 
nfq,  indubie  cum  Lucullo  commilitalTe  vifum  eft  profpcrafe  femper  fuis  conlihis 
auras  preftitiflc.  At  deinceps  tametfi  egregiam  prudcntilTimi  magnanimi^ 
tutem  imperatoris  offenderit  tan^  aduerfo  femper  fpirantc  flata  in  altu  hrutoa 
contemneret  nullam  res  a fe  gefte  gratiam  nullam  prorfus  gloriam  ^ 

terum  fuperiores  ille  quas  omnium  mortalium  confenfu  Gbi  vendicaucrat  laodw 
prope  modum  deflexere me^  minime  proxime  infelicitatis  caufe  Cbi  non  fut  aten 
brnde.Non  enim  quo  decuit  ftudio  equali  ue  comitate  militarem  multitudine  co 
lebat  quia  unmerfas  feruicrtium  voluptates  ad  ignominiam  perniticm^  imperan 
tis  fpecJlare  exiftimabaf  In  primis  vero  id  Gbi  plurimam  obfuiffe  eonftat  y equa  i 
um  fuorum  di  qui  in  exercitu  magiftraturo  gerebant  quanti 
faciebat:  fed  ncglectlis  ommbus  nullum  fecum  conferendum  efle  arbittacat . nec 
Ib!a  inter  tot  tanta^i  ornatifGmi  viri  virtutes  mala  fedifre  ferunt-  bt 
ftiflimumat»  magnanimum  8i  in  dicendo  fuiflegrauilTimum  pa^m^^togat 
gi^ armatu  domi  militie  pace  di  bello  fpIcndorS  habnifleprndetic.  Prima mi.i 


«wius  ocJii  atqi  intcmperanrin  fajcm  in  C.jeha  bello  ftatim  arGfTe  S jiaflio  olsret  • 
Si  ad  amafum  maluifTe  potilTimuin  quod  duo  biberna  iilos  intra  uallum  scercroA?' 
pulincc.Accendebant  eos  S<  reliqui  bibernandi  Iaborss:f3ue  emmin  boftjIiGucin 

(bciali  r^onr  fteti^nt  fubdiuofenipervniuerfj  milites  cotubemaist-Tieqfemel 

modo  v!Ia  in  pacati  urbem  Lucullus  ci3  exercitu  eft  ngreffus.  His  militu  odiis 
3^ornc  uulgatis  Luculli  aduerfarii  accenfbs  loga  inuidia  animos  eleuare  & proca' 
citer  eum  inGmulere  quod  auaricia  immoderata^  imperandi  cupiditate  bcilu  pro 
duceret. Ht  cum ferme Ciliciam  AGam  Bicbiniam  Papbagoniam Galatiam  Pon' 
tbum  Armeniam  ufq:  ad  PbaGdem  occuparet  ad  diripiendam  quoqi  Tigrani?  re 
giam  co  tendiflet  quaG  ad  Ipoliandos  no  debellandos  reges  eiTet  emiflus.  Has  atro 
ciffimas  uoces  Lucium  Quintium  vnam  ex  Romanis  ducibus  in  primis  iacHafle  fe 
tfunticuius  maxime  Aidioac  vigilantia  cum  de  bis  rebus  ad  Senatum  relatu  efiec 
placuit  abrogari  Lucullo  imperia  Eam  alteri  decerni  prouinciamimultorqi  eius 
exercitusmilitcsemeritosfieriattjexautSorari.  AcceffiebuicS<  maior  altera  re 
bus  Luculli  peftiS'  Publius  clodius  cum  Lucullo  comilitabat  vir  nefarius  fceleft? 
fiiperb}{rima(5  temeritate  imbutus  8i  qui  libidini  {ue  in  fororem  que  Luculli  vxor 
erat  intemperatiflimam  mulierem  indulxifle  fertur  -Is  cum  non  quantum  Gbi  ipe 
concedebat  bonorisab  imperatore  aiTequeretnripnmascnim  maximarum  rerum 
partes  Gbi  iure  deberi  arbitrabatur  Fimbriar.os  milites  pellicere  plunmutf  Gbi  co 
Ciliare  adortus  eft-  Quod  ubi  fatis  ei  fucceGiffe  apparuit--^  primum  illorfi  animos 
ab  Lucullo  alienare  fummdqi  illis  faftidium  imperatoris  inducere.Ne®  difficile 
fuerat  bomines  diuturna  confuetudine  faeSiofos  tum  pollicitando  tum  blandos  m 
frendo  fermones  conrupifle  Hi  enim  erant  qui  duce  Fimbria  Flaccam  confole  oc/ 
cidentes  cam  Gbi  delegcruntimperatorem.Quare  Clodium  amicum  militu  appel 

fantesperiocundecSpkcaebantar.Simalabat  enim  eorum  fe  maxime  mirereriii 

maenis  bellis  maioribus  periculis  maximis  dem®  laboribus  nulus  rnodus  nuIJa 
u(®  requies  aderit--  fed  omni  cfi  gente  bellando  orbem  teme  pererrando  bellis  bel 
Ia  finiendo  miferam  vitam  terant  nullam  tam  onerofa  miGtia  dignam  expe^ates 
mercedem.  Non  milites  amplius  fed  Luculli  diaitiarum  defrafores  cuftodes 
effe  quibus  tot  camelos  tot  plauftra  aureis  gemmati%  poculis  plew 
auarrtie  tuendumelTet.Iam  Pompeianos  milites  m populum  «^aAos  c„m  Iibe , 

risat<icdiugibusfelicemregionemurbe%opulftasperociumFoff,dere.NoM. 

tndatlm  non  Tigranem  plauiis  niue  pruina  gelu  obrutos  per  uafta  dcferta  f^a 
ri  reeias  AGe  dimturos  fed  prbfiigoruro  belium  in  bifpama  feruile  in  italia  gere 

Utollo  i”  ptomnean.  tos  ."docm  fola  verecuniia  com- 

gato  Fabio  inSotnatiura  ^ Triarius  confeftim  quaG  viiftoriam  inmani 

palG  Luculum  mili^tes  Licallianus  adeffet  exer 

fcusbabuilTet  quo  Gbi  totam  ^ , --j  proditumeftenim  fupra&ptem 

ri»s  conferto  Pf centn  Si  quinquaginta  trjtunos  inilirf 
Romanotum S®'  „(l,a m MitriJatis poteftate  veniffc.Paa- 


,atCt™  abfot.*t.  Ad  milridjtc».  fubiade  tonucAs  aonj.n  ccmn,eaeun,d» 
laceffchdo  ftuftr.  tcntaffrt  qo«  is  T.graa™  eam  malns  ad  ft  copas  dcrea 

dcntemeapedlabatocearreecT, grani  pagaatarasmft.m.tantejb, duo  tmalmn 

gereri  exsrc.eus  Sabl.t.s  itaq,  «llns  F.mbr.an.  m.I.KS  tumalta  m .tmcr^ailo 
ordinas  fao.d.reruare  qaaG  nouo  Sanatus  confulto  ea  md.M  axaubboraB  eiTantt 
& decretis  lam  aliis  ducibus  prouinciis  baud  f mpbus  ad  Luculum  ^ecSaret  im' 
oenum. Nil  fuit  ptoftdbo  quod  non  Lucnlbs ad  fedandos  tl«aendorq! mjitu  ani 
mos  poftbabita  maieftate  imperii  bumditer  eaperiretnc  fingulos orando  ptenfan 
do  leSiendo  fordida  cum  uaSe  deiebius  elarrimabaf  Illi  laiiti  ducis  lacbtlmis  pcl 
bura,  negleilisuacoa  marfapiaabitientesfolum  cum  boftibus  pugnare  inbebant 
a quibus  folus  ipfe  locupletari  didiciffet  .Tandem  «exi  aliorum  militum  precibo 
Fimbriani  curn  Luculio  pepigere  fecum  fe  proxima  moraturos  eltatem  Si  C nemo 
interim  pugnaturus  occurreret  liberos  ati^folutos  efTe.Has  tamanguftas  condi' 
ciones  Lacallum  ane  fubme  oportuit  aut  defertS  omniprcCdio  barbaris  diuntte  ' 
«regionem. Continebat  itacj  ilfos  non  ad  pugnam  amodo  neij  ad  miliUre  quip 
piam  facinus  deinceps  educensjfcd  fola  eorum  expetilatione  contentus  Lappado 

Ciam  abTigranefolatiflTima  licentia  depopulatam  paciebatur.Suftinebat  taat? 

in  priftinas  fe  fe  Mitridatcm  vires  erigere  quem  ipfe  pndem  fenatui  fenpierat  de 
bellatam.Et  ob  id  aderSt  Cbi  legati  ab  Koma  miffi  ut  res  Ponticas  «u  plane  Ko 
mano  imperio  uendicatas  componerent. Qui  eum  non  modo  ponti  Jed  nequidem 
fui  exercitus  dominu  inuenere  abdebacbatis  militibus  abiecSiIiimu  attj  negkdlu 
Quibus  tantum  erga  imperatorem  fuum  incontinentic  tantum  pemlan  tie 
tftate  cedente  armati  ftnclis  enfibus  remotiflimos  Si  qui  rulli  videbantur  TOUes 
ad  prelium  prouocarent . Ddnde  pariter  conclamantes  Si  crebris  inane  aere  icSi ' 
bus  ferientes  e caftris  egrederentur  obeeftati  id  omre  quod  cum  Lucullo  pcpjge 
rant  tempus  effluxiffe.  ReJitftos  quo^  mutes  Pompeius  litteris  ad  feaccerlebat 
lam  cmm  ad  Mitridatem  Tigranenitj  debellandos  dux  Rome  fuerat  cum  plebis 

tum  facaioforum  principum  fuffragiisdcclaratus.  Emmuero  ingratifiima  lenatut 

optimatibuf®  ea  res  videbat  Si  ampliffimis  Luculli  mentis  baud  d^na  quia  non 
belli  fed  triumpbi  fuccefibre  acciperet  Meqi  impenu  aut  mag^ratu  fcd  mcrced 
pmifi  frucllu^  rerfi  a fe  gefta^  fubrogatoCbi  duci  coccderet.Ceterfi  ab  bis  maxi 
me  quiadcrSt  proftrata  Luculli  dignitas  attj  fortuna  nonCne  mu  ta  nura  cofpici 
potuit.  Non  enim  bororis  no  audloritatis  n6  impcni  cius  ei^^niiliKsalbm  «pe 

„odaueftiEiuspp.rekt  Omnes  edlcJuPonip»  ab  Lacalllcogreffa^bibcbsiiE 

Nulli  penitas  parere  licebat  bis  rebus  ouas  ipfe  decem  pariter  m legatis  “''‘“u 
lat  at®  cSfetiprerat . Sed  lam  omnes  in  Pompeiam  qui  multis  ilorebat  ropiis  con 

aetG fuis audi, bantedia.s.Commanib„s  ita® tandeamirisinterccdentibusb. 

duo  duces  in  vico  qnodS  Galacie  paritet  couercte  ubi  babito  fmlliari  “»8“*™ 

foper  rebusa  fe  magnifice  geftis  ambo  vitiiTira  cogratulati  fe.  Grandior  erat  era 

te tucallusi  reterC  dignitas  Pompeii  eu  pluribus  imperiis  tu  drobus  triumpbls 

amplior  erat  at®  inlgnior. Laureatos  propter  vitlorias  fafees  uter®  ^e  lelem 

bat  fed  longo  Pompeii  itinere  per  lora  fqualida  «®  inralta  Laun 

amerant.QuodubiLuculliani  lidforesaducrt^entcxfpnisiqnas^KtecetesK 

virides  babebh  Lautis  liberal.ter  rStuIere.  Id  Pompeii  amiiu  in  tau 
rat.Br  enf  teucra  Luculli  res  geflc  illiusimperm perornatur.  bW  tamebatatus 
fermo  pacatu  nil  amicu  inter  cos  adduxit  ;fed  alienatis  magis  animis  cum 
difccffifl-ent.  fplendore  parata  non  modo  purpureis  ftratis  poculis  auro  gemmi^ 

elaboratis  cboris  cetibrcenicifeirefitatioribus  ^miranda  fed  vane  q 

tnulcitadine  ep ularu  Si  ingentibus  babundantifumi^  bellariorum  pp 


tjute  i-etns.IIiWts  euBomines  Waniapp,ll,bSt.  Pompeium aJatA ™ 
pons  valitjAoe  capmm  clare  * (e  in  Liiculliim  loquutii  fluffe  ttaduon^m  S 
medicas  catorioscome*rc.uberelS<  m, odiri  qma  efcas  e£(ktalit,fi,,p„d 
eullum  domi  nawitos  rf  periri  pofTe  negaret  netuit  Pompeius  ut  inde  aflnmeren 
tur.bc  ad  medicu  ranuerfusG  Lucullus  inqa.r  delicatas  no  cflet  num  forte  Pom 
pems  non  vitteret*Quare  alia  dan  Gbi  iumt  que  almnde  faale  comparari  polTent 
Hunc  tantum  L^uIG  luxum  Cato  qui  tum  erat  Cimma  8<  amicitia  & familiari  * 
late  coniurtus  v%adeo  iniquo  ferebat  animo  ut  cu  adolefcens  quidam  in  renatu 
longam  & impottunam  de  modcftta  6<  parcitate  oratione  ageret  exoi^en*  Cato 
taCMiis  ne  mquic  bodic  dmes  ut  Craffus  viuens  ot  Lucullus  loquf  s ut  Cato. Qui 
dam  G dicihim  id  in  curia  fateantur  ab  Catone  tamen  fuiiTe  negant.  Lucullus 
vero  no  voluptatem  modo  fed  laudem  quocj  bis  Gbi  Gimptibus  quentabat  ■ Quod 
quidem  conicere  ex  bis  par  ell  que  de  illo  Gint  mandata  memorie.  Ferunt  eni  gre 
COS  qao*Ham  bominesqui  Romam  afcenderant  illum  multis  apud  fe  diebus  conoi 
uatum  fuine-C^icumturGisinuitarenturgreca  quadam  pariGmoniainuerecu 
diam  du^os  reculalTe  uocationem  indignum  dicentes  G propter  le  tantis  quotti' 
die  Gimptibus  conuinia  pararentur.His  vocibus  riGrTe  Lucidlu  dixifl^.  Nonnut 
Ia  profecSo  cx  bis  propter  vos  fiunt  o viri  greci-’ ceterum  plurima  propter  LucuP 
Ium  parari  iubeo  .Cum  no  forte  nemine  apud  eum  cenite  vnica  Gbi  menla  daperqi 
modelle  parate  effent  dirpefatorem  domus  ad  fe  vocatam  obiurgauit.Cui  lUe  nS 
putabam  inquit  cfi  folus  cenaturus  cSes  Gimptuolb  tibi  opus  efle  conuiuio.Qmd 
ais  LucuIIas  luquit  an  ignorabas  penes  Lucullum  hodie  cenaturum  effe  LucuUS 
Itaa  cum  totam  lam  vtbem  barum  rerum  crebra  fama  peruaderet  Lucullum  tfie 
forte  per  ocium  in  fedentem  Pompeius  Cicero^  cSuencre.  Hic  nempe  in  p« 

Illis  Gbi  familiaris  erat  atqt  amicus.  Pompeio  vero  & fi  tSta  quadam  Gmulwte  ob 
JV^itridaticum  bellum  mutuo  aduerfarentur  & loqui  tamen  familiariter  « co lue 
mffe  folebat-Citero  iMqi  ralotaroLuralh  vo!imiiis  inqait  apud  te  «nare 

raeo.dmonentn.lnon,»oftricantapara!rhutas.Snbtec»fibatrfL.Kdte^^ 

ia  polierunt  ditnt  deferri  tonuinmn,  poftu  abat.  Illi  vero  neq,  d.Sor«  alio  / 
Dumdi  Terreto  tarailiares  Tuos  (acuWm  Gbi  fiieere  ooloere-ite  aliud  domi  para, 

S7retrLiuium.Hanc.aiu.uGbipnllreuioueniampr.lll«reMV^^^^^^^^ 

Sientibits  cuidam  cx  familiaribus  Tuis  id  folnm  diceret  m Appollmc 
d rs  fola  vote  fefellit  eos.Id  erani  erat  vnnra  ex  tuaraims  eius  cenaculis  co  oom. 
ue  arccllamlu  .Singulis  eram  ut  videtur  cenaculis  « conniou  ' 


mundantia  celeritatem  apparatus,  rus  1«.*.  «> 
mas  opes  tan%  ftuS  litteratifflmo  fcomme 

diligentie  ad  ea  Gbi  comparanda  , -3^  fcrietos  coegit  libres  quorum  pra 

digna  effent . Et  em»  ploriam  vcndicabat . Studiofo  enim  cui® 

feAo  vGiS  maiorem  Gbi  gta  dcambulatra  libere  perpetuo^  pa' 

SC  bibboteccKque  circa  eas  crantlcW^at^ 

lebant  Quo  Te  greci  tura  pec  ocium  lira  ^ difputando  dieiu  lorf 


P . * o,r»vnradisfcintiE6<Pbi*omsdc<ilnnafloruerit.Sedveterecui9 
SnM™rp”„.«?s  Afcalcmta  Ule  Anth.ocfcps  vii  & ams  .agemi  & da  d.ced.  aa- 
Bo“  pam.ffin,as  crad,tilI.n.or<p,Ha„a  Lacullas  fauM  ftod.o  Gb, ..  aia,e,lia| 
cScliatan, fociun,  v.te fecit  & Pb.Ioras aud.tanbus  fe  op^fuit . Hoturu  v.us.M 
cicaro  eratiqui  cum  elegaatiirm-umfuo  more  m ucterem  Academiam  libru  faip 

nfficeius  ferte  partes  Lucullo  Gb.ipC  cStrar, as  laodaadasconccfGl.Et  Laculla 

ca  propter  liber  ipfe  mfcribitur . Eraut  enim  mutua  inter  fe  bcniuolcuM  lurrti  Si 
conGIlorum  i„  te  p . focil  .Non  enim  fe  Lucullus  penitus  abfolnerat  a re  P • fed  ptl- 
nios  inter  vrbis  principes  locos  atqi  bonores  quia  in  fcrs  plurimum  molefliaro  at^ 
rerica'1  elTet  Ctaffo  dimiGt  atq  Otoni.  Hos  enim  doos  poltea  q Ciptemaslpte 
partes  in  Senatu  recufaiTetiHl  quibus  pompe.i  potentia  fu Jerta  erat  libertati^ 
prindpinm  tutores  efleceiSt  ob  amicorum  patrocinia  defcedebat  in  torum  .In  co 
riam  vero  G quod  Pompei  ftudiii  GqnS  extlnguere  audatia  oporteret . htenimdc/ 
creta  que  debellatis  ille  regibo  mftituerat  antiooar.  fecitiquamue  militibustop 
ferat  largiticneu,  focio  Catone  dari  probilnit.  Quamobrein  pompems  in  craffi  K 

cefatiaamcitiam  potias  vero  coniurationem  confugiens  cnmaririsK  militibus 

totam  fece  urbem  implelTct  cicrtis  extra  forum  Lucullo  atg  Catone  decreta  Cia 
promulgari  fecit. Eius  indignitatem  rei  eam  periniquis  ut  par  erat  animis  opti ' 
mate»  fete  viderentur  Bratium  nuendam  pogieium  in 

pompeiomGdiantemdeptebendifredicebant.Hicin  Senatu  dedurtusaliosqurf 

damRomanos  accofaoit.  In  populo  aero  Loculum  iffom  adieeit  d»'" 
aurtorem  in  pompeii  caput  fu.ffe  afueuerabat.Nullamveio  fidem  eum  teftls  ,c  a 
mtate ium  verborum  inconftantia ea Gbi  accnfttlo uendlcault.Sed  cum  mercede 
omnes  eum  virum  In  Lucullum  fobcitatum  effe  eer.ferent  w paueis  poftea  diebus 
additum  fceleri  fcclustem  maxime  patefecit.  I"»™»™  «jl 
eiertum  ecarcere  quem  naturali  valitudine  confertu  lOe  dicebant  fed  intctiertu 
apompnanis  recentes  iudices  Si  faglllatlonis  ueltipia  declarabant  “P' ‘Ff““ 
etiam  Leurator.m  rea  unep  in  lucem  produci  poffet.  Ea  res  plurimum  ab  reF“'«' 
ca  Lucullu  abduxit  Sed  Cicerone  pofttemo  fmta  cum  indignitate  ex  vrbeelerto 
It.  iffoq  in  ciprum  Catone  abomni  publma  cura  piotfus  fe  fe  p 

eum  fub mortem  aduetf.  mentis ualitudiuc captam  paulatim 
Cornelius  nepos  non  etate  mala  neq  naturali  w 

quodam  liberto  Sio  corruptum  in  id  incidiffe  prodidit  Pompeios  omnia  dliu^lti 
?uta  antiquauitionincrq  ptetet  mille  fexoentoa  quibus  eu  ille  triumphare  poffet 
milites  »1  afciult . Nebi.  quoqleto  admodum  a.iimo  cum  Lucullo  - 5« 

igitur  Lucullo  aut  ingenium  aut  ipfa  fortuna  in  te  omnium  maxime  imperaton  ne 
eblTatia  adueifabamr.  Que  vna  G eius  fortitudini  mgilantie  prodent  e ^mtatl 

cetetlfq  clariffimis  ac  Gngularibns  ornamentis  acceffiffeti  no  EufiatM  in  Alia  lea 

mate  fcircanura  ipCuCp  AGe  fines  Romanum  terminaffct  ",3i 

demceterasgentesTigranesabredcbcIlatasantecoutuderit.&i  (tubpilis 

res  no  fub  Lucullo  quantum  deindefufc  Ctaffo  valide  vmteqfloruerin 

mtellinirq  reditionibus  diffipate  acqarmenioruimureas  pometuntvcdcp^ 

demconriderantimibipfeFeviderifoletbilccrcbusquibus  Lucu 

trie  commoda  comparauit  ceteros  duces  plonmum  intubCTe  detrimen.  uoio  e 
aliud  § Partba  in  Atmenia  vicina  Partbisttopbcaq  Tigranocerta  q nibtnsq 


iiigens  pda  iniJe  Romam  a&a^a q faptnm  Jcni^ ^ia^cma Tignis  Craflum  a^ 
potiuntfam  AGam  extulit  arcp  accendit  ^arbitratum  nilaliud^  pdamatg;  fpolia 
barbaros  efle.  Verum  vbiin  Parthorum  fagittas  armag:  incjdiiTet  facile  declara» 
iiit  non  mollitie  aut  fcoftium  imbecillitate  Lucullum  fcd  fortitudine  audacia  coti 
Glio  tantas retuIilTe  vicSorias.Seddebis  alias. Regreffasita^  Romam  Luculi? 
M'  fratrem  offendit  ab.  C.  Memmio  accufatum  fuper  his  que  queftor  fub  impera 
tore  SiUa  geflerat.Et  curti  Marcus  id  iuditium  cuaGiTer  Memiriusotrnem  iram 
in  Lucullum  conuertens  populum  incitabat . Multa  eum  preter  audforitatcm  co 
Cilaris  imperii  ^ter  Senatus  confiiltum  multa  feciffe  ^traxilTci^i  belbm  diutius 
didUtabat.His  vocibus  adducSus  populus  triumphum  Lucullo  negabat. Et  cum 
res  in  maximfi  veniGet  certart.e  primores  pat^Si  potentiflimus  quift^  in  republi 
ca  quibus  Luculli  dignitas  cara  erat  tnbubus  fele  milcentes  vix  populo  de  conce» 
elendo  Lucullo  triumpho  periuarere.  Mon  itac$  uelut  aliqui  aut  longitudine  pom» 
pe  aut  rerum  expoGtarum  multitudine  admirandum  tumultuofumg;  triumphum 
Bgit.-fed  9 pluribus hoftium  armis  regiilq;  madiinis  cum  fiamminifi  perornaflec 
fTaViitti  {aopterplendore  id  fpertaculum  videbatur  hi  pompa  capta  fradterfi  equi 
tum  paad  decem  falcati  currus  procedebant  Ex  rcgiis  ducibus  atqi  amies  fexa/ 
gintacaptiui.Naucs longe ati^rofttate  decem {iipra  centum vna  deferebantur. 
IpGus  deinde  Mitridatis  aureum  Gmulachrum  fex  pedum  longitudinisSC  clipe? 
quidam  preciofis  lapidibus  perornatus.  Viginti  preterea  argiteis  vaGsJaureisue 
ro  8C  poculis  5C  armis  atej  nummis  duo  (apra  triginta  confercfta  erant  ;hec  omnia 
ab  bomlbus  deducebant.O:*^  uero  muli  Icdticis  aureis  onufti  erit  dcfecato  nero 
argento  fex  8i  quinquaginta.  Alteri  preterea  centum  fepteoKj  rali  gulo  min^ 
decies  ducenta  feotuaginta  nummi  at<5  argenti  milia  deportabant . « 

-n.  — I n, — «n  eranum 


icfi  libruauibus 'quantum  Pompeio  ad  Piraticum  bellum  quantum  in  Eranur 
ct^Iicum  Decunieipfe  contuleratinfcriptum  crat-Singulis  preterea  militibus  fl 
tiingentis  quinquaginta  dediffe  drachmas.  Vrbem  dwKjvicinofq;  v^  magnih 
eo  epulo  conniuatus  eft  - Repudiata  deinde  clodia  peffima  mcotinentiflimacj  mu 
(ftfSemiliam  Cato«.sforolremdux.t.NiiIlo  Itlagino  fatetiore 
«if.  * franaim  calait.niam  «on  fcbi.rat . Eias  rail.<J.an. 

tom^  reuerentia  diuperpeffus  tandem  repudiaait.lam  Luculli  prcntia  a»*’?'»"» 
ma  foe  animos  pattfl  impleuerat . Videbaturenim  virum  tanta  lerum  a fe  gefta^ 

irlariaaucflorimeaflorentem  Pompeii  aadatiam  coirpnmere  atqi  tirannidem 

L oorimaturn  am^itudirem  poffe  tucn.  Ceterum  Gue  quod  lam  egrotam  patria 
^ optimatum ampirtuui  ^ quibufdam  placet  q- fatis  Gbi  vtndi 

exitus  ad  litteratum  oc.um  ftudiofamue  quietem  reliqoC  Ujte 

“f'i™“,r“'Z.™fcLrroo»t.reabd.ta»it.S 


fronam|miara.amrmnamct^^^^ 

exitus  ad  litterarum  ocium  ftudiofamue  quietem  reliqoC  uite 
mfcllriffimieQcnt  exitus  aamt  ,y„,„i,.Suot  intf  qui  liaoc  Luculli  f.n 

conferre  voluMit  ab  tepobijea  Ip  jy  Mani  calamitates  at® 

SeHtiam  laudandam  ® «ilfafl-iraxima  rlariffimact  fatmo 

mireriasdecidiffiiquipoftCimtacas^^^^^^^ 

ra  nullum  ad  cuftodiendosiam  p ..„minpnntibusrerocublicamiUBenibus 

6ciatil.  glorieimpeBl«ambt^^^^^^^  precipitaoit.Et  d 

irum  clade  dcpolfam  priratimc  ^,^^  Ladan, modefiia  ciniles  ambitiones 

:!gL=rr:its^Atbiet„»^^^^ 


W.03  i.  aolap^atcs  «q,  Ipmri™  fe  6 imitiffrt  qpjG  «o  ml.tarfa  cmlrfqi  ne, 
Tot..sapt,on%  OM  at?  daGci»  '»='”=  ''T  ducali,  vita  netet.ba 

Lillmia  «.nSdiis  vidcr.  folttiquatamprime  paries  tebas  dem  n..I,„etp  geftis 
poftreme  vero  eonainas  pot.on.bos  tanta  proe.t.  f.c.bas  oain.tp  laxas  genere  to 
Jaieotnr.Evo  en.m  ruaiptaofa  dia  ejifit.a  ingentes  balncoraa.  atq  deambulato^: 
2DDar3tus  pic^hirasftatuasomrecs  ciufrriodi  jcrumftuaium  ad  luxum  arcjtror 
rSrenda  ^qua.ipfe  res  permaximis  Gb,  fumptifcus  comparauif  Et  opibus  quas 
fibj  per  multas boneftifTimomilitieicrevcndicarat  affluennffimc  utebat-Tanta 
vero  in  noftratn  ufqi  eta  tctu  eius  delitic  opinione  oirmum  eficruntur  ut  inter  or  ' 
natos  rumptuoriiUniorq!  regum  ortos  Luculliani  dinumerentur  in  prinus- Qmd 
de  bis  operibus  que  luxta  mare  circa  Neapolim  magnifice  .plendideiy  coltrucaa 
fant  iudicandum  arbicramur--ubia!tiorcs  profundis  Effis  turmlos  ipfe  fu  p-mde 

ratubiMiatimtsedcseir^!pu1cb^rim3saecgamDl.{rtmasedificarat.VbidiEar 

fus  matispircofoCi^  riuos  edibus  circumduxerat-  C^uc  Gngula  cura  ftoicus tubero 
haud  fatis  mirari  patutffietXerxeraeumextogatobomine  appellauit:  isrant  il.i 
preterea  edes  in  Tulbulano  fpatioGs  tbalamis  dcambulatrif^  perornate  e quibus 
ceu  e fpsculis  undiqi  circumfpici  poterat  im  quas  Po™peius  adueniens  acculamt 
Lucullum  quod  ad  eftatem  ootime  accomodatas  inbabitabiles  bieme  tecillet.  Cu 
. ridens  Lucullus  nura  tibi  jnquit  Pompei  minus  q,  grues  aut  acome  mentis  ba 
bere  videor  ut  non  pariter  cum  tempore  babitationcm  quoi?  permutem  ue 
ro  ptecor  quida  purpureas  celebrandi  fpciibaculi  ab  co  claroides  pctiilTet  m pectu 
rum  fi  domi  babaw  tidaturum:?  Iiberaliter  fi  ade ffient  refpodit . Poftndie  vero  ro 
canti  Lucullo  quot  fibi  cUraidibasopus  effiet  cum  centu  il!c  fufficcre  reipoddiet 
. ducentas  fibi  dari  Lucullus  iuffiit  Proinde  Flaccum  poetam  cUxiffe  fertur . -no  eas 
fe  putare  diuitias  quarum  repoCta  atep  celata  «on  plura  effient  bis  qu^a'am  con 
fpiccrcntur-Erantautem  Lucullo  conuima  nouo  femper  diuitiarum  Caliltenem 

vero  ea  Cdi  medicamina  ptopinalleqaiauim  amatoriam  nabaiuccreai  erat  u 

cullnmm  tantnm  ab  rationis  nCi  abfiiifll  at  ael  eo  visente  omnis  tei  tamibaris  ctl 
ra  Marci  fratris  conGlio  faerit  gubernata  Atg  ma  xima  eins  benehaa  1»  pamain 
«ingens  gloria  tum domi tnm  parta  militie Gc omninm  in  memoria  pernigc^at 
ut  mors  eias  luiHum  fnis  popnio  merorem  bono  eaiqi  lamentationem  attulent  i_0 
tnrrebSt  co  omnes  Si  nobilifflmus  ab  adolercentibus  delatum  in  fomm  ™''P“.'5 
pelliti  uolebit  in  campo  martio  nbi  Glla  iaeueratmemine  ex  Luculli  «eccUarlis  la 

expedante.  baud  enim  facilis  apparatus  ille  faiffet.  Quare  Marcus  frater  mul  - 
tis a populo  precibus  impetraitit  m agro  tufcnlano  Luculli  funera  celebran . r«e 
ipfe  ingenti  fratris  merore  affciSns  multum  demde  temporis  fuFernixit.  bed  to 
na  rS  eius  etate  atqi  gloria  vita  quoq  pariter  eft  extima.  Ego  itaq  Luculli  mor 

tem  perbeatam  maxime  oportunamm  ludieandam  arhtrot . Non  enim  qua  torna 

ne  libertati  in  feCa  fata  mol.ebantnt  fedam  lacrimabilem  miferairq!  reipub.iccp 

netrionem  vidil . Cctenimliberam  adbue  egrotan,  tamen  atqi  labantem  patriam 

cum  vita  reliqui  tidq,  in  primis  omnium  Lucullo  Gmoniqi  conmune  ' 

do  quidem  Si  ift  e nondu  turbatis  fed  ingentibus  adbnc  grec.c  rebus  d *»■' 
Non  tamen  ut  illc  a republica  folutus  atqi  diuifus  fed  pariter  eum  vita  «f 

Si  Cimonis  militia  cecidere. Keqj  ab  armis  bononbus  atij  tropbeis  uelut  in  p 

tum  queudam  fe  fe  in  potus  eommeirationefqj  contutot «“ 
um  a.t  Plato  arbitratum  eos  oui  beue  bonefieqi  v.xiiTent  apud 

utre  crapulam  (cmpiternam.Ociumvtro  atqi  tranquilla  onicsSicIarillimu  litte 

rarum  ftudium  bonefta  cum  voluptate  conlur Cium  dig.uffin  nm 

etate  viro  Si  a ciuilibus  Wlicifq  munetibusaWduto  folaciu  viden  dtbet  Veiirni 


afc  ingenti  rerum  ceilarum  g’oria  in  luxum  co’np  tatctre  c’fnr>(fret  SCne^icaS 
vitem  iocisatq; deliciis ue'utiiT'prtic'tum  vic^ioriercm  apfrodiG.^  ideft  ufrcris 
ferta  egiiTc  fcanc  baud  pu’cl-ran  viteir.utatiortiT  exii’ in  o ricpyerorratrm  irri 
tantis  fed  ad  Epicuri  (ententiam  piciusmclmate  Nec  parum  miran  foJeo  G qu-n 
do  cum  prinus  ultm.asf  ori' tn  ttatis  par.eEip'c  contulero.  F.tenitn  illorum  luucn 
losprorfuscontraria  fuit  Omcnjs  quidam  infamis  at  q;  fo’ura.Locu'!i  vero  tcm< 
perans  Si  erudita  melions  itaq;  e ft  cui  in  meliorem  uitc  inftitutionem  conuertic 
Etlonge  laudabilius  crt  id  ingenium  ubi  arclcertifcusvici  s virtutes  continuo  flo 
telcunt. Atqui  amplasdiuiriaspan  fibi  rationequefi  asnon  pari  tamen  fpledore 
err^auerunt  Quis  enim  aurtralem  artis  muria  ^Cimonis  opibus  abroIutufuiHe 
ronrtat  i-ucili  tbalamisatqi  tumulis  pilcoGs  nuuliscircumleptisquos  iple  circa 
Neapoli  barbaris  manubiis  excdificauit  non  digne  anterofuentf^Quisprct  creatu 
CimoniS  Luculi; menfaro  contui eritf^cu  officiofa  8C  bumaniflTma  luxuriofam  atej 
regalemrHec  enim  ad  paucorum  deVias  mgentesdiuitias  effundebat;  Illa  mode 
ftis  Cimptibas  enutriebat  quotidie  multos  Sed  pro  teporum  tamen  uarietate  res 
ipfe  compenfande  funt . Incertum  ftierat  enim  fi  publicis  a laboribusatij  magiftra 
t-fcas  in  tranquillam  eciofamq!  fenedlutem  defluens  Cimon  faftigiofam  lalciuarocg 
duxiffetvitamiprcfertimcumvin  ingeninmnon  a b immoderato  vini  vfu  non  ab 
mulierum  amoribus  no  ab  omni  deniij  vite  feftiuitate  abbotrucrit  Ceteru  inaw> 
marum  rerum  affidue  meditationes  atij  confilia  6i  bellorum  tum  ctebra  pencola 
tum  innumerabiles  pene  labores-ccterarum  voluptatum  im^tum  intermitwnt 
in  bis  potiflimum  ammisiqui  generofa  quadam  nobilitate  ad  capercendam  gloni 
«ati  funt  .Nemo  vero  tam  fubnlis  oriminum  inquifitor  non  vitiom  qui^  tiactrn 
rrns  accurator  effe  ponut  ut  G dum  imperium  bellumq:  gerebat  Lucullus  «eolM 
mum  obiilTe  vel  vnam  bmc  viro  calumniam  potuerit  inuenme.  Sed  «« 

iatis  Bellicis  vero  in  rebus  ambos  terra  mani?  clatiffimos  duces  4 uiffe  ronlta  t t_e 
tmm  EcmatblMas«s  ijai  aodra  die  vna  paleftra  ladUc*  eotonaatur  infaeta  re. 
mEnitodlne  vldlotias  «orant  Sit  C.™»  «no  d.e  pededri  raual..*  5 

nans  gretii  iorc  Cio  in  bdlitis  ambns  '“fo 

deinde  Cimon. -Lnenlio  vero  patra  impermm  dedit.  Et  bir  ampCffiinis  Konic  fo 
latam  vinbus  urbium  res  maidmas  geffitillle  veto  CibnrcCS  imperio 
triam  «feadeo  extulit  nt  foperatisboftibus  non  eam  modo  libera  leeerm  Ted  Tta 
quoip  ^eattm  rerom  fomm.m  adieeetit  .Petras  emm 

SrSSSSSSSs 


idell  fuffragii  genus  dattinaeus  exiilauit.  Me  deceiu  annos  eius  ut  inquit  Plato  n& 
eero  audirent  .Nobiliflima  emm  8i  rumma  virtute  ornata  ingenia.-quia  non  ad  ue. 
luptatciu  corfilia  foa  referunt  multitudini  perraro  placere  cor.fueuetunt  . Si  vero 
publicos  errores  bonisnum  peccandicp  heentia tn  comprimere  ftudeant  ad  iirtolle  » 
rabile  fui  faftidium  uuJgus  accendunt!  pennde  ac  medicorum  vincula  que  tametS 
ad  pulcfcrum  nature  ordinem  membra  componant  toleratu  tamen  difficillima  fut 
Quamobrem  omne  fortane  eiufmQdi  crimine  tantos  viros  abfclucre  dignum  fue* 
rit-Atqui  multo  lorgicra  Lucullus  itinera  cttn  copiis  luis  emcfiiseft&  intomo 
tiores orbis  terrarum  regiones penetrauit.Pnmns enim  Romanorum  omniu  cS 
exercitu  taurum  fiiperauit  .Tignm  traiecit  AGe  rcgias  ipfb  fub  boftium  afpecAi] 
Tigranocerta  Cabira  SinopemlnGbim  cepit  diripuit  inccndit-Omnem  AGam 
leptentrionalem  ufij  ad  PbaGdem  orientalem  u%  ad  mediam  Auftralem  a%  ad 
vubrum  mare  Romano  adiecit  imperio.  Et  potentifliroi  teges  tot  a fe  vidboriis  ^ 
iligati  nilprorGis  aliud  ^ nuda  corpora  refierentes  inuallas  Iblicitudines  GIua% 
inacceflibiles  & nullo  ^.tea  bumaro  ueftigio  preGgnatas  ceu  fere  aufugerunt.  Im 
fcoc  autem  Lucullus  maxime  prefererdus  cft  Cimoni  quod  perfeccanil  graue 
fub  Cimone  paffi  continuo  in  grecos  arma  mouerunt  ;&  ingftem  eorum  exeratfi, 
in  egipto  vicerunt  fuderunt  trucidarunt  .Ceterum  poft  Lucullum  <}uid  ^it  Ti  / 
graoes  dignum  memoriai^quid  Mitridates cumbis  fuperioribus cladibus  obtri  < 
tus  at(j!Confrac!his;nec  modo femel  aduerGis  Pompeium  copias  (uas  extra  uallS 
educere  aufusfueriUftd  IbJa  fuga  (alLtifueccnliilcnsinEoffbrfiiefe  recepit  Tj/ 
granes  vero  cu  nudus  at»  ineimis  coram  Pompeio  fiipplexbumj  ^cubuiffet  fiib/ 
latum  propriis  manibus  c capite  diadema  ad  illius  pedes  depoGiit . Neif  tl  Pom.* 
peii  virtute  ^ Luculli  vitiloriis  in  ciusfpeiftaculi  miferiS  corrmt-  & regni  inGgni» 
quaG  prius  ablata  tunc  Gbi  reilituta  locude  fulcepit. Clarior  isitaq;  imperator  da 
cendus  eilicuius  artibus  virtute  ingenio  induftria  vigilantia  aduerfarii  vires  ma^ 
CIS  contunduntur.  Cimon  preterea  bss  cum  boftjbas  bellum  geffit  > quorum  fub 
TbeiriftocIePauiania&Leoticbidaafperrimis  cladibus  vires animiijceciderSt 
Quare  S<  fu.is  vibloriisid  plurimum  conduxiffc  par  cft.  Nam  facillime  confraAs 

animis  corpora  debellari  (^ent-LucuIlus  vero  cumTigraneimmlfo  imperio  iima 

ireris  copiis  ampliflimis  opibus  clanfiima  maximarum  vicftoriarum  glona  floret» 
congreflus  eft  Si  boftium  dennj  numerum  vtnnqi  conGderare  uelimus  itanto  L« 
cullo  Cimon  erit  inferior  ut  non  n odo  non  par  fed  ne  quidem  cura  illo  confertus 
effe videatur. Vtriqi tamen  perlpicuurorib  afflafle celefte  numen  premonuifTet^ 
Xucullum  quidem  que  adoriri  ;il'u  vero  que  obleruare  dtfcuent!  ^ ambos  deor^j. 
li^agiis  in  tam  fubhmc  gl*n.e  faftigium  eusGffe. 


%\\Jn